ეკა უბერი: როგორ მოვერიოთ მაღალ ტემპერატურას, როდესაც სიცხის დამწევი პრეპარატები უძლურია

პოპულარული

ეკა უბერი: როგორ მოვერიოთ მაღალ ტემპერატურას, როდესაც სიცხის დამწევი პრეპარატები უძლურია

გადაცემას „სტუმრად ექიმთან” მედიცინის დოქტორი, ექიმი პედიატრი ეკა უბერი ესტუმრა, რომელმაც მშობლებისთვის საინტერესო ისეთ თემებზე ისაუბრა, როგორებიცაა: ვირუსები და მისი საგანგაშო სიმტომები, ხველა და ამოსახველებელი საშუალებები, აცრები, კვებითი აუტანლობა, ბუნებრივი და ხელოვნური კვება წლამდე ასაკის ბავშვებში. ეკა უბერმა ასევე უპასუხა ეთერში შემოსულ ზარებსაც.

გავრცელდა ინფორმაცია, რომ თებერვალში ვირუსების ახალი ტალღა წამოვა, რამდენად შეესაბამება ეს ინფორმაცია სიმართლეს და რა მდგომარეობაა ამჟამად მომართვიანობის მხრივ? 

მომართვიანობა მომატებულია, თუმცა, ეს არ არის გამონაკლისი და ყოველ წელს ამ პერიოდში ასე ხდება. ბავშვები, ასაკოვანი ადამიანები და ორსულები ინფექციის მიმართ უფრო მაღალი მიმღებლობით ხასიათდებიან. შესაბამისად, იზრდება პატარა პაციენტების რაოდენობაც და ყველაზე ხშირად მათ რესპირატორული ვირუსებით განპირობებული დაავადებები.

ის, რომ ბავშვი ხშირად ავადობს, არ არის პათოლოგია. თუკი ბავშვი წელიწადში 4-8-ჯერ ხდება ავად, ეს ნორმაა. ბავშვი უნდა გახდეს ავად, რომ მყარი იმუნიტეტი ჩამოუყალიბდეს. ახალშობილი ნულოვანი იმუნიტეტით იბადება და გარემოსთან და ადამიანებთან კონტაქტისას უყალიბდება გარკვეული იმუნიტეტი.

რა თქმა უნდა მნიშვნელობა აქვს გენეტიკურ ფაქტორებს და სოციალურ გარემოს – რა პირობებში, რა სიმჭიდროვეში იზრდება ბავშვი, როგორ იცავენ მშობლები მის ორგანიზმს ინფექციების შემოტევისგან და ა.შ.

აღნიშნეთ, რომ თებერვალში ინფექციების ახალი ტალღა გავრცელდება. რუსეთის ზოგიერთ რეგიონში დაფიქსირდა გრიპის ვირუსის ეპიდემია და შესაძლებელია საქართველომდეც ჩამოაღწიოს. აჟიოტაჟი და ემოციები პრობლემას ვერ გადაწყვეტს, მთავარია პაციეტმა დროულად მიმართოს სამედიცინო დაწესებულებას.

ჩემს შვილს „სუსტი ყელი“ აქვს – რამდენად სწორია ეს ტერმინი, რატომ არის ეს ჩივილი ასეთი ხშირი?

ყელის ტკივილი არის ერთ-ერთი სიმპტოპმი ვირუსული ინფიცირებისა.

ყელის ტკივილი სხვადასხვა მიზეზით შეიძლება იყოს განპირობებული, თუმცა, ყველაზე ხშირად ეს სწორედ ვირუსული ყელის ტკივილია და ეს არ ნიშნავს, რომ ბავშვს სუსტი ყელი აქვს.

ვირუსის უხშირესი სამიზნე არის ყელი და ნუშურა ჯირკვლები. ყოველი ვირუსის შემდეგ ხდება რკალისა და ნუშურა ჯირკვლების ჰიპერემია, რაც რესპირატორული ვირუსული ინფექციების თანმდევია. ამავე დროს შეიძლება იყოს ხველა, ცემინება, ყურის ტკივილი და ა.შ. ყელის ტკივილის ცალკე გამოხატვა არ ღირს, რადგან აღნიშნული სიმპტომი საერთო მდგომარეობის გამომხატველია. მშობლები ხშირად კითხულობენ, ხომ არ ჩაატარონ ტონზილექტომია. ტონზილექტომიას, ანუ ნუშურა ჯირკვლების ამოკვეთას, აქვს მკაცრად განსაზღვრული ჩვენებები. მაგალითად ხშირი ავადობა ჩირქოვანი პროცესით, როდესაც ექიმი ყოველ ჯერზე ადასტურებს, რომ საქმე გვაქვს ჩირქოვან პროცესთან და არა მხოლოდ ნუშურების გაწითლებასთან და ყელის ტკივლთან. ერთი და იგივე სიმპტომატიკით – მაღალი ტემპერატურით, ყელის მწვავე ტკივილით შეიძლება დაიწყოს როგორც ვირუსული, ისე ბაქტერიული ინფექცია.

ყელის გაწითლება არ ნიშნავს, რომ იქ აუცილებლად ჩირქოვანი პროცესია და საჭიროებს ანტიბიოტიკოთერაპიის ჩატარებას. ცალსახად იმის გადაწყვეტა, რომ ბავშვს სუსტი აქვს ყელი და უნდა ამოიკვეთოს ნუშურა ჯირკვლები, სწორი არ არის. ყოველი კონკრეტული შემთხვევა ინდივიდუალურად უნდა შეფასდეს.

ხშირად საუბრობენ ყელისათვის სავლებ საშუალებებსა და საწუწნ აბებზე, აქვს თუ არა ეფექტი მათ რეალურად?

6 წლამდე არცერთი მათგანი არ არის სასურველი, 6 წლის შემდეგაც მათი ეფექტურობა მოკლე ვადიანია და მათ სამკურნალო მოქმედება არ გააჩნიათ. საუკეთესო საშუალებად ამ დროს აღიარებულია იბუპროფენის ჯგუფის პრეპარატები, რომლებსაც აქვთ როგორც ტკივილგამაყუჩებელი, ისე ანთების საწინააღმდეგო ეფექტი, შესაბამისად გარკვეული პერიოდით ამცირებს ყელის ტკივილსაც. ყელის ტკივილი ამ შემთხვევაში განპირობებულია ნუშურა ჯირკვლების შეშუპებით, რაც განსაკუთრებით საკვების მიღებისა და ყლაპვის დროს ვლინდება. ჩვილების შემთხვევაშიც სწორედ იბუპროფენის შემცველ პრეპარატებს ვიყენებთ, ეს პრეპარატი ტემპერატურას იმაზე დაბლა არ სწევს, ვიდრე საჭიროა.

ვისაუბროთ ხველაზე, მშობელს ხშირად უჭირს იმის განსაზღვრა რა ტიპის ხველასთან აქვს საქმე…

ხველა არის ძალიან გავრცელებული სიმპტომი როგორც ზედა, ისე ქვედა სასუნთქი გზების ინფექციებისას. ანატომიურად მიიჩნევა, რომ სახმო იოგების ზემოთ არის ზედა სასუნთქი გზები, სახმო იოგების ქვემოთ კი ქვედა სასუნთქი გზები. მშობლის მიერ ამისი დიფერენციაცია პრაქტიკულად შეუძლებელია. ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში ექიმმა უნდა შეაფასოს, რასთან გვაქვს საქმე. უხშირესი მიზეზი არის ბრონქიტი, ანუ ქვედა სასუნქი გზებიდან მომდინარე პრობლემა, რომელსაც ვირუსი იწვევს. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ხველის მიზეზი მხოლოდ ბრონქიტი არ არის და შეიძლება იყოს ვირუსული ლარინგოტრაქეიტი, ანუ ლარინგიტი, რომელიც კრუპის სინდრომით არის ცნობილი და ისევ ექიმმა უნდა გაარკვიოს, რამდენად საშიშია ხველა. მშობლებს ვურჩევ, სპეციალისტის გარეშე არ დასვან დიაგნოზი, განსაკუთრებით სამ წლამდე ასაკის ბავშვების შემთხვევაში.

რამდენ დღეში უნდა მივიდეთ ექიმთან და რა არის ის სიმპტომი, როდესაც აღარ უნდა გადავდოთ პედიატრთან ვიზიტი?

ხველა შეიძლება სხვადასხვა მიზეზით იყოს გამოწვეული, მაგალითად შესაძლოა ბავშვმა სათამაშოს ნაწილი გადაყლაპოს და სასუნთქ გზებში მოხვდეს. ამიტომ ზუსტი მითითების მიცემა, თუ როდის უნდა მიმართოს მშობელმა პედიატრს, რთულია. ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში აუცილებელია დროულად მიმართოთ სპეციალისტს.

ბოლო დროს ბევრს საუბრობენ ამოსახველებელ საშუალებებზეც, ამბობენ, რომ მათ არანაირი ეფექტი არ აქვთ…

მათი გამოყენება შეზღუდულია ასაკობრივად, ორ წლამდე ასაკის ბავშვებში არ არის რეკომენდებული, რადგან ამოხველების რეფლექსი ბავშვს მკვეთრად არ აქვს ჩამოყალიბებული. შესაძლებელია, ამოსახველებლის მიცემამ პრობლემები შექმნას და სწორად ვერ მოახერხოს ნახველის ევაკუაცია.

მანამ, სანამ ბავშს ექიმი ნახავს, მშობლებს ვურჩევ გაუკეთონ ინჰალაცია ფიზიოლოგიური ხსნარით, რომელიც დაარბილებს ზედა და ქვედა სასუნთ გზებს.

მშობლები ხშირად ჩივიან, რომ რთულია მაღალი ტემპერატურის მართვა… არსებობს თუ არა რაიმე პრაქტიკული რეკომენდაცია?

პირველ რიგში სიცხის დამწევი პრეპარატის მიცემაა საჭირო, მისი მიღება შეიძლება არაუმეტეს ოთხჯერ დღეში 4-6 საათიანი ინტერვალებით.

ძალიან ხშირად, პირველი 24-36 საათის განმავლობაში რთულად ექვემდებარება ტემპერატურა სიცხის დამწევს. ეს არ ნიშნავს, რომ ერთი ჯგუფის პრეპარატს, რომელიც უკვე მიცემული გვაქვს, უნდა დავუმატოთ სხვა ჯგუფის პრეპარატი და დოზა გავაორმაგოთ. შეგვიძლია, ფიზიკური მეთოდებით მივეხმაროთ, მათ შორის თბილი წყლის აბაზანით. 36-37 გრადუსზე გამთბარი წყალი დაეხმარება ტემპერატურის გამოსვლას ორგანიზმიდან.  მშობელი დროს იგებს, ამასობაში სიცხის დამწევი პრეპარატის მეორეჯერ მიცემის დრო დადგება და დოზის გადაჭარბება აღარ მოგიწევთ.

მაღალი სიცხის არსებობა არ ნიშნავს ანტიბიოტიკების მიცემის საჭიროებას. ძალიან ხშირად ვირუსული ინფექციები იწყება ე.წ. ჰექტიური ტემპერატურით, რაც არ საჭიროებს ანტიბიოტიკოთერაპიას. ანტიბიოტიკების მიღების აუცილებლობა ლაბორატორიული მონაცემებით დასტურდება. ანტიბიოტიკი ვირუსზე არ მოქმედებს და დაავადების ხანგრძლივობას ვერ ამცირებს.

აქტუალურია კვებისა და კვებითი აუტანლობის თემაც, არსებობს თუ არა მკაცრად გაწერილი ჰაიდლაინი, როგორ უნდა იკვებებოდეს ბავშვი და რა არის სწორი კვების ფორმულა?

კვებითი აუტანლობა საკმაოდ ხშირად გვხდება, განსაკუთრებით ჩვილებში. შემთხვევათა უმრავლესობაში საქმე გვაქვს ძროხის რძის ცილის აუტანლობასთან, რაც მშობლებს ლაქტოზის აუტანლობაში ერევათ. პრობლემა უმთავრესად ხელოვნურ კვებაზე მყოფ პატარებში ფიქსირდება, რადგან დედის რძე ცილოვანი შემადგენლობით განსხავდება ძროხის რძისგან დამზადებული ადაპტირებული ნარევებისგან. კვებითი აუტანლობა ფიქსირდება ბუნებრივი კვების შემთხვევაშიც, როდესაც დედა დიდი რაოდენობით იღებს რძის ნაწარმს. კვებითი აუტანლობის დადგენა და კლინიკური გამოვლინება შეიძლება მრავალფეროვანი იყოს და ერთ-ერთი უხშირესი მიზეზი არის ღებინება და არა წამოქაფება, ყაბზობა, მუცლის შეუპოვარი ტკივილები, პერიოდული გულძმარვა, დიარეა და ა.შ. მათ შორის წონის დეფიციტი.

ერთ წლამდე ასაკის ბავშვის კვება იმდენად მნიშვნელოვანია, რომ მთელი ცხოვრების წესს, გონებრივ განვითარებას განაპირობებს. წლამდე სწორი კვება ერთ-ერთი გარანტიაა გონებრივი და ფიზიკური სწორი განვითარებისა.

ბუნებრივ კვებაზე მყოფ ბავშვებს ექვს თვემდე არაფერს ვუმატებთ, მათ შორის წყალსაც კი, ხელოვნურ კვებაზე მყოფ პატარებს კი ოთხი თვიდან ვუწყებთ დამატებითი რაციონის შედგენას. ერთადერთი პროდუქტი, რომელიც ემატებათ ბავშვებს როგორც ხელოვნური, ისე ბუნებრივი კვებისას, ეს არის ვიტამინი D3.

აღმოჩნდა, რომ გონებრივი განვითარების პირდაპირ პროპორციულია ბავშვის წონაში ნამატი. ძალიან ხშირად, ქართული სინამდვილიდან გამომდინარე, მშობლებს ეჩქარებათ პატარებს დააგემოვნებინონ ტკბილეული, ადვილად შეწოვადი ნახშირწყლები და ა.შ.

ბავშვის გემოვნება სამი წლის ასაკამდე ყალიბდება, როგორც მიაჩვევთ და რა ფორმითაც შესთავაზებებთ საკვებს, ისე ჩამოუყალიბდება სწორი კვებისკენ გემოვნება.

ხშირად გამიგია, რომ ბავშვი უჭმელია, წონით ასაკთან მიმართებაში კი ნორმალურია. გაირკვევა, რომ მიირთმევს ცომეულს, ტკბილეულს და აღარ იღებს ჯანსაღ საკვებს. რაც უფრო ადრე შესთავაზებთ არაჯანსაღ საკვებს, მით მაღალია რისკი, რომ არასწორი კვებითი ქცევები ჩამოუყალიბდეს.

რამდენიმე დღის წინ სოციალურ ქსელში დიდი აჟიოტაჟი გამოწვია მოზრდილ ბავშვებში ძროხის რძის ე.წ. ”სოფლის რძის” მიღების საკითხმა, რას იტყვით თქვენ?

სოფლის რძე თავისი შინაარსით უკვე ჯანმრთელია, თუმცა აქვე გასათვალისწინებულია ზოგიერთი ფაქტორი, რადგან არაპასტერიზებული რძე შეიძლება ინფექციების გადამტანი იყოს, ასევე შესაძლოა გამოიწვიოს ალერგიული რეაქციაც. უმჯობესია ბავშვმა პასტერიზებული რძე მიირთვას.

ამბობენ, რომ ბუნებრივ კვებაზე მყოფი ბავშვები უფრო ძლიერები არიან იმუნიტეტის თვალსაზრისით…

მსოფლიოში არაერთი კვლევაა ამ საკითხზე ჩატარებული. აღმოჩნდა, რომ ბუნებრივ კვებაზე მყოფი ბავშვები პირველი 6 თვის განმავლობაში უსწრებენ თავიანთი გონებრივი განვითარებით ხელოვნურ კვებაზე მყოფ ბავშვებს. ერთი წლის ასაკში კი მათი IQ შეფასება თანაბრდება და საბოლოო ჯამში დიდი განსხავვება არ არის. რაც შეეხება იმუნიტეტს, მიიჩნევა, რომ დედის რძე ყველაზე სასარგებლო პროდუქტია, დედის მიერ პატარას გადეცემა მზა ანტისხეულები მთელი რიგი ვირუსების მიმართ. კვებასთან ერთად აგრეთვე მნიშვნელოვანია სუფთა ჰაერზე სეირნობა, მინიმუმ ორი საათის განმავლობაში.

 

მსმენელი: – რა განსხვავებაა ფასიანსა და უფასო აცრებს შორის?

ამ ეტაპზე ფასიანი და უფასო აცრები ერთმანეთისგან არ განსხვავდებიან, რადგან სახელწიფომ იზრუნა და შემოიტანა ევროპული ხარისხის ვაქცინა. შეგიძლიათ თავისუფლად აცრათ თქვენი პატარები უფასო ვაქცინებით.

მსმენელი: – ვირუსული პერიოდის დაწყებამდე ვცდილობთ ხოლმე იმუნიტეტის გაძლიერებას. რა რეკომენდაციას გაუწევთ C ვიტამინს, რამდენად ეფექტურია ის?

C ვიტამინთან დაკავშირებით მომიწვეს თქვენი მოლოდინი გავაწბილო. C ვიტამინის ეფექტი იმუნიტეტის გამყარების საქმეში ძალიან სუსტია და პრაქტიკულად ნულოვანი შედეგი აქვს. ადრე აქტიურად გამოიყენებოდა C ვიტამინი, მაგრამ აღმოჩნდა, რომ არა მარტო C ვიტამინი, არამედ ვერც ერთი „იმუნოპრეპარატი“ ვერ აძლიერებს იმუნიტეტს გრიპისა და რესპირატორული ვირუსების მიმართ, გარდა გრიპის სეზონური ვაქცინაციისა, რომელიც მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მიერ აღიარებულია, როგორც ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური საშუალება ვირუსთან ბრძოლის საქმეში და ის ოქტომბრის ბოლოს, ნოემბრის დასაწყყისში კეთდება, მანამ სანამ ვირუსების მწვავე შემოტევა დაიწყება. დღეს ვაქცინაციის ჩატარება ნაწილობრივ შესაძლებელია, იმუნიტეტის გამომუშავებას მინიმუმ ორი კვირა სჭირდება. მართალია ქალაქში გრიპის სეზონური ვაქცინის მიმართ დეფიციტია, მაგრამ თუ სადმე არის შემორჩენილი, რა თქმა უნდა გირჩევთ, ბავშვი აცრათ, მითუმეტეს, თუ ის დადის ბაგა-ბაღში, ან სკოლაში.

მსმენელი: – მანამ სანამ ბავშვს ბაღში წავიყვანდი, გაუკეთე გრიპის აცრა, მიუხედავად ამისა, შეხვდა ყველა ვირუსი მთელი თავისი სიმძაფრით… და კიდევ ვირუსის შემდეგ ძალიან დიდხანს რჩება სურდო, რითი შემიძლია დავეხმარო ამ დროს?

ეს პრობლემა ბევრ მშობელს აწუხებს, რატომ არ არის ეფექტური ყველა შემთხვევაში გრიპის ვაქცინაცია… მინდა ავღნიშნო, რომ პირველ წელს გრიპის აცრა კეთდება ორჯერადად, ერთი თვის შუალედით, რაც უფრო აძლიერებს მის ეფექტს. გრიპის ვაქცინაცია არის სეზონური გრიპის საწინააღმდეგო და სამწუხაროდ არა ყველა ვირუსის მიმართ, რომელიც გაციების მსგავსი სიმპტომატიკით შეიძლება წავიდეს, მაგალითად ადენოვირუსი, რინოვირუსი და ა.შ. რაც შეეხება იმას, რომ სურდო რჩება დიდხანს, ამას შეიძლება ბევრი მიზეზი ჰქონდეს, თუმცა, შესაძლებელია საქმე გვქონდეს ვირუსით განპირობებულ ალერგიულ რინიტთან, რომელიც რჩება კარგა ხნის განმავლობაში და შესაძლოა ალერგიის საწინააღმდეგო პრეპარატები დაგვჭირდეს. თუმცა, უნდა შეფასდეს კონკრეტული სიტუაცია, ეს არის ვირუსით გამოწვეული ალერგიული რეაქცია, თუ ეს არის ბაქტერიული ინფექციით გართულება, ანუ სინუსიტის ჩამოყალიბება. თუ ამას პერიოდული ხასიათი აქვს და ეს კონკრეტული შემთხვევა ერთჯერადი არ არის, სავარაუდოდ საქმე გვაქვს ვირუსით გამოწვეულ ალერგიულ რინიტთან. სამწუხაროდ, გრიპის სეზონურ ვაქცინაციას 100%-იანი თავდაცვა არ აქვს, მისი ეფექტი 50-60%-ით განისაზღვრება. არის შემთხვევები, როდესაც გრიპის ვაქცინა არ არის ეფექტური, ასეთი ბავშვების შემთხვევაში, მშობლებს ვურჩევ არ გაუშვან ბაღში და უფრო იზოლირებული ცხოვრების წესი შეურჩიონ, სანამ კრიტიკულ ასაკს არ გასცდებიან.

გადაცემის ჩანაწერი

რჩევები /

|

31 იანვარი, 2017

|

საკვანძო სიტყვები

WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => eka-uberi
                                    [1] => stumrad-eqimtan
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 104339
                )

        )

    [query_vars] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => eka-uberi
                                    [1] => stumrad-eqimtan
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 104339
                )

            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [static] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 3718
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [paged] => 0
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [order] => DESC
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => eka-uberi
                                    [1] => stumrad-eqimtan
                                )

                            [field] => slug
                            [operator] => IN
                            [include_children] => 1
                        )

                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                    [0] => mob1n_term_relationships
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                    [post_tag] => Array
                        (
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => eka-uberi
                                    [1] => stumrad-eqimtan
                                )

                            [field] => slug
                        )

                )

            [primary_table] => mob1n_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  mob1n_posts.ID FROM mob1n_posts  LEFT JOIN mob1n_term_relationships ON (mob1n_posts.ID = mob1n_term_relationships.object_id) WHERE 1=1  AND mob1n_posts.ID NOT IN (104339) AND ( 
  mob1n_term_relationships.term_taxonomy_id IN (3718,10720)
) AND mob1n_posts.post_type = 'post' AND ((mob1n_posts.post_status = 'publish')) GROUP BY mob1n_posts.ID ORDER BY mob1n_posts.post_date DESC LIMIT 0, 3
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 134090
                    [post_author] => 4
                    [post_date] => 2017-05-25 14:20:31
                    [post_date_gmt] => 2017-05-25 10:20:31
                    [post_content] => 24 მაისს გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“ ორსულობის მართვას დაეთმო. საჭირო რეკომენდაციები ორსულობის პირველ ტრიმესტრში, ექიმთან აუცილებელი ვიზიტების რაოდენობა, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ახალი რეკომენდაციები ფოლიუმის მჟავასა და რკინის პრეპარატების მიღებასთან დაკავშირებით, ორსულთა ანემია, ტოქსიკოზის ფორმები და პათოლოგიების პრევენციის გზები – ამ თემაზე გადაცემაში სამშობიარო სახლის ”იმედის კლინიკა” პათოლოგიური ორსულობის მართვის დეპარტამენტის ხელმძღვანელმა, მეან-გინეკოლოგმა ლიკა ლუაშვილმა ისაუბრა.

დავიწყოთ იმ აუცილებელი რეკომენდაციებით, რომლებიც ქალბატონებმა დაორსულებამდე უნდა გაითვალისწინონ...

როდესაც ორსულობაზე ვსაუბრობთ, ძალიან მნიშვნელოვანია, სხვადასხვა პათოლოგიების მართვის კუთხით, მათი პრევენცია და წინასწარ აღმოჩენა. ეს შეეხება, როგორც ზოგად სომატურ პროფილს, ისე ორსულობის პათოლოგიების მიმართულებას. მნიშვნელოვანია, ორგანიზმის ისეთი მიკროელემენტებით გაჯერება, როგორიც არის რკინა და ფოლიუმის მჟავა, რადგან ორსულობაში ხშირია ანემიური გართულებები. როდესაც საუბარია ინფექციურ პათოლოგიებზე, მინდა ხაზი გავუსვა ვირუსულ და ბაქტერიულ ინფიცირებულ მდგომარეობას, სასურველია ქალბატონებმა ჯანმრთელობა ამ კუთხით მოიწესრიგონ და ამის შემდეგ დადგეს დღის წესრიგში ორსულობა.  ეს ყოველთვის წინასწარ დაგეგმარებადი არ არის რა თქმა უნდა და ჩვენ შეგვიძლია ამ სირთულეებს თავი გავართვათ.

თქვენი გამოცდილებით, რამდენი ვიზიტია აუცილებელია გინეკოლოგთან ორსულობის განმავლობაში?

სახელმწიფო რასაკვირველია არ კრძალავს ოთხი ანტინატალური ვიზიტის გარდა სხვა ვიზიტებს, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, როდესაც რისკის ჯგუფებთან გვაქვს საქმე. ოთხი ვიზიტი სახელმწიფომ გაითვალისწინა იმ ორსულებისთვის, რომელთა მდგომარეობა ფიზიოლოგიურად მიმდინარეობს და არ მიეკუთვნებიან ამა თუ იმ რისკის ჯგუფს. თუმცა, მათთვისაც არ არის საკმარისი ოთხი ვიზიტი, რადგან არის ორსულობის ვადები, როდესაც სხვადასხვა პათოლოგიების გამოვლენა ხდება და დამატებითი კვლევებია საჭირო. ოთხი ვიზიტი სახელმწიფოსგან არის დაფინანსებული და ეს ორსულისთვის უფასოა. 8-10 ვიზიტი თითქმის ყველა ჯგუფისთვის სასურველია. კვლევების მიმართაც ასეთივე მიდგომაა, როდესაც საუბარია ანტინატალურ მეთვალყურეობაზე ფიზოლოგიური ორსულობის დროს, საუბარია ისეთ კვლევებზე, რომლის შედეგადაც ჩვენ შევძლებთ ამა თუ იმ პათოლოგიის პრევენციასა და გამოვლენას. სხვა მომატებული რისკის მქონე ორსულებს უტარდებათ კვლევები მათი ზოგადი მდგომარეობის მიხედვით, ან მათი ორსულობის პათოლოგიებიდან გამომდინარე და მკურნალობაც არის ადეკვატური.

ბოლო დროს დიდი რეზონანსი მოყვა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციას ფოლიუმის მჟავისა და რკინის პრეპარატების მიღების წესების შესახებ. რატომ გახდა საჭირო ამ პრეპარატების მიღება ორსულობამდე და მთელი ორსულობის განმავლობაში?

ეს არის ორი საჭირო მიკროლემენტი, რომელიც ორსულობისას სხვადასხვა მდგომარეობას სწორად წარმართავს. ფოლიუმის მჟავის წინასწარი მიღების აუცილებლობა განაპირობა იმან, რომ მოხდეს ნაყოფის ნერვული მილის სწორად ფორმირება. შესაძლოა, ორსული მიიჩნევს, რომ სწორად იკვებება, თუმცა, რეალურად არ ხდება საჭირო რაოდენობის მიკროლემენტებით ორგანიზმის გაჯერება. აღმოჩნდა, რომ შეიძლება ნერვული მილის უხეში დარღვევევბისა და მათი დაუხურაობის თავიდან აცილება ფოლიუმის მჟავის მიღებით, ის დღეს უკვე საკვებ დანამატად განიხილება. რაც შეეხება რკინას, ანემიების ყველზე დიდი პროცენტი ორსულებში მოდის რკინის დეფიციტით.  არის თუ არა გამოვლენილი დეფიციტი, ანემია ხშირად მეორე ტრიმესტრიდან ფარულად მაინც მიმდინარეობს. სწორედ აქედან გამომდინარეობს ახალი რეკომენდაციაც.



ორსულები ხშირად ფრთხილობენ ხოლმე საჭირო მედიკამენტის მიღებას, მაგალითად პროგესტერონის ჯგუფის პრეპარატებს, როგორია თქვენი შეფასება, როცა საქმე რისკებსა და მოსალოდნელ შედეგებს ეხება?

ზოგადად ორსულებში მედიკამენტების მიღება მინიმუმადეა დაყვანილი. ძალიან მწირია იმ ორსულების ჯგუფი, ვისთვისაც მედიკამენტი აუცილებელობას წარმოადგენს და ისინი უსაფრთხოა დედისთვის და ნაყოფისთვის. თუ დღის წისრიგში დგება ამა თუ იმ პრეპარატის მიღება, ეს მისი ძალიან დიდი აუცილებლობით არის განპირობებული. ამ დროს ორსულმა უნდა გაითვალისწინოს, რომ წამლის მიღების გარეშე, ის უფრო მეტი რისკის წინაშე დადგება. სწორედ ამიტომ, მნიშვნელოვანია მდგომარეობის წორად შეფასება, რა დგას ამ დროს დღის წესრიგში - კარგად მიმდინარე ორსულობა თუ საერთოდ ორსულობის შეწყვეტა.

ორსულთა ანემიაზე მინდა გკითხოთ, როდის ექვემდებარება ის მედიკამენტოზურ მკურნალობას და როდისაა საჭირო სხვა სახის ჩარევა? 

ანემიებზე მკვეთრად არის განსაზღვრული კრიტერიუმები როგორც ორსულებისთვის, ასევე არა ორსულებისთვის. ქალებში ეს ძალიან გავრცელებული დაავადებაა, ორსულთა ანემიის ყველაზე დიდი პროცენტი რკინის დეფიციტზე მოდის, თუმცა არსებობს ფოლიუმის მჟავის და B12 დეფიციტური ანემიაც. სწორედ აქედან გამომდინარეობს მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მიერ გამოცემული ახალი რეკომენდაცია, რომ ორსულობის მიმდინარეობისას მუდმივად მოხდეს ამ პრეპარატების მიღება.
გასათვალისწინებელია ანემიის ორი ფორმა: ორსულთა ანემია და ორსულების ანემია, ეს უკანასკნელი ქალებში ორსულობის დადგომამდეა განვითარებული, ის უფრო იოლად მართვადია და ნაკლები გართულება აქვს. უშუალოდ ორსულობის დროს წარმოშობილი ანემია კი ბევრად დიდ გართულებას იძლევა.
არის ანემიის მსუბუქი, საშუალო და მძიმე ფორმა . ის განისაზღვრება ჰემოგლობინის კონცენტრაციით და ორსულობის ვადებთან მიმართებაში დიდი მნიშვნელობა აქვს. განსაკუთრებით მეორე ტრიმესტრიდან მიზანშეწონილია რკინით გაჯერებული პროდუქტებისა  და რკინის პრეპარატების ჩართვა. პროდუქტებზე ვიტყვი, რომ აუცილებელია ხილი და ბოსტნეული ცოცხალი სახით, თევზისა და ხორცის მიღება. თუ ორსულობის ანემიის დროს ვითარდება რკინის დეფიციტი, მას შემდგომში მოყვება ერითროპორეზის ისეთი დარღვევები, რომელიც სისხლის ფორმულაში აისახება და ვლინდება ერითროციტების დაქვეითებასა და სხვა პათოლოგიური ფორმების სახით. რატომ არის გრიპის ვირუსი ორსულობის პირველ ტრიმესტრში განსაკუთრებით საყურადღებო? პირველი ტრიმესტრი საყურადღებო, რადგან ამ დროს ხდება ორგანოგენეზი.  ხშირად ვირუსები პირველ ტრიმესტრში ორგანოების პათოლოგიებს იწვეს და ცხადია, ის შემდეგშიც არ არის  სასურველი, მაგრამ ასეთ მძიმე გართულება აღარ ახლავს. სიცხე და მაღალი ტემპერატურა ყოველთვის არ ნიშნავს, რომ საგანგაშო მდგომარეობაა. წითურასთან მიმართებაში პირველი და მეორე ტრიმესტრი ძალიან საფრთხილოა, ეს არის თითქმის ერთადერთი ჩვენება იმისა, რომ დღის წესრიგში სამედიცინო ჩვენებით ორსულობის შეწყვეტა დადგეს, რადგან მანა შეიძლება ბევრი ორგანოს პათოგენეზი გამოიწვიოს. რაც შეეხება ჩუტყვავილას, ის განსაკუთრებით არასასურველია ორსულობის ბოლო პერიოდში, მშობიარობის პროცესში, მანამდე ისეთ დიდ გართულებას ვერ იწვევს, როგორსაც მაგალითად წითურა. ორსულები ხშირად ტოქსიკოზსს უჩივიან, რა არის ამ შემაწუხებელი მდგომარეობის მიზეზი და რით შეიძლევა შევამსუბუქოდ ჩივილები? ორსულთა ტოქსიკოზი არის მრავალსიმპტომური პათოლოგიური მდგომარეობა, რასაც ორსულის ორგანიზმში ადაპტაციური პროცესების დარღვევა იწვევს. რადგან ეს პროცესები ყველა ორგანიზმში ინდივიდუალურად მიმდინარეობს, ინდივიდუალურია ორსულთა პირველი ნახევრის ტოქსიკოზის გამოხატულებაც. არსებობს რამდენიმე თეორია ტოქსიკოზის მიმდინარეობაში, ის შეიძლება იყოს ალერგიული, იმუნოლოგიური, ტოქსიური და სხვა მიმართულებების.
არსებობს ორსულთა ტოქსიკოზის სამი ფორმა - მსუბუქი, საშუალო და მძიმე. მსუბუქი ფორმა ღებინების შეგრძნებით, გაძლიერებული ნერწყვდენით და დღის განმავლობაში 3-4 პირღებინებით შემოიფარგლება, ის არ  საჭიროებს სამედიცინო ჩარევას და ორსულები გაგებით უნდა მოეკიდნონ ამ მდგომარეობას. ეს მდგომარეობა ორსულობის 16-20 კვირიდან უკუგანვითარებას განიცდის ხოლმე. არის შემთხვევები, როდესაც ტოქსიკოზი მთელი 9 თვე გრძელდება. რაც შეეხება საშუალო ფორმის ტოქსიკოზს, შეიძლება დეჰიდრატაციის კუთხით სამედიცინო ჩარევა, ისეთი პრეპარატების მიცემა, რომელიც შედარებით მოაწესრიგებს ამ მდგომარეობებს, რასაც ვერ ვიტყვით მძიმე ფორმის ტოქსიკოზზე, რა დროსაც ფიქსირდება 10-15 ღებინება დღის განმავლობაში და შესაძლოა დღის წესრიგში ორსულობის შეწვეტაც კი დადგეს, ვინაიდან ის ორსულის ჯანმრთელობაზე ახდენს ასახვას. აქაც უნდა მოხდეს დეჰიდრატაცია, სედაციური, ანტიალერგიული კურსიც შეიძლება ჩატარდეს, სასურველია მოსვენებური მდგომარეობა.
მსუბუქი და საშუალო ფორმით მიმდინარე ტოქსიკოზების შემთხვევაში კარგი საშუალებაა კოჭას შემცველი პრეპარატების, მენთოლის შემცველი პროდუქტების მიღება, მაგალითად პიტნის, ან ლიმნის ნაყენი, ხშირად და მცირე ულუფებით საკვების მირთმევა, ასევე გრილი და ცივი პროდუქტები. ტოქსიკოზის დროს  სასურველია ორსულები საკვების მომზადების პროცესს არ შეესწრონ. რითია საყურადღებო მეორე და მესამე ტრიმეტრი? მეორე და მესამე ტრიმესტრი საყურადღებოა სხვადასხვა ფუნქციური უკმარისობის განვითარების და მოსალოდნელი ნაადრევი მშობიარობის პრევენციის კუთხით, აღმავალი ინფიცირების შემთხვევებში, ანემიური მდგომარეობების გათვალისიწინებით და ისეთი სიმპტომის ჩამოყალიბებით, როგორიც არის ნაყოფის საშვილოსნოში ზრდის შეფერხება, ან პრეკლაფსიის განვითარება. ის ვიზიტები, რომლებიც ამ ორ ტრიმესტრშია გათვალისწინებული, მიმართულია იმისკენ, რომ გავუმკლავდეთ ამ პათოლოგიებს. ექიმის მიერ მოწოდებული ყველა კვლევა შეესაბამება ორსულობის იმ კონკრეტულ ვადას, რომელზეც შეიძლება ამა თუ იმ პრობლემების აღმოჩენა, უკვე არსებულის გამკლავება, ან პრევენცია. საკვები,რომელსაც უნდა მოერიდონ ორსულები და რომელიც პირიქით, დადებით გავლენას ახდენს ნაყოფის ზრდა-განვითარებაზე? აუცილებელია ხორცის, ხილის და ბოსტნეულის მიღება. მოერიდეთ ადვილად მისაღებ ნახშირწყლებს, გაზიან სასმელსა და ზედმეტად ცხიმიან საკვებს. ალკოჰოლისა და თამბაქოს მოხმარება პირდაპირ პროპორციულია იმ პათოლოგიების, რაზეც ჩვენ უკვე ვისაუბრეთ. ტკბილეულის ხშირმა მიღებამ შეიძლება გამოიწვიოს ფიზიოლოგიურ დონეზე მეტაბოლური ცვლის დარღვევა. პრედიაბეტთან და დიაბეტთან მიმართებაში ორსულები ისედაც რისკის ჯგუფში არიან, სწორედ ამიტომ ტკბილეულის გადამეტებული მიღება არ არის სასურველი. კითხვა, რომელიც პირდაპირ კავშირშია თქვენთან, როგორც ორსულთა პათოლოგიების მართვის განყოფილების ხელმძღვანელთან, თითქოს გახშირდა ნაადრევი მშობიარობების რაოდენობა, როგორია თქვენი სტატისტიკა, რომელი პათოლოგიაა ყველაზე მომატებული და რა იწვევს ამას? მეანობა ორთოდოქსიული მეცნიერებაა და აქ დიდი ცვლილებები არ ხდება, უბრალოდ ამ პერიოდში პათოლოგიები უფრო მეტად აღმოჩენადია და ხელგვეწიფება მათი პრევენციაც. სიტყვა პათოლოგია ორსულებში ცოტა შიშს იწვევს, თუმცა, ეს განყოფილება მათი უსაფრთხო დედობისთვის არის შექმნილი. ნაადრევი მშობირობების მცირე პროცენტული მატება არის და ეს სტრესულ მდგომარეობებსა და არასწორი ცხოვრების რითმს უკავშირდება. რა იწვეს ნაყოფის წონაში ჩამორჩენას, ან რასთან გვაქვს საქმე, როცა ნაყოფი უსწრებს ვადას? ამ შემთხვევაში მაკროსომია და ფეტოპატია შეიძლება განპირობებული იყოს ისეთი პრობლემით, როგორიც არის გესტაციური დიაბეტი. სწორედ ამიტომ შედის აუცილებელ კვლევათა რიცხვში კონკრეტულ ვადაზე მისი აღმოჩენა, რომელიც შეიძლება ფარულად მიმდინარეობდეს და სწორედ იმ პერიოდში გამოვლინდეს. ზოგად პოპულაციაში მომატებულია შაქრიანი და უშაქრო დიაბეტის მდგომარეობებიც  და მათ რიცხვში არიან ორსულებიც . ისინი განსაკუთრებული რისკის ქვეშ არიან მსგავსი პრობლემების ჩამოყალიბების დროს და ესეც განაპირობებებს მაკროსომიას, ანუ დიდ ნაყოფს. რაც შეეხება ნაყოფის საშვილოსნოს შიდა ზრდის შეფერხებას, მას ბევრი პათოლოგია იწვევს, იგივე ანემიური მდგომარეობები, ან არასრულფასოვანი და არარაციონალური კვება, ამიტომ ის სოციალურ პრობლემადაც განიხილება. რას იტყვით გენეტიკური ტესტებზე, რომლებსაც ბოლო დროს უფრო მეტი ორსული იტარებს... საქართველოში,სადაც ადამიანები სქესთან მიმართებაში სელექტიურ აბორტებს იკეთებენ, ჩვენ მიგვაჩნია, რომ მშობლები უფლებამოსილნი არიან იცოდნენ, როგორი გენეტიკური მასალა შეუძლიათ გაამრავლონ. ამ შემთხვევაში ჩვენ ვერ ვცვლით ვერაფერს. ისინი იღებენ ინფორმაციას და გადაწყვეტილებას, გააგრძელებენ თუ არა ასეთ ორსულობას. როდესაც საუბარია 12 კვირის ვადაზე ჩატარებულ ექოსკოპიურ კვლევაზე, აქ ჩვენ კისრის სიდიდის მიხედვით ვსაზღვრავთ, რაოდენ შეჭიდული შეიძლება იყოს მის ზომებთან მიმართებაში ისეთი ქრომოსომული და გენური დაავადება, როგორიც არის მაგალითად დაუნის სინდრომი. რაც შეეხება ორმაგ და სამმაგ გენეტიკურ ტესტებს, ისინი მოწოდებულია ჩატარდეს გარკვეული რისკის მქონე ჯგუფებში, თუმცა, როგორც აღვნიშნეთ, ორსულებს სურთ კიდევ უფრო მეტი ინფორმაცია მიიღონ ნაყოფის შესახებ. საქართველოში ასევე შესაძლებელია ე.წ. ”ჰარმონია ტესტის” ჩატარებაც, რომელიც გვაწვდის ნაყოფისა და შემდეგში ახალშობილის შესახებ 100%-იან მონაცემებს გენურ და ქრომოსომულ მდგომარეობასთან მიმართებაში. ახსენეთ რისკ ჯგუფები და არიან თუ არა პირველ ადგილზე ის ქალბატონები, რომელთა ასაკიც 35 წელს ცდება? დიახ, გვიან დამდგარი ორსულობა პირველ რიგში განიხილება, მაგრამ ეს არ არის იმის გარანტი, რომ ყველა 35 წლის ზემოთ ასაკის ორსულს ასეთი პრობლემური მდგომარეობა უნდა ჰქონდეს. არსებობს სხვა ფაქტორებიც, მაგალითად სხვადასხვა ტერატოგენული მოქმედებების გავლენა, ალკოჰოლის, ნარკოტიკის გამოყენება, თვითნებითი აბორტები, სამეანო მკვდრად შობადობა და ა.შ. თქვენი შეფასებით, რამდენად სარისკოა გვიანი ორსულობა და რეალურად რა არის ზღვარი, როდესაც სასურველია პაციენტი გადამისამართდეს ინვინტრო განაყოფიერების სპეციალისტთან? ზოგადად, თუ უნაყოფობის თემაზეა საუბარი, რასაკვირველია 40 წელს მიახლოებული ქალბატონებისგან დროის კარგვა გაუმართლებელია, თუ არ გვაქვს ხელმოსაჭიდი მდგომარეობა. თუ საუბარია ზოგადად ორსულობაზე, რომელიც დგება ამ ასაკში,  სხვადასხვა პათოლოგიური რისკების პროცენტულება გაზრდილია, მაგრამ ეს არ არის პანაცეა. იგივე პრობლემები შეიძლება სრულიად თავისუფლად ჩამოუყალიბდეთ 35 წელს ქვემოთ ასაკის ორსულებსაც. როდესაც პაციენტები ნებით ირჩევენ საკეისრო კვეთას, მათ ეშინიათ იმ გართულებების, რაც შეიძლება დადგეს ფიზიოლოგიური მშობიარობისას. ესაა სისხლდენა, ნაყოფის გულისცმების შესუსტება და სხვა. შეიძლება თუ არა წინასწარ იმის განსაზღვრა როგორ წარიმართება მშობიარობა? არსებობს გარკვეული მდგომარეობები, როდესაც შეგვიძლია პროგნოზი გავაკეთოთ რამდენად წარმატებულად შეუძლია ორსულს ფიზიოლოგიური მშობიარობა. ესენია: პათოლოგიური მდებარეობები, ნაყოფის, პლაცენტის, დედის პათოლოგიური მდგომრეობები, ან ზოგადი სომატური პროფილი. თუმცა არგუმენტად სეპტიური გართულებების, ან სისხლდენის მოყვანა არასწორია. მინდა ვთქვა, რომ საკეისრო კვეთის შემდეგ ეს გართულებები გაორმაგებულია. რაც შეეხება ნაყოფის გულისცემის შესუსტებას და სხვა პრობლემებს, ჩვენ გულისცემით აღვიქვამთ ნაყოფის ფუნქციურ მდგომარეობას, აციდოზს, ჰიპოქსიას და ა.შ. ჩვენ მხოლოდ ამ რითმის მიხედვით შეგვიძლია ეჭვი მივიტანოთ ნაყოფის არაკეთილსაიმედო მდგომარეობაზე. თუკი არაკეთილსაიმედო მდგომარობა დგება, მაშინვე ვფიქრობთ, რაც შეიძლება სწრაფად დავასრულოთ მშობიარობის პროცესი. სამწუხაროდ, არის ისეთი შემთხვევებიც, როდესაც პროცესები ელვის სისწრაფით მიმდინარეობს, მაგალითად მოკლე  ჭიპლარი და ეს წინასწარ არაპროგნოზირებადია, მაგრამ ამის გამო ასიდან ასივე მშობიარეს საკეისრო კვეთაზე ვერ წავიყვანთ. დღეს ქართველ ქალებს მშობიარობა არ სურთ, უნდათ ცხოვრების გაიოლება და ჰგონიათ რომ საკეისრო კვეთა გამოსავალია, რაშიც ძალიან ცდებიან.   რა არის საკეისრო კვეთის ცატარების მკაცრად განსაზღვული ჩვენება ? ეს არის პლაცენტის სრული წინ მდებარეობა, ნაყოფის პათოლოგიური მდებარეობები, მათ შორის სხვადასხვა წინ მდებარე ნაწილის, გარდიგარდმო მდებარეობის, კლინიკურად ვიწრო მენჯის ჩამოყალიბება, როდესაც ფუნქციურად შეუსაბამობაშია ნაყოფის წინა მდებარე ნაწილი დედის მენჯის გამოსავლის ზომებთან, ნაყოფის არაკეთილსაიმედო მდგომარეობა, სისხლდენა და პლაცენტის ნაადრევი აცლა. არის სხვა სომატური მდგომარეობებიც, როდესაც სხვა სპეციალისტის მიერ არის რეკომენდირებული საკეისრო კვეთა, ძირითადად სხვადასხვა სიმსივნური პროცესები, იშემიები და სხვა... და ეს საბედნიეროდ ხშირი არ არის. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/05/stumrad-eqimtan-24.05.mp3"][/audio] [post_title] => მეან–გინეკოლოგის ლიკა ლუაშვილის რეკომენდაციები ორსულებს [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => mean-ginekologis-lika-luashvilis-rekomendaciebi-orsulebs [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-05-25 15:48:45 [post_modified_gmt] => 2017-05-25 11:48:45 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=134090 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [1] => WP_Post Object ( [ID] => 132047 [post_author] => 4 [post_date] => 2017-05-18 13:44:49 [post_date_gmt] => 2017-05-18 09:44:49 [post_content] => 17 მაისს გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“ ბავშვთა სწორ კვებას დაეთმო. როგორი უნდა იყოს კვების რაციონი გაზაფხული-ზაფხულის სეზონზე, რომელ ხილს აქვს ყველაზე სასარგებლო თვისებები და რა ასაკიდან არის რეკომენდებული მისი მიღება, რა ფორმით ვლინდება ზაფხულის სეზონისთვის დამახასიათებელი ნაწლავური ინფექციები და რომელია დასვენების საუკეთესო ადგილი ბაშვებისთვის – ამ და სხვა საინტერესო თემებზე  მედიცინის დოქტორმა, პედიატრმა ეკა უბერმა ისაუბრა. მშობლები ხშირად ჩქარობენ ბავშვებისთვის ხილის მიცემას. როგორია თქვენი რეკომენდაცია ხილთან დაკავშირებით, რომელი ხილი უნდა ვაჭამოთ ბავშვს და რა ასაკიდან? პირველ რიგში, ყურადღებას გავამახვილებ რა უპირატესობა აქვს ხილს და რა სასარგებლო შემადგენლობები აქვს მას - ეს არის უჯრედისი, ვიტამინები და კარატინოიდები, ანუ ბეტა კაროტინი, რომელიც ძალიან დიდ როლს ასრულებს ნივთიერებათა ცვლაში, სიმსივნური დაავადებების პრევენციაში და ა.შ. ზოგადად, ერთი წლის ზემოთ ასაკის ჯანმრთელი ბავშვებისთვის, რომლებსაც კონკრეტული კომპონენტების მიმართ ალერგია არ აღენიშნებათ, არც ერთი ხილი უკუჩვენებას არ წარმოადგენს. მთავარი ის არის, რომელი ხილით უნდა დავიწყოთ და რა რაოდენობით. საქართველო მდიდარია ხილით და სასურველია, ყოველთვის სეზონური, ადგილობრივი ხილით დავიწყოთ. საზღვარგარეთიდან შემოსული ხილი გამოიყურება ლამაზად, არ ფუჭდება, რადგან ის სავსეა სხვადასხვა დანამატებით და ის საერთოდ არ არის საჭირო ბავშვისთვის. დავიწყოთ ვაშლით, რომელიც მდიდარია უჯრედისით, ვიტამინებით და აპექტინით - ეს არის ნივთირება, რომელიც წმენდს ნაწლავებს და ცუდი ქოლესტერინის ნორმალიზებას უწყობს ხელს. ერთ-ერთი სასარგებლო პროდუქტი არის ატამი, რომელიც მდიდარია კალციუმით, რკინით A და C ვიტამინებით და ის აუცილებლად სეზონზე უნდა მივცეთ ბავშვს. შეგვიძლია სეზონზე ჩვენ თვითონვე შევინახოთ ატამი, რომელსაც ფოლგის ქაღალდში გავახვევთ, ჩავდებთ საყინულეში და მოგვიანებით მივართმევთ პატარას. რაც შეეხება კენკროვანებს, ძალიან ხშირია ალერგიული რეაქციები და ამიტომ მათი მიცემის დროს ცოტა მეტი სიფრთხილე გვჭირდება. კენკროვანები შეიცავენ წიწვებს, რომლებშიც შესაძლოა ბაქტერიებისა და ინფექციის წყარო იყოს, ამიტომ ერთი წლის ასაკის ბავშვებში თერმულად დაუმუშავებელს ხილს ვერიდებით. თუ ძალიან უნდა მშობელს, შეუძლია კომპოტი გააკეთოს და ისე მისცეს ბავშვს. რაც შეეხება ბანანს, მას ჩვენს ქვეყანაში არ აქვს ის ეფექტი, რაც რეალურად უნდა ჰქონდეს. გავითვალისწინოთ, რომ დიდი რაოდენობით ფრუქტოზას ბავშვი კარგად ვერ ინელებს, მაგალითად ერთი ვაშლი მისთვის კარგია, მაგრამ სამი ვაშლი შესაძლოა დიარეის მიზეზი გახდეს. თავდაპირველად ხილის მიცემა მშობელმა უნდა დაიწყოს თერმული დამუშავებით, შემდეგ კი ცოცხალი მცირე და ზომიერი რაოდენობით გააგრძელოს.  ახლა მარწყვის სეზონია... მარწყვი საფრთხილო პროდუქტია, ისევე როგორც საზამთრო და ნესვი. პროდუქტი, რომელიც მიწასთან ახლოს არის კარგად იწოვს ნიტრატებსა და ქიმიკატებს. ამიტომაც, სასურველი არ არის სამ წლამდე ასაკში აღნიშნული ხილის მიღება. ყველა ხილი შეიცავს შაქარს, ფრუქტოზას, რომელიც ასევე ზრდის ენდოკრინული დაავადებების განვითარების რისკს. ყველაფერში უნდა დავიცვათ ზომიერება, რადგან დიდი რაოდენობით შაქრის მიღება სასურველი არ არის. საკმაოდ კალორიულია ყურძენი, მსხალი, ლეღვი, კარალიოკი, ამიტომაც არის მათი ზომიერად მიღებაა საჭირო. არსებობს თუ არა ხილი, რომელიც კარგად მოქმედებს დაბალ ჰემოგლობინზე და მისი მიღება რეკომენდებულია რკინადეფიციტური ანემიის დროს? მაგალითად, ატამში არის დიდი რაოდენობით რკინის შემცველობა, მაგრამ კვებითი კომპონენტებით, უკვე განვითარებული დეფიციტის შევსება არ ხდება. ჯანმრთელი კვება არის პრევენცია, მაგრამ უკვე განვითარებული დეფიტი უნდა შეივსოს მედიკამენტებით. რას იტყვით ბოსტნეულზე, რომელიც გაზაფხულის სეზონზე შემოდის და რამდენად რეკომენდებულია ის პატარებისთვის? ბოსტნეულთან მიმართებაში საკითხი უფრო მსუბუქად დგას. ბოსტნეულიც შეიცავს დიდი რაოდენობით კარატინიოდებსა და უჯრედისს. აქაც უნდა გავითვალისწინოთ ადგილობრივი პროდუქტის უპირატესობა. მშობლებს ხშირად ეჩქარებათ ახალი კარტოფილის მიცემა პატარებისთვის. რეალურად კი, სანამ კარტოფილი კარგად არ შემოვა, სასურველი არ არის მიცემა, ხოლო ერთ წლამდე საერთოდ არ არის საჭირო. კარტოფილში ბევრი ვიტამინი არ არის, არსებობს უფრო მეტად სასარგებლო პროდუქტი, მაგალითად ბროკოლი, ან ყაბაყი, რომელიც სავსეა ვიტამინებითა და მიკროელემენტებით. რაც შეეხება კიტრს, მისი მიცემა წლადე ასაკში არ შეიძლება, მასში ბევრი წყალია და ნაკლები მიკროელემენტები. არის თუ არა პროდუქტები, რომელიც გაზაფხულზე უნდა შეიზღუდოს და რეკონედებულია თუ არა სეზონურად შეიცვალოს ბავშვის კვების რაციონი? ზოგადად, სამ წლამდე ასაკის ბავშვებში კვების რაციონი არ იცვლება. აუცილებელი პირობაა ცილები, ცხიმები, ნახშირწყლები. ცილები წარმოდგენილია ხორცით თევზითა და პარკოსნებით, მაგალითად ლობიოთი. ხორცი ან თევზი აუცილებელი პირობაა ყოველდღიური რაციონისთვის, სეზონის მიუხედავად. ვაშლის წვენის მიცემას ადრეულ ასაკში არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს, როგორც კი პატარას ტკბილს, შაქრით მდიდარ პროდუქტს შესთავაზებთ, შესაძლოა, ბოსტნეულმა დისკომფორტი გამოიწვიოს. ამიტომ, სასურველია ჯერ ხორცისა და ბოსტნეულის დაგემოვნება მოხდეს, რადგან გემოვნების რეცეპტორების ჩამოყალიბება ამ ასაკში ხდება, რასაც შესთავაზებ, ისეთი გემოვნება ჩამოუყალიბდება. მაგალითად, ადაპტირებული რძის ნარევი, რომელიც ჩვენი გადმოსახედიდან უგემურია, პატარას ძალიან მოსწონს. ჩემი რჩევაა, ნუ იჩქარებენ მშობლები თავისუფალი ნახშირწყლების, შაქრებისა და ცხიმების, საფუარით სავსე ფუნთუშეულის დაგემოვნებას. ამ დროს ყალიბდება შერჩევითი უმადობა. ამიტომ ბავშვი ძალიან კარგად მიირთმევს ნახშირწყალს და ცხიმებს, მაგრამ უარს ამბობს ჯანსაღ კვებაზე. რას იტყვით ხილფაფებზე, რომლებიც აფთიაქებში იყიდება... ბავშვთა კვება ერთადერთი ხაზია, რომელიც მკაცრად კონტროლდება მსოფლიოს ჯანდაცვის ორგანიზაციების მიერ. ბავშვთა კვების პროდუქტი უნდა იყოს ბიო, კონსერვატებისგან, საღებავებისგან და სხვა მავნე ნივთიერებებისგან თავისუფალი. ასეთი პროდუქტი თერმულად არის მოხუფული და წესით დანამატების გარეშეც კარგად უნდა ინახებოდეს. რა რეკომენდაციები გაქვთ ბავშვებისთვის, რომლებსაც არ უყვართ ხილი? ხშირად მშობელი ამბობს, რომ ბავშვი არაფერს ჭამს, ამ დროს ექიმი ბავშვის წონასა და სიმაღლეს ამოწმებს და თუ ის ასაკობრივ ნორმას შეესაბამება, საქმე გვაქვს შერჩევით უმადობასთან. ბავშვმა დააგემოვნა ნახშირწყლები, აქედან იღებს კალორიებს და უარს ამბობს ჯანმრთელ კვებაზე. ვარკვევთ, ბავშვი არასწორად ჭამს თუ ნამდვილად უმადობა აქვს. თუ სახეზეა უმადობა და ამას ერთვის ასაკობრივ ნორმასთან ჩამორჩენა, ვიწყებთ სხვადასხვა სახის კვლევებს უმადობის ზუსტი მიზეზის დასადგენად. უნდა დავაძალოთ თუ არა ბავშვს ჭამა? ეს არის ჩვენი გენეტიკური თვისება. საქართველოში ოჯახი ვალდებულია, რომ ბავშვმა კარგად ჭამოს. რეალურად დაძალების ინსტიტუტი ვერ მუშაობს ისე, როგორც საჭიროა, პირიქით, როგორც კი ბავშვს  ვაძალებთ რაიმე პროდუქტს, მას აგრესია უჩნდება და უარს ამბობს იმ პროდუქტზე, თუნდაც ძალიან მშიერი იყოს. გაითვალისწინეთ, რაც უფრო გვიან დააგემოვნებინებთ „გემრიელ“ პროდუქტებს, მით უკეთესია.  ბავშვმა ხომ არ იცის, რა გემო აქვს კანფეტს, შოკოლადს, ნამცხვარს... რა სიხშირით შეიძლება ბავშვისთვის ნაყინის მიცემა? ნაყინი არ არის პროდუქტი, რომელიც კატეგორიულად უნდა შეიზღუდოს, მაგრამ აქაც ზომიერებაა საჭირო და დღის განმავლობაში 100-150 გრამი საკმარისია. თუკი ბავშვი ნაყინს კარგად იტანს და სასუნთქი სისტემის გადაციება არ ხდება, ან ნუშურები არ აქვს მორეციდივე ჩირქოვანი პროცესით, პრობლემა არ არის. ნაყინში დიდი რაოდენობით შაქარია, ამიტომ ერთი ულუფა დღის განმავლობაში სრულიად საკმარისია. როგორ და რამდენ ხანს უნდა ისვენებდეს ბავშვი ზაფხულში? ბავშვის გარეთ გაყვანა ჯანსაღი ცხოვრების ერთ-ერთი კომპონენტია, ნებისმიერ ამინდში, მაშინაც კი როდესაც ქარია, ის ორი საათი მაინც უნდა იყოს ჰაერზე. რაც შეეხება დასვენებას, ამ დროს ყველაზე სასარგებლოა მთა, მინიმუმ 1 200 მეტრი ზღვის დონიდან. იქ სადაც ბევრი სიმწვანე და ბევრი სუფთა ჰაერია, ბავშვისთვის ძალიან სასარგებლოა. ადაპტაციას 7-10 დღეში სჭირდება და შესაბამისად შეცვლილი გარემოს აღქმას ორგანიზმი სწორედ ამის შემდეგ იწყებს - ამიტომ მინიმუმ ორი კვირა მაინც ბავშვი მთიან კურორტზე უნდა გვყავდეს. მიიჩნევა, რომ ურბანული ბავშვები უფრო ხშირად ავადობენ, განსაკუთრებით რესპირატორული პათოლოგიებით, ვიდრე სოფელში მცხოვრები ბავშვები.
გირჩევთ, ერთ წლამდე ასაკის ბავშვები ქალაქიდან შორს არ გაიყვანოთ, რომ საჭიროების შემთხვევაში სამედიცინო პუნქტთან ახლოს იმყოფებოდეთ. ასევე, სასურველია 3-4 წლამდე ბავშვი არ მოხდეს ზღვის კურორტზე.
ბავშვები, რომლებსაც განსხვავებული პრობლემები აქვთ, მაგალითად ხველა, ან გლანდების პრობლემა... უნდა შევარჩიოთ თუ არა დასვენების ადგილი ამის მიხედვით? სკოლამდელი ასაკის ბავშვებში, ძირითადად, რესპირატორული ინფექციებია გავრცელებული. მთავარია ბავშვი იყოს ჰაერზე და ინფექციური წყაროსგან შორს. მოზრდილ ადამიანებს აქვთ იმუნიტეტი და იშვიათად ავადობენ, ხოლო სამ წლამდე ასაკის ბავშვებს იმუნიტეტი პრაქტიკულად არ აქვთ და მის გამომუშავებას სწორედ ვირუსების შეხვედრა უწყობს ხელს. შესაძლებელია იმუნიტეტის ხელოვნურად ჩამოყალიბება გარკვეული აცრების ჩატარების შედეგად. ბავშვებს, რომლებსაც აქვთ ძვალ-სახსროვანი პრობლემები, ასეთი პატარებისთვის თუ შეიძლება ზღვაზე წაყვანა? ინსოლაციის შემთხვევაში ძალიან რთულია ზომიერების დაცვა. ზღვისპირა კურორტებზე ბავშვი გარეთ მხოლოდ 10:00 საათამდე უნდა იყოს, ამის შემდეგ დაცული უნდა იყოს ულტრაიისფერი სხვივებისგან, გარდა ამისა, ზღვაზე აკლიმატიაზაცია უფრო ხანგრძლივია და შესაძლებელია 10-12 დღემდეც გაგრძელდეს. აკლიმატიზაციას ხელს უწყობს დიდი რაოდენობით სითხის მიცემა, ჩვეული რეჟიმის დაცვა და ა.შ. თუ ყველა რეკომენდაციას დავიცავთ, არის თუ არა ეს გარანტი იმისა, რომ ზამთარში ვირუსებისგან თავი დავიცვათ? პირველ რიგში ადაპტირებული, სრულფასოვანი კვება, ძილისა და სიფხიზლის პერიოდების დაცვა ძალიან მნიშვნელოვანია. სამ წლამდე ასაკში ბავშვს 21:00 საათზე სასურველია ეძინოს. მშობლები ხშირად ამბობენ, რომ არ იძინებს მათი პატარა. ირკვევა, რომ ღამის ორ საათზე იმიტომ იძინებს, რომ დღის 12:00 საათამდე  არ იღვიძებს. მთავარია რაც შეიძლება დიდი ხანი სეირნობა, ჯანრთელი ცხოვრების წესი, დროული ვაქცინაცია ეს ყველაფერი, რა თქმა უნდა თავის შედეგს გამოიღებს. როგორ უნდა მოვემზადოთ ახალი სეზონისთვის? გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინა სექტემბრის ბოლოს, ოქტობრის დასაწყისში შემოდის ხოლმე. ყოველ წელს იქმნება ახალი ვაქცინა, რომელიც დაფუძნებულია გასული წლების ვირუსებზე, ეს არის მზა იმუნიტეტი ორგანიზმისთვის და პლუს ამას, ვაქცინას ემატება 25% შესაძლო მუტაციებისა. ერთი ვირუსით ადამიანი ერთხელ ავადობს, გრიპის ვირუსი იმდენად სწრაფად განიცდის მუტაციას, რომ ორგანიზმი ვეღარ ცნობს მას და იგივე სიმპტომებით ავადდება, თუმცა სახეშეცვლილი ვირუსებით. მარტო ვაქცინაცია არ იქნება რა თქმა უნდა ეფექტური, გავიმეორებ, საჭიროა სრულფასოვანი კვება, შესაძლებელია კვებითი დანამატების მიღებაც, თუკი ბავშვი არ იკვებება ისე, როგორც საჭიროა. ვიტამინების მიღება ხშირად არაჯანსაღი პროდუქტების მიღებისკენ ლტოლვას აძლიერებს. რა სიმპტომებით ვლინდება ნაწლავური ინფექციები? ნაწლავური ინფექციები სეზონური ხასიათისაა, უხშირესად ვირუსული ეტიოლოგიით არის წარმოდგენილი და ამისი მიზეზი ხშირად არის როტა ვისრუსი. ჩვენს ქვეყანაში კეთდება როტა ვირუსის საწინააღმდეგო აცრა, რომელიც ნაწილობრივ იცავს ორგანიზმს დიარეის განვითარებისკენ. რითია საშიში ეს დაავადება? რომ არ მოხდეს სითხის დიდი რაოდენობით დაკარგვა და დაკარგულსა და მიღებულ სითხეს შორის წინასწორობის დარღვევა. ხშირად, ასეთი ინფექციისას დამახასიათებელია გულის რევა, გახშირებული ნაწლავთა მოქმედება. ხშირად განავალში სითხისა და ლორწოს შემცველობა. ამ დროს პირველი წამალი არის ორგანიზმის სითხით დატვირთვა. აფთიაქებში მრავალად მოიძებნება ელექტროლიტური ხსნარები, რომლებიც ჩანაცვლებით თერაპიას გულისხმობენ. ამ დროს მედიკამენტის მიცემა საჩქარო არ არის, პირველი არის სითხით შევსება, ანუ რეჰიდრატაცია. თუკი გახშირებული ნაწლავთა მოქმდება აქვს ბავშვს, მშობელმა  აუცილებლად უნდა მიმართოს ექიმს. ამ დროს მისაღებია ყველანაირი სითხე უკიდურეს შემთხვევაში, თუმცა სასურველია ელექტროლიტური ხსნარები, რომლებიც მიღებულ სითხეს ორგანიზმში აკავებენ. როდის უნდა მივმართოთ ექიმს ნაწლავური ინფექციების დროს? ადრეული ასაკის ბავშვებთან მიმართებაში მშობლის ნდობა ძალიან რთულია, რადგან ის ადეკვატურად ვერ შეაფასებს, არის თუ არა გაუწყლოვანების საშიშროება, ამიტომ პირველივე სიმპტომების გამოჩენისთანავე უნდა შეეხმიანოს ექიმს, რადგან უფრო სწრაფად აღმოიფხვრება პრობლემა. გაცილებით ეფექტურია პეროლარულად მიღებული სითხეები და არა გადასხმა. გადასხმა არის ალტერნატივა იმ შემთხვევაში, თუ ბავშვი საჭირო რაოდენობით სითხეს ვერ იღებს. პირველი ორი დღის განმავლობაში მშობლის ძალისხმევაა საჭირო, რომ ბავშვს სითხის ადეკვატური რაოდენობა მიაწოდოს და ექიმმა უნდა შეაფასოს, რამდენად სწორია მისი სახლის პირობებში მკურნალობა. არსებობს თუ არა დაავადებები რომლებიც გაზაფხულსა და ზაფხულში უფრო მეტად არის გამოვლენილი? ვიტყვი, რომ საზოგადოებაში გავრცელებული ”ენტეროვირუსები” სრულად სხვა დაავადებების გამომწვევია და ის არაფერ კავშირშია გახშირებულ ნაწლავთა მოქმედებასთან. ეს ტერმინი არასწორია ნაწლავურ ინფექციებთან. სკოლამდელი ასაკის ბავშვი ავადობს ხშირად და ეს არის ნორმა, უფრო მეტიც, თუ მას არ უტარდება ვაქცინაცია, ეს განაპირობებს იმუნიტეტის გამომუშავებას. დიარეულ დაავადებებს ახასიათებს სეზონურობა, ვლინდება გაზაფხულის ბოლოსა და ზაფხულში, ხოლო რესპირატორულ დაავადებებს, შემოდგომასა და ზამთრის პერიოდში ვხვდებით. მთავარია ჰიგიენის წესების დაცვა, ხელების ხშირი დაბანა. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/05/stumrad-ekimtan-17-maisi.mp3"][/audio] [post_title] => რა ასაკიდან წავიყვანოთ ბავშვი ზღვაზე და როგორ შევუდგინოთ კვების რაციონი – რეკომენდაციები ეკა უბერისგან [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => ra-asakidan-waviyvanot-bavshvi-zghvaze-da-rogor-shevudginot-kvebis-racioni-rekomendaciebi-eka-uberisgan [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-05-18 14:40:21 [post_modified_gmt] => 2017-05-18 10:40:21 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=132047 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 129966 [post_author] => 4 [post_date] => 2017-05-11 14:33:17 [post_date_gmt] => 2017-05-11 10:33:17 [post_content] => 10 მაისს გადაცემა ”სტუმრად ექიმთან” ალერგიას მიეძღვნა. როგორ ვლინდება საგაზაფხულო ალერგია, რომელ საკვებს უნდა მოვერიდოთ გაზაფხულ-ზაფხულის სეზონზე, როგორ განვასხვავოთ ალერგიული გამონაყარი სხვა ინფექციებისგან, როგორ ვუმკურნალოთ ალერგიულ ხველას, რინიტსა და ატოპიურ დერმატიტს. ამ და სხვა საინტერესო თემებზე გადაცემაში ალერგოლოგ-იმუნოლოგმა ბიძინა კულუმბეგოვმა ისაუბრა. გაზაფხული ალერგიის თვალსაზრისით ყველაზე მწვავეა, რა არის ამისი მიზეზი? მიიჩნევა, რომ გაზაფხული ალერგიული გამწვავებების სეზონია. დავიწყოთ იმით, თუ რა არის ზოგადად ალერგია და რატომ არსებობენ ალერგიული ადამიანები.
ალერგია არის გენეტიკური წინასწარ განწყობა, რომლის დროსაც, ადამიანის ორგანიზმი, კერძოდ იმუნური სისტემა, რაღაც ტიპის ანტიგენებზე, რასაც ჩვენ ალერგენებს ვეძახით, რეაგირებს ისე, როგორც არ რეაგირებს არაალერგიული, ანუ ჯანმრთელი ადამიანის იმუნური სისტემა.
ალერგენები მსოფლიოში ძალიან ბევრია, რომელიც შეიძლება დავყოთ საყოფაცხოვრებო, კვებით ალერგენებად, გარემოში არსებულ სხვადასხვა ალერგენებად და ა.შ. ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული არის საინალაციო ფორმის ალერგენები და მათ შორის ყველაზე ხშირია და ყველაზე მეტი რეაქციები მოდის ისეთ ალერგენზე, რასაც ოთახის მტვერი ეწოდება. ის ძალიან გავრცელებულია და ყველა დაავადების, ასთმისა და რინიტის 60% ოთახის მტვრის ამ მიკროსკოპული არსებებით, ანუ ტკიპებით არის გამოწვეული. ისინი არიან ე.წ. სრულწლოვანი ალერგენები და მათ სეზონურობა არ ახასიათებთ, თუმცა არსებობს გარკვეული თავისებურება, როდესაც ოთახის მტვერი, ტკიპები ინტენსიურად მრავლდება ზამთრის პერიოდში, ხელოვნური სითბოს პირობებში, იმატებს ტენიანობა, ამ დროს კი მათი გამრავლებისთვის იდეალური პირობები იქმნება. ამიტომაც უმწვავდებათ ადამიანებს ზამთრის პერიოდიში ალერგიული რეაქციები.
რაც შეეხება საინჰალაციო, ანუ სუნთქვითი სისტემის ალერგენების მეორე რიგს, ეს არსი ე.წ. მცენარის მტვრის მარცვლის ალერგია. გამომდინარე იქიდან, რომ გაზაფხული არის სიცოცხლესთან, სიმწვანესთან ასოცირებული, ალერგიების ეს ტიპიც სწორედ გაზაფხულის პერიოდში გვხვდება. ერთი შეხვედვით სრულიად უწყინარ, უვნებელ მცენარის მტვრის მარცვალს ორგანიზმი სრულ იგნორს უკეთებს, რადგან სხვა ბევრი საქმე აქვს. როდესაც ადამიანს აქვს ალერგიული განწყობა, ამ მცენარის მტვრის მარცვალზე სხვადასხვანაირად რეაგირებს. უნდა ვთქვათ, რა არის მცენარის მტვერი, როდის ჩნდება და რამდენი ხანია ის წლის განმავლობაში. გამომიდინარე იქიდან, ჰაერში რომელი მტვრის მარცვალია შეწონილი, სეზონის მიხედვით ადამიანები რეაგირებენ შესაბამისად, მაგალითად თებერვალში, მარტში, აპრილში  და მაისში ჰაერში არის ხის ყვავილის მტვერი, ეს არის ჭადარი, ალვის ხე, თხილი და ა.შ.
თუკი ადამიანი ნამყოფია ალერგოლოგთან და დადგენილი აქვს, რომ მას ალერგია აქვს სწორედ ამ პერიოდში, ამ მცენარეებზე ალერგია, ის ყოველთვის დაიჭერს თადარიგს, მოდის ექიმთან და ყველანაირად ვეხმარებით მას. განსაკუთრებით ახლა, მაისსა და ივნისის პერიოდში ყვავის ე.წ. ბალახოვანი მცენარეები და მათი ყველაზე ხშირი წარმომადგენელი არის ინგლისური კოინდარი. ივნისში იწყებს ყვავილობას ასევე შვრია, ჭვავი, სიმინდი და მათი მტვრისგან ადამიანებს ეწყებათ ალერგია. ამ ყველაფერს „აგვირგვინებს“ აგვისტო, სექტებერი, ოქტომბრის შუა პერიოდი, როდესაც ჩნდება ერთ-ერთი ყველაზე აგრესიული ალერგენი ამბროზიის ყვავილი, ავშანი, მრავალძარღვა, ბაბუაწვერა და ა.შ. აღნიშნულ მცერეებზე ალერგიის მქონე ადამიანებს ეწყებათ შესაბამისი სიმპტომატიკის გამოვლენა. რას იტყვით სეზონურ ხილზე, იმაზე, რაზეც ჩვენ, ყოფით ცხოვრებაში ვიცით ,რომ არის ალერგიული... მაგალითად მარწყვი, ჟოლო, ლეღვი და რამდენად მნიშვნელოვანია მიიღოს ის ბავშვმა? აქ რამდენიმე ასპექტია, პირველი, თუ ადამიანი სეზონური ალერგის მიმართ არის მგრძნობიარე, ამ ადამიანების დიდ ნაწილს, ექმნება რისკი, რომ რეაგირებდეს გარკვეულ ხილზე, ბოსტნეულსა და ა.შ. აქ შემოდის, ე.წ. საკვებისმიერი, ორალური ალერგიის სინდრომი. თუკი პაციენტს აქვს არყის ხის მცენარის მტვრის მიმართ ალერგია და უვლინდება ბრონქოსპაზმით, თვალების ქავილით, ცემინებით და ხველით, გამომდინარე იქიდან, რომ არყის ხეს აქვს ძალიან მსგავსი მოლეკულური შენება ვაშლის ნაყოფთან, ნიგოზის და თხილის ნაყოფთან, ამ ადამიანების დაახლოებით 40%-ს, შეიძლება ამ ხილის მიღების შემდეგ დაემართოს დისკომფორტი, რაც ვლინდება ტუჩების დაბუჟებით, ყლაპვის გაძნელებით, პირში დამწვრობის შეგრძნებით და ა.შ. ეს ვლინდება 5-6 წლის ასაკიდან და მას ჯვარედინ ალერგიას ვეძახით. როდესაც იზრდება ბავშვი და ჩნდება საჭიროება ვიტამინებზე, მიკროელემეტებზე და დაბალანსებულ რაციონზე. ყველაზე ნაკლებად ალერგიული არის კურკოვანი ხილი, ვაშლი, გარგარი, ატამი, ყველაზე უფრო მეტი პოტენციური რისკის მატარებელი არის ჟოლო მოცვი, მარწყვი, რადგან ისინი თავად არიან ყველაზე ძლიერი ალერგიული ნივთიერების ლიბერატორები. მშობელმა უნდა იცოდეს, რომ მთავარია ზომიერება. მინდა ვისაუბრო ბანანზეც, ის ძალიან სასარგებლო პროდუქტია, თუმცა მაქვს ერთი პრინციპი, პაციენტმა ყველაზე დიდი აქცენტი უნდა გააკეთოს პროდუქტზე, რომელიც მოდის საქართველოში. ბანანი ჩვენთან მხოლოდ რამდენიმე თვიანი ვოიაჟის შემდეგ ხვდება, სპეციალური ნივთირერებით დამუშავების შემდეგ, რომ არ გაფუჭდეს ტრანსპორტირებისას. მე არ ვამბობ, რომ საერთოდ არ უნდა გავსინჯოთ ტროპიკული ხილი, თუმცა ზომიერად, ან მინიმალური დოზით. პირველ დღეს მიეცით მარწყვის ნახევარი, თუკი ნახევარი საათის შემდეგ არ წამოვა ჰისტამინის რეაქციები, შეგიძლიათ დოზა გაზარდოთ. რა ასაკიდან შეიძლება ბავშვს მივცეთ თაფლი? პაციენტების უდიდესმა ნაწილმა არ იცის, რომ თაფლის მიღება ორ წლამდე ბავშვებში რეკომენდებული არ არის და ეს საერთოდ არ არის კავშირში ალერგიასთან. 60-70 იან წლებში აშშ-ში, ე.წ. ”ხელოვნურ ფორმულებს” და ძირითადად ძროხის რძეს, ატკბობდნენ თაფლით, რამაც მაშინდელ ლიტერატურაში დიდი რაოდენობით დააგროვა პაციენტები უცნაური სიმპტომატიკით. დუნე დამბლების, სუნთქვის გაჩერებისა და სხვა ურთულესი სიმტომების შედეგად დგებოდა მძიმე შედეგი. კლინიკური სიმპტომატიკა იყო ბოტულიზმი, ეს არის მიკრობი, რომელიც უჟანგბადო გარემოში მრავლდება. ის ძირითადად კონსერვთან არის ასოცირებული.
ამერიკელებმა გამოარკვიეს, რომ თაფლი ძალიან ხშირად დაბინძურებული იყოს ბოტულიზმის მიკრობით. ბავშვის ნაწლავში სრული უჟანგბადობაა, ამიტომ, თუკი ჩვენ ორ წლამდე ასაკის ბავშვს ხშირად მივცეთ თაფლს, ბოტულიზმი ნახავს რა უჟანგბადო არეს, იწყებს ტოქსინის გამომუშავებას. რადგანაც ეს რისკი არსებობს და თაფლზე არ შეგვიძლია ანალიზების ჩატარება, რეკომენდებულია, არ მიიღოს ბავშვმა ორ წლამდე ასაკში თაფლი.
თაფლის მიმართ ანალიზს ვერ ვაკეთებთ, უარყოფითი პასუხიც კი არ გამორიცხავს, რომ დიდი რაოდენობით მიღებულმა თაფლმა შეიძლება თრობაც კი გამოიწვიოს. არაალერგიულ ადამიანებს ჩვენ არ ვუკრძალავთ თაფლის მიღებას. როდესაც ჩვილს აქვს ძროხის რძის ცილის აუტანლობა, თუ შეიძლება მოხდეს პირიქით და განუვითარდეს ალერგია მცენარეებზე... არსებობს ცნება ატოპიური მარში, ადრეულ ასაკში ალერგიების უდიდესი ნაწილი საკვებიდან მოდის, 18-24 თვემდე სწორედ კვებითი ალერგია გვხვდება - რძის ცილაზე, კვერცხის ცილა, თხილეული, თევზეული და ა.შ. ყველაზე ხშირია ალერგია კვერცხზე და ძროხის რძის ცილაზე. მაგალითად,  7-8 თვის ასაკში პაციენტს აქვს ალერგია ძროხის რძის ცილაზე, რაც ვლიდნდება კანის რეაქციით, კუჭ ნაწლავის ტრაქტით, ხშირი ამოქაფებით, პაციენტების 40%-ს ორი წლის შემდეგ აქვს რისკი ალერგიის ეს ფორმა დაუმთავრდეთ, მაგრამ განწყობამ არ დაიძინოს და გადაექცეთ მგრძნობელობად ოთახის მტვრის მიმართ, ნესტის სოკოების მიმართ, ძაღლისა და კატის ბეწვის მიმართ და გამოვლინდება თვალით, ცხვირით, ხველით, სწორედ ეს არის ატოპიური მარში. დერმატიტი გადადის რინიტსა და ასთმაში. დიაგნოზი, რომელიც ბოლო დროს გვესმის ხშირად - ატოპიური დერმატიტი... წლამდე ასაკის ბავშვების თითქმის ნახევარზე მეტს აქვს ატოპიური დერმატიტი, მოზრდილ ადამიანებში კი 8-%-ია. ატოპიური დერმატიტი ტერმინოლოგიურად იგივე ეგზემა, ნეიროდერმატიტი, ან დიათეზი - ეს ყველაფერი ერთი და იგივეა. კანი ადამიანის ორგანიზმის მეორე სუნთქვითი ორგანოა, ის ხვადასხვა სტრუქტურებისგან შედგება. როდესაც ბავშვი იბადება და აქვს ე.წ. დიათეზი, გამონაყარი, სიწითლე და სიმშრალე, ეს იმას ნიშნავს, რომ კანის სტრუქტურებში შემავალი ელემენტები, რომლებიც კანის სიგლუვესა და სინოტივეს უნდა უზრუნველყოფდეს არ არის სრულყოფილი. ანუ, დაიბადა ბავშვი რომელსაც არ აქვს  100%-იანი ცილოვანი სტრუქტურა. ატოპიური დერმატიტი ბევრს კვებითი გამოვლინება ჰგონია, ეს ასე არ არის. ატიპიური დაავადება არის კვებით გამწვავებადი დაავადება და არა კვებისგან გამოწვეული. შეიძლება გაუმწვავდეს კვების ფონზე, მაგრამ, საერთოდ კვების გარეშეც რომ დავტოვოთ, მისი დაავადება ასევე გაგრძელდება. რადგან ეს არის კანის არასრულფასოვნება, უდიდეს ნაწილში ზრდასთან ერთად ცილოვანი სტრუქტურა სწორდება, ორ წლამდე ასაკში 40-60% დაავადება უკვალოდ ქრება. სკოლამდელ ასაკში თითქმის 70%, გარდატეხის ასაკში კი 90% პაციენტებისა დაავადებას კარგავს. მთავარია ამ კონკრეტულ ასაკამდე გამამწვავებელ საკვებს მოვერიდოთ, ასევე გამამწვავებელ ფაქტორებს შორის არის დაბალი ტენიანობა, ზამთრის პერიოდში ცენტრალური გათბობისას ეს განსაკუთრებით შეინიშნება, სწორედ ამ დროს მწვავდება დაავადება. უნდა მოხდეს სახლის დატენიანება.
კითხვაზე რა ჩავაცვა? შალი არის ნომერი პირველი გამამწვავებელი, კანს აუცილებლად მაღალი ხარისხს კოტონი უნდა ეხებოდეს. ყველაზე ხშირად ამწვავებს დაავადებას კვერცხი, ასევე ყველა საკვები, სადაც ჭარბად შედის ემულგატორი, საღებავი და კვებითი დანამატი, ფერადი კანფეტები, დაბალი ხარისხის შოკოლადი, იოგურტები, რომლებიც კრიტიკას ვერ უძლებენ და ისინი სავსეა უსერიოზულესი ქიმიური დანამატებით. მე ასეთ პაციენტებს მკაცრ დიეტაზე არ ვსვამ, მე მათ სწორად კვებას ვასწავლი.
მნიშვნელოვანია ბანაობის საკითხიც, ეს უნდა იყოს ყველდღიური მაგრამ ხანმოკლე - 8-10 წუთი და აქედან ორ-სამ წუთში წასმული დამატენიანებელი უფრო ეფექტურია, ვიდრე მშრალ კანზე. როგორ უნდა განვასხვავოთ ალერგიული გამონაყარი ინფექციურისგან და როდის დგება მომენტი, როდესაც უნდა მივმართოთ ალერგოლოგს? გამონაყარი და დამოკიდებულება არის თუ არა ალერგია, სწორედ ეს არის ყველაზე მნიშვნელოვანი საკითხი. ასპროცენტიანი მედიცინაში არაფერი არ არის, თუმცა, დაავადებები, რომლებიც გამონაყარით მიდის და თან ახლავს შემაწუხებელი ქავილი, უხშირესად ეს ალერგიის სასარგებლოდ მეტყველებს. თუ გამონაყარი ძლიერია, ინტენსიურია და მშობლისთვის და ექიმისთვის დამაბნეველია, რადგან კლინიკურად მას არ აწუხებს და არ ექავება, ჩნდება დიდი კითხვის ნიშანი ალერგიასთან მიმართებაში. ამ ბოლო დროს ჩვენს ქვეყანაში გავრცელდა ”მეხუთე დაავადება”, ანუ ინფექციური ერითემა. ერითემა ნიშნავს ინფექციურ სიწითლეს. ერითემას „უყვარს“ შემოდგომა და გაზაფხული და არის ინფექციური დაავადება. ”სილაგაწნული ლოყის სინდრომი” - ასე ეძახიან მას ბრიტანეთში. ბავშვს ერთ დღეს გაღვიძებისას ორივე ლოყა უწითლდება. მეორე-მესამე დღეს ჭრელი, მაქმანისებური გამონაყარი ჩნდება ზედა კიდურებზე, მესამე დღეს კი ჩადის ქვედა კიდურებსა და დუნდულებზე. აქ ქავილი პრქტიკულად არ არის და ხშირად იბნევა ექიმი, რომელიც არ არის გამოცდილი, ნიშნავს არასწორ მკურნალობას. თუ გამონაყარი მიდის ტემპერატურის თანხლებით, აქაც დიდი კითხვის ნიშნები ჩნდება. თუ არის წითელი, კანიდან ამოწეული გამონაყარი, არ ახლავს ქავილი და არის მინიმალური ტემპერატურა, პირველ რიგში მიბრძანდით პედიატრთან ან ბავშვთა ინფექციონისტთან. თუ გამონაყარს ახლავს ძლიერი ქავილი და არ არის ტემპერატურა, საჭიროა გადაუდებელში მიყვანა, ან თქვენსავე ექიმთან მისვლა. შემაწუხებელი ხველა - მისი განსაზღვრა მშობლებს ძალიან უჭირთ... არსებობს ტერმინი „ალერგიული ხველა“, თუმცა ასეთი ცნება არ არსებობს.  ინფექციის შემდეგ მწვავე ხველა, რომელიც გრძელდება სამ კვირამდე, ეს ნორმალურია, თუკი ხველა გრძელდება რვა კვირა და მეტი, ეს არის ქრონიკული ხველა და მის უკან ყოველთვის დგას რაიმე დიაგნოზი.
ჩვენ უნდა ვუმკურნალოთ დაავადებას და არა ხველას, რადგან მის უკან ყოველთვის რაიმე ნოზოლოგია დგას.
შეიძლება ბრონქული ასთმა 20% შემთხვევაში მხოლოდ ხველის სახით ვლინდებოდეს. როდესაც ჩვენთან მოდის პაციენტი გახანგრძლივებული ხველით, მიზეზი ძირითადად არის პოსტინფქციური ხველა და მას ხშირად ყივანახველა, პარაყივანახველა იწვევს. ჩამთავრდება მათი საქმე, მაგრამ პოსტინფექციური ხველა შეიძლება ნახევარი წელიც კი გაუგრძელდეს. მთავარია არ იყოს ალერგიული სინდრომი, შეიძლება იყოს, ან პოსტნაზალური, ანუ უკან წვეთის სინდრომი, როდესაც ადამიანებს სასუნთქი გზების სინუსიტის გადატანის შემდეგ ხახის უკანა კედელზე ჩაედინება ის სეკრეტი, რომელიც წიაღიდან გადმოდის და იმდენად რთულდება, რომ ხანდახან თვეების განმავლობაში გრძელდება ხველა. 15-20% ქრონიკული გახანგრძლივებული ხველა შეიძლება კუჭ-საყლაპავის რეფლუქსით მოდიოდეს. არ არის აუცილებელი პაციენტი გულძმარვას გრძნობდეს, შეიძლება კუჭის შიგთავსი საყლაპავში ამოდიოდეს და იმდენად რთულ სიმპტომო-კომპლექსს იწვევდეს, რაც ქრონიკული ძლიერი ხველით მიმდინარეობს.
ასევე, ძალიან ხშირად ვაწყდები პრაქტიკაში ანტიჰიპერტენზიული პრეპარატებისგან, დავასახელებ - კაპტოპრილი და მისი ჯგუფის პრეპარატებისგან გამოწვეულ გახანგრძლივებულ დაუსრულებელ ხველას. ხშირად მრავალპრეპარატგამოვლილი პაციენტისთვის შეგვიცვლია მედიკამენტი და ხველა შეწყდა.
თანამედროვე ალერგოლოგიაში გვაქვს იმის შესაძლებლობა, გავარკვიოთ ხველის უკან დგას თუ არა ალერგიული საფუძველი, გავაკეთოთ ანალიზები, ასაკის შესაბამისად ჩავატაროთ სუნთქვითი ტესტები. ჩვენ დღეს უკვე პერსონიფიცირებულ მედიცინაზე ვსაუბრობთ, ამიტომ მნიშვნელოვანია სწორი დიაგნოზის დასმა. ძალიან ბევრი მშობელი ცდილობს დამტვერვის სეზონზე ბავშვი წაიყვანოს სადმე მთაში, მითია ეს თუ რეალობა? ჩემი გადასახედიდან ეს არის მითი, არცერთი ლიტერატურული წყაროთი დადგენილი არ არის, რომ ჰაერში შეწონილი ფიჭვის თუ ნაძვის მტვერი გააძლიერებს იმუნურ სისტემას გააძლიერებს და მე ავადობა შემიმცირდება. თუმცა, მე ყოველთვის ვამბობ, რომ წლების მატებასთან ერთად მაკლდება კატეგორიულობა. თანამედროვე მედიცინა მტკიცებულებებზე დადგენილი მედიცინაა და ექიმი ფაქტებზე დამყარებულ მედიცინას უნდა ირჩევდეს. როდესაც ალერგია გვაქვს და ბრმად წავიყვანთ დამტვერვის სეზონზე ბავშვს, ორ სამ დღეში უკან ბრუნდება და ირკვევა, რომ მას ალერგია აქვს. ზოგადად კურორტოთერაპია ხომ პოზიტიურია, ის ხომ იმუნობიოლოგიური ძალების გაძლიერებისკენ არის მოწოდებული, იქ მიკროკლიმატია, უნიკალური გარემოა და ა.შ.
თუ ბავშვს ალერგია არ აქვს, სადაც გინდათ და როდესაც გინდათ წაიყვანეთ. თუ ოთახის მტვერზე გაქვთ ალერგია, დასავლეთ საქართველოს კურორტებს მოერიდეთ, თუ მცენარეზე გაქვთ ალერგია, ზღვის კურორტი უმჯობესია და მას მოერიდეთ. ვისაც ნესტზე აქვს ალერგია, უმჯობესია, თუ მშრალი კლიმატის ზღვის კურორტი არ არის, არ წახვიდეთ.
პრეპარატები, რომლებიც გამოიყენება ალერგიის სამკურნალოდ - ადამიანები ამჯობინებენ ჰორმონების გარეშე გადაიარონ... არსებობს ე.წ. სტეროიდოფობია, რაც ხშირად ლეგიტიმურია, რადგან ბევრი გვერდითი მოვლენის გამოწვევა შეუძლია. მედიცინა ასეთ პრინციპზე დგას, კონკრეტული პრეპარატის სარგებელი მის პოტენციურ რისკს უნდა აღემატებოდეს. თუ ამ წესის დაცვით აგირჩიათ ექიმმა პრეპარატი, გაქვთ სრული უფლება ისინი გამოიყენოთ.
საკმაოდ გავრცელებული დაავადება, რომელიც 2-5 წლამდე ასაკში გვხდება, ეს არის ზედა სასუნთქი გზების დაავადება და მას ლარინგოტრაქეიტი ქვია, ანუ კრუპის სინდრომი, რომლის უდიდესი ნაწილიც ვირუსზე მოდის.
თუკი კრუპის ერთი ეპიზოდი მშობელმა მშიდობიანად დაასრულა და გვაქვს რისკი, მოხდეს განმეორება, რასაკვირველია ექიმისგან დანიშნული პრეპარატი, რომლის არჩევის მედიკამენტი არის დექსამეტაზონი, უნდა გატეხოს და დაალევინოს ან კუნთში გაუკეთოს, თუ ამის შემდეგ 15-20 წუთის განმავლობაში არ უმჯობესდება მდგომარეობა, მაშინ სტაციონარში უნდა გადაიყვანოთ. როგორც კი ბავშვს შეეცვლება ხმა, ექნება მყეფარე ხმა, დაიწყებთ რა მედიკამენტების გამოყენებას, მაშინვე დარეკეთ სასწრაფო დახმარების სამსახურში და ექიმმა თქვას, რომ ყველაფერს სწორად აკეთებთ. ალერგიული რინიტი, კიდევ ერთი გავრცელებული დიაგნოზი... რინიტი შეიძლება მთელი წელი ჰქონდეს პაციენტს, ან იყოს სეზონური. ალერგიულ რინიტს სჭირდება სწორი დიაგნოსტიკა და ექიმის მიერ რაციონალური პრეპარატების შერჩევა. ხშირად მხოლოდ ცხვირის სანაციაა საკმარისი იმისათვის, რომ დაავადება უკუ განვითარდეს, რადგან გავრცელებული ზღვისა თუ ოკეანის წყლები კარგად ახერხებენ მექანიკური ალერგენის ჩამოშორებას.  ხშირად გვჭირდება ხოლმე ცხვირის გამხსნელები, ან ჰორმონალური პრეპარატები, სხვანაირად რინიტს ვერ მოვერევით, რინიტის დიდი ნაწილი შეიძლება ბრონქულ ასთმაში გადაიზარდოს, ამიტომ დიდი ყურადღება უნდა მივაქციოთ. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/05/10-maisi-bidzina-kulumbegovi.mp3"][/audio] [post_title] => როგორ განვასხვაოთ ალერგია სხვა ინფექციებისგან – რჩევები ბიძინა კულუმბეგოვისგან [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => rogor-vumkurnalot-alergias-rchevebi-bidzina-kulumbegovisgan [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-05-16 18:04:11 [post_modified_gmt] => 2017-05-16 14:04:11 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=129966 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 3 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 134090 [post_author] => 4 [post_date] => 2017-05-25 14:20:31 [post_date_gmt] => 2017-05-25 10:20:31 [post_content] => 24 მაისს გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“ ორსულობის მართვას დაეთმო. საჭირო რეკომენდაციები ორსულობის პირველ ტრიმესტრში, ექიმთან აუცილებელი ვიზიტების რაოდენობა, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ახალი რეკომენდაციები ფოლიუმის მჟავასა და რკინის პრეპარატების მიღებასთან დაკავშირებით, ორსულთა ანემია, ტოქსიკოზის ფორმები და პათოლოგიების პრევენციის გზები – ამ თემაზე გადაცემაში სამშობიარო სახლის ”იმედის კლინიკა” პათოლოგიური ორსულობის მართვის დეპარტამენტის ხელმძღვანელმა, მეან-გინეკოლოგმა ლიკა ლუაშვილმა ისაუბრა. დავიწყოთ იმ აუცილებელი რეკომენდაციებით, რომლებიც ქალბატონებმა დაორსულებამდე უნდა გაითვალისწინონ... როდესაც ორსულობაზე ვსაუბრობთ, ძალიან მნიშვნელოვანია, სხვადასხვა პათოლოგიების მართვის კუთხით, მათი პრევენცია და წინასწარ აღმოჩენა. ეს შეეხება, როგორც ზოგად სომატურ პროფილს, ისე ორსულობის პათოლოგიების მიმართულებას. მნიშვნელოვანია, ორგანიზმის ისეთი მიკროელემენტებით გაჯერება, როგორიც არის რკინა და ფოლიუმის მჟავა, რადგან ორსულობაში ხშირია ანემიური გართულებები. როდესაც საუბარია ინფექციურ პათოლოგიებზე, მინდა ხაზი გავუსვა ვირუსულ და ბაქტერიულ ინფიცირებულ მდგომარეობას, სასურველია ქალბატონებმა ჯანმრთელობა ამ კუთხით მოიწესრიგონ და ამის შემდეგ დადგეს დღის წესრიგში ორსულობა.  ეს ყოველთვის წინასწარ დაგეგმარებადი არ არის რა თქმა უნდა და ჩვენ შეგვიძლია ამ სირთულეებს თავი გავართვათ. თქვენი გამოცდილებით, რამდენი ვიზიტია აუცილებელია გინეკოლოგთან ორსულობის განმავლობაში? სახელმწიფო რასაკვირველია არ კრძალავს ოთხი ანტინატალური ვიზიტის გარდა სხვა ვიზიტებს, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში, როდესაც რისკის ჯგუფებთან გვაქვს საქმე. ოთხი ვიზიტი სახელმწიფომ გაითვალისწინა იმ ორსულებისთვის, რომელთა მდგომარეობა ფიზიოლოგიურად მიმდინარეობს და არ მიეკუთვნებიან ამა თუ იმ რისკის ჯგუფს. თუმცა, მათთვისაც არ არის საკმარისი ოთხი ვიზიტი, რადგან არის ორსულობის ვადები, როდესაც სხვადასხვა პათოლოგიების გამოვლენა ხდება და დამატებითი კვლევებია საჭირო. ოთხი ვიზიტი სახელმწიფოსგან არის დაფინანსებული და ეს ორსულისთვის უფასოა. 8-10 ვიზიტი თითქმის ყველა ჯგუფისთვის სასურველია. კვლევების მიმართაც ასეთივე მიდგომაა, როდესაც საუბარია ანტინატალურ მეთვალყურეობაზე ფიზოლოგიური ორსულობის დროს, საუბარია ისეთ კვლევებზე, რომლის შედეგადაც ჩვენ შევძლებთ ამა თუ იმ პათოლოგიის პრევენციასა და გამოვლენას. სხვა მომატებული რისკის მქონე ორსულებს უტარდებათ კვლევები მათი ზოგადი მდგომარეობის მიხედვით, ან მათი ორსულობის პათოლოგიებიდან გამომდინარე და მკურნალობაც არის ადეკვატური. ბოლო დროს დიდი რეზონანსი მოყვა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციას ფოლიუმის მჟავისა და რკინის პრეპარატების მიღების წესების შესახებ. რატომ გახდა საჭირო ამ პრეპარატების მიღება ორსულობამდე და მთელი ორსულობის განმავლობაში? ეს არის ორი საჭირო მიკროლემენტი, რომელიც ორსულობისას სხვადასხვა მდგომარეობას სწორად წარმართავს. ფოლიუმის მჟავის წინასწარი მიღების აუცილებლობა განაპირობა იმან, რომ მოხდეს ნაყოფის ნერვული მილის სწორად ფორმირება. შესაძლოა, ორსული მიიჩნევს, რომ სწორად იკვებება, თუმცა, რეალურად არ ხდება საჭირო რაოდენობის მიკროლემენტებით ორგანიზმის გაჯერება. აღმოჩნდა, რომ შეიძლება ნერვული მილის უხეში დარღვევევბისა და მათი დაუხურაობის თავიდან აცილება ფოლიუმის მჟავის მიღებით, ის დღეს უკვე საკვებ დანამატად განიხილება. რაც შეეხება რკინას, ანემიების ყველზე დიდი პროცენტი ორსულებში მოდის რკინის დეფიციტით.  არის თუ არა გამოვლენილი დეფიციტი, ანემია ხშირად მეორე ტრიმესტრიდან ფარულად მაინც მიმდინარეობს. სწორედ აქედან გამომდინარეობს ახალი რეკომენდაციაც. ორსულები ხშირად ფრთხილობენ ხოლმე საჭირო მედიკამენტის მიღებას, მაგალითად პროგესტერონის ჯგუფის პრეპარატებს, როგორია თქვენი შეფასება, როცა საქმე რისკებსა და მოსალოდნელ შედეგებს ეხება? ზოგადად ორსულებში მედიკამენტების მიღება მინიმუმადეა დაყვანილი. ძალიან მწირია იმ ორსულების ჯგუფი, ვისთვისაც მედიკამენტი აუცილებელობას წარმოადგენს და ისინი უსაფრთხოა დედისთვის და ნაყოფისთვის. თუ დღის წისრიგში დგება ამა თუ იმ პრეპარატის მიღება, ეს მისი ძალიან დიდი აუცილებლობით არის განპირობებული. ამ დროს ორსულმა უნდა გაითვალისწინოს, რომ წამლის მიღების გარეშე, ის უფრო მეტი რისკის წინაშე დადგება. სწორედ ამიტომ, მნიშვნელოვანია მდგომარეობის წორად შეფასება, რა დგას ამ დროს დღის წესრიგში - კარგად მიმდინარე ორსულობა თუ საერთოდ ორსულობის შეწყვეტა. ორსულთა ანემიაზე მინდა გკითხოთ, როდის ექვემდებარება ის მედიკამენტოზურ მკურნალობას და როდისაა საჭირო სხვა სახის ჩარევა? ანემიებზე მკვეთრად არის განსაზღვრული კრიტერიუმები როგორც ორსულებისთვის, ასევე არა ორსულებისთვის. ქალებში ეს ძალიან გავრცელებული დაავადებაა, ორსულთა ანემიის ყველაზე დიდი პროცენტი რკინის დეფიციტზე მოდის, თუმცა არსებობს ფოლიუმის მჟავის და B12 დეფიციტური ანემიაც. სწორედ აქედან გამომდინარეობს მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მიერ გამოცემული ახალი რეკომენდაცია, რომ ორსულობის მიმდინარეობისას მუდმივად მოხდეს ამ პრეპარატების მიღება.
გასათვალისწინებელია ანემიის ორი ფორმა: ორსულთა ანემია და ორსულების ანემია, ეს უკანასკნელი ქალებში ორსულობის დადგომამდეა განვითარებული, ის უფრო იოლად მართვადია და ნაკლები გართულება აქვს. უშუალოდ ორსულობის დროს წარმოშობილი ანემია კი ბევრად დიდ გართულებას იძლევა.
არის ანემიის მსუბუქი, საშუალო და მძიმე ფორმა . ის განისაზღვრება ჰემოგლობინის კონცენტრაციით და ორსულობის ვადებთან მიმართებაში დიდი მნიშვნელობა აქვს. განსაკუთრებით მეორე ტრიმესტრიდან მიზანშეწონილია რკინით გაჯერებული პროდუქტებისა  და რკინის პრეპარატების ჩართვა. პროდუქტებზე ვიტყვი, რომ აუცილებელია ხილი და ბოსტნეული ცოცხალი სახით, თევზისა და ხორცის მიღება. თუ ორსულობის ანემიის დროს ვითარდება რკინის დეფიციტი, მას შემდგომში მოყვება ერითროპორეზის ისეთი დარღვევები, რომელიც სისხლის ფორმულაში აისახება და ვლინდება ერითროციტების დაქვეითებასა და სხვა პათოლოგიური ფორმების სახით. რატომ არის გრიპის ვირუსი ორსულობის პირველ ტრიმესტრში განსაკუთრებით საყურადღებო? პირველი ტრიმესტრი საყურადღებო, რადგან ამ დროს ხდება ორგანოგენეზი.  ხშირად ვირუსები პირველ ტრიმესტრში ორგანოების პათოლოგიებს იწვეს და ცხადია, ის შემდეგშიც არ არის  სასურველი, მაგრამ ასეთ მძიმე გართულება აღარ ახლავს. სიცხე და მაღალი ტემპერატურა ყოველთვის არ ნიშნავს, რომ საგანგაშო მდგომარეობაა. წითურასთან მიმართებაში პირველი და მეორე ტრიმესტრი ძალიან საფრთხილოა, ეს არის თითქმის ერთადერთი ჩვენება იმისა, რომ დღის წესრიგში სამედიცინო ჩვენებით ორსულობის შეწყვეტა დადგეს, რადგან მანა შეიძლება ბევრი ორგანოს პათოგენეზი გამოიწვიოს. რაც შეეხება ჩუტყვავილას, ის განსაკუთრებით არასასურველია ორსულობის ბოლო პერიოდში, მშობიარობის პროცესში, მანამდე ისეთ დიდ გართულებას ვერ იწვევს, როგორსაც მაგალითად წითურა. ორსულები ხშირად ტოქსიკოზსს უჩივიან, რა არის ამ შემაწუხებელი მდგომარეობის მიზეზი და რით შეიძლევა შევამსუბუქოდ ჩივილები? ორსულთა ტოქსიკოზი არის მრავალსიმპტომური პათოლოგიური მდგომარეობა, რასაც ორსულის ორგანიზმში ადაპტაციური პროცესების დარღვევა იწვევს. რადგან ეს პროცესები ყველა ორგანიზმში ინდივიდუალურად მიმდინარეობს, ინდივიდუალურია ორსულთა პირველი ნახევრის ტოქსიკოზის გამოხატულებაც. არსებობს რამდენიმე თეორია ტოქსიკოზის მიმდინარეობაში, ის შეიძლება იყოს ალერგიული, იმუნოლოგიური, ტოქსიური და სხვა მიმართულებების.
არსებობს ორსულთა ტოქსიკოზის სამი ფორმა - მსუბუქი, საშუალო და მძიმე. მსუბუქი ფორმა ღებინების შეგრძნებით, გაძლიერებული ნერწყვდენით და დღის განმავლობაში 3-4 პირღებინებით შემოიფარგლება, ის არ  საჭიროებს სამედიცინო ჩარევას და ორსულები გაგებით უნდა მოეკიდნონ ამ მდგომარეობას. ეს მდგომარეობა ორსულობის 16-20 კვირიდან უკუგანვითარებას განიცდის ხოლმე. არის შემთხვევები, როდესაც ტოქსიკოზი მთელი 9 თვე გრძელდება. რაც შეეხება საშუალო ფორმის ტოქსიკოზს, შეიძლება დეჰიდრატაციის კუთხით სამედიცინო ჩარევა, ისეთი პრეპარატების მიცემა, რომელიც შედარებით მოაწესრიგებს ამ მდგომარეობებს, რასაც ვერ ვიტყვით მძიმე ფორმის ტოქსიკოზზე, რა დროსაც ფიქსირდება 10-15 ღებინება დღის განმავლობაში და შესაძლოა დღის წესრიგში ორსულობის შეწვეტაც კი დადგეს, ვინაიდან ის ორსულის ჯანმრთელობაზე ახდენს ასახვას. აქაც უნდა მოხდეს დეჰიდრატაცია, სედაციური, ანტიალერგიული კურსიც შეიძლება ჩატარდეს, სასურველია მოსვენებური მდგომარეობა.
მსუბუქი და საშუალო ფორმით მიმდინარე ტოქსიკოზების შემთხვევაში კარგი საშუალებაა კოჭას შემცველი პრეპარატების, მენთოლის შემცველი პროდუქტების მიღება, მაგალითად პიტნის, ან ლიმნის ნაყენი, ხშირად და მცირე ულუფებით საკვების მირთმევა, ასევე გრილი და ცივი პროდუქტები. ტოქსიკოზის დროს  სასურველია ორსულები საკვების მომზადების პროცესს არ შეესწრონ. რითია საყურადღებო მეორე და მესამე ტრიმეტრი? მეორე და მესამე ტრიმესტრი საყურადღებოა სხვადასხვა ფუნქციური უკმარისობის განვითარების და მოსალოდნელი ნაადრევი მშობიარობის პრევენციის კუთხით, აღმავალი ინფიცირების შემთხვევებში, ანემიური მდგომარეობების გათვალისიწინებით და ისეთი სიმპტომის ჩამოყალიბებით, როგორიც არის ნაყოფის საშვილოსნოში ზრდის შეფერხება, ან პრეკლაფსიის განვითარება. ის ვიზიტები, რომლებიც ამ ორ ტრიმესტრშია გათვალისწინებული, მიმართულია იმისკენ, რომ გავუმკლავდეთ ამ პათოლოგიებს. ექიმის მიერ მოწოდებული ყველა კვლევა შეესაბამება ორსულობის იმ კონკრეტულ ვადას, რომელზეც შეიძლება ამა თუ იმ პრობლემების აღმოჩენა, უკვე არსებულის გამკლავება, ან პრევენცია. საკვები,რომელსაც უნდა მოერიდონ ორსულები და რომელიც პირიქით, დადებით გავლენას ახდენს ნაყოფის ზრდა-განვითარებაზე? აუცილებელია ხორცის, ხილის და ბოსტნეულის მიღება. მოერიდეთ ადვილად მისაღებ ნახშირწყლებს, გაზიან სასმელსა და ზედმეტად ცხიმიან საკვებს. ალკოჰოლისა და თამბაქოს მოხმარება პირდაპირ პროპორციულია იმ პათოლოგიების, რაზეც ჩვენ უკვე ვისაუბრეთ. ტკბილეულის ხშირმა მიღებამ შეიძლება გამოიწვიოს ფიზიოლოგიურ დონეზე მეტაბოლური ცვლის დარღვევა. პრედიაბეტთან და დიაბეტთან მიმართებაში ორსულები ისედაც რისკის ჯგუფში არიან, სწორედ ამიტომ ტკბილეულის გადამეტებული მიღება არ არის სასურველი. კითხვა, რომელიც პირდაპირ კავშირშია თქვენთან, როგორც ორსულთა პათოლოგიების მართვის განყოფილების ხელმძღვანელთან, თითქოს გახშირდა ნაადრევი მშობიარობების რაოდენობა, როგორია თქვენი სტატისტიკა, რომელი პათოლოგიაა ყველაზე მომატებული და რა იწვევს ამას? მეანობა ორთოდოქსიული მეცნიერებაა და აქ დიდი ცვლილებები არ ხდება, უბრალოდ ამ პერიოდში პათოლოგიები უფრო მეტად აღმოჩენადია და ხელგვეწიფება მათი პრევენციაც. სიტყვა პათოლოგია ორსულებში ცოტა შიშს იწვევს, თუმცა, ეს განყოფილება მათი უსაფრთხო დედობისთვის არის შექმნილი. ნაადრევი მშობირობების მცირე პროცენტული მატება არის და ეს სტრესულ მდგომარეობებსა და არასწორი ცხოვრების რითმს უკავშირდება. რა იწვეს ნაყოფის წონაში ჩამორჩენას, ან რასთან გვაქვს საქმე, როცა ნაყოფი უსწრებს ვადას? ამ შემთხვევაში მაკროსომია და ფეტოპატია შეიძლება განპირობებული იყოს ისეთი პრობლემით, როგორიც არის გესტაციური დიაბეტი. სწორედ ამიტომ შედის აუცილებელ კვლევათა რიცხვში კონკრეტულ ვადაზე მისი აღმოჩენა, რომელიც შეიძლება ფარულად მიმდინარეობდეს და სწორედ იმ პერიოდში გამოვლინდეს. ზოგად პოპულაციაში მომატებულია შაქრიანი და უშაქრო დიაბეტის მდგომარეობებიც  და მათ რიცხვში არიან ორსულებიც . ისინი განსაკუთრებული რისკის ქვეშ არიან მსგავსი პრობლემების ჩამოყალიბების დროს და ესეც განაპირობებებს მაკროსომიას, ანუ დიდ ნაყოფს. რაც შეეხება ნაყოფის საშვილოსნოს შიდა ზრდის შეფერხებას, მას ბევრი პათოლოგია იწვევს, იგივე ანემიური მდგომარეობები, ან არასრულფასოვანი და არარაციონალური კვება, ამიტომ ის სოციალურ პრობლემადაც განიხილება. რას იტყვით გენეტიკური ტესტებზე, რომლებსაც ბოლო დროს უფრო მეტი ორსული იტარებს... საქართველოში,სადაც ადამიანები სქესთან მიმართებაში სელექტიურ აბორტებს იკეთებენ, ჩვენ მიგვაჩნია, რომ მშობლები უფლებამოსილნი არიან იცოდნენ, როგორი გენეტიკური მასალა შეუძლიათ გაამრავლონ. ამ შემთხვევაში ჩვენ ვერ ვცვლით ვერაფერს. ისინი იღებენ ინფორმაციას და გადაწყვეტილებას, გააგრძელებენ თუ არა ასეთ ორსულობას. როდესაც საუბარია 12 კვირის ვადაზე ჩატარებულ ექოსკოპიურ კვლევაზე, აქ ჩვენ კისრის სიდიდის მიხედვით ვსაზღვრავთ, რაოდენ შეჭიდული შეიძლება იყოს მის ზომებთან მიმართებაში ისეთი ქრომოსომული და გენური დაავადება, როგორიც არის მაგალითად დაუნის სინდრომი. რაც შეეხება ორმაგ და სამმაგ გენეტიკურ ტესტებს, ისინი მოწოდებულია ჩატარდეს გარკვეული რისკის მქონე ჯგუფებში, თუმცა, როგორც აღვნიშნეთ, ორსულებს სურთ კიდევ უფრო მეტი ინფორმაცია მიიღონ ნაყოფის შესახებ. საქართველოში ასევე შესაძლებელია ე.წ. ”ჰარმონია ტესტის” ჩატარებაც, რომელიც გვაწვდის ნაყოფისა და შემდეგში ახალშობილის შესახებ 100%-იან მონაცემებს გენურ და ქრომოსომულ მდგომარეობასთან მიმართებაში. ახსენეთ რისკ ჯგუფები და არიან თუ არა პირველ ადგილზე ის ქალბატონები, რომელთა ასაკიც 35 წელს ცდება? დიახ, გვიან დამდგარი ორსულობა პირველ რიგში განიხილება, მაგრამ ეს არ არის იმის გარანტი, რომ ყველა 35 წლის ზემოთ ასაკის ორსულს ასეთი პრობლემური მდგომარეობა უნდა ჰქონდეს. არსებობს სხვა ფაქტორებიც, მაგალითად სხვადასხვა ტერატოგენული მოქმედებების გავლენა, ალკოჰოლის, ნარკოტიკის გამოყენება, თვითნებითი აბორტები, სამეანო მკვდრად შობადობა და ა.შ. თქვენი შეფასებით, რამდენად სარისკოა გვიანი ორსულობა და რეალურად რა არის ზღვარი, როდესაც სასურველია პაციენტი გადამისამართდეს ინვინტრო განაყოფიერების სპეციალისტთან? ზოგადად, თუ უნაყოფობის თემაზეა საუბარი, რასაკვირველია 40 წელს მიახლოებული ქალბატონებისგან დროის კარგვა გაუმართლებელია, თუ არ გვაქვს ხელმოსაჭიდი მდგომარეობა. თუ საუბარია ზოგადად ორსულობაზე, რომელიც დგება ამ ასაკში,  სხვადასხვა პათოლოგიური რისკების პროცენტულება გაზრდილია, მაგრამ ეს არ არის პანაცეა. იგივე პრობლემები შეიძლება სრულიად თავისუფლად ჩამოუყალიბდეთ 35 წელს ქვემოთ ასაკის ორსულებსაც. როდესაც პაციენტები ნებით ირჩევენ საკეისრო კვეთას, მათ ეშინიათ იმ გართულებების, რაც შეიძლება დადგეს ფიზიოლოგიური მშობიარობისას. ესაა სისხლდენა, ნაყოფის გულისცმების შესუსტება და სხვა. შეიძლება თუ არა წინასწარ იმის განსაზღვრა როგორ წარიმართება მშობიარობა? არსებობს გარკვეული მდგომარეობები, როდესაც შეგვიძლია პროგნოზი გავაკეთოთ რამდენად წარმატებულად შეუძლია ორსულს ფიზიოლოგიური მშობიარობა. ესენია: პათოლოგიური მდებარეობები, ნაყოფის, პლაცენტის, დედის პათოლოგიური მდგომრეობები, ან ზოგადი სომატური პროფილი. თუმცა არგუმენტად სეპტიური გართულებების, ან სისხლდენის მოყვანა არასწორია. მინდა ვთქვა, რომ საკეისრო კვეთის შემდეგ ეს გართულებები გაორმაგებულია. რაც შეეხება ნაყოფის გულისცემის შესუსტებას და სხვა პრობლემებს, ჩვენ გულისცემით აღვიქვამთ ნაყოფის ფუნქციურ მდგომარეობას, აციდოზს, ჰიპოქსიას და ა.შ. ჩვენ მხოლოდ ამ რითმის მიხედვით შეგვიძლია ეჭვი მივიტანოთ ნაყოფის არაკეთილსაიმედო მდგომარეობაზე. თუკი არაკეთილსაიმედო მდგომარობა დგება, მაშინვე ვფიქრობთ, რაც შეიძლება სწრაფად დავასრულოთ მშობიარობის პროცესი. სამწუხაროდ, არის ისეთი შემთხვევებიც, როდესაც პროცესები ელვის სისწრაფით მიმდინარეობს, მაგალითად მოკლე  ჭიპლარი და ეს წინასწარ არაპროგნოზირებადია, მაგრამ ამის გამო ასიდან ასივე მშობიარეს საკეისრო კვეთაზე ვერ წავიყვანთ. დღეს ქართველ ქალებს მშობიარობა არ სურთ, უნდათ ცხოვრების გაიოლება და ჰგონიათ რომ საკეისრო კვეთა გამოსავალია, რაშიც ძალიან ცდებიან.   რა არის საკეისრო კვეთის ცატარების მკაცრად განსაზღვული ჩვენება ? ეს არის პლაცენტის სრული წინ მდებარეობა, ნაყოფის პათოლოგიური მდებარეობები, მათ შორის სხვადასხვა წინ მდებარე ნაწილის, გარდიგარდმო მდებარეობის, კლინიკურად ვიწრო მენჯის ჩამოყალიბება, როდესაც ფუნქციურად შეუსაბამობაშია ნაყოფის წინა მდებარე ნაწილი დედის მენჯის გამოსავლის ზომებთან, ნაყოფის არაკეთილსაიმედო მდგომარეობა, სისხლდენა და პლაცენტის ნაადრევი აცლა. არის სხვა სომატური მდგომარეობებიც, როდესაც სხვა სპეციალისტის მიერ არის რეკომენდირებული საკეისრო კვეთა, ძირითადად სხვადასხვა სიმსივნური პროცესები, იშემიები და სხვა... და ეს საბედნიეროდ ხშირი არ არის. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/05/stumrad-eqimtan-24.05.mp3"][/audio] [post_title] => მეან–გინეკოლოგის ლიკა ლუაშვილის რეკომენდაციები ორსულებს [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => mean-ginekologis-lika-luashvilis-rekomendaciebi-orsulebs [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-05-25 15:48:45 [post_modified_gmt] => 2017-05-25 11:48:45 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=134090 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 25 [max_num_pages] => 9 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => 1 [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => 1 [is_tax] => [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => 1af05a14d6965374f131f69c034355c2 [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) )

მსგავსი სიახლეები