НТВ-ПЛЮС-ის “გეოგრაფიული ექსპანსია” და “რუსული სოციალური მისია” – 2 კანონპროექტი რუსული პროპაგანდის წინააღმდეგ

პოპულარული

НТВ-ПЛЮС-ის “გეოგრაფიული ექსპანსია” და “რუსული სოციალური მისია” – 2 კანონპროექტი რუსული პროპაგანდის წინააღმდეგ

„გეოგრაფიული ექსპანსია“ და „სოციალური მისია“ – ასეთია რუსული მაუწყებლის НТВ-ПЛЮС-ის ოფიციალურად გაცხადებული მიზნები საქართველოში, რომლის ბრენდიც გაზპრომ მედიას ეკუთვნის და რომელმაც ქვეყანაში მაუწყებლობის ლიცენზია უკვე მიიღო.

რუსული გავლენის გააქტიურებას ქვეყანაში სხვადასხვა დროს გარკვეული ინიციატივები მოჰყვებოდა ხოლმე. გასულ წელს მოსკოვში არასახელისუფლებო პარტიების მხრიდან გახშირებულ ვიზიტებსა და მოლაპარაკებებს თავისუფალი დემოკრატების კანონპროექტი მოჰყვა, რომელიც, ხელისუფლების გარდა, სხვა სუბიექტებს რუსეთში მოლაპარაკებების წარმოებას უკრძალავს.

„თავისუფალი დემოკრატების“  ამ ინიციატივის  შემდეგ კიდევ ერთი კანონპროექტი დაიწერება, რომელიც უკვე რუსული  მედიის საქართველოში მოქმედებას შეზღუდვებს დაუწესებს.  „გაზპრომ მედიას“ საქართველოში შემოსვლის შესახებ ინფორმაციის გავრცელების შემდეგ საქართველოში კვლავ აქტუალური გახდა რუსული არხების აკრძალვის თემა. ინიციატივა ამჯერად „ევროპულ საქართველოს“ ეკუთვნის.

 

რუსული ნარატივი საქართველოში

„მაშინ დაიქცა ქვეყანა,  საბჭოთა კავშირი რომ დაინგრა“,  „საბჭოთა კავშირში სამსახური ყველას გვქონდა“, „მაშინ ყველაფერი ხარისხიანი იყიდებოდა, ახლა რას ვჭამთ, ნეტა“, „სტალინის დროს ამას ვინ გაბედავდა“ – ამ ფრაზებიდან რომელიმე, ალბათ, ყველას გვაქვს მოსმენილი, ძირითადად, ძველი თაობის ადამიანებისგან, რომლებიც საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ უფუნქციოდ დარჩენას უჩივიან და შვილიშვილებს „დიდებულ წარსულზე“ უყვებიან.

დღემდე, 2008 წლის ომამდეც და იმის მერეც, ყოველ 9 მაისს გორი კვლავაც მოვლენების ეპიცენტრშია, სადაც საბჭოთა ნოსტალგიის ადამიანები იკრიბებიან, ჩადიან საქართველოს სხვა კუთხეებიდანაც, სტალინის სურათებით, რუსეთის დროშებით…

NDI- ის ბოლო კვლევის მიხედვით, პრორუსული კურსის მომხრე გამოკითხულთა 27%, პროდასავლურს 66% უჭერს მხარს (კვლევა 2017 წლის 4 ნოემბრიდან 4 დეკემბრამდე პერიოდში ჩატარდა. ქვეყნის მასშტაბით 3 141 პირი გამოიკითხა, 2016 წელს ამავე ორგანიზაციის მიერ ჩატარებული კვლევის მიხედვით, გამოკითხულთა 27 პროცენტის აზრით, საქართველომ რუსეთთან უკეთესი ურთიერთობების დამყარების სანაცვლოდ უარი უნდა თქვას ევროპულ და ევრო-ატლანტიკურ ინტეგრაციაზე).

რუსული რბილი ძალა რომ ქვეყანაში საკმაოდ ძლიერია, ამაზე სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის ანგარიშიც მოწმობს. გამოიკვეთა უცხო ქვეყნების სპეცსამსახურების მცდელობები, ქვეყანაში გააძლიერონ და გააფართოონ პოლიტიკური გავლენის ინფრასტრუქტურა – ნათქვამია ანგარიშში.  საუბარია ე.წ. ლობისტურ ჯგუფებზე, პოლიტიკურ გაერთიანებებზე, საზოგადოებრივ ორგანიზაციებზე, ფონდებზე, ეკონომიკური და ენერგეტიკული ბერკეტებით მანიპულირებაზე.

ამავე ანგარიშის მიხედვით, საქართველოსა და უცხო ქვეყნებში იდენტიფიცირებულნი არიან პირები, რომლებიც ქვეყნის უსაფრთხოებისა და ტერიტორიული მთლიანობის ხელყოფის იდეის პროპაგანდას ეწევიან.

 

რას ითვალისწინებს კანონი რუსული პროპაგანდის წინააღმდეგ

კანონპროექტი, რომელზეც „ევროპული საქართველო“ საუბრობს, რუსული პროპაგანდის გავრცელების წინააღმდეგ იქნება მიმართული. რა თქმა უნდა, აკრძალვა იმ ადამიანებს არ შეეხებათ, სტალინის სადღეგრძელოს რომ სუფრასთან სვამენ. ევროპული კონვენციით გათვალისწინებული ადამიანის ზოგიერთი უფლების შეზღუდვას საერთაშორისო სტანდარტი მხოლოდ საომარი ან განსაკუთრებული მდგომარეობის დროს ცნობს დასაშვებად. კანონპროექტის ავტორები განმარტავენ, რომ მათი ამოცანა სიტყვის თავისუფლების შეზღუდვა არ არის და ამბობენ, რომ პრობლემა პრორუსულ ნარატივში არაა.

სერგი კაპანაძე „ფორტუნასთან“ განმარტავს, რომ კანონპროექტის მთავარი მიზანი რუსული პროპაგანდის გამავრცელებელი მედიასაშუალებებისათვის დაფინანსების, ასევე რუსული მაუწყებლობის შეზღუდვა უნდა იყოს.

 „აქ იმაზე არაა საუბარი, რომ კონკრეტული მოსაზრებები ავკრძალოთ, ეს არასწორია თუ ესე იქნება გაგებული, უბრალოდ ის ინსტრუმენტები, რომლებითაც ჩვენთან შემოდიან და უკვე შეზღუდულია ბევრ ევროპულ სახელმწიფოში იმიტომ, რომ ისინი არიან პირდაპირ სახელმწიფოს კუთვნილებაში არსებული პროპაგანდისტული საინფორმაციო საშუალებები. ჩვენი მიზანია მათი დარეგულირება მოხდეს.

ზოგადად მე წინააღმდეგი ვარ, რომ აკრძალვების კუთხით იყოს უფრო მეტი ინიციატივა, მაგრამ, მაგალითად, რუსეთის სახელმწიფო მედიასაშუალების შემოსვლა უნდა იყოს დარეგულირებული,“ –  ამბობს სერგი კაპანაძე.

აღნიშნულ ინიციატივას ჯერ კანონპროექტის სახე უნდა მიეცეს, მანამდე კი პარლამენტში რუსული გავლენის წინააღმდეგ მიმართული კიდევ ერთი კანონპროექტი შევა, რომელიც „თავისუფალმა დემოკრატებმა“ შეიმუშავეს.

შალვა შავგულიძე „ფორტუნასთან“ ამბობს, რომ აღნიშნული კანონპროექტის შემუშავების პროცესში ჩართული იყო რამდენიმე პარტია, მათ შორის საპარალამენტო ოპოზიციაც. ახლა კი არასამთავრობო ორგანიზაციების მოსაზრებებს ისმენენ.

„ჩვენ ინიციატივაზე მუშაობა უკვე დასრულებული გვაქვს. ეს ეხება იმას, რომ ოკუპანტი ქვეყნის ხელისუფლებასთან კომუნიკაციის უფლება უნდა ჰქონდეს მხოლოდ საქართველოს ხელისუფლებას და არა სხვა რომელიმე სუბიექტს, იქნება ეს  ფიზიკური, იურიდიული პირი, არასამთავრობო ორგანიზაცია თუ პოლიტიკური პარტია. ეს ეხება სისხლის სამართლის წესით ამ აკრძალვის შემოტანას.

„მათთან ურთიერთობა იმდენად დიდი რისკის შემცველია, რომ ამაზე პასუხისმგებლობა მხოლოდ ქვეყნის ხელისუფლებამ უნდა აიღოს. მაშინ, როცა დიპლომატიური ურთიერთობა ამ ქვეყანასთან გაწყვეტილი გვაქვს, არ შეიძლება,  მოლაპარაკებებზე ოპოზიციური პარტიები მიდიოდნენ,“ – ამბობს შალვა შავგულიძე.

მისივე თქმით, მათი კანონპროექტი არ კრძალავს პირად, არც ხელოვნების, განათლების და სახალხო დიპლომატიის ან კერძო ინტერესებით განპირობებულ ურთიერთობებს.

 

პოლიტიკური პარტიები,  რომლებიც დისკუსიებში ჩაერთვებიან

 „ევროპული საქართველო“ კანონპროექტის შემუშავების პროცესში პროდასავლურ პარტიებს და არასამთავრობო სექტორს სთავაზობს თანამშრომლობას.

აღნიშნულ საკითხზე დისკუსიისა და თანამშრომლობისთვის მზაობას, პრაქტიკულად, ყველა პროდასავლური პარტია გამოხატავს.

„თავისუფალ დემოკრატებში“ ამბობენ, რომ კანონპროექტის ინიციატივა, რომელზეც სერგი კაპანაძემ ისაუბრა, მათ მიერ შემუშავებული დოკუმენტის ერთგვარი გაგრძელება უნდა იყოს.

„ეს ორი კანონპროექტი ერთმანეთს ავსებს და არ ფარავს. „ევროპული საქართველოს“ ინიციატივა ძალიან სასარგებლო და ძალიან საჭიროა. ჩვენი კანონპროექტი ერთ არხს კეტავს, ეს მეტად საჭიროა და მართლაც ვხედავთ, როგორი შემოტევაა რუსული პროპაგანდის. თუ ამას არ დავუპირისპირეთ კანონმდებლობა, უბრალოდ, წაგვლეკავს,“ – ამბობს შალვა შავგულიძე.

შალვა შავგულიძე ამბობს, რომ ამ კანონპროექტის შექმნისას გათვალისწინებული უნდა იყოს გამოხატვის თავისუფლება და კონვენციით გათვალისწინებული ადამიანის სხვა უფლებები. მისი თქმით, კანონპროექტი ამ უფლებებთან წინააღმდეგობაში არ უნდა მოხვდეს, მაგრამ იმავდროულად უნდა შეძლოს საკუთარი ქვეყნის სახელმწიფო ინტერესების დაცვა.

ამ კონტექსტში შალვა შავგულიძე ევროპული კონვენციის მე-15 მუხლზე საუბრობს, რომელიც საომარი ან სხვა განსაკუთრებული მდგომარეობის დროს სახელმწიფოს ეძლევა უფლება, შეზღუდოს ევროპული კონვენციით გათვალისწინებული ადამიანის უფლებები და თავისუფლებები და ასეთი შეზღუდვა არ შეიძლება, გავრცელდეს მხოლოდ იმ აბსოლუტურ უფლებებზე, როგორიც არის წამების, დისკრიმინაციის აკრძალვა და ასეთი სახის უფლებები.

„მაგალითად, ჩვენი კანონპროექტის შემთხვევაში სწორედ ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-15 მუხლი წარმოადგენს იმ საერთაშორისო სტანდარტს, რომელსაც ვეყრდნობით და გვაძლევს უფლებას, განვაცხადოთ, რომ ჩვენი კანონპროექტი არ ზღუდავს კონვენციით გათვალისწინებულ ადამიანის უფლებებს,“ – ამბობს შალვა შავგულიძე.

შალვა შავგულიძე დარწმუნებულია, რომ ინიციატივა, რომელზეც „ევროპული საქართველო“ საუბრობს და რომელიც კანონპროექტად უნდა ჩამოყალიბდეს, საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისი იქნება.

„თუ რომელიმე ქვეყანა მის მიერ კონტროლირებად მედიასაშუალებებს იყენებს სხვა ქვეყნის სახელმწიფოებრივი სუვერენიტეტის შეზღუდვისთვის, ასეთი მედიასაშუალებების ფუნქციონირების უფლების შეზღუდვა აქვს ქვეყანას, რომლის სახელმწიფო ინტერესებსაც ხელყოფს უცხო ქვეყნის მედიასაშუალება, ასევე, ნებისმიერი სხვა ორგანიზაცია თუ სუბიექტი, მაგრამ, არსებობს საერთაშორისო სამართლით აღიარებული სტანდარტები, რომელიც უნდა იქნეს დაცული,“ – ამბობს შალვა შავგულიძე.

რუსული პროპაგანდის საწინააღმდეგოდ გარკვეული ნაბიჯების გადადგმის აუცილებლობაზე დიდი ხანია საუბრობენ „რესპუბლიკელებიც“. თამარ კორძაია „ფორტუნასთან“ ამბობს, რომ მსგავს საკითხებზე სათანამშრომლოდ „რესპუბლიკური  პარტია“ მზადაა. კორძაია მიიჩნევს, რომ რუსული ფინანსური წყაროს ჩაკეტვა, გარდა რუსული სახელმწიფო არხებისა, სხვა მედიების პრობლემასაც მოაგვარებს, რომლებიც რუსეთის ინტერესებს ატარებენ.

„ვხედავთ, რომ რუსული მხარე ცდილობს, ყოველდღიურად მეტი სივრცე დაიპყროს საქართველოში, რაც საგანგაშოა იმიტომ, რომ ეს არის პრაქტიკულად ჰიბრიდული ომი, იდეოლოგიური ბრძოლით იმორჩილებენ ქვეყნებს, რუსეთს მენტალურად დაპყრობილი საქართველო სურს და ის, რომ НТВ-ПЛЮС-ს სურს, საქართველოში სერიოზულად დამკვიდრდეს, ეს ამ ყველაფრის ნაწილია.

„ძალიან მნიშვნელოვანია რუსული ტრანზაქციების შეზღუდვა და ამაში აბსოლუტურად ვეთანხმები „ევროპულ საქართველოს“, ასევე დეზინფორმაციული არხების ჩაკეტვა იმიტომ, რომ როცა ვიღაც ბოროტად სარგებლობს მედიის თავისუფლებით, ამას უკვე ევროპული სამართლის სტანდარტებით თავის სახელი ჰქვია.

„საქართველოში არის მედიასაშუალებები, რომლებიც რუსული ფინანსებით საზრდოობენ და მათაც აქვთ ეს პრობლემა, ამიტომ ეს საკითხი ორმხრივად უნდა იქნეს შესწავლილი: ფინანსური რესურსების გადაკეტვა და თვითონ არხების შეზღუდვა,“ – ამბობს თამარ კორძაია.

ევროპულ საქართველოსთან აღნიშნულ კანონპროექტზე თანამშრომლობისთვის მზად არის „ახალი საქართველოც“.

როგორც პარტიის პოლიტიკური მდივანი პაატა მანჯგალაძე ამბობს, მისასალმებელია ნებისმიერი საკანონმდებლო ინიციატივა, რომელიც შეზღუდავს რუსული პროპაგანდის გამავრცელებელი და რუსეთის მიერ დაფინანსებული მედია საშუალებების მაუწყებლობას საქართველოში.

„როდესაც ვსაუბრობთ რუსული მედიასაშუალებების მაუწყებლობის შეზღუდვაზე, მხედველობაში უნდა მივიღოთ, რომ რუსული მედია საშუალებებია რუსეთის ფედერაციის მიერ წარმოებული ჰიბრიდული ომის ერთ-ერთი ძირითადი იარაღი. ამის ნათელი მაგალითია საქართველოში ბოლო პერიოდში გავრცელებული მითები, თუ როგორ ებრძვის დასავლური სამყარო ტრადიციებს, რელიგიასა და ოჯახის ინსტიტუტს. სწორედ რუსეთის ხელისუფლების მიერ დაფინანსებული საინფორმაციო საშუალებების დახმარებით წარმოებს ჩვენს წინააღმდეგ იდეოლოგიური ომი,“ – ამბობს პაატა მანჯგალაძე.

კანონპროექტთან დაკავშირებით დისკუსიისთვის მზაობას გამოხატავს „ნაციონალური მოძრაობაც“, თუმცა, პარტიაში ამბობენ, რომ ხელშესახები შედეგის მიღების იმედი, არსებული ხელისუფლების პირობებში, ნაკლებად აქვთ.

„ჩვენ გავეცნობით, რა შესაძლო წინადადებები არსებობს დამატებითი, მაგრამ რეალურად პრობლემა გვაქვს იმ ხელისუფლებაში, რომელსაც რაც გვაქვს, იმ კანონის დაცვაც კი არ მიაჩნია აუცილებლად, რომ ქვეყანა გაუმკლავდეს იმ საფრთხეებს, რომელიც მომდინარეობს რუსეთის საინფორმაციო იარაღის გამოყენებით ჩვენს ქვეყანაში. მთავარი ამოცანაა პასუხი მოვთხოვოთ ხელისუფლებას უკვე გადადგმულ ნაბიჯებზე.  თუმცა, დისკუსიის გაღრმავება ამ თემაზე და საზოგადოების ინფორმირება, თუ რამხელა საფრთხის წინაშე დგას, სასარგებლო იქნება,“ – ამბობს სალომე სამადაშვილი.

დეპუტატი მიიჩნევს, რომ სრულიად საინფორმაციო სივრცის რეგულირება დღევანდელ მსოფლიოში შეუძლებელია და ბლანკეტური აკრძალვის შემოტანა რთული,  თუმცა, ამბობს, რომ  გარკვეულ შეზღუდვებს ევროპული ქვეყნები მიმართავენ და რუსეთის ზეგავლენის შემცირება, ამის გამოყენებით, საქართველოსაც შეუძლია.

დეპუტატი მიიჩნევს, რომ საკანონმდებლო რეგულირების გარდა, მნიშვნელოვანია საფრთხეების შესახებ საზოგადოების ინფორმირებაც.

„ადამიანებმა არ იციან, რომ საინფორმაციო იარაღის სამიზნე არიან და არ იციან, რომ ეს ინფორმაცია მათ წინააღმდეგ არის მიმართული,“ – ამბობს სალომე სამადაშვილი.

„ფორტუნამ“  ევროპული საქართველოს ინიციატივასთან დაკავშირებით საპარლამენტო უმრავლესობის წარმომადგენლებთანაც სცადა დაკავშირება, თუმცა, ნაწილმა სატელეფონო ზარებს არ უპასუხა. როგორც პრესსამსახურში გვითხრეს, მანამ, სანამ ინიციატივა კანონპროექტის სახეს არ მიიღებს, კომენტარის გაკეთებისგან თავს შეიკავებენ.

 

 

თაკო ივანიაძე 

 

ახალი ამბები /

|

13 აპრილი, 2018

|
WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => kanonproeqti
                                    [1] => rusuli-propaganda
                                    [2] => fortunas-temebi
                                    [3] => %d0%bd%d1%82%d0%b2-%d0%bf%d0%bb%d1%8e%d1%81
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 232218
                )

        )

    [query_vars] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => kanonproeqti
                                    [1] => rusuli-propaganda
                                    [2] => fortunas-temebi
                                    [3] => %d0%bd%d1%82%d0%b2-%d0%bf%d0%bb%d1%8e%d1%81
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 232218
                )

            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [static] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 2026
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [paged] => 0
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [order] => DESC
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => kanonproeqti
                                    [1] => rusuli-propaganda
                                    [2] => fortunas-temebi
                                    [3] => %d0%bd%d1%82%d0%b2-%d0%bf%d0%bb%d1%8e%d1%81
                                )

                            [field] => slug
                            [operator] => IN
                            [include_children] => 1
                        )

                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                    [0] => mob1n_term_relationships
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                    [post_tag] => Array
                        (
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => kanonproeqti
                                    [1] => rusuli-propaganda
                                    [2] => fortunas-temebi
                                    [3] => %d0%bd%d1%82%d0%b2-%d0%bf%d0%bb%d1%8e%d1%81
                                )

                            [field] => slug
                        )

                )

            [primary_table] => mob1n_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  mob1n_posts.ID FROM mob1n_posts  LEFT JOIN mob1n_term_relationships ON (mob1n_posts.ID = mob1n_term_relationships.object_id) WHERE 1=1  AND mob1n_posts.ID NOT IN (232218) AND ( 
  mob1n_term_relationships.term_taxonomy_id IN (24410,2026,16375,4091)
) AND mob1n_posts.post_type = 'post' AND ((mob1n_posts.post_status = 'publish')) GROUP BY mob1n_posts.ID ORDER BY mob1n_posts.post_date DESC LIMIT 0, 3
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 236304
                    [post_author] => 12
                    [post_date] => 2018-04-26 17:44:59
                    [post_date_gmt] => 2018-04-26 13:44:59
                    [post_content] => „ჩემი პოლიტიკაში დაბრუნება არ იქნება სწორი, თუ ამის აუცილებლობა არ დადგა და ღმერთმა ნუ ქნას, დადგეს. მეორედ მოსვლას ვადარებ ჩემს მოსვლას. რაღაც უბედურება უნდა მოხდეს ამისთვის,“ - ეს სიტყვები ყოფილ პრემიერმინისტრს, ბიძინა ივანიშვილს, ეკუთვნის. ამ განცხადებიდან 3  და თანამდებობის დატოვებიდან 5 წლის შემდეგ ბიძინა ივანიშვილი პოლიტიკაში ბრუნდება. უახლოეს მომავალში მას „ქართული ოცნების“ პარტიის თავმჯდომარედ წარადგენენ და შემდეგ, როგორც ექსპერტები ვარაუდობენ, გამორიცხული არ არის, სახელმწიფო თანამდებობაზეც ვიხილოთ.

 

კრიზისი „ქართულ ოცნებაში“

ბიძინა ივანიშვილის მიერ ამ გადაწყვეტილების მიღებას მმართველ გუნდში დაპირისპირება უძღოდა წინ. მოახდინა თუ მან არა ბიძინა ივანიშვილის გეგმებზე გავლენა,  რამდენად მწვავე იყო მმართველ გუნდში არსებული ვითარება და რა ფაქტორი აქვს  ბიძინა ივანიშვილის „მეორედ მოსვლას“ „ქართული ოცნების“ გადარჩენაში, ამაზე „ფორტუნასთან“ პოლიტიკის ექსპერტები საუბრობენ. არსებული ვითარება რომ ერთადერთი თუ არა, ერთ-ერთი მიზეზია ივანიშვილის პოლიტიკაში ოფიციალურად დაბრუნების, ამაზე პოლიტიკის ექსპერტები თანხმდებიან.   თორნიკე შარაშენიძე ამბობს, რომ კულუარებიდან მთავრობის ეფექტიანად კონტროლი ბიძინა ივანიშვილს გაუჭირდა და ჩრდილიდან გამოსვლაც საჭირო ამიტომ გახდა.
„ქართულ ოცნებაში სერიოზული ვაკუუმია და უჭირთ წამოაყენონ საპრეზიდენტო კანდიდატი და აქ, ალბათ, ივანიშვილის ჩარევის გარეშე არაფერი გამოვა. ამასთან, ჩემი აზრით, ივანიშვილი უკმაყოფილოა მთავრობის მუშაობითაც. ასე მარტივად, შორიდან მთავრობის გაკონტროლება და თითების ქნევა არ გამოდის, ალბათ, მისი ახლოდან ჩარევაა, საჭირო,“ -  ამბობს თორნიკე შარაშენიძე.
ქვეყანაში და არა მხოლოდ „ქართულ ოცნებაში“ არსებულ კრიზისს  უკავშირებს ბიძინა ივანიშვილის დაბრუნებას ვახტანგ ძაბირაძე. პოლიტოლოგი ამბობს, რომ შესაძლოა, მოსახლეობა კონკრეტულად „ქართული ოცნების“ მიმართ მკვეთრად უარყოფითად განწყობილი არაა, მაგრამ ზოგადად საზოგადოებაში უარყოფითი მუხტი გროვდება და რადგან არც ოპოზიციაშია „კრიზისული ამომრჩევლისთვის“ მისაღები ძალა, შესაძლოა, ვითარება მკვეთრად უარყოფითად შეიცვალოს. ძაბირაძე მიიჩნევს, რომ სიტუაციის დარეგულირებისთვის ბიძინა ივანიშვილმა ამ გადაწყვეტილებით გარკვეული ნაბიჯი გადადგა.  
„სხვა ვითარებაა დღეს, როგორც ქვეყნის შიგნით, ასე ქვეყნის გარეთ და სხვა იყო ვითარება, როცა ამბობდა, რომ ყველფერი კარგად არის და უბედურება თუ არ მოხდა, არ დავბრუნდებიო.  ამიტომ ერთმნიშვნელოვანად თქმა, რომ პარტიაში კრიზისის გამო დაბრუნდა ივანიშვილი პოლიტიკაში, არ იქნება სწორი. „შესაძლოა, მოხდეს სრულიად მოულოდნელი რამ, რომ ასე მოწმენდილ ცაზე მეხის გავარდნასავით იფეთქოს სიტუაციამ, რაც ყველას თავდაყირა დააყენებს. წლის ბოლომდე კიდევ შეიძლება, სიტუაცია ისე მოაბრუნოს კაცმა, რომ ქვეყანა კრიზისისკენ არ წავიდეს, მაგრამ თუ დაგვიანდა და წავიდა პროცესი, მისი შველა გამორიცხული იქნება,“ - ამბობს ვახტანგ ძაბირაძე.
განსხვავებული პოზიცია აქვს პოლიტიკის ექსპერტ ნიკა ჩიტაძეს, რომელიც ცოტა ხნის წინ გამოქვეყნებულ Freedom house- ის ანგარიშს იხსენებს, სადაც აღნიშნულია, რომ „ივანიშვილის პოლიტიკური ვენდეტები კვლავ მძიმე ტვირთად აწევს ქვეყანას“. მიუხედავად იმისა, რომ ანგარიშს ხელისუფლების წარმომადგენლებმა საჯაროდ უნდობლობა გამოუცხადეს, ჩიტაძე მიიჩნევს, რომ მისი გათვალისწინება მაინც მოუხდათ.
„მიზანი ივანიშვილის პოლიტიკაში დაბრუნების არის ის, რომ გაქარწყლდეს ის ხმები, რასაც საუბრობენ არაფორმალურ მმართველობაზე,“ - ამბობს ნიკა ჩიტაძე.  
მიუხედავად იმისა, რომ „ქართულ ოცნებაში“ დაპირისპირება სახეზეა, ნიკა ჩიტაძე მიიჩნევს, რომ ის ივანიშვილის დაბრუნებასთან კავშირში ნაკლებად არის.
„ოცნება“ არის კრიზისში, მაგრამ ადამიანები, ვინც ნაკლებად ლოიალურობას გამოხატავენ ბიძინა ივანიშვილის მიმართ, ხდება მათი ჩანაცვლება სხვა ადამიანებით. ივანიშვილს ამ დაპირისპირების პრობლემის მოგვარება ისედაც შეეძლო კულუარულად. 2013 წელს გადადგა პოსტიდან და ამის შემდეგ მართავდა 4 წლის განმავლობაში,“ -  ამბობს ნიკა ჩიტაძე.  

ივანიშვილის ფაქტორი კრიზისის გადაჭრის პროცესში

2016 წელს საპარლამენტო არჩევნებში „ქართული ოცნების“ რიგებში ახალი სახეები გამოჩნდნენ და დაპირისპირებაც, სწორედ ძველსა და ახალ სახეებს შორის დაიწყო. მიუხედავად იმისა, თუ რამ განაპირობა ბიძინა ივანიშვილის პოლიტიკაში დაბრუნება, ექსპერტები თანხმდებიან, რომ ეს ფაქტორი კრიზისის გადაჭრის პროცესში მნიშვნელოვან როლს ითამაშებს.  ნიკა ჩიტაძე ვარაუდობს, რომ სიტუაცია ახალი სახეების სასარგებლოდ შეიცვლება.
„ივანიშვილის მხარდაჭერას, ალბათ, კობახიძის გუნდი მოიპოვებს, გაცილებით ლოიალურია ივანიშვილთან,“ -  ამბობს ნიკა ჩიტაძე.
საკანონმდებლო ორგანოში გავლენის განაწილების მიმართულებით რაიმე მნიშვნელოვან ცვლილებებს არ ელოდება თორნიკე შარაშიძე და ამბობს, რომ, სავარაუდოდ, ცვლილებები მთავრობაში იქნება. შარაშენიძე ამბობს, რომ დაპირისპირებას ადგილი მხოლოდ პარლამენტში არ ჰქონია და ამ კუთხით ინფრასტრუქტურის მინისტრის გადადგომა და გიორგი კვირიკაშვილის გადადგომის მოლოდინიც უნდა გავიხსენოთ.
„ვის წინააღმდეგ არის ივანიშვილის დაბრუნებით ნაბიჯი გადადგმული, ამის პროგნოზზე ნუ ვიჩქარებთ. მე ველოდები წმენდას, მაგრამ არა პარლამენტში რომელიმე ჯგუფის წინააღმდეგ, არამედ მთავრობაში.  „რაც შეეხება ბიძინა ივანიშვილთან კავშირებს, ორივე ჯგუფში არიან ადამიანები, რომლებსაც პირდაპირ კავშირი აქვთ მასთან. როგორ მე ვიცი, უშუალო კონტაქტი აქვს მასთან კობახიძეს და ძველებიდან, სიტყვაზე, ბესელიას,“ - ამბობს თორნიკე შარაშენიძე.
ვახტანგ ძაბირაძე კი მიიჩნევს, რომ პარტიის სათავეში ივანიშვილის დაბრუნების შემდეგ „გუნდებზე საუბარი დასრულდება“.  

სახელმწიფო თანამდებობა

მას შემდეგ რაც პრეზიდენტის თანამდებობაზე არჩეულმა პრეზიდენტმა „ხასიათი გამოავლინა“, პრეზიდენტობის კანდიდატის შერჩევის მთავარი კრიტერიუმი ყველასთვის ცხადი გახდა. როგორც თორნიკე შარაშიძე ამბობს, კანდიდატზე შეთანხმება რთულდება, ამიტომ არ გაუკვირდება, თუ პრეზიდენტობის კანდიდატად ბიძინა ივანიშვილის დასახელდება და არც იმას გამორიცხავს, რომ ივანიშვილი კვლავ პრემიერის პოსტს დაუბრუნდეს.
„ლოგიკურად, კანდიდატად უნდა დასახელებულიყო გიორგი კვირიკაშვილი, მაგრამ ის არ სახელდება, აშკარად ურჩევნია დარჩეს პრემიერმინისტრად. შესაბამისად, სხვა კანდიდატზე შეთანხმება ჭირს იმიტომ, რომ პრეზიდენტი უნდა იყოს ადამიანი, ვისაც უცხოეთში აქვს კარგი კავშირები და ერთგულია ივანიშვილის. კვირიკაშვილი ამ მხრივ შეეფერებოდა ამ სამსახურს. „რაც შეეხება უცხოეთში კავშირებს, თუ ბიძინა ივანიშვილი იქნებოდა კანდიდატი, არ არის პრობლემა - თავის თავს ენდობა,“ -  ამბობს შარაშენიძე.
ქვეყანაში კრიზისზე საუბრისას ვახტანგ ძაბირაძე აღნიშნავს, რომ საზოგადოებისთვის პოლიტიკური პარტიის თავმჯდომარედ დაბრუნება ბევრს არაფერს ცვლის, მაგრამ აჩენს იმედს, რომ, თუ გადაიდგა პირველი ნაბიჯი, შეიძლება, გადაიდგას მეორეც, ძაბირაძე მიიჩნევს, რომ ბიძინა ივანიშვილი პრემიერის პოსტს დაუბრუნდება. 
„ივანიშვილს სიამოვნებს პარტიის თავმჯდომარეობაო, ამის თქმა, მგონი, სწორი არ იქნება, მან გადადგა პირველი ნაბიჯი, ჩრდილიდან გამოვიდა და მეორე ნაბიჯი, უნდა ეს თუ არა, იქნება მისი გადაწყვეტილება, გახდეს პრემიერი, სხვა გამოსავალი ამ ქვეყანას ამ წუთში არ აქვს. ჩვენი უბედურებაა, რომ სხვა ლიდერი ამ წუთში არ არსებობს, მაგრამ ფაქტია და ვერაფერს ვიზამთ,“ - ამბობს ვახტანგ ძაბირაძე.
განსხვავებული პოზიცია აქვს ნიკა ჩიტაძეს, რომელიც მიიჩნევს, რომ ბიძინა ივანიშვილს სახელმწიფო თანამდებობა არაფრისთვის სჭირდება.
„ჩემი აზრით, ის არ დაიკავებს სახელმწიფო თანამდებობას. საპრეზიდენტო არჩევნებში მგონია, რომ არ მიიღებს მონაწილეობას და არც ქვეყნის პრემიერმინისტრი გახდება, ვინაიდან მას, ალბათ, ურჩევნია, გავლენა ჰქონდეს ქვეყნის პრეზიდენტსა თუ პრემიერმინისტრზე და გააჩნდეს პარტიული თანამდებობა და ამით ნაწილობრივ აიცილოს პასუხისმგებლობა მთავრობის საქმიანობაზე,“ -  ამბობს ნიკა ჩიტაძე.  

პოლიტიკური სიტუაცია ივანიშვილის დაბრუნების შემდეგ

ბიძინა ივანიშვილის პოლიტიკაში დაბრუნებით არაფორმალურ მმართველობასთან დაკავშირებული ეჭვები კიდევ ერთხელ დადასტურდა. პარტიის თავმჯდომარედ არჩევის შემთხვევაში ეს კითხვები მხოლოდ ნაწილობრივ მოიხსნება. ამ კონტექსტში ექსპრემიერის ნაბიჯს ექსპერტები დადებითად აფასებენ. თორნიკე შარაშენიძე ამბობს, რომ მისი დაბრუნების შემდეგ მინისტრები გარკვეული გადაწყვეტილებებს დროულად მიიღებენ. 
„როგორც მე ვუყურებდი და ჩემი პირადი გამოცდილებიდან უნდა გითხრათ, რომ მთავრობის წევრებს რაღაც გადაწყვეტილებების მიღების ეშინიათ, ვაითუ, ბიძინას არ მოეწონოსო. არადა, ბიძინას შეიძლება, სულ არ უნდა რაღაც პროცესში ჩართვა, მაგრამ მაინც ეშინიათ, ამიტომ სჯობს, უფრო ახლო კონტაქტში იყოს ხელისუფლებასთან, უფრო მალე მიიღებენ მინისტრები გადაწყვეტილებას, რადგან უმრავლესობა მათგან არ წარმოადგენს სერიოზულ ფიგურას და ერთ კაცზეა დამოკიდებული,“ - ამბობს თორნიკე შარაშენიძე.
როგორ შეიცვლება სხვა მხრივ ქვეყანაში ვითარება, ამაზე ნიკა ჩიტაძე ბიძინა ივანიშვილის პრემიერობის დროს იხსენებს  და ამბობს, რომ ქვეყნის უკეთესობისკენ რადიკალური ცვლილებებს არ უნდა ველოდოთ.
„ბიძინა ივანიშვილის დაბრუნების შემდეგ მაინცდამაინც დადებითს არაფერს უნდა ველოდოთ. როცა ის გახდა პრემიერმინისტრი, გახსოვთ, რომ მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდა 2-ჯერ შემცირდა, 6.4%-დან 3.2% -მდე.  გარდა ამისა, დემოკრატიის მიმართულებითაც არ ჰქონდა ადგილი პროგრესს.  გახსოვთ, რომ საკრებულოში მოხდა ადამიანების შეჭრა, რასაც მმართველი ძალა უწყობდა ხელს და შეიცვალა ძალით ადგილობრივი თვითმმართველობა. ან სიტყვის თავისუფლების კუთხით, როცა ივანიშვილი იბარებდა ჟურნალისტებს, ექსპერტებს და აძლევდა შენიშვნებს, თუ რატომ გამოხატა ამა თუ იმ ჟურნალისტმა თუ ექსპერტმა ესე თუ ის კრიტიკული აზრი ხელისუფლების მიმართ, ამიტომაც მე მგონია, ვითარება უკეთესობისკენ არ შეიცვლება, შეიძლება, შეიცვალოს მათთვის, ვისაც ივანიშვილი აფინანსებს, ან ვისაც სურს მისგან დაფინანსების მიღება,“ - ამბობს ნიკა ჩიტაძე.  
უახლოეს დღეებში „ქართული ოცნების“ პოლიტსაბჭოს სხდომა გაიმართება, შემდეგ კი ყრილობა, სადაც პარტიის თავმჯდომარედ ბიძინა ივანიშვილის კანდიდატურას წარადგენენ. „ქართულმა ოცნებამ“ პოლიტსაბჭოს განახლებული შემადგენლობაც უნდა აირჩიოს.    

თაკო ივანიაძე 

[post_title] => ივანიშვილის დაბრუნება - იწყება თუ არა ახალი ეტაპი ქართულ პოლიტიკაში [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => ivanishvilis-dabruneba-iwyeba-tu-ara-akhali-etapi-qartul-politikashi [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-04-26 17:47:28 [post_modified_gmt] => 2018-04-26 13:47:28 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=236304 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [1] => WP_Post Object ( [ID] => 235290 [post_author] => 8 [post_date] => 2018-04-26 12:15:08 [post_date_gmt] => 2018-04-26 08:15:08 [post_content] => ამ ფერად პარკებს, რომლებიც სურათზე "ლამაზად" გამოიყურება, განვითარებული მსოფლიო ებრძვის, რადგან პოლიეთილენი გარემოს დაბინძურებასთან ერთად, საფრთხეს სიცოცხლესაც უქმნის. პოლიეთილენის წვის დროს გამოიყოფა ნივთიერება, რომელიც აბინძურებს ატმოსფეროს და მავნებელია ადამიანის ჯანმრთელობისთვის. 2018 წლისთვის ევროკავშირში პოლიეთილენის პარკების გამოყენება ერთ სულ მოსახლეზე 90 ცალს არ უნდა აღემატებოდეს, ხოლო 2025 წლისათვის 40 ცალს. საქართველო ევროკავშირისგანაც და ამ დირექტივისგანაც შორსაა. ამ დროისთვის, ჩვენს ქვეყანაში ერთი ადამიანი წელიწადში 525 პოლიეთილენის პარკს მოიხმარს. გარემოს დაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, 2018 წლიდან საქართველოში 15 მიკრონზე ნაკლები სისქის პლასტიკური პარკები აიკძალება. ნაჭრის ან სხვა მყარი მასალისგან დამზადებული ჩანთები პოლიეთილენის პარკების ყველაზე კარგი ალტერნატივაა, რადგან ნარჩენების წარმოქმნას თავიდანვე გამორიცხავს. თუმცა, რამდენად მარტივად შეიცვლება მომხმარებლის ჩვევა, ჩანთებთან დაკავშირებით და როდის მოხდება პოლიეთილენის პარების სრულად ჩანაცვლება უცნობია. დააფიქსირეთ თქვენი აზრი:
bike tracks
ჩვევის შესაცვლელად, ჰიპერმარკეტებმა და მარკეტებმა მომხმარებლების შემზადება უკვე დაიწყეს. კომპანია "კარფური", "აგროჰაბი"და "გუდვილი" მათ პოლიეთილენის პარკების ნაცვლად, მრავალჯერადი გამოყენების ჩანთებსაც სთავაზობენ.  

კარფური

აქციები, ცნობიერების ასამაღლებელი კამპანიები, სტენდები, დეკორაციები... "კარფურში" ამბობენ, რომ ყველაფერს აკეთებენ იმისთვის, რომ ეს გრძელვადიანი პროცესი მომხმარებელმა მარტივად მიიღოს.
"დედამიწის დღემდე ერთი დღით ადრე დავიწყეთ კამპანია #დააფასეგარემო. მიმდებარე ტერიტორიები დავასუფთავეთ, რაშიც მომხმარებელიც ჩაერთო. ყველა მათგანს ვაჩუქეთ მრავალჯერადი მომხმარების ჩანთები, ასევე 21 აპრილს გვქონდა აქცია, ნებისმიერი ბრენდის ჩანთით მოსულ მომხმარებელს ჩვენი ჩანთა ვაჩუქეთ. ჩვენ ვცდილობთ, ყველაფერს იმისთვის, რომ საბოლოოდ ჩავანაცვლოთ პოლიეთილენის პარკები. ჩვენი დეკორაციები, მოლარეები აწვდიან ინფორმაციას მომხმარებლებს მისი მავნებლობის შესახებ", - განაცხადეს "ფორტუნასთან" კომპანიაში.
 

აგროჰაბი

"ჩვენთვის ძალიან მნიშვნელოვანია პოლიეთილენის სრულად ჩანაცვლება. ეს ძალიან რთული პროცესია და ხანგრძლივი. ჩვენთან უკვე შესაძლებელია ბრენდირებული ჩანთების შეძენა. გვაქვს სამი ჩანთა, რომელთაგან ერთი თერმულია. ერთიანად მათი ფასი 20 ლარს შეადგენს. აღსანიშნავია, რომ სადღესასწაულო დღეებში ჩანთები უფასოდაც რიგდება, თუმცა მომხმარებლები მას ყოველდღიურად არ მოიხმარენ, აუცილებელია ჩვევის ცვლილება. თუმცა, ეს არ იქნება ძალიან რთული, რადგან სულ ცოტა ხნის წინ, უფროსი თაობა, საყიდლებზე ჩანთებით დადიოდა. ჩვენ უბრალოდ გავიმარტივეთ ცხოვრება და გადავედით ერთჯერადი მოხმარების პარკებზე, რომელიც ვნებს გარემოს", - განაცხადა "ფორტუნასთან" აგროჰაბის მარკეტინგის სამსახურის უფროსმა და აღნიშნა, რომ უახლოეს მომავალში, ამასთან დაკავშირებით "აგროჰაბს" ბევრი გეგმა და აქცია აქვს ჩანიშნული.
 

გუდვილი

გუდვილში ამბობენ, რომ წინა წელთან შედარებით, ამ მხრივ მომხმარებლის ცნობიერება გაზრდილია. ჰიპერმარკეტში, ყოველდღიურობისთვის ბიოდეგრადირებად პარკებს იყენებენ, რომლის გახრწნასაც მხოლოდ 1 წელი სჭირდება. გუდვილში ასევე აქვთ მრავალჯერადი მოხმარების ჩანთები.
"ჩვენ გარემოზე ვზრუნავთ და გარდა ბიოდეგრადირებადი პარკებისა და ჩანთებისა, გვაქვს სეპარაციის ყუთები. ამით მომხმარებელი ნარჩენების გაცალკევებასა და დახარისხებას ეჩვევა. ახლა ვმუშაობთ იმაზე, მოხმარებაში შემოვიღოთ ქაღალდის პაკეტებიც. აღსანიშნავია, რომ მომხმარებლებს ძალიან უხარიათ, როცა ვეუბნებით, რომ ჩვენი პარკებით გარემოს ნაკლებად ვაზიანებთ, ისინი ითხოვენ კიდეც ამას", – აღნიშნა "ფორტუნასთან" ინტერვიუში "გუდვილის" წარმომადგენელმა.
იმის გამო, რომ ყველა მარკეტში მსგავსი კამპანია არ მიდის, აუცილებელია პარკების მოხმარების სამართლებრივი რეგულირება.

სახელმწიფოს პოზიცია

გრძელვადიან პროცესებს, რომლებიც ბიზნესისა და მომხმარებლის ჩვევის ცვლილებაზე აისახება, რა თქმა უნდა, სახელმწიფო მართავს. სამინისტრომ შეიმუშავა ახალი ინიციატივა პლასტიკის პარკების გამოყენების შემცირების მიმართულებით და ასევე, გარემოს დაბინძურების პრევენციის კუთხით - სულ მალე ეს ინიციატივა მთავრობაში შევა დასამტკიცებლად. პროექტის მიღების მიზეზია საქართველოს ტერიტორიაზე პლასტიკისა და ბიოდეგრადირებადი პარკების მოხმარების სამართლებრივი რეგულირების (მათ შორის, პლასტიკის პარკების მოხმარების შეზღუდვის) აუცილებლობა. სამინისტროში განმარტავენ, რომ აღნიშნულის საჭიროება გამოწვეულია იმ გარემოებით, რომ ბოლო წლებში, მთელ მსოფლიოში და მათ შორის საქართველოში უაღრესად გაიზარდა პლასტიკის პარკების მოხმარება, რამაც, თავის მხრივ, მნიშვნელოვანი პრობლემა შეუქმნა გარემოს. საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილების მიღების შემდგომ საქართველოს ტერიტორიაზე დასაშვები იქნება მხოლოდ იმ პლასტიკის პარკების წარმოება, რეალიზაცია და იმპორტი, რომელთა სისქეც აღემატება 15 მიკრონს:
"გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურბეობის სამინისტროს მიერ შემუშავებულია საქართველოს მთავრობის დადგენილების პროექტი სახელწოდებით ტექნიკური რეგლამენტი "პლასტიკის და ბიოდეგრადირებადი პარკების რეგულირების წესი", რომელიც განსახილველად წარდგენილია საქართველოს პარტლამენტში. ტექნიკური რეგლამენტი ადგენს საქართველოს ტერიტორიაზე პლასტიკის და ოქსო-დეგრადირებადი პლასტიკის პარკების, ასევე ბიოდეგრადირებადი და კომპოსტირებადი პარკების წარმოებასთან, რეალიზაციასთან და იმპორტთან დაკავშირებულ ძირითად მოთხოვნებს. საქართველოს მთავრობის მიერ დადგენილების მიღების შემდგომ საქართველოს ტერიტორიაზე დასაშვები იქნება მხოლოდ იმ პლასტიკის პარკების წარმოება, რეალიზაცია და იმპორტი, რომელთა სისქეც აღემატება 15 მიკრონს; ასევე აკრძალული იქნება ოქსო-დეგრადირებადი პლასტიკის პარკების წარმოება, რეალიზაცია და იმპორტი. მხოლოდ და მხოლოდ დასაშვები იქნება საქართველოს სტანდარტის (სსტ ენ 13432 : 2000/2017 - შესაფუთი მასალა - მოთხოვნები შესაფუთი მასალის მიმართ, რომლის აღდგენა შესაძლებელია კომპოსტირებითა და ბიოდაშლით - გამოცდის სქემა და შეფუთვის საბოლოო შეფასების კრიტერიუმები) მოთხოვნების შესაბამისი ბიოდეგრადირებადი და კომპოსტირებადი პარკების წარმოება, რეალიზაცია და იმპორტი", - განუცხადეს "ფორტუნას" უწყებაში.
 

საინტერესო ფაქტები:

  • 70-იანი წლებიდან ყოველწლიურად მთელს მსოფლიოში დაახლოებით ტრილიონი პოლიეთილენის პაკეტი იწარმოება
  •  ადამიანი გარემოს ყველაზე მეტად პოლიეთილენის ნაწარმით აბინძურებს. ნაწარმი, რომელიც რამდენიმე წუთის მოხმარებისთვის არის გათვლილი
  • პოლიეთილენის პარკები არის ადამიანის მიერ გადაყრილი ნაგვის 7-9%-ია.

პოლიეთილენი ძალიან ძნელად იხრწნება (მინიმუმ 400 წელი სჭირდება), მისი დაშლის დროს გამოყოფილი ნივთიერებები იწვევს გარემოს დაბინძურებას. ბევრმა ალბათ არც იცის, რომ პოლიეთილენი ჩვეულებრივი ნავთობპროდუქტია, და ის არანაკლებ ზიანს აყენებს გარემოს, ვიდრე სხვა ტიპის ნავთობპროდუქტების ნარჩენების პირდაპირ მოხვედრა ბუნებაში.

[caption id="attachment_235970" align="aligncenter" width="640"] თბილისი, ბუდაპეშტის ქუჩა. 2018 წელი.[/caption]

თამთა უთურგაშვილი

[post_title] => ეს პარკები სიცოცხლისთვის საშიშია - საყიდლებზე ჩანთებით სიარული მოგიწევთ (გამოკითხვა) [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => es-parkebi-sicockhlistvis-sashishia-sayidlebze-chantebit-siaruli-mogiwevt-gamokitkhva [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-04-26 12:19:34 [post_modified_gmt] => 2018-04-26 08:19:34 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=235290 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 235512 [post_author] => 14 [post_date] => 2018-04-24 22:28:56 [post_date_gmt] => 2018-04-24 18:28:56 [post_content] => შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ ინიცირებულ კანონპროექტს დანაშაულის დაფარვის სანქციების გამკაცრების შესახებ პარლამენტის ადამიანის უფლებათა დაცვის კომიტეტმა პირველი მოსმენით დაუჭირა მხარი – აცხადებენ შსს-ში. უწყების ცნობით, საკანონმდებლო ცვლილებები მიზნად ისახავს დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის გააქტიურებას და ადეკვატური სასჯელების გამოყენებას იმ პირთა მიმართ, რომლებიც სამართალდამცავ უწყებებთან არ თანამშრომლობენ და მძიმე ან განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულს ფარავენ. „სისხლის სამართლის მოქმედი კანონმდებლობით, ნებისმიერი სახის დანაშაულის დაფარვა ან შეუტყობინებლობა ნაკლებად მძიმე კატეგორიის დანაშაულს წარმოადგენს და მსუბუქ პასუხისმგებლობას ითვალისწინებს. კანონპროექტის თანახმად, სასჯელების დიფერენცირება დანაშაულის ხასიათისა და სიმძიმის მიხედვით მოხდება. მძიმე და განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულის დაფარვა ან პოლიციისთვის შეუტყობინებლობა თავისუფლების აღკვეთით დაისჯება. კერძოდ, მძიმე კატეგორიის დანაშაულის შეუტყობინებლობა 2-დან 6 წლამდე ვადით, ხოლო განსაკუთრებით მძიმე კატეგორიის დანაშაულის შეუტყობინებლობა 3-დან 7 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთით დაისჯება. დღეს არსებული სანქციების მიხედვით, აღნიშნული სახის დანაშაულები, 2-დან 4 წლამდე თავისუფლების აღკვეთასთან ერთად, ალტერნატიულ პასუხისმგებლობას ითვალისწინებს, ჯარიმის და შინაპატიმრობის სახით“, – აცხადებენ შსს-ში. ამასთან, კანონპროექტის მიხედვით, მძიმე კატეგორიის დანაშაული ხდება მოწმის მიერ ჩვენების მიცემაზე უარის თქმა, რაც 6 წლამდე ვადით თავისუფლების აღკვეთით დაისჯება. [post_title] => დანაშაულის დაფარვის სანქციების გამკაცრების შესახებ კანონპროექტს პარლამენტმა პირველი მოსმენით მხარი დაუჭირა [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => danashaulis-dafarvis-sanqciebis-gamkacrebis-shesakheb-kanonproeqts-parlamentma-pirveli-mosmenit-mkhari-dauchira [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-04-24 22:29:19 [post_modified_gmt] => 2018-04-24 18:29:19 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=235512 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 3 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 236304 [post_author] => 12 [post_date] => 2018-04-26 17:44:59 [post_date_gmt] => 2018-04-26 13:44:59 [post_content] => „ჩემი პოლიტიკაში დაბრუნება არ იქნება სწორი, თუ ამის აუცილებლობა არ დადგა და ღმერთმა ნუ ქნას, დადგეს. მეორედ მოსვლას ვადარებ ჩემს მოსვლას. რაღაც უბედურება უნდა მოხდეს ამისთვის,“ - ეს სიტყვები ყოფილ პრემიერმინისტრს, ბიძინა ივანიშვილს, ეკუთვნის. ამ განცხადებიდან 3  და თანამდებობის დატოვებიდან 5 წლის შემდეგ ბიძინა ივანიშვილი პოლიტიკაში ბრუნდება. უახლოეს მომავალში მას „ქართული ოცნების“ პარტიის თავმჯდომარედ წარადგენენ და შემდეგ, როგორც ექსპერტები ვარაუდობენ, გამორიცხული არ არის, სახელმწიფო თანამდებობაზეც ვიხილოთ.

 

კრიზისი „ქართულ ოცნებაში“

ბიძინა ივანიშვილის მიერ ამ გადაწყვეტილების მიღებას მმართველ გუნდში დაპირისპირება უძღოდა წინ. მოახდინა თუ მან არა ბიძინა ივანიშვილის გეგმებზე გავლენა,  რამდენად მწვავე იყო მმართველ გუნდში არსებული ვითარება და რა ფაქტორი აქვს  ბიძინა ივანიშვილის „მეორედ მოსვლას“ „ქართული ოცნების“ გადარჩენაში, ამაზე „ფორტუნასთან“ პოლიტიკის ექსპერტები საუბრობენ. არსებული ვითარება რომ ერთადერთი თუ არა, ერთ-ერთი მიზეზია ივანიშვილის პოლიტიკაში ოფიციალურად დაბრუნების, ამაზე პოლიტიკის ექსპერტები თანხმდებიან.   თორნიკე შარაშენიძე ამბობს, რომ კულუარებიდან მთავრობის ეფექტიანად კონტროლი ბიძინა ივანიშვილს გაუჭირდა და ჩრდილიდან გამოსვლაც საჭირო ამიტომ გახდა.
„ქართულ ოცნებაში სერიოზული ვაკუუმია და უჭირთ წამოაყენონ საპრეზიდენტო კანდიდატი და აქ, ალბათ, ივანიშვილის ჩარევის გარეშე არაფერი გამოვა. ამასთან, ჩემი აზრით, ივანიშვილი უკმაყოფილოა მთავრობის მუშაობითაც. ასე მარტივად, შორიდან მთავრობის გაკონტროლება და თითების ქნევა არ გამოდის, ალბათ, მისი ახლოდან ჩარევაა, საჭირო,“ -  ამბობს თორნიკე შარაშენიძე.
ქვეყანაში და არა მხოლოდ „ქართულ ოცნებაში“ არსებულ კრიზისს  უკავშირებს ბიძინა ივანიშვილის დაბრუნებას ვახტანგ ძაბირაძე. პოლიტოლოგი ამბობს, რომ შესაძლოა, მოსახლეობა კონკრეტულად „ქართული ოცნების“ მიმართ მკვეთრად უარყოფითად განწყობილი არაა, მაგრამ ზოგადად საზოგადოებაში უარყოფითი მუხტი გროვდება და რადგან არც ოპოზიციაშია „კრიზისული ამომრჩევლისთვის“ მისაღები ძალა, შესაძლოა, ვითარება მკვეთრად უარყოფითად შეიცვალოს. ძაბირაძე მიიჩნევს, რომ სიტუაციის დარეგულირებისთვის ბიძინა ივანიშვილმა ამ გადაწყვეტილებით გარკვეული ნაბიჯი გადადგა.  
„სხვა ვითარებაა დღეს, როგორც ქვეყნის შიგნით, ასე ქვეყნის გარეთ და სხვა იყო ვითარება, როცა ამბობდა, რომ ყველფერი კარგად არის და უბედურება თუ არ მოხდა, არ დავბრუნდებიო.  ამიტომ ერთმნიშვნელოვანად თქმა, რომ პარტიაში კრიზისის გამო დაბრუნდა ივანიშვილი პოლიტიკაში, არ იქნება სწორი. „შესაძლოა, მოხდეს სრულიად მოულოდნელი რამ, რომ ასე მოწმენდილ ცაზე მეხის გავარდნასავით იფეთქოს სიტუაციამ, რაც ყველას თავდაყირა დააყენებს. წლის ბოლომდე კიდევ შეიძლება, სიტუაცია ისე მოაბრუნოს კაცმა, რომ ქვეყანა კრიზისისკენ არ წავიდეს, მაგრამ თუ დაგვიანდა და წავიდა პროცესი, მისი შველა გამორიცხული იქნება,“ - ამბობს ვახტანგ ძაბირაძე.
განსხვავებული პოზიცია აქვს პოლიტიკის ექსპერტ ნიკა ჩიტაძეს, რომელიც ცოტა ხნის წინ გამოქვეყნებულ Freedom house- ის ანგარიშს იხსენებს, სადაც აღნიშნულია, რომ „ივანიშვილის პოლიტიკური ვენდეტები კვლავ მძიმე ტვირთად აწევს ქვეყანას“. მიუხედავად იმისა, რომ ანგარიშს ხელისუფლების წარმომადგენლებმა საჯაროდ უნდობლობა გამოუცხადეს, ჩიტაძე მიიჩნევს, რომ მისი გათვალისწინება მაინც მოუხდათ.
„მიზანი ივანიშვილის პოლიტიკაში დაბრუნების არის ის, რომ გაქარწყლდეს ის ხმები, რასაც საუბრობენ არაფორმალურ მმართველობაზე,“ - ამბობს ნიკა ჩიტაძე.  
მიუხედავად იმისა, რომ „ქართულ ოცნებაში“ დაპირისპირება სახეზეა, ნიკა ჩიტაძე მიიჩნევს, რომ ის ივანიშვილის დაბრუნებასთან კავშირში ნაკლებად არის.
„ოცნება“ არის კრიზისში, მაგრამ ადამიანები, ვინც ნაკლებად ლოიალურობას გამოხატავენ ბიძინა ივანიშვილის მიმართ, ხდება მათი ჩანაცვლება სხვა ადამიანებით. ივანიშვილს ამ დაპირისპირების პრობლემის მოგვარება ისედაც შეეძლო კულუარულად. 2013 წელს გადადგა პოსტიდან და ამის შემდეგ მართავდა 4 წლის განმავლობაში,“ -  ამბობს ნიკა ჩიტაძე.  

ივანიშვილის ფაქტორი კრიზისის გადაჭრის პროცესში

2016 წელს საპარლამენტო არჩევნებში „ქართული ოცნების“ რიგებში ახალი სახეები გამოჩნდნენ და დაპირისპირებაც, სწორედ ძველსა და ახალ სახეებს შორის დაიწყო. მიუხედავად იმისა, თუ რამ განაპირობა ბიძინა ივანიშვილის პოლიტიკაში დაბრუნება, ექსპერტები თანხმდებიან, რომ ეს ფაქტორი კრიზისის გადაჭრის პროცესში მნიშვნელოვან როლს ითამაშებს.  ნიკა ჩიტაძე ვარაუდობს, რომ სიტუაცია ახალი სახეების სასარგებლოდ შეიცვლება.
„ივანიშვილის მხარდაჭერას, ალბათ, კობახიძის გუნდი მოიპოვებს, გაცილებით ლოიალურია ივანიშვილთან,“ -  ამბობს ნიკა ჩიტაძე.
საკანონმდებლო ორგანოში გავლენის განაწილების მიმართულებით რაიმე მნიშვნელოვან ცვლილებებს არ ელოდება თორნიკე შარაშიძე და ამბობს, რომ, სავარაუდოდ, ცვლილებები მთავრობაში იქნება. შარაშენიძე ამბობს, რომ დაპირისპირებას ადგილი მხოლოდ პარლამენტში არ ჰქონია და ამ კუთხით ინფრასტრუქტურის მინისტრის გადადგომა და გიორგი კვირიკაშვილის გადადგომის მოლოდინიც უნდა გავიხსენოთ.
„ვის წინააღმდეგ არის ივანიშვილის დაბრუნებით ნაბიჯი გადადგმული, ამის პროგნოზზე ნუ ვიჩქარებთ. მე ველოდები წმენდას, მაგრამ არა პარლამენტში რომელიმე ჯგუფის წინააღმდეგ, არამედ მთავრობაში.  „რაც შეეხება ბიძინა ივანიშვილთან კავშირებს, ორივე ჯგუფში არიან ადამიანები, რომლებსაც პირდაპირ კავშირი აქვთ მასთან. როგორ მე ვიცი, უშუალო კონტაქტი აქვს მასთან კობახიძეს და ძველებიდან, სიტყვაზე, ბესელიას,“ - ამბობს თორნიკე შარაშენიძე.
ვახტანგ ძაბირაძე კი მიიჩნევს, რომ პარტიის სათავეში ივანიშვილის დაბრუნების შემდეგ „გუნდებზე საუბარი დასრულდება“.  

სახელმწიფო თანამდებობა

მას შემდეგ რაც პრეზიდენტის თანამდებობაზე არჩეულმა პრეზიდენტმა „ხასიათი გამოავლინა“, პრეზიდენტობის კანდიდატის შერჩევის მთავარი კრიტერიუმი ყველასთვის ცხადი გახდა. როგორც თორნიკე შარაშიძე ამბობს, კანდიდატზე შეთანხმება რთულდება, ამიტომ არ გაუკვირდება, თუ პრეზიდენტობის კანდიდატად ბიძინა ივანიშვილის დასახელდება და არც იმას გამორიცხავს, რომ ივანიშვილი კვლავ პრემიერის პოსტს დაუბრუნდეს.
„ლოგიკურად, კანდიდატად უნდა დასახელებულიყო გიორგი კვირიკაშვილი, მაგრამ ის არ სახელდება, აშკარად ურჩევნია დარჩეს პრემიერმინისტრად. შესაბამისად, სხვა კანდიდატზე შეთანხმება ჭირს იმიტომ, რომ პრეზიდენტი უნდა იყოს ადამიანი, ვისაც უცხოეთში აქვს კარგი კავშირები და ერთგულია ივანიშვილის. კვირიკაშვილი ამ მხრივ შეეფერებოდა ამ სამსახურს. „რაც შეეხება უცხოეთში კავშირებს, თუ ბიძინა ივანიშვილი იქნებოდა კანდიდატი, არ არის პრობლემა - თავის თავს ენდობა,“ -  ამბობს შარაშენიძე.
ქვეყანაში კრიზისზე საუბრისას ვახტანგ ძაბირაძე აღნიშნავს, რომ საზოგადოებისთვის პოლიტიკური პარტიის თავმჯდომარედ დაბრუნება ბევრს არაფერს ცვლის, მაგრამ აჩენს იმედს, რომ, თუ გადაიდგა პირველი ნაბიჯი, შეიძლება, გადაიდგას მეორეც, ძაბირაძე მიიჩნევს, რომ ბიძინა ივანიშვილი პრემიერის პოსტს დაუბრუნდება. 
„ივანიშვილს სიამოვნებს პარტიის თავმჯდომარეობაო, ამის თქმა, მგონი, სწორი არ იქნება, მან გადადგა პირველი ნაბიჯი, ჩრდილიდან გამოვიდა და მეორე ნაბიჯი, უნდა ეს თუ არა, იქნება მისი გადაწყვეტილება, გახდეს პრემიერი, სხვა გამოსავალი ამ ქვეყანას ამ წუთში არ აქვს. ჩვენი უბედურებაა, რომ სხვა ლიდერი ამ წუთში არ არსებობს, მაგრამ ფაქტია და ვერაფერს ვიზამთ,“ - ამბობს ვახტანგ ძაბირაძე.
განსხვავებული პოზიცია აქვს ნიკა ჩიტაძეს, რომელიც მიიჩნევს, რომ ბიძინა ივანიშვილს სახელმწიფო თანამდებობა არაფრისთვის სჭირდება.
„ჩემი აზრით, ის არ დაიკავებს სახელმწიფო თანამდებობას. საპრეზიდენტო არჩევნებში მგონია, რომ არ მიიღებს მონაწილეობას და არც ქვეყნის პრემიერმინისტრი გახდება, ვინაიდან მას, ალბათ, ურჩევნია, გავლენა ჰქონდეს ქვეყნის პრეზიდენტსა თუ პრემიერმინისტრზე და გააჩნდეს პარტიული თანამდებობა და ამით ნაწილობრივ აიცილოს პასუხისმგებლობა მთავრობის საქმიანობაზე,“ -  ამბობს ნიკა ჩიტაძე.  

პოლიტიკური სიტუაცია ივანიშვილის დაბრუნების შემდეგ

ბიძინა ივანიშვილის პოლიტიკაში დაბრუნებით არაფორმალურ მმართველობასთან დაკავშირებული ეჭვები კიდევ ერთხელ დადასტურდა. პარტიის თავმჯდომარედ არჩევის შემთხვევაში ეს კითხვები მხოლოდ ნაწილობრივ მოიხსნება. ამ კონტექსტში ექსპრემიერის ნაბიჯს ექსპერტები დადებითად აფასებენ. თორნიკე შარაშენიძე ამბობს, რომ მისი დაბრუნების შემდეგ მინისტრები გარკვეული გადაწყვეტილებებს დროულად მიიღებენ. 
„როგორც მე ვუყურებდი და ჩემი პირადი გამოცდილებიდან უნდა გითხრათ, რომ მთავრობის წევრებს რაღაც გადაწყვეტილებების მიღების ეშინიათ, ვაითუ, ბიძინას არ მოეწონოსო. არადა, ბიძინას შეიძლება, სულ არ უნდა რაღაც პროცესში ჩართვა, მაგრამ მაინც ეშინიათ, ამიტომ სჯობს, უფრო ახლო კონტაქტში იყოს ხელისუფლებასთან, უფრო მალე მიიღებენ მინისტრები გადაწყვეტილებას, რადგან უმრავლესობა მათგან არ წარმოადგენს სერიოზულ ფიგურას და ერთ კაცზეა დამოკიდებული,“ - ამბობს თორნიკე შარაშენიძე.
როგორ შეიცვლება სხვა მხრივ ქვეყანაში ვითარება, ამაზე ნიკა ჩიტაძე ბიძინა ივანიშვილის პრემიერობის დროს იხსენებს  და ამბობს, რომ ქვეყნის უკეთესობისკენ რადიკალური ცვლილებებს არ უნდა ველოდოთ.
„ბიძინა ივანიშვილის დაბრუნების შემდეგ მაინცდამაინც დადებითს არაფერს უნდა ველოდოთ. როცა ის გახდა პრემიერმინისტრი, გახსოვთ, რომ მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდა 2-ჯერ შემცირდა, 6.4%-დან 3.2% -მდე.  გარდა ამისა, დემოკრატიის მიმართულებითაც არ ჰქონდა ადგილი პროგრესს.  გახსოვთ, რომ საკრებულოში მოხდა ადამიანების შეჭრა, რასაც მმართველი ძალა უწყობდა ხელს და შეიცვალა ძალით ადგილობრივი თვითმმართველობა. ან სიტყვის თავისუფლების კუთხით, როცა ივანიშვილი იბარებდა ჟურნალისტებს, ექსპერტებს და აძლევდა შენიშვნებს, თუ რატომ გამოხატა ამა თუ იმ ჟურნალისტმა თუ ექსპერტმა ესე თუ ის კრიტიკული აზრი ხელისუფლების მიმართ, ამიტომაც მე მგონია, ვითარება უკეთესობისკენ არ შეიცვლება, შეიძლება, შეიცვალოს მათთვის, ვისაც ივანიშვილი აფინანსებს, ან ვისაც სურს მისგან დაფინანსების მიღება,“ - ამბობს ნიკა ჩიტაძე.  
უახლოეს დღეებში „ქართული ოცნების“ პოლიტსაბჭოს სხდომა გაიმართება, შემდეგ კი ყრილობა, სადაც პარტიის თავმჯდომარედ ბიძინა ივანიშვილის კანდიდატურას წარადგენენ. „ქართულმა ოცნებამ“ პოლიტსაბჭოს განახლებული შემადგენლობაც უნდა აირჩიოს.    

თაკო ივანიაძე 

[post_title] => ივანიშვილის დაბრუნება - იწყება თუ არა ახალი ეტაპი ქართულ პოლიტიკაში [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => ivanishvilis-dabruneba-iwyeba-tu-ara-akhali-etapi-qartul-politikashi [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-04-26 17:47:28 [post_modified_gmt] => 2018-04-26 13:47:28 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=236304 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 419 [max_num_pages] => 140 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => 1 [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => 1 [is_tax] => [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => 059bc2c0b4058d1f2ad8b11ef715f021 [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) )

მსგავსი სიახლეები