მაია ხერხეულიძე: გრიპის აცრა ისევე ავითარებს იმუნიტეტს, როგორც ვირუსული ინფექცია

პოპულარული

მაია ხერხეულიძე: გრიპის აცრა ისევე ავითარებს იმუნიტეტს, როგორც ვირუსული ინფექცია

13 სექტემბერს გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“ შემოდგომის სეზონის ყველაზე აქტუალურ თემას, გრიპის ვირუსს დაეთმო. რა არის გრიპის ვირუსისგან დაცვის ყველაზე ეფექტური საშუალება, რამდენად შემცირდა ავადობის მაჩვენებელი გრიპის საწინააღმდგო ვაქცინით აცრილ ბავშვებში, რა ძირითადი რეკომენდაციების გათვალისწინება გვმართებს ხველისა და მაღალი ტემპერატურის დროს და როგორც გავარჩიოთ კოკსაკის ვიურსი სხვა სახის ვირუსებისგან – ამ და სხვა საინტერესო თემებზე გადაცემაში იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს ბავშვთა განვითარების ცენტრის ხელმძღვანელმა, პედიატრმა, მედიცინის დოქტორმა მაია ხერხეულიძემ ისაუბრა.

 ქალბატონო მაია, რა პერიოდიდან უნდა ველოდოთ ვირუსების გააქტიურებას?

როგორც წესი, შემოდგომა–ზამთრის პერიოდში განსაკუთრებით იმატებს სასუნთქი სისტემის ინფექციები. ვირუსული ინფექცია საუკეთესოდ თავშეყრის ადგილებში ვრცელდება, ამ შემთხვევაში სკოლასა და ბაღში და ამიტომაც არის ამ ასაკში ვირუსები ასეთი ხშირი. მაღალი რისკის ჯგუფს მიეკუთვნებიან ქრონიკული დაავადებების მქონე პაციენტები, ორსული ქალბატონები, ამ დროს საყურადღებოა როგორც თავად დედა, ისე ნაყოფი და მოხუცები, სადაც ვირუსულ ინფექციებს გართულებები დასუსტებული იმუნიტეტის გამო მოყვება. ბავშვთა ასაკში ვირუსული ინფექციების მაღალ სიხშირეს განაპირობებს ერთი მხრივ თვითონ ვირუსული ინფექციების მრავალფეროვნება. აქ საუბარია არა ერთ ინფექციაზე, არამედ 200-ზე მეტ ვირუსზე. ჩვენ, უფროსები მხოლოდ იმიტომ ვხდებით ავად იშვიათად, რომ ბავშვობის ასაკში უკვე გადავიტანეთ ესა თუ ის ვირუსული ინფექცია და გაგვაჩნია გარკვეული იმუნიტეტი. ძალიან ხშირად მშობლები ამბობენ, რომ ბაღში მიყვანის დღიდან უკვე რამდენჯერმე იავადა პატარამ და სურთ გამოიყვანონ ბაღიდან. ჩვენ ასეთ დროს ყოველთვის ვურჩევთ, რომ ბავშვმა ეს დაავადებები უნდა გადაიტანოს და ჩამოუყალიბდეს იმუნიტეტი.

იმუნიტეტის ჩამოყალიბებისთვის ორი გზა არსებობს, ერთი ეს არის, როდესაც ბავშვს დაავადება გადააქვს და ყალიბდება იმუნიტეტი, ხოლო მეორე გზა ვაქცინის საშუალებით იმუნიტეტის შექმნა.

შესაძლებელია, პასიური იმუნიტეტის განვითარებაც და ამ დროს მზა იმუნოგლობულინი შეგვყვავს ხოლმე. 5-6 ავადობა სუსტ იმუნიტეტად არ მიიჩნევა.

მინდა ვუთხრა მშობლებს, რომ ბაღისა და სკოლის პირველ წლებში, წელიწადში რვაჯერ ვირუსული ინფექცია, ნორმაა. თუმცა, რა თქმა უნდა, დაცვა ძალიან მნიშვნელოვანია, ერთი ეს არის ჰიგიენის ნორმების დაცვა, ორგანიზმის გაკაჟება და გრიპის ვაქცინაცია. უნდა ვიცოდეთ, რომ სჯობს ავიცრათ მანამდე, სანამ ვირუსების სეზონი დაიწყება, რადგან იმუნიტეტის გამომუშავებას დრო სჭირდება. გრიპის აცრა, სხვა ვაქცინებისგან განსხვავებით, კეთდება ყოველწლიურად. თვითონ, ვირუსი ძალიან სწრაფად იცვლის თავის სტრუქტურას და ყოველწლიურად ახალი შტამი გხვდება. სტატისტიკის მიხედვით, ყოველწლიურად ათ მილიონ ადამიანამდე ავადება გრიპით, სწორედ ამიტომ, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია ვაქცინას გარკვეულ წილად აახლებს.

ვირუსის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი სიმპტომი მაღალი ტემპერატურაა. რას უნდა მივაქციოთ ყურადღება ამ დროს?

მაღალი ტემპერატურა არის რეაქცია დაავადების წინააღმდეგ და ეს ყოველთვის არ ნიშნავს, რომ სასწრაფოდ უნდა დავწიოთ სიცხე. მაღალი ტემპერატურის დროს დამცველობითი ნივთიერებები უკეთ გამომუშავდება და ეს ორგანიზმს ეხმარება. მაღალი ტემპერატურას, როდესაც 38.5-ს ცდება, რა თქმა უნდა უნდა ვებრძოლოთ. როდესაც ვლინდება ცხელება, იკარგება დიდი რაოდენობით სითხე, სწორედ ამიტომ, ორგანიზმი უნდა დავტვირთოთ სითხით. არ უნდა ჩავაცვათ ბევრი, იმისთვის, რომ დაიწიოს სიცხემ, მნიშვნელოვანია სხეულმა გასცეს ტემპერატურა. ხშირად, ჩვილებს მაღალი სიცხე მხოლოდ იმიტომ აქვთ, რომ ისინი ძალიან არიან ჩათბუნებულნი. თუ ბავშვი წუხს, მედიკამეტი უნდა მივცეთ და უნდა გვახსოვდეს, რომ არ არის სწორი სიცხის წრაფად დაწევა.

ტემპერატურის სწრაფად  აწევისა და ვარდნის დროს, უფრო ხშირია თუნდაც კრუნჩხვითი სინდრომის განვითარების რისკი. სიცხე ნელ-ნელა უნდა ჩამოვიდეს.

კარგია ამ დროს სხეულის თბილი წყლით დაზელვა, თუკი მაღალი ტპერატურისას კიდურები გაყინული აქვს პატარას, ეს ნიშნავს, რომ შევიწროვებულია სისხლძარღვები და სანამ ეს ასეა, ის სითბოს ვერ გასცემს. თბილის წყლით დაზელვა ხელს შეუწყობს ტემპერატურის დაწევას. ტემპერატურა ბევრ დაავადებას ახასიათებს. შეგვიძლია თუ არა განვასხვავოთ, თუ რასთან გვაქვს საქმე – ცხელებასთან ერთად ბავშვის ზოგად მდგომარეობას უნდა შევხედოთ, თუკი ბაქტერიული ინფექციაა, უფრო რთულია ბავშვის ზოგადი მდგომარეობა. არის ხოლმე ამ დროს ინტოქსიკაცია, ადინამია, მივარდნა. ტემპერატურის დაწევის შემდეგ თუკი პატარა ხასიათზე არ მოდის, მძიმე მდგომარეობაა. შეიძლება იყოს ან ძლიერი აგზნება, ან მივარდნა, შეუპოვარი ღებინება, ძილიანობა, სითხის მიუღებლობა, ხმაურიანი სუნთქვა, სისხლიანი განავალი, დაუმორჩილებელი ტემპერატურა – ყველა ეს ნიშანი შესაძლოა მძიმე ბაქტერიული ინფექციის ნიშანი იყოს და დაუყონებლივ უნდა მიმართოს მშობელმა ექიმს. უნდა აღინიშნოს, რომ სიცხის დამწევს თავისი მოქმედების ვადა აქვს და რამდენიმე საათით თუკი დაიწევს, ეს ნიშნავს, რომ მას სიცხე ექვემდებარება. ზოგჯერ ხდება, რომ სიცხის დამწევის მიცემიდან 3 საათის განმავლობაში შედეგი არ არის, აქ სავარაუდოდ ძლიერი ინტოქსიკაციაა და ექიმთან ვიზიტია საჭირო.

ხველაზე მინდა გკითხოთ, როდისაა ეს სიმპტომი საგანგაშო და რა დროს საჭიროებს მედიკამენტების ჩართვას?

ხველა ფიზიოლოგიური დამცველობითი მექანიზმია. ორგანიზმი ცდილობს სასუნთქ გზებში მოხვედრილი უცხო სხეული თავიდან მოიცილოს. ხველა შეიძლება იყოს მშრალი, შემაწუხებელი, ან პირიქით სველი, ნახველიანი, რომელიც ქვედა სასუნთქი გზების დაზიანებაზე მიუთითებს. ხველა ყოველთვის საგანგაშო არ არის, ტემპერატურასთან, ცხვირიდან გამონადენთან და ყელის ტკივილთან ერთად ის ვირუსული ინფექციის ერთ-ერთი ნიშანია. რა თქმა უნდა ხველა მძიმე მდგომარეობაზეც შეიძლება მიუთითებდეს, თუ არის დამატებითი ხმიანობა, გაძნელებული მსტვინავი ამოსუნთქვა – ნიშნავს, რომ სასუნთი გზების ობსტრუქციაა და აუცილებლად პაციენტი ექიმთან უნდა მივიდეს. ასევე არის ხოლმე მყეფავი ხველაც რაც სასუნთქი გზების შევიწროებაზე მიუთითებს და საჭიროა დაუყონებლივი ჩარევა. ყივანახველა უხშირესად სწორედ ასე დგინდება, ამ დაავადებისას ბავშვი პრაქტიკულად ამოსუნთქვას ვერ ახერხებს. ხველის შემთხვევაში ხშირად მირეკავენ და მეუბნებიან რა მედიკამენტი შეიძლება მისცენ. ძალიან რთულია მოსმენის გარეშე პაციენტს ტელეფონით წამალი დაუნიშნო. ორ წლამდე ბავშვი ვერ ახერხებს კარგად ამოხველებას და ასეთ ასაკში თვითნებურად იწყებენ ხოლმე ამოსახველებლების მიცემას. ამ დროს კარგია თბილი სითხეების მიღება, კარგია ინჰალაცია. ყველა ორგანიზმი სხვადასხვანაირად ებრძვის დაავადებას. როდესაც საუბარია დაავადების სიმძიმეზე, კომპლექსში განვიხილავთ როგორც მიკროორგანიზმებს, ასევე მაკროორგანიზმებს.

მშობლებს ძალიან ეშინიათ  ფილტვების ანთების, შესაძლებელია თუ არა მისი თავიდან აცილება, თუნდაც ვაქცინაციით…

ფილტვის ანთება სასუნთქი სისტემის ერთ-ერთ გართულებას წარმოადგენს, ხუთ წლამდე ასაკში ვირუსული ეტიოლოგია აქვს. თავიდან აცილება, რა თქმა უნდა, შესაძლებელია პირველ რიგში ვაქცინაციით.

პნევმოკოკის საწინააღმდეგო ვაქცინა აცრების ეროვნულ კალენდარშია შეტანილი და  უფასოა. სწორედ პნევმოკოკის ბაქტერია არის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი გამომწვევი მენინგიტის, პნევმონიისა და სასუნთქი გზების ინფექციების.

ამ ვაქცინის შემოტანა სწორედ მძიმე ინფექციების შემცირება იყო. ასევე, მნიშვნელოვანია ექიმთან დროული მიმართვა. ხშირია, როდესაც პაციენტი მოდის და ამბობს, რომ წინა დღეს ნახა ექიმმა და არაფერი ჰქონდა, დღეს კი ფილტვების ანთება აქვს. ანთება შეიძლება სამ საათში ჩამოყალიბდეს და ჩემს პრაქტიკაში ასეთი შემთხვევები ყოფილა.

გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინაზე მშობლების აზრი ორად იყოფა. ნაწილი მიიჩნევს, რომ მას ეფექტი არ აქვს და ის ასუსტებს ბავშვის იმუნიტეტს..

ასე არ არის. მაშინ, როდესაც დაავადების გამომწვევი ბაქტერია იჭრება ორგანიზმში, მის საპასუხოდ ხდება იმუნიტეტის გამომუშავება. გრიპი საკმაოდ მძიმედ მიმდინარე დაავადებაა განსაკუთრებით ბავშვთა ასაკში. ჩვეულ სიმპტომებს ემატება დიარეა, კუნთების ძლიერი ტკივილი და ოტიტის, პნევმონიისა და სხვა დაავადებების გამოწვევის რისკი მაღალია.

აცრა ისევე ავითარებს იმუნიტეტს, როგორც ვირუსული ინფექცია, თუმცა სიმპტომების გარეშე. არანაირ ზიანს ის ორგანიზმს არ აყენებს. რა თქმა უნდა, გრიპის ვირუსზე აცრა არ ნიშნავს იმას, რომ ბავშვი ავად არ გახდება. გრიპის საწინააღმდეგო ვირუსი ბავშვს ყველა ვირუსისგან ვერ დაიცავს, თუმცა დანარჩენი ვირუსებიც უფრო მარტივად მიმდინაეობს, იმიტომ რომ ორგანიზმი აცრილია.

უნდა დავიცვათ ჰიგიენის ნორმები, ცემინებისა და ხველის დროს ავიფაროთ ხელსახოცი და ა.შ. ვირუსი ყველაზე კარგად სამი მეტრის რადიუსში ვრცელდება, მაგრამ არა გარეთ, საუბარია ჩაკეტილ სივრცეზე. რისკის ჯგუფს ხუთ წლამდე და სასკოლო ასაკის პირველი წლები მიეკუთვნება.

კოკსაკის ვირუსი, რომელზეც ზაფხულში ძალიან ხშირად საუბრობდნენ… რა სიმპტომებით ვლინდება ის?

კოკსაკის ვირუსი ენტეროვირუსს მიეკუთვნება. მას სხვადასხვა ტიპის მიმდინარეობა აქვს, შესაძლებელია გრიპის მსგავსი სიმპტომებითაც მიმდინარეობდეს, შეიძლება სხვადასხვა ორგანო დააზიანოს, უხშირესად ხველების ფორმით ვლინდება და თან ერთვის ნაწლავთა გახშირებული მოქმედება და ღებინება. თურქეთში ბევრი შემთხევა დაფიქსირდა, თუმცა ეპიდემიაზე საუბარი არ არის. ერთ-ერთ ფორმას პირის, ხელისა და ფეხის დაავადება წარმოადგენს, რადგან გამონაყარი ხელებზე, ფეხებსა და პირის ირგვლივ ჩნდება, ასევე პირის ღრუშია ლოკალიზებული. გამონაყარი არის წითელი ლაქოვანი, შესაძლოა ბუშტუკებიც იყოს და გამომწვევი აქაც კოკსაკის ვირუია.

ენტეროვირუსები მძიმე მენინგიტების გამოწვევია ხოლმე, უხშირესად გრიპის ტიპის, ან გასტროენტერიტის ტიპის არის. პირველ რიგში ეს დაავადება საშიშია იმით, რომ არ მოხდეს გაუწყლოება, საუკეთესო ვარიანტია ორალური საჰიდრატაციო მარილი. თუ გაუწყლოება შორს წავიდა, შეიძლება ძალიან მძიმე შედეგი მივიღოთ.

 

ახალი ამბები /

|

14 სექტემბერი, 2017

|
WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => stumrad-eqimtan
                                    [1] => maia-kherkheulidze
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 163686
                )

        )

    [query_vars] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => stumrad-eqimtan
                                    [1] => maia-kherkheulidze
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 163686
                )

            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [static] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 10720
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [paged] => 0
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [order] => DESC
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => stumrad-eqimtan
                                    [1] => maia-kherkheulidze
                                )

                            [field] => slug
                            [operator] => IN
                            [include_children] => 1
                        )

                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                    [0] => mob1n_term_relationships
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                    [post_tag] => Array
                        (
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => stumrad-eqimtan
                                    [1] => maia-kherkheulidze
                                )

                            [field] => slug
                        )

                )

            [primary_table] => mob1n_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  mob1n_posts.ID FROM mob1n_posts  LEFT JOIN mob1n_term_relationships ON (mob1n_posts.ID = mob1n_term_relationships.object_id) WHERE 1=1  AND mob1n_posts.ID NOT IN (163686) AND ( 
  mob1n_term_relationships.term_taxonomy_id IN (19201,10720)
) AND mob1n_posts.post_type = 'post' AND ((mob1n_posts.post_status = 'publish')) GROUP BY mob1n_posts.ID ORDER BY mob1n_posts.post_date DESC LIMIT 0, 3
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 194442
                    [post_author] => 13
                    [post_date] => 2017-12-07 15:27:27
                    [post_date_gmt] => 2017-12-07 11:27:27
                    [post_content] => გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“ მოზარდებსა და გარდატეხის ასაკში მყოფ ბავშვებს მიეძღვნა. როგორი ბავშვები არიან მიდრეკილნი დეპრესიისკენ, რა ნიშნებით ვლინდება დეპრესია მოზარდებში, როგორ ექცევიან ისინი სხვა ადამიანების ზეგავლენის ქვეშ, რა როლს ასრულებენ მშობლები ბავშვების დემოტივაციაში და მოქმედებს თუ არა მშობლებს შორის კონფლიქტი გაუცხოების პროცესში – ამ თემებზე  გადაცემაში ფსიქოლოგმა ნანა ჩაჩუამ ისაუბრა.

როგორი ბავშვები არიან უფრო მეტად მიდრეკილნი დეპრესიისკენ ?

ამ კითხვაზე პირდაპირ პასუხს იძლევა ის, თუ რას ნიშნავს სიტყვა დეპრესია. დეპრესია ლათინური სიტყვაა და ნიშნავს დათრგუნულს.
ბავშვი, რომელიც თავისი აღზრდის პროცესში მეტ-ნაკლებად ითრგუნება, პოტენციურად, მომავალში მასში შესაძლოა ჩამოყალიბდეს დეპრესია.
უნდა ითქვას, რომ დეპრესია, როგორც ასეთი, არის დაავადებაც, არის სიმპტომიც და სააღმზრდელო სიტუაციის შედეგად ჩამოყალიბებული პიროვნული მახასიათებელი. ანუ, როდესაც დეპრესიულობა გვეძლევა, როგორც სააღმზრდელო პროცესის შედეგი. თითოეული მათგანი რომ განვიხილოთ, ძალიან შორს წავალთ, ამიტომ ძირითადი აქცენტები იმ გარემოებებზე უნდა გავამახვილოთ, რომელიც დეპრესიის პროვოცირებას უწყობს ხელს, რადგანაც თუნდაც გენეტიკა განაპირობებდეს დეპრესიულ განწყობას, თუ მას ხელისშემწყობი ფაქტორები არ ახლავს, შეიძლება მთელი ცხოვრება ისე გაატაროს ადამიანმა, რომ არც მას უქმნიდეს მკაფიოდ გამოხატულ პრობლემას და სხვისთვის კი საერთოდ შეუმჩნეველი იყოს მისი გუნება განწყობილების ცვლილება.
ფსიქოლოგიაში ყოველთვის ისმის კითხვა, რა არის მთავარი, აღზრდა თუ მემკვიდრეობითი მონაცემები. თუ ერთი ხაზი ამბობდა თავის დროზე, რომ მხოლოდ მემკვიდრეობითობა განაპირობებს, ხოლო მეორე ხაზი ამბობდა, რომ აღზრდა, საბოლოოდ ორივე მხარე შეთანხმდა, რომ ერთიც მნიშვნელოვანია, მეორეც და ყველაზე მთავარია, როგორი პიროვნული მახასიათებლები აქვს ადამიანს.
საბოლოო ჯამში, ადამიანი იმთავითვე პასუხისმგებელია თავისი თავისა და ქცევის მიმართ - ანუ როგორი დამოკიდებულება ექნება ადამიანს საკუთარ თავთან და გარემოსთან. ძალიან მნიშვნელოვანია ისიც, ჩანასახი რამდენად სასურველია დედისთვის, ეს არის ათვლის სათავე. მნიშვნელოვანია თავად დაბადების აქტი, ანუ როგორ მიმდინარეობს ის. არ მინდა საკეისრო კვეთით დაბადებული ბავშვების მშობლები შევაშინო, რადგან საკეისრო კვეთასაც აქვს თავისი პლუსები და მინუსები. თუ ბავშვი თავადვე მონაწილეობს თავის დაბადების აქტში, ფსიქოლოგები ამბობენ, რომ ეს მისი პირველი გამოცდილებაა, რომლითაც ის ირაციონალურად ცხოვრებისეულ გამოწვევებს ამ გამოცდილებით ხვდება. https://www.youtube.com/watch?v=cX_m8peIaiY რა სიმპტომებით შეგვიძლია დეპრესიის ამოცნობა? პირველ რიგში ანჰედონია, ანუ სიხარულის განცდის უნარის დაკარგვა. ამ უნარის დაკარგვა ახალშობილობიდანაც კი იწყება. ჩაატარეს ექსპერიმენტი, როდესაც დედა ბავშვს უცვლიდა, მას მკაცრი, მოღუშული სახე უნდა ჰქონოდა. რამდენიმე ასეთი ფაქტის შემდეგ ბავშვმა თავი განზე გაწია და დედას აღარ შეხედა.
ბავშვის გარემო სულ ღიმილით სავსე უნდა იყოს, განსაკუთრებით დედის, ან იმ აღმზრდელის მხრიდან, ვინც მასთან ურთიერთობს.
თუ საქმე დედას ეხება, ბავშვს განსაკუთრებული მოთხოვნა აქვს, მისგან მიიღოს სითბო, ღიმილი. იმის მიხედვით, როგორია დედის, ან აღმზრდელის დამოკიდებულება, ბავშვს უყალიბდება სამყაროს მიმართ ნდობა, ან უნდობლობა. თუ ნაკლებია სითბო, ღიმილი, თუ ხმის ტემბრი არ არის ალერსის გამომხატველი, ყალიბდება უნდობლობა. თუ ჩვილის ასაკში ვერ მიიღო ბავშვმა სითბო და მზრუნველობა, შესაძლებელია შემდგომ ამის გამოსწორება? არასოდეს არ არის გვიან. თუმცა, იცოდეთ, ზიგმუნდ ფროიდის დიდი აღმოჩენებიდან ერთ-ერთი სწორედ ის არის, რომ ის, რაც განცდისეულად ადამიანის ფსიქიკაში შედის, მარადიულად მასთან რჩება. შესაძლებელია საკუთარ თავთან, ცხოვრებასთან ურთიერთობის ისეთი დასწავლა მოხდეს, ნეგატიური გადაამუშავოს და პოზიტიური შედეგები მივიღოთ. ადამიანი რომელიც განიცდის ბედნიერებას, ის ბედნიერ გარემოს ქმნის. რას მივაწეროთ, როცა მოზარდები სხვადასხვა დაჯგუფებისა თუ ადამიანის ზეგავლენის ქვეშ ადვილად ექცევიან. არის თუ არა ეს სუიციდისკენ მიდრეკილების მთავარი ნიშანი და რა სიმპტომებით უნდა მიხვდეს მშობელი, რომ ბავშვს დახმარება სჭირდება... მშობელსა და ბავშვს შორის კონტაქტი წყდება. კონტაქტის შემცირება უკვე საგანგაშოა. თუ ბავშვი არ ყვება თავისი ურთიერთობების, სკოლის, მეგობრების შესახებ, ამ დროს მშობელმა გამოკითხვა კი არ უნდა დაიწყოს, არამედ თავისი ამბების მოყოლა-გაზიარება უნდა დაიწყოს და შემდეგ კითხოს - და შენთან? მნიშვნელოვანია კომუნიკაციას მშობელი როგორ შეძლებს. ჩვენ ვამბობთ, რომ ყველა მშობელს უყვარს შვილი, მაგრამ ყოველთვის არ არის სიყვარული საკმარისი იმისთვის, რომ სწორ გზას მიმართო. არსებობს მიუღებელი შვილის ცნება. მაგალითად, დედასა და დედამთილს შორის არის კონფლიქტური სიტუაცია, არ უყვარს დედამთილი და შვილი ჰგავს დედამთილს, ვერ აცნობიერებს, მაგრამ შვილი მისთვის მიუღებელი ხდება. ან შესაძლოა ქმართან აქვს კონფლიტი და შვილი ქმარს ჰგავს... ვსაუბრობ დედაზე, რადგან დედა გადამწყვეტია, ის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფიგურაა ბავშვთან მიმართებაში. თუ გენეტიკურია დეპრესიული განწყობა, შესაძლოა, ბავშვთან დედის მჭიდრო დამოკიდებულება მისი გაღვივების საფუძველი არ გახდეს. წარმოიდგინეთ, დედა-შვილს შორის ფსიქოლოგიური ბარიერია და შუაში მიუღებელი ქმარი, დედამთილი, მული დგას... კი ესაუბრებით შვილს, მაგრამ სინამდვილეში თქვენთვის მიუღებელ ადამიანს ელაპარაკებით. ბავშვები ყველაზე მეტად გრძნობენ და განიცდიან დედას. თუ ბავშვი დედას ეძებს მუდმივად, ეს არასაიმედო მიჯაჭვულობაა და მათ ეშინიათ დედამ არ მიატოვოს, ეშინიათ მარტო დარჩენის, ამიტომ ექაჩებიან კაბაზე... დეპრესიულობის პირდაპირი ნიშანი არის მიტოვებულობის, მარტოსულობის განცდა. რა როლს თამაშობს  მშობლებს შორის კონფლიქტი ბავშვის დეპრესიული განწყობის ჩამოყალიბებაში? ნაადრევი ქორწინებები ძალიან ხშირად ქმნიან კონფლიქტებს ოჯახში, ან მაშინ, როდესაც სოციალური პრობლემები წარმოიქმნება... როდის წარმოიქმნება მოზარდის თავში ხიფათი, არავინ იცის. თუ დედისთვის სიტუაცია ტრაგედიაა, ბავშვისთვისაც ტრაგედიაა, თუ მშობელი მხნედ არის, ბავშვიც ნაკლებად განიცდის. ფსიქოლოგიაში არსებობს მედეას კომპლექსი. ეს არის შემთხვევა, როდესაც მოხდება განქორწინება და დედა რჩება შვილებთან. როდესაც იასონი ღალატობს მედეას, მედეა მის დასასჯელად შვილებს კლავს. მართალია ამბობენ, რომ ეს არ მომხდარა და მხოლოდ ევრიპიდეს წარმოსახვაა, მაგრამ ასეთი რამ არსებობს. მედეას კომპლექსი არის შურისძიება მამის მიმართ, რომელსაც ძალიან უყვარს თავისი შვილები და ზრუნავს მათზე. შესაძლოა, დედა ფიზიკურად არ ხოცავს შვილებს, მაგრამ ამას ფსიქოლოგიურად აკეთებს. როდესაც ჩვენთან მოდიან მოზარდები ფსიქოლოგიური პრობლემებით, ჩვენ მუშაობა გვიწევს მშობელთან. არის ოჯახები, სადაც ბავშვს მამა საერთოდ არ ყოლია და მხოლოდ განაყოფიერების პროცესში იყო მამრი, მაგრამ ის დედამ არაჩვეულებრივად გაზარდა. ქალს შეუძლია ერთდროულად შეასრულოს სოციალური და ფსიქოლოგიური როლი იყოს მდედრიც და მამრიც და ქალების ტიპაჟიდან ეს ითვლება  ფსიქოლოგიურად ჯანმრთელ ქალად. მამაკაცს ეს არ შეუძლია. მარტო დარჩენილ ქალებს ნუ შეეშინდებათ, ქალს აქვს ყველანაირი პოტენციალი იმისათვის, რომ იყოს მდედრიც და მამრიც. [gallery columns="4" link="file" ids="194446,194447,194448,194449"] გადაცემის ლაივჩანაწერი https://www.facebook.com/fortuna106.9/videos/1855678121123675/ [post_title] => ნანა ჩაჩუა: ბავშვი, რომელიც აღზრდის პროცესში ითრგუნება, მომავალში მას შესაძლოა, დეპრესია ჩამოუყალიბდეს [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => nana-chachua-bavshvi-romelic-aghzrdis-processhi-itrguneba-momavalshi-mas-shesadzloa-depresia-chamouyalibdes [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-12-07 16:09:19 [post_modified_gmt] => 2017-12-07 12:09:19 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=194442 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [1] => WP_Post Object ( [ID] => 192377 [post_author] => 13 [post_date] => 2017-11-30 15:24:57 [post_date_gmt] => 2017-11-30 11:24:57 [post_content] => გადაცემას „სტუმრად ექიმთან" ყელ-ყურ-ცხვირის სნეულებათა ეროვნული ცენტრის ექიმი, ოტორინოლარინგოლოგი ზაზა ხუციშვილი სტუმრობდა. რა დანიშნულება აქვს ორგანიზმისთვის ნუშურა ჯირკვლებს, რა პრობლემები შეიძლება გამოიწვიოს ანგინამ, როდის არის გარდაუვალი გლანდების ოპერაცია და რა თანამედროვე მეთოდები გამოიყენება ოპერაციის დროს - ამ და სხვა საინტერესო თემებზე ცნობილმა ექიმმა ვრცლად ისაუბრა. https://www.youtube.com/watch?v=ZUb-_SxTO6I დავიწყოთ მთავარი კითხვით, რა დანიშნულება აქვს ორგანიზმისთვის ნუშურა ჯირკვლებს? პირველ რიგში, საუბრი უნდა დავიწყოთ ხახის ლიმფოიდური სისტემით. ის შემოიფარგლება ნუშურა ჯირკვლებით, სასისტონზილებით, რაზეც თქვენ აქცენტს აკეთებთ. ასევე ენის ძირის ტონზილიტით და ცხვირ–ხახის ადენოდით. ესაა პირველადი ბარიერი, როცა გარემოდან ვიღებთ ჩვენთვის უცხოს, ჰაერს, საკვებს , სასმელს და მასში შემავალ ბაქტერიებსა და ვირუსებს. პირველ დარტყმას თავის თავზე ყოველთვის იღებს ლიმფური სისტემა და პირველი კარიბჭეც არის ხახის ლიმფური სისტემა. ამ სამი ჩამოთვლილი კომპონენტიდან ყველაზე ხშირი პრობლემით ჩვენთან მოდიან ანგინებით.
ანგინა არის ასისტონზილის ანთებითი დაავადება, რომელიც ხშირია  ბავშვებში, მოზარდებში და იშვიათად, მოზრდილებში. ცალსახად იმის თქმა, რომ ესაა ბავშვების ან ასაკში მყოფი ადამიანების დაავადება, არ შეიძლება. ანგინა არის მწვავე დაავადება ანუ მწვავე ტონზილიტი. მართალია ყოფით ცხოვრებაში ამას უფრო მეტად ანგინასა და ტონზილიტს უწოდებენ, სინამვილეში კი ტონზილები არის გლანდები, რომლის პრობლემითაც ხშირად გვაკითხავენ. ძირთადად ეს პრობლემა არის ორგვარი, მწვავე და ქრონიკული.
ჯერ ყურადღება გავამახვილოთ მწვავე ტონზილიტზე. ის მიმდინარეობს ყელის ტკივილით, ტემპერატურით, ყლაპვის გაძნელებით, თავის ტკივილით, დისკომფორტით. ძირითადად გვხვდება ბაქტერიული ან ვირუსული გენეზის. ხშირ შემთხვევაში არის ბაქტერიული ფონი, თუმცა შესაძლოა იყოს ვირუსულიც, ან ორივეს ერთად თანხვედრა. როგორ განვასხვავოთ მწვავე და ქრონიკული ფორმები. მწვავე იწყება ძლიერ შეტევით, ტკივილებით, ყლაპვის გაძნელებით და მკურნალობის შემდეგ, ვირუსული ფონის დროს, საკმარისია ანალგეტიკები და სითხეები. თუ აქ ერთვის ინფექცია, მაშინ დგება ანტიბიოტიკოთერაპიის აუცილებლობა. ამ დროს პრობლემა მარტივად ლაგდება და შესაძლოა, მან წლების მანძილზე არც შეგვაწუხოს. მაგრამ არის შემთხვევები, როცა თვითონ ასისტონზილები და პირხახის ლიმფური სიტემა ხდება ინტოქსიკაციური ორგანიზმისთვის. ანუ მან დაკარგა თავისი დამცველობითი ფუნქცია, პირიქით აქეთ უშვებს ალერგენებს, აქვეითებს იმუნიტეტს და იწყებს ორგანიზმის ინტოქსიკაციას. რა სიმპტომებით ვლინდება თქვენს მიერ ნახსენები  ინტოქსიკაციის პროცესი? პირველ რიგში უნდა ითქვას, რომ ასე გავრცელებული მოსაზრება, თითქოს ქრონიკული ტონზილიტი უნდა ამოიკვეთოს, იმის გამო, რომ წელიწადში სამჯერ ან ხუთჯერ არის  ანგინა, თანმხლები მაღალი სიცხეებით, ჩირქოვანი ნადებებით და ა.შ, დღეს მცდარია. ადამიანის იმუნიტეტი 21-ე საუკუნეში არის საგრძნობლად შეცვლილი. ამიტომ სტანდარტული სქემა არ მუშაობს. შესაძლოა, წელიწადში ხუთჯერ საერთოდ არ იყოს ანგინა, სამაგიეროდ ის იწვევდეს ორგანიზმისთვის ისეთ შეუქცევად პროცესებს, როგორიცაა გულ-სისხლძარღვთა სისტემის პათოლოგიები, რევმატიული თუ შარდსასქესო სისტემის დაავადებები.
ხშირ შემთხვევაში მწვავე ტონზილიტის გამომწვევი მიზეზი არის ძლიერი ინფექციური დაავადებები. როგორიცაა წითელა, ჩუტყვავილა, ყივანახველა. ძალიან ხშირად ინფექციური მონონუკლეოზი ანგრევს ლიმფურ სისტემას.
პრაქტიკაში გვხვდება პაციენტები, რომლებმაც გადაიტანეს ინფექციური დაავადება და მიუხედავად იმისა, რომ მანამდე არაფერი აწუხებდათ, ამის მერე მათ ჯანმრთელობას პრობლემა შეექმნა. პაციენტს აღენიშნება ყელის ტკივილი, ზოგადი სისუსტე , სახსრების ტკივილი და პირველი ინდიკატორი არის სპეციფიკური სუნი. ამის სიტყვებით აღწერა რთულია, მაგრამ, ფრაქტიკაში ეს ხშირია. რაც შეეხება უშუალოდ შეფასებას, ამ შეფასებას იძლევა ოტორინოლარინგოლოგი. რა არის ტონზილექტომისი ანუ გლანდების ოპერაციის პირდაპირი ჩვენება? ძირითადი მიზეზი, რაც ბავშვებში გვხვდება, ესაა მართლაც ხშირი ანგინები. არა წელიწადში ორჯერ ან სამჯერ, არამედ შესაძლოა ბავშვს ანგინა ჰქონდეს სამ თვეში ხუთჯერ. ჰქონდეს ჩატარებული სხვადასხვა ანტიბიოტიკოთერაპიული კურსები და შედეგი იყოს ნული. ანუ ბავშვმა მიიღოს სხვადასხვა ჯგუფის ანტიბიოტიკები, იმკურნალოს პედიატრთან, ოტორინოლარინგოლოგთან, მიიღოს სხვადასხვა მედიკამენტები და კვლავ გაჩნდეს იგივე პრობლემა. აქ უნდა განისაზღვროს ქირურგის მიერ, ხომ არა არის მწვავე ინფექციური დაავადება. იმიტომ რომ ხშირად ინფექციური მონონუკლეოზიც სწორედ ამ კლინიკით მიმდინარეობს. გვგონია, რომ ვებრძვით კონკრეტული ორგანოს ანთებას და  სინამდვილეში კი არის ინფექციური დაავადება. ეს შესაბამისი ლაბორატორიული კვლევებით დგინდება. თუ ეს ფონი გამორიცხულია, კლინიკა იძულებულს გვხდის წავიდეთ ოპერაციულ მკურნალობაზე. სხვა გამოსავალი ფაქტიურად არ რჩება. ეს არაა მხოლოდ გლანდების პრობლემა, ხშირ შემთხვევაში აქ ერთვება ადენოიდიც, იმიტომ რომ ის თითქმის ერთი ფუნქციის მატარებელია. ორივეს ბაქტერიებთან და ვირუსებთან უწევთ ბრძოლა და ხდება ადენოიდის ჰიპერტროპია, იქაც იწყება ანთებითი ცვლილებები, ცხვირხახაში ჩანადენი, რომელიც აღიზიანებს ასისტონზილებს და ქვედა სასუნთქ გზებს. ხშირ შემთხვევაში ის ხველის გამომწვევი მიზეზიც ხდება სინუსიტებთან ერთად. ანუ ბავშვების შემთხვევაში ძირითადი მიზეზი არის ხშირი ანგინა. ასევე უსიამოვნო სუნი პირის ღრუდან, დღის ნებისმიერ მონაკვეთში და დაღლილობა. როცა უსიამოვნო სუნზე ვსაუბრობთ, უნდა გავითვალისწინოთ პირის ღრუს ზოგადი მდგომარეობა, ბავშვებში ხშირია კარიესი და ასევე, კუჭ-ნაწლავის პარაზიტები. თუ ზემოთჩამოთვლილი პრობლემები გამორიცხულია, გვრჩება გლანდების პრობლემა.
ცალკე აღნიშვნის ღირსია ისეთი სიმპტომი, როგორიცაა სისუსტე. მშობელი ამჩნევს, რომ სხვა ბავშვებისგან განსხვავებით, ბავშვი მივარდნილი და ადინამიურია. ეს უკვე ორგანიზმის ინტოქსიკაციის ნიშანია. ამ დროს შესაძლოა სულაც არ იყოს წელიწადში ოთხი ან ხუთი  ანგინა, მაგრამ მოდიოდეს თხევადი ჩირქი. ასეთი ჩივილებით ექიმთან მოსულ პაციენტს უტარდება ინსტრუმენტულ-ლაბორატორიული გამოკვლევები. პირის ღრუს დათვალიერებით ვახდენთ შეფასებას, რასთან გვაქვს საქმე. გლანდები არსებობს ჰიპერთროფირებული, ანუ გადიდებული. არის ნორმატროფირებული ანუ საშუალო ზომის და ატროფიული ფორმის ანუ განლეული.
ჰიპერთროფირებული გლანდების დროს ვახდენთ შპატელით ანუ პირის დეპრესორით სასინტონზილებზე ზეწოლას. ხშირ შემთხვევაში, როცა იქ მიდის ჩირქოვანი პროცესები, გამოიყოფა არა მარტო კაზეოზური სუნიანი კრისტალური მასები, არამედ, თხევადი ჩირქი. სწორედ ეს თხევადი ჩირქი განაპირობებს ტოქსინების სისხლში და პლაზმაში გადასვლას, რაც იწვევს ზოგად სისუსტეს. რატომ გვხვდება ეს პრობლემა მეტად ბავშთა ასაკში? დავიწყოთ იმით, რომ ბავშთა ასაკში ყალიბდება იმუნიტეტი. შესაბამისად ბავშვს უწევს საბავშვო ბაღში, სანათესაო წრეში, ოჯახის პირობებში სხვადასხვა ინფექციასთან გამკლავება. ეს იქნება ვირუსული, ბაქტერიული, სოკოვანი თუ ნებისმიერი ფლორა, რაც ორგანიზმისთვის ახალია. შესაბამისად, ყველაზე დიდი პრობლემა ჩნდება ბავშვთა ასაკში, როცა ხდება იმუნური, ალერგიული სისტემის ჩამოყალიბება. ხშირად ვხვდებით პაციენტებს, რომლებსაც ეს პრობლემა შეხვდათ ბავშვობაში და ამან თავი იჩინა მოზრდობის ასაკში. ანუ ეს ნიშნავს, რომ პრობლემა იყო და ის თავის დროზე არ მოგვარდა. ხშირად კარგ შედეგებს იძლევა ფიტოთერაპია, ფიზიოთერაპია, ლაზეროთერაფია, თუნდაც ანტიბიოტიკო თერაფია, რაც მწვავე პროცესს აქრობს. რეალურად პროცესი რჩება ორგანიზმში, რომელიც თანდათან ორგანიზმის მოწამვლას იწყებს. ტონზილები არაა პრობლემა, რომელიც უეცრად ვლინდება. თუ ოპერაცია დროულად არ გაკეთდა, შემდეგ რა გართულებები შეიძლება მოჰყვეს? მწვავედ და ელვისებურად გართულებები არ ვითარდება, ეს ხდება თანდათან. ასევე , როცა სახეზეა გულის სხვადასხვა მიკროდეფექტები, მანკები, ქორდები, ნაკლოვანებები, სასურველია მოხდეს გლანდების დროული მოცილება, რადგან  ტონზილებში ყოველთვის არსებობს ინფექციის რისკი, რაც შედმგომში არის მაპროვოცირებელი გულის სხვადასხვა დაავადებების. ასევე ეს ეხება თირკმელებს, გლომერლონეფრიტი, თუ ის ანამნეზშია, ასევე აუცილებელია ტონზილების მოცილება. ნაღვლის ბუშტის ანთება და რევმატიული ცვლილებები. ხშირია მოსაზრება, რომ რომ 3 ან 5 წლამდე ასაკში გლანდების ოპერაციის გაკეთება რეკომენდებული არაა. რა ასაკიდან არის ნებადართული ტონზილექტომია? თუ ოპერაცია გასაკეთებლაი, ცნება ასაკი უნდა დავივიწყოთ. გადაუდებელი ოპერაცია ჩვილ ბავშვებშიც კეთდება, როცა არის სუნთქვის შეუძლებლობა. სახეზეა ძალიან ჰიპერთროპირებული გლანდები, ამას თან ერთვის ცხვირ-ხახის ადენოიდი, რომელიც ბავშვს კვების საშუალებას არ აძლევს. ამ ბავშვებს ოპერაცია სწორედ იმ  ასაკში სჭირდებათ, რა ასაკშიც ეს პრობლემა დგება. ესაა 6 თვის, წლინახვერისა თუ 2 წლის ასაკი, ამას მნიშვნელობა არ აქვს. აქ უკვე ოპერაციის არგაკეთებით შესაძლოა, უარესი შედეგი მივიღოთ. ტონზილექტომია ესაა  გეგმიურ ოპერაცია და მას უნდა სპეციალური მომზადება. როცა ბავშვი უკვე ისეთ ასაკშია, რომ მას შეუძლია ჩივილების გადმოცემა, საუბარი და კომუნიკაცია, ამ დროს შესაბამისი ჩვენების შემთხვევაში, ოპერაცია ჩატარდება. შესაძლოა ბავშვს არ გაუკეთდეს ოპერაცია მოზრდილ ასაკშიც, რადგან მისი ფსიქო-ემოციური მდგომარეობა ან ჰიპერაქტიულობა ამის საშუალებას არ გვაძლევდეს. ამ დროს ერთვება კონსერვატიული თერაპია. რა თანამედროვე მეთოდები გამოიყენება ტონზილექტომიის ოპერაციის ჩასატარებლად? მე თუ მკითხვათ, მეთოდი არის ორი. ესაა ნარკოზით ან ნარკოზის გარეშე. დანარჩენი უკვე ფუფუნების საგანია. იქნება ეს ლაზერი, რადიოტალღა , კობლაცია თუ სხვა, ეს წინასწარ არ ვიცით. ოპერაციის ამოცანა არის ინფიცირებული კერის მოცილება, ამას როგორ აკეთებს ქირურგი, ეს მისი საკითხია. მთავარია შემდგომ, როცა პაციენტი ეწერება კლინიკიდან, ის 21 დღე როგორ მიმდინარეობს რეაბილიტაცია. ეს ნაკლებადაა დამოკიდებული შესრულების ტექნიკაზე, ეს დამოკიდებულია ოპერაციის გაკეთების ხარისხსა და ორგანიზმის ზოგადი შეხორცების ხარისხზე, ეს კი ძალიან ინდივიდუალურია. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/11/29-noemberi-ZAZA-KHUTSISHVILI.mp3"][/audio]   [post_title] => ზაზა ხუციშვილი: როდის არის აუცილებელი გლანდების ოპერაციის გაკეთება [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => zaza-khucishvili-rodis-aris-aucilebeli-glandebis-operaciis-gaketeba [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-12-02 01:18:31 [post_modified_gmt] => 2017-12-01 21:18:31 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=192377 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 187735 [post_author] => 13 [post_date] => 2017-11-16 14:13:52 [post_date_gmt] => 2017-11-16 10:13:52 [post_content] => გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“  სეზონის ყველაზე შემაწუხებელ სიმტოპმს ხველას დაეთმო. რას გულისხმობს ტერმინი „ალერგიული ხველა“, რამდენ  ხანს უნდა გრძლდებოდეს ის, რა არის ქრონიკული ხველის ყველაზე ხშირი მიზეზი და რა აუცილებელი რეკომენდაციების გათვალიწინებაა საჭირო ამ დროს – ამ თემაზე გადაცემაში ცნობილმა ალერგოლოგ-იმუნოლოგმა ბიძინა კულუმბეგოვმა ისაუბრა. ბატონო ბიძინა, რიგ შემთხვევებში ხველა მარტივად და უპრობლემოდ იხსნება, ხშირად კი სპაზმური ხველის მოხსნა მედიკამენტებითაც ვერ ხერხდება, რა არის ამის მიზეზი? ძალიან აქტუალური თემაა. შემოდგომა რესპირაციული ვირუსული ინფექციების სეზონია. გამომწვევები, რომლებიც ხშირად ავადობას იწვევენ, სწორედ ვირუსული ინფექციებია. ყველაზე გავრცელებული ვირუსი, რომელიც პირველი გამოჩნდება ხოლმე, ეს არის მარტივი გაციების გამომწვევი ვირუსი, რომელსაც პაციენტები გრიპს უწოდებენ. ეს, რა თქმა უნდა, არ არის გრიპის ვირუსი. აქ საუბარია რინოვირუსზე, რომელსაც ასზე მეტი შტამი აქვს. ამიტომაც, ადამიანს შეიძლება ე.წ. გაციება წლის განმავლობაში ძალიან ბევრჯერ შეხვდეს. https://www.youtube.com/watch?v=Fe8uXsUjye4&feature=youtu.be რინოვირუსს ხშირად ახასიათებს სურდო, ყელში ჩაფხაჭვნის შეგრძნება და თუ ბავშვი პატარაა, მისი სასუნთქი გზების ანატომიური გზებიც ძალიან პატარაა. ამიტომ, რასაც უფროსი მარტივად იტანს, ბავშვისთვის ეს სერიოზული დისკომფორტი შეიძლება იყოს და გამოიხატოს შემაწუხებელ ხველაში. არის კიდევ ერთი ვირუსი, რომელიც ოქტომბრის ბოლოდან იწყება და მთელი ზამთრის განმავლობაში აქტიურია, მას რესპირაციულ სინციტიალური ვირუსი ქვია. ამ ვირუსსაც ისეთივე მიდრკილება აქვს სასუნთქი გზებისკენ და შემაწუხებელ ხველას იწვევს. ასევე ძალიან შემაწუხებელ ხველას იწვევს კორონავირუსი და არის კიდევ პარანგიტისვირუსი, რომელიც ლარინგოტრაქეიტის, ანუ კლასიკური კრუპის გამომწვევი ვირუსია. ასევე არის გრიპის ვირუსი, ანუ ინფლუენსა, როგორც ამას ინგლისურენოვან ლიტერატურაში მოიხსენიებენ ხოლმე. ახლა ხველას დავუკავშიროთ ეს ყველაფერი - ჩვენ ექიმები ხველას ორ ნაწილად ვყოფთ, მწვავე ხველა, რომელიც 3-4 კვირა გრძელდება. აქ უდიდეს ნაწილში ხველის უკან დგას რესპირაციული, გაცივებითი ვირუსული ინფექციები. 7-8%-ში შესაძლოა ხველა უცხო სხეულის ასპირაციის შემდეგაც გამწვავდეს. ეს მოულოდნელად იწყება, ხანდახან სუნთქვა ძნელდება და სტვენითი ხასიათი აქვს.
რატომ გვიჭირს ხველის მართვა და რატომ ემორჩილება ხველა სამკურნალო საშუალებებს რთულად? ამ კითხვაზე მაქვს ყოველთვის ერთი პასუხი, ჯერ უნდა ვიცოდე დიაგნოზი. თუ ადამიანს ხველა ფილტვის ანთების გამო განუვითარდა, რა თქმა უნდა ექიმმა ფილტვის ანთებას უნდა უმკურნალოს და ხველაც გაჩერდება. თუ მწვავე შეტევითი ხველა ლარინგოტრაქეიტის გამო განვითარდა, რომელსაც მყეფარე ხასიათის ელფერი აქვს, ამ დროს საჭიროა შესაბამისი მკურნალობა, თუ ხველის უკან არის ასთმური სტატუსი, მას ასთმის სამკურნალო წამალი სჭირდება და არა ხველის წამალი. მწვავე ხველის უკან ექიმმა უნდა ამოიცნოს რა ნოზოლოგიაა. თუ ასპირაციაზეა ეჭვი, ყოველთვის ვაფრთხილებ პაციენტს, რომ არ დათრგუნოს ხველა, სჯობს ექიმთან მიბრძანდეთ და ბრონქოსკოპიით მოხდეს უცხო სხეული ამოღება.
რა არის ქრონიკულ ხველის ყველაზე ხშირი მიზეზი? თუკი ხველა 4 კვირაზე დიდხანს გრძელდება, ის ქრონიკულია, თუმცა ბევრი გაიდლაინით, ხველა 8 კვირაზე მეტხანს უნდა გრძელდებოდეს, რომ ის ქრონიკული იყოს. თუკი გვაქვს ქრონიკული ხველის შემთხვევა, რა დაავადებებზე უნდა მიიტანოს ექიმმა ეჭვი? გახანგრძლივებული ხველისას 90%-ში მიზეზი სამ ნოზოლოგიაშია. პირველი ეს არის ბრონქული ასთმა, მეორე - უკანა წვეთის სიმპტომი, ანუ ზედა სასუნთქი გზების ხველის სინდრომი, რომლის უკანაც უხშირესად ალერგიული რინიტი ან სინუსიტი დგას. მესამე მიზეზი კი არის გასტროეზოფაგალური რეფლუქსური დაავადება, როდესაც კუჭიდან საყლაპის შიგთავსში ქაფისებური მასის ამოსვლა დაუსრულებელ, გახანგრძლივებულ ხველას იწყებს. როგორ, რა მინიშნებებით მივხვდეთ, რომ საქმე გვაქვს ამ უკანასკნელთან? გასტროეზოფაგალური რეფლუქსური ხველა ყველაზე ხშირად მწვავდება მაშინ, როდესაც პაციენტი ჰორიზონტალურ პოზაში გადადის. თუკი ამ დროს ხველის პროვოცირება ვითარდება, იცოდეთ რომ ძალიან ხშირად, ხველის უკან გასტროეზოფაგალური რეფლუქსი იქნება და ამას ექიმის დიფერენციალური დიაგნოსტიკა სჭირდება. რაც შეეხება ზედა სასუნთქი გზების ხველის სინდრომს - ეს არის ე.წ. წიაღების ანთება. თუკი პაციენტს აქვს ჰაიმორიტი, სინუსიტი და ა.შ. ამ დროს მთელი ღამის განმავლობაში ბრონქებში ჩაედინება ნახველი, პაციენტი ან ნერწყვს ყლაპავს, ან მსუბუქ ხველას ავითარებს და როდესაც დილას წამოდგება, მშობელი ამჩნევს, რომ სველი, პროდუქტიული ხველა აქვს. შუა დღის 2-3 საათის შემდეგ კი თითქოს მშრალი ხველა იწყება. მშობელი ამ დროს დაბნეულია, რადგან ხველა არის სველიც და მშრალიც და ექიმი ნიშნავს მშრალი ხველისთვის განკუთვნილ წამალსაც და სველი ხვლისთვის საჭირო წამალსაც, სჯობს ეს ვაღიაროთ. ენის უკანა ძირზე შპადელის ღრმა დაჭერა საკმარისია იმისათვის, რომ მივხვდეთ, რასთან გვაქვს საქმე. თუ ხველა არის გარდამავალი და გახანგრძლივებული, საკმარისია სინუსიტების სწორი მკურნალობა, 2-3 დღეში ხველა სრულიად ქრება. და მესამე მიზეზი - ასთმური ხველა, ეს განსაკუთრებით 6 წლის ასაკის ზემოთ პაციენტებს ახასიათებთ და სხვა სიმპტომი არ არის. როდის უნდა მიიტანოს ეჭვი ექიმმა ასთმაზე? თუ შეატყობთ, რომ გახანგრძლივებული ხველა, ასთმისათვის განკუთვნილი საინჰალაციო საშუალებებით წყნარდება, მაშინვე მიმართეთ სპეციალისტს. ეს არ არის 100%-იანი დიაგნოზი, მაგრამ მნიშვნელოვანი მინიშნებაა. ყველა ბავშვს, რომელსაც აქვს მსტვინავი ხასიათის ხველა, რა თქმა უნდა ყველას ასთმა არ დაემართება. თუკი მსტვინავი ხმოვანებაა, დადგენილია, რომ ვისაც ასეთი ტიპის სუნთქვა ერთხელ ჰქონდა, 100%-დან 52% ისე იზრდება, რომ ხიხინი არასდროს აღარ აქვს, მეორე ნახევარს კი შესაძლოა გაუმეორდეს. ამ ბავშვების 80%-ს, სკოლის ასაკამდე 60%-ს, ხოლო დარჩენილ 20%-ს გარდატეხის ასაკამდე ასთმისთვის დამახასიათებელი მთავარი სუნთქვითი ნიშანი ყოველგვარი ჩარევის გარეშე ულაგდება. მხოლოდ 20%-ია რისკის მატარებელი, რომ მას ასთმა ჩამოუყალიბდეს. ანუ, 10-დან 8 ბავშვი იკურნება თავისით, რა თქმა უნდა ექიმის დახმარებით.
ვინ არის ამ 20%-ში, ვისაც ასთმა დარჩება? თუ პაციენსტს 3-4 წლის ასაკში გარემო ალერგენებზე აქვს ალერგია, მტვერზე, ნესტზე, მცენარეზე, ცხოველის ბეწვზე, ან თუ პაციენტს ხიხინის დაწყებამდე აქვს ატოპიური დერმატეტი, ან თუ პაციენტს ოჯახის წევრი ჰყავს ასთმით დაავადებული - ეს ყველაფერი ნიშნავს იმას, რომ ამ პაციენტს ასთმის განვითარების მაღალი რისკი აქვს და ჩვენ ყველაფერი უნდა გავაკეთოთ იმისთვის, რომ მას ეს ავარიდოთ. დღეს თანამედროვე მედიცინა გვაძლევს იმის საშუალებას, გავარკვოთ და სწორად შევაფასოთ მდგომარეობა, რისკები, როგორ შევებრძოლოთ ალერგენებს შინ თუ გარეთ და ა.შ.
თქვენ გარემო ალერგენები აღნიშნეთ, მაშინ როდესაც ბავშვი ხველისკენ მიდრეკილია, საჭიროა თუ არა ეს ლაბორატორიული  კვლევები თუნდაც პროფილაქტიკის მიზნით ჩატარდეს? თუ ბავშვი წლინახევრის ქვედა ასაკშია, მაშინ ალერგენების მიმართ ალერგიული განწყობა იშვიათია და თითქმის არ გვხდება. თუმცა არის შემთხვევები, განსაკუთრებით დასავლეთ საქართველოში, როდესაც 9 თვის ასაკშიც დაფიქსირდა ალერგიული განწყობა. თუკი ბავშვი არის 2 წლის, აქვს მსტვინავი ხასიათის სუნთქვა და ეს ექიმს შეუფასებია, ამ დროს ოჯახმა უნდა იცოდეს, რა დგას ამის უკან, ინფექცია, თუ ალერგია. ალერგია არის დაუსრულებელი, გადაულახავი, გექმნება რისკი, 10 წლის ასაკის შემდეგ იგივე დაგმართოს იმ ალერგენმა, რასაც დღეს ვირუსი გმართებს. ხიხინის 80%-ს გადალახავენ ბავშვები, რადგან ამის უკან გაცივებითი დაავადებაა, ხოლო იმ 20%-ს, ვისაც ავადობის უკან ალერგია აქვს, არ უნდა დავუკარგოთ აცრების გაკეთების შანსი. როდესაც ხველა იწყება ღამით, როგორ უნდა მოიქცეს მშობელი? საბედნიეროდ, საქართველოში ყველა ოჯახს აქვს საშუალება მივიდეს ექიმთან. ჩანაწერში ვაკეთებ ხოლმე სახლში გამოყენებადი პრეპარატების რესურსს და ვაძლევ მშობელს უფლებას, ის სახლში გამოიყენოს. თუ შეტევა მწვავეა, პაციენტმა რესურსები ამოწურა, შესაძლებელია სასწრაფო დახმარების გამოძახება. 7-8 წლიდან 15 წლის ასაკის ბავშვებში გვხდება ხოლმე ჩვეული, ფსიქოგენური ხველა, რასაც მეტყველების მართვა და ფსიქოლოგის კონსულტაცია სჭირდება, თუმცა ეს არის სულ ბოლოს და მაშინ, როდესაც უკვე ყველა გზა გავლილი გაქვს. საინტერესოა, რომ ფსიქოგენური ხველა ღამით, ანუ ძილისას ჩერდება და მშობლებს სწორედ ამ ნიშნით სეუძლიათ დიფერენცირება მოახდინონ. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/11/ekimebi-15-bidina.mp3"][/audio] http://fortuna.ge/rogor-vumkurnalot-alergias-rchevebi-bidzina-kulumbegovisgan/   [post_title] => რა იწვევს, რამდენნაირი არსებობს და როგორ დავაღწიოთ თავი ხველას - ბიძინა კულუმბეგოვის რჩევები [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => ra-iwvevs-ramdennairi-arsebobs-da-rogor-davaghwiot-tavi-khvelas-bidzina-kulumbegovis-rchevebi [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-11-16 17:25:22 [post_modified_gmt] => 2017-11-16 13:25:22 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=187735 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 3 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 194442 [post_author] => 13 [post_date] => 2017-12-07 15:27:27 [post_date_gmt] => 2017-12-07 11:27:27 [post_content] => გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“ მოზარდებსა და გარდატეხის ასაკში მყოფ ბავშვებს მიეძღვნა. როგორი ბავშვები არიან მიდრეკილნი დეპრესიისკენ, რა ნიშნებით ვლინდება დეპრესია მოზარდებში, როგორ ექცევიან ისინი სხვა ადამიანების ზეგავლენის ქვეშ, რა როლს ასრულებენ მშობლები ბავშვების დემოტივაციაში და მოქმედებს თუ არა მშობლებს შორის კონფლიქტი გაუცხოების პროცესში – ამ თემებზე  გადაცემაში ფსიქოლოგმა ნანა ჩაჩუამ ისაუბრა. როგორი ბავშვები არიან უფრო მეტად მიდრეკილნი დეპრესიისკენ ? ამ კითხვაზე პირდაპირ პასუხს იძლევა ის, თუ რას ნიშნავს სიტყვა დეპრესია. დეპრესია ლათინური სიტყვაა და ნიშნავს დათრგუნულს.
ბავშვი, რომელიც თავისი აღზრდის პროცესში მეტ-ნაკლებად ითრგუნება, პოტენციურად, მომავალში მასში შესაძლოა ჩამოყალიბდეს დეპრესია.
უნდა ითქვას, რომ დეპრესია, როგორც ასეთი, არის დაავადებაც, არის სიმპტომიც და სააღმზრდელო სიტუაციის შედეგად ჩამოყალიბებული პიროვნული მახასიათებელი. ანუ, როდესაც დეპრესიულობა გვეძლევა, როგორც სააღმზრდელო პროცესის შედეგი. თითოეული მათგანი რომ განვიხილოთ, ძალიან შორს წავალთ, ამიტომ ძირითადი აქცენტები იმ გარემოებებზე უნდა გავამახვილოთ, რომელიც დეპრესიის პროვოცირებას უწყობს ხელს, რადგანაც თუნდაც გენეტიკა განაპირობებდეს დეპრესიულ განწყობას, თუ მას ხელისშემწყობი ფაქტორები არ ახლავს, შეიძლება მთელი ცხოვრება ისე გაატაროს ადამიანმა, რომ არც მას უქმნიდეს მკაფიოდ გამოხატულ პრობლემას და სხვისთვის კი საერთოდ შეუმჩნეველი იყოს მისი გუნება განწყობილების ცვლილება.
ფსიქოლოგიაში ყოველთვის ისმის კითხვა, რა არის მთავარი, აღზრდა თუ მემკვიდრეობითი მონაცემები. თუ ერთი ხაზი ამბობდა თავის დროზე, რომ მხოლოდ მემკვიდრეობითობა განაპირობებს, ხოლო მეორე ხაზი ამბობდა, რომ აღზრდა, საბოლოოდ ორივე მხარე შეთანხმდა, რომ ერთიც მნიშვნელოვანია, მეორეც და ყველაზე მთავარია, როგორი პიროვნული მახასიათებლები აქვს ადამიანს.
საბოლოო ჯამში, ადამიანი იმთავითვე პასუხისმგებელია თავისი თავისა და ქცევის მიმართ - ანუ როგორი დამოკიდებულება ექნება ადამიანს საკუთარ თავთან და გარემოსთან. ძალიან მნიშვნელოვანია ისიც, ჩანასახი რამდენად სასურველია დედისთვის, ეს არის ათვლის სათავე. მნიშვნელოვანია თავად დაბადების აქტი, ანუ როგორ მიმდინარეობს ის. არ მინდა საკეისრო კვეთით დაბადებული ბავშვების მშობლები შევაშინო, რადგან საკეისრო კვეთასაც აქვს თავისი პლუსები და მინუსები. თუ ბავშვი თავადვე მონაწილეობს თავის დაბადების აქტში, ფსიქოლოგები ამბობენ, რომ ეს მისი პირველი გამოცდილებაა, რომლითაც ის ირაციონალურად ცხოვრებისეულ გამოწვევებს ამ გამოცდილებით ხვდება. https://www.youtube.com/watch?v=cX_m8peIaiY რა სიმპტომებით შეგვიძლია დეპრესიის ამოცნობა? პირველ რიგში ანჰედონია, ანუ სიხარულის განცდის უნარის დაკარგვა. ამ უნარის დაკარგვა ახალშობილობიდანაც კი იწყება. ჩაატარეს ექსპერიმენტი, როდესაც დედა ბავშვს უცვლიდა, მას მკაცრი, მოღუშული სახე უნდა ჰქონოდა. რამდენიმე ასეთი ფაქტის შემდეგ ბავშვმა თავი განზე გაწია და დედას აღარ შეხედა.
ბავშვის გარემო სულ ღიმილით სავსე უნდა იყოს, განსაკუთრებით დედის, ან იმ აღმზრდელის მხრიდან, ვინც მასთან ურთიერთობს.
თუ საქმე დედას ეხება, ბავშვს განსაკუთრებული მოთხოვნა აქვს, მისგან მიიღოს სითბო, ღიმილი. იმის მიხედვით, როგორია დედის, ან აღმზრდელის დამოკიდებულება, ბავშვს უყალიბდება სამყაროს მიმართ ნდობა, ან უნდობლობა. თუ ნაკლებია სითბო, ღიმილი, თუ ხმის ტემბრი არ არის ალერსის გამომხატველი, ყალიბდება უნდობლობა. თუ ჩვილის ასაკში ვერ მიიღო ბავშვმა სითბო და მზრუნველობა, შესაძლებელია შემდგომ ამის გამოსწორება? არასოდეს არ არის გვიან. თუმცა, იცოდეთ, ზიგმუნდ ფროიდის დიდი აღმოჩენებიდან ერთ-ერთი სწორედ ის არის, რომ ის, რაც განცდისეულად ადამიანის ფსიქიკაში შედის, მარადიულად მასთან რჩება. შესაძლებელია საკუთარ თავთან, ცხოვრებასთან ურთიერთობის ისეთი დასწავლა მოხდეს, ნეგატიური გადაამუშავოს და პოზიტიური შედეგები მივიღოთ. ადამიანი რომელიც განიცდის ბედნიერებას, ის ბედნიერ გარემოს ქმნის. რას მივაწეროთ, როცა მოზარდები სხვადასხვა დაჯგუფებისა თუ ადამიანის ზეგავლენის ქვეშ ადვილად ექცევიან. არის თუ არა ეს სუიციდისკენ მიდრეკილების მთავარი ნიშანი და რა სიმპტომებით უნდა მიხვდეს მშობელი, რომ ბავშვს დახმარება სჭირდება... მშობელსა და ბავშვს შორის კონტაქტი წყდება. კონტაქტის შემცირება უკვე საგანგაშოა. თუ ბავშვი არ ყვება თავისი ურთიერთობების, სკოლის, მეგობრების შესახებ, ამ დროს მშობელმა გამოკითხვა კი არ უნდა დაიწყოს, არამედ თავისი ამბების მოყოლა-გაზიარება უნდა დაიწყოს და შემდეგ კითხოს - და შენთან? მნიშვნელოვანია კომუნიკაციას მშობელი როგორ შეძლებს. ჩვენ ვამბობთ, რომ ყველა მშობელს უყვარს შვილი, მაგრამ ყოველთვის არ არის სიყვარული საკმარისი იმისთვის, რომ სწორ გზას მიმართო. არსებობს მიუღებელი შვილის ცნება. მაგალითად, დედასა და დედამთილს შორის არის კონფლიქტური სიტუაცია, არ უყვარს დედამთილი და შვილი ჰგავს დედამთილს, ვერ აცნობიერებს, მაგრამ შვილი მისთვის მიუღებელი ხდება. ან შესაძლოა ქმართან აქვს კონფლიტი და შვილი ქმარს ჰგავს... ვსაუბრობ დედაზე, რადგან დედა გადამწყვეტია, ის ყველაზე მნიშვნელოვანი ფიგურაა ბავშვთან მიმართებაში. თუ გენეტიკურია დეპრესიული განწყობა, შესაძლოა, ბავშვთან დედის მჭიდრო დამოკიდებულება მისი გაღვივების საფუძველი არ გახდეს. წარმოიდგინეთ, დედა-შვილს შორის ფსიქოლოგიური ბარიერია და შუაში მიუღებელი ქმარი, დედამთილი, მული დგას... კი ესაუბრებით შვილს, მაგრამ სინამდვილეში თქვენთვის მიუღებელ ადამიანს ელაპარაკებით. ბავშვები ყველაზე მეტად გრძნობენ და განიცდიან დედას. თუ ბავშვი დედას ეძებს მუდმივად, ეს არასაიმედო მიჯაჭვულობაა და მათ ეშინიათ დედამ არ მიატოვოს, ეშინიათ მარტო დარჩენის, ამიტომ ექაჩებიან კაბაზე... დეპრესიულობის პირდაპირი ნიშანი არის მიტოვებულობის, მარტოსულობის განცდა. რა როლს თამაშობს  მშობლებს შორის კონფლიქტი ბავშვის დეპრესიული განწყობის ჩამოყალიბებაში? ნაადრევი ქორწინებები ძალიან ხშირად ქმნიან კონფლიქტებს ოჯახში, ან მაშინ, როდესაც სოციალური პრობლემები წარმოიქმნება... როდის წარმოიქმნება მოზარდის თავში ხიფათი, არავინ იცის. თუ დედისთვის სიტუაცია ტრაგედიაა, ბავშვისთვისაც ტრაგედიაა, თუ მშობელი მხნედ არის, ბავშვიც ნაკლებად განიცდის. ფსიქოლოგიაში არსებობს მედეას კომპლექსი. ეს არის შემთხვევა, როდესაც მოხდება განქორწინება და დედა რჩება შვილებთან. როდესაც იასონი ღალატობს მედეას, მედეა მის დასასჯელად შვილებს კლავს. მართალია ამბობენ, რომ ეს არ მომხდარა და მხოლოდ ევრიპიდეს წარმოსახვაა, მაგრამ ასეთი რამ არსებობს. მედეას კომპლექსი არის შურისძიება მამის მიმართ, რომელსაც ძალიან უყვარს თავისი შვილები და ზრუნავს მათზე. შესაძლოა, დედა ფიზიკურად არ ხოცავს შვილებს, მაგრამ ამას ფსიქოლოგიურად აკეთებს. როდესაც ჩვენთან მოდიან მოზარდები ფსიქოლოგიური პრობლემებით, ჩვენ მუშაობა გვიწევს მშობელთან. არის ოჯახები, სადაც ბავშვს მამა საერთოდ არ ყოლია და მხოლოდ განაყოფიერების პროცესში იყო მამრი, მაგრამ ის დედამ არაჩვეულებრივად გაზარდა. ქალს შეუძლია ერთდროულად შეასრულოს სოციალური და ფსიქოლოგიური როლი იყოს მდედრიც და მამრიც და ქალების ტიპაჟიდან ეს ითვლება  ფსიქოლოგიურად ჯანმრთელ ქალად. მამაკაცს ეს არ შეუძლია. მარტო დარჩენილ ქალებს ნუ შეეშინდებათ, ქალს აქვს ყველანაირი პოტენციალი იმისათვის, რომ იყოს მდედრიც და მამრიც. [gallery columns="4" link="file" ids="194446,194447,194448,194449"] გადაცემის ლაივჩანაწერი https://www.facebook.com/fortuna106.9/videos/1855678121123675/ [post_title] => ნანა ჩაჩუა: ბავშვი, რომელიც აღზრდის პროცესში ითრგუნება, მომავალში მას შესაძლოა, დეპრესია ჩამოუყალიბდეს [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => nana-chachua-bavshvi-romelic-aghzrdis-processhi-itrguneba-momavalshi-mas-shesadzloa-depresia-chamouyalibdes [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-12-07 16:09:19 [post_modified_gmt] => 2017-12-07 12:09:19 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=194442 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 46 [max_num_pages] => 16 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => 1 [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => 1 [is_tax] => [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => 2e77ab52d592932c1907a4e3dd89a736 [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) )

მსგავსი სიახლეები