მედეა ზირაქაშვილი: „მეტი მოფერება, ჩახუტება, სითბოს გამოხატვა ბავშვისადმი იწვევს დადებით ცვლილებებს“

პოპულარული

მედეა ზირაქაშვილი: „მეტი მოფერება, ჩახუტება, სითბოს გამოხატვა ბავშვისადმი იწვევს დადებით ცვლილებებს“

ბავშთა ნევროლოგი მედეა ზირაქაშვილი სოციალურ ქსელში ემოციური სტატუსს აქვეყნებს და მშობლებისა და ბავშვების სიახლოვის აუცილებლობაზე ამახვილებს ყურადღებას. ნევროლოგს მაგალითად Development and Psychopathology-ის მიერ გამოქვეყნებული ახალი კვლევა მოჰყავს, რომელიც ცოტა ხნის წინ გასაჯაროვდა:

„მეტი მოფერება, ჩახუტება, სითბოს გამოხატვა ბავშვისადმი იწვევს დადებით ცვლილებებს არა მხოლოდ ემოციურ, არამედ მოლეკულურ დონეზეც.
მეტი ფიზიკური კონტაქტი!მეტი ემოცია! მეტი დრო ბავშვებისთვის!!!“, – წერს მედეა.

ახალი კვლევა, რომელსაც ვებგვერდი sciencealert.com აქვეყნებს, ადასტურებს, რომ მშობლების მხრიდან ფიზიკური კონტაქტის სიხშირე პირდაპირ კავშირშია მის განვითარებასთან. მეტიც, მკვლევარებმა აღმოაჩინეს, რომ იმ პატარებს, ვისაც მშობლის მხრიდან ჩახუტება, მოფერება და ფიზიკური სიახლოვე აკლდათ, ასაკის შესაბამის განვითარებას ჩამორჩებოდნენ. ესაა პირველი კვლევა, რომელიც ადასტურებს, რომ ჩახუტება და მოფერება ადრეულ ასაკში უდიდეს როლს თამაშობს ბავშვის გენეტიკაზე.

ბრიტანული კოლუმბიის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა კვლევა 94 ბავშვზე დაკვირვებით ჩაატარეს. მათ სთხოვეს 5 კვირის ასაკის ბავშვების მშობლებს ეწარმოებინათ დღიური, სადაც ძილის, აღელვების, ტირილისა და კვების მომენტების ფიქსირებას მოახდენდნენ. ამავე დროს მშობლები ინიშნავდნენ, რა სიხშირით ჰქონდათ მათ ფიზიკური კონტაქტი პატარებთან და რა დროის მანძილზე გრძელდებოდა მოფერება და ჩახუტება. კვლევაში მონაწილე პატარებს 4.5 წლის ასაკში დნმ-ის ანალიზი ჩაუტარდათ და გაირკვა, რომ შედეგი მართლაც თვალშისაცემია. საინტერესოა, რომ იმ ბავშვებს, ვისაც მშობლის მხრიდან ყურადღება და მოფერება აკლდა, დნმ-ის ანალიზში ბიოქიმიური ცვლილების მაჩვენებელი არ შეესაბამებოდა მათ ასაკს. ამ დრომდე მსგავსი ცვლილებები ჯანმრთელობის პრობლემებს ბრალდებოდა: „ჩვენ ვგეგმავთ იმის გარკვევას, მოქმედებს თუ არა ბიოლოგიური სიმწიფე ბავშვის ჯანმრთელობაზე, განსაკუთრებით კი ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე. თუ მომდევნო კვლევებიც ჩვენ ჰიპოთეზას დაამტკიცებს, ეს დაგვეხმარება, კიდევ ერთხელ გავამახვილოთ ყურადღება ფიზიკური კონტაქტის აუცილებლობაზე ჩვილებში“, – წერს მთავარი მკვლევარი სარა მური.

 

 

ახალი ამბები / სოც. ქსელები /

|

4 დეკემბერი, 2017

|

საკვანძო სიტყვები

WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => medea-ziraqashvili
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 193329
                )

        )

    [query_vars] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => medea-ziraqashvili
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 193329
                )

            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [static] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 9234
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [paged] => 0
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [order] => DESC
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => medea-ziraqashvili
                                )

                            [field] => slug
                            [operator] => IN
                            [include_children] => 1
                        )

                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                    [0] => mob1n_term_relationships
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                    [post_tag] => Array
                        (
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => medea-ziraqashvili
                                )

                            [field] => slug
                        )

                )

            [primary_table] => mob1n_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  mob1n_posts.ID FROM mob1n_posts  LEFT JOIN mob1n_term_relationships ON (mob1n_posts.ID = mob1n_term_relationships.object_id) WHERE 1=1  AND mob1n_posts.ID NOT IN (193329) AND ( 
  mob1n_term_relationships.term_taxonomy_id IN (9234)
) AND mob1n_posts.post_type = 'post' AND ((mob1n_posts.post_status = 'publish')) GROUP BY mob1n_posts.ID ORDER BY mob1n_posts.post_date DESC LIMIT 0, 3
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 169071
                    [post_author] => 13
                    [post_date] => 2017-09-29 12:59:14
                    [post_date_gmt] => 2017-09-29 08:59:14
                    [post_content] => ბაღი ესა არის ადგილი, რომელიც უდიდეს როლს ასრულებს ბავშვის განვითარებაში. ბევრი მშობელი აღნიშნავს, რომ ლაპარაკი, თამაში, თანატოლებთან ურთიერთობა, ფერების გარჩევა, ლექსები, ზღაპრები პატარამ სწორედ ბაღიდან ისწვლა. მიუხედავად იმ დადებითი მხარეებისა, რომელიც ბაღს აქვს,  განსაკუთრებულად რთულია ბავშვისთვის პირველი კვირები ბაღში –  ვინც ბაღში პირველად მიდის ან მათთვის, ვისაც უცხო გარემოსთან შეგუება უჭირს. როგორ მოვამზადოთ ბავშვი ბაღისთვის, როგორ შევაგუოთ ის ახალ გარემოს, როგორ მოვიქცეთ მაშინ, როცა პატარა გაუჩერებლად ტირის და ზოგადად, როგორც ვიაროთ ბაღში ცრემლების გარეშე. ამ თემაზე გადაცემაში „სტუმრად ექიმთან“  ბავშვთა ფსიქიატრმა, ნევროლოგმა მედეა ზირაქაშვილმა ისაუბრა. მედეა ამჯერად მენტალური ჯანმრთელობის ცენტრში მუშაობს, სადაც 18 წლამდე ასაკის ბავშვებისა და მოზარდების განვითარებაზე ზრუნავენ.

 მედეა, რა ასაკიდან არის რეკომენდებული ბავშვის ბაღში მიყვანა?

მადლობა, რომ დაინტერესდით ბაღების თემით, ამ ბოლო პერიოდში ეს საკითხი განსაკუთრებით აქტუალურია. ასაკთან დაკავშირებით გამზადებული რეკომენდაცია არ არსებობს, რადგან თითოეული ბავშვი  ინდივიდუალურია და როგორც განვიხილავთ სკოლისათვის მზაობას, ასევეა ბაღის შემთხვევაშიც. ძალიან მნიშვნელოვანია, ბავშვს ყველა ის უნარი ჰქონდეს განვითარებული, რაც მას ახალ გარემოში ადეკვატურად ადაპტირებაში დაეხმარება.თუმცა მაგ.3 წლისთვის ბავშვი შედარებით დამოუკიდებელია, უჩნდება ინტერესი გარემოს მიმართ, თანატოლებთან თამაში მეტად ინტერაქციულია, ადვილად სწავლობს სხვა ბავშვებზე დაკვირვებით და მიმბაძველობით.რადგან 3 წლის ასაკის ბავშვის მეტყველება უკვე კარგად განვითარებულია, აქტიურად ცდილობს საკუთარი აზრების გამოხატვას და გაზიარებას.ასევე მომვლელთან განშორებით გამოწვეული შფოთვა, რაც ბაღში ადაპტაციისთვის, ბავშვებისთვის მკვეთრად ხელის შემშლელია,შედარებით იკლებს ამ ასაკისთვის, შესაბამისად ჩემთვის 3 წლის ასაკში ბავშვის ბაღში მიყვანა, ყველაზე ოპტიმალური პერიოდია. თუმცა არ ვგულისხმობ ამ შემთხვევაში განვითარების გარკვეული დარღვევების მქონე ბავშვებს, რომელთა ადრეული ჩართულობა საბავშვო ბაღში  სასარგებლო იქნება მათი განვითარებისთვის.

https://www.youtube.com/watch?v=-aC93shd_UI&feature=youtu.be

ბაღში მისვლისას ყველა ბავშვი ტირის, თუმცა, ბევრი მშობელი აღნიშნავს, რომ პატარა ასაკში ბავშვებს უფრო უადვილდებათ ბაღთან შეგუება, რამდენად სწორია ეს მოსაზრება?

არსებობენ ბავშვები, რომლებიც ძალიან მარტივად ეგუებიან ბაღს და არიან ბავშვები, რომლებიც დიდ ხანს ტირიან და უჭირთ შეგუება. ადრეულ ასაკშიც ასევეა, განშორებით გამოწვეული შფოთვა ზოგიერთისთვის 18 თვის ასაკში იჩენს თავს, ზოგიერთისთვის კი 4 წლის ასაკში. ვერ ვიტყვით, რომ 1 წლის ასაკის ბავშვი უფრო მარტივად ეგუება ბაღს. ბაღში ადაპტირებისთვის, ძალიან ბევრი რამ არის დამოკიდებული ბავშვის ტემპერამენტზე, პედაგოგების კვალიფიციურობაზე და მშობლის სურვილზე ატაროს ბავშვი ბაღში. როდესაც მშობელი და ბაღის აღმზრდელი შეთანხმებულად ურთიერთთანამშრომლობენ, ბავშვის ადაპტირება ბაღში უმტკივნეულოდ ხდება ხოლმე.რატომ შფოთავს და ტირის ბავშვი, პირველად  ბაღში  მისვლისას?იმიტომ, რომ მან არ იცის რა ელის ახალ გარემოსა და ადამიანებისგან.ბაღი ეს არის პირველი მაკროსოციუმი, რომელში გასვლაც ბავშვს მიკროგარემოდან უხდება.დიდ შეცდომას უშვებს მშობელი, როდესაც პირველივე წინააღმდეგობისას ბავშვი გამოყავს ბაღიდან და თავიდანვე უხშობს იმის უნარს, რომ სიძნელეებს გაუმკლავდეს. მნიშვნელოვანია ისიც, თუ რა ღონისძიებებს მიმართავს პედაგოგი, ხშირად გამიგონია როდესაც ამბობენ - გადით ოთახიდან და ჩვენ მივხედავთ ბავშვს.  ეს არის ერთ-ერთი პირველი შეცდომა, რომელიც შეიძლება ბაღის გარემომ დაუშვას. გარემო, რომელიც ისედაც ასეთი სტრესულია ბავშვისთვის  უეცრად „გამქრალი“ დედის ფონზე,  ნაკლებად საშიში ვერ იქნება, ამ დროს უმჯობესია, თუ მშობელი გარკვეული ხნით დარჩება ოთახში, შორიახლოს, შესაძლოა არც კი ეკონტაქტებოდეს ბავშვს მაგრამ ის ფაქტი, რომ ახლობელი ადამიანი იქვეა, ბავშვისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია.მხოლოდ შემდეგ შეიძლება, რომ მშობელი „ დემონსტრატიულად“ დაემშვიდობოს ბავშვს, მისცეს პირობა, რომ აუცილებლად დაბრუნდება და გამოვიდეს ოთახიდან.



დღეს მშობლები ჩივიან იმაზე, რომ საკლასო ოთახები ძალიან არის გადავსებული, რა გავლენას ახდენს ეს ფაქტი ბავშვის ფსიქიკაზე? 

ყველაზე მნიშვნელოვანი პრობლემა ჯგუფში ბევრი ბავშვის შემთხვევაში არის ის, რომ არ არის დაცული უსაფრთხოების ზომები. საერთაშორისო გამოცდილების მიხედვით, არსებობს რეკომენდაციები, რა რაოდენობის ბავშვთან რამდენი აღმზრდელია საჭირო. ბაგაში ხუთ ბავშვზე ერთი აღმზრდელია საჭირო, 2-3 წლის ასაკში 7-9 ბავშვზე ერთი მომვლელი უნდა იყოს, 3-4 წლის ასაკში 9 ბავშვს ერთი მომვლელი უნდა ყავდეს, 4 წლის ზემოთ კი ათ ბავშვზე ერთი მომვლელი საკმარისია. ამ მოთხოვნებს თუ გადავხედავთ, პრობლემა ნათლად ჩანს. ჩვენთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი უნდა იყოს ბავშვების უსაფრთხოება, უნდა იცოდეს მშობელმა, რომ როდესაც ბაღში ტოვებს ბავშვს, მისი უსაფრთხოება დაცულია.ქართულ რეალობაში, ჯგუფში არსებული ბავშვების რაოდნობის პირობებში, ინდივიდუალური მიდგომის მოდელი, მინიმუმ ვერ შესრულდება, შესაბამისად ახალი უნარ- ჩვევების შეძენის ხარისხიც იქნება მკვეთრად განსხვავებული ბავშვებს შორის.

https://www.youtube.com/watch?v=M1V3xjQcxIA&feature=youtu.be

მშობლებს მივცეთ რეკომენდაციები, თუ როგორ შევაგუოთ ბავშვი ბაღს ცრემლების გარეშე 
  • ხშირად, მშობლები თვითონ ხდებიან ბავშვთან განშორებით გამოწვეული შფოთვის ობიექტები და თუ ბავშვი ტირის , უბრალოდ  მოკიდებენ ხელს  და მიყავთ სახლში, ისე, რომ არ ეხმარებიან საკუთარ შვილებს პირველად წარმოშობილ გამოწვევასთან გამკლავებაში,ეს ერთმნშვნელოვნად არ არის მართებული,შესაბამისად იყავით მომთმენნი და თანმიმდევრულნი, პრობლემისგან გაქცევის ნაცვლად, თქვენს შვილებს სირთულესთან გამკლავებაში დაეხმარეთ.
  • აქტიურად ჩართეთ პედაგოგი ბავშვის ბაღთან შეგუების პროცესში და აქციეთ იგი თქვენს თანამონაწილედ.თუ პედაგოგმა ძალიან კარგად იცის ყველა ის პატერნი, რაც ბავშვის ძილს, კვებას, თამაშს უკავშირდება,თუნდაც საყვარელი ფერი, სათამაშო,საყვარელი ზღაპრის პერსონაჟი, იცის რა მეთოდით დაამშვიდოს ბავშვი ,როდესაც ძალიან გაღიზიანებულია, ეს  დაეხმარება ბავშვს ნდობით განეწყოს პედაგოგის მიმართ. შეუწყეთ ხელი, რომ  ბაღის აღმზრდელი იქცეს სტრესულ გარემოში მის დასაყრდენად.
  • მიეცით ბავშვს უფლება, გადააქციოს ახალი, სტრესული გარემო მისთვის სასურველად.გამოუყავით პატარა სივრცე,სადაც ექნება საშუალება განალაგოს სახლიდან წამოღებული, მისთვის საყვარელი ნივთები.
  • აბსოლუტურად გაუმართლებელია მშობლის გაშვება ან მშობლის მხრიდან „გაპარვა“ ოთახიდან .ბავშვს რჩება განცდა, რომ მიატოვეს,  სვამს კითხვას „მომაკითხავენ კი?“.ყოველთვის აჯობებს, თუ დაემშვიდობებით, შეახსენებთ როგორ გიყვართ და რომ აუცილებლად მალე მიაკითხავთ და ასეც მოიქეცით....დასაწყისში ეცადეთ არ დატოვოთ მთელი დღით და ნელ- ნელა გაზარდეთ ბავშვის ბაღში დატოვების დრო.
  • არასოდეს შეადაროთ თქვენი პატარა სხვებს.( მაგ. „ნიკომ როგორ უნდა გაჯობოს, მას სულ არ უტირია...“მსგავსი მაგალითები კიდევ უფრო გაზრდის ბავშვის შფოთვას, რომ ის არ არის მშობლისთვის ისეთი მოსაწონი შვილი, როგორც სხვა, რაც დამატებითი სტრესი შეიძლება იყოს მისთვის.)
  • მაქსიმალურად იყავით ემოციურად გაწონასწორებული, რომ ბავშვმა არ იგრძნოს თქვენი შფოთვა და სევდა, ამ დროს მას დამატებითი სტრესი ნამდვილად აღარ სჭირდება.
რამდენად ეხმარება ბაღი მეტყველების განვითარების შეფერხების მქონე ბავშვებს პრობლემის დაძლევაში და რამდენად სწორია მოსაზრება, რომ უმჯობესია ის უფრო დიდი ასაკის ბავშვებთან იყოს ჯგუფში? ენისა და მეტყველების განვითარების შეფერხებას სხვადასხვა მიზეზი უდევს საფუძვლად და როგორც წესი, შესაძლოა პარალელურად სხვა დეფიციტური სფეროებიც გამოიყოფოდეს განვითარებაში, აქედან გამომდინარე,მხოლოდ ვერბალურად გაშუალებული კომუნიკაციური სფეროს გასავითარებლად არ მიგვყავს ბავშვი ბაღში.ასევე არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ბავშვები ,რომლებსაც აქვთ განვითარების გარკვეული პრობლემები, გაცილებით ადვილად ახერხებენ კომუნიკაციას ასაკით უფროს ბავშვებთან, ვიდრე თანატოლებთან.შესაბამისად არ ვარ მომხრე, რომ საკუთარ ასაკობრივ სოციუმში ჩართვის გარეშე უნდა აღმოჩნდეს ბავშვი სხვა ასაკობრივი კატეგორიის ბავშვების ჯგუფში. ვფიქრობ ბავშვმა, თავისი ასაკის ბავშვებთან ერთად უნდა გაიაროს განვითარების ყველა ეტაპი. როგორ უნდა შევარჩიოთ სწორად ბაღი? ბაღის შერჩევა საკმაოდ რთული ეტაპია მშობლისთვის.რამდენიმე ჭრილში უნდა განვიხილოთ ის მოთხოვნები, რაც შეიძლება ბაღის არჩევისას გვქონდეს.
  • პირველი, ეს უნდა იყოს ადგილის ხელმისაწვდომობა. მნიშვნელოვანია,რომ ტერიტორიულად მშობელს ადვილად შეეძლოს ბავშვის ბაღში ტარება.
  •  ფინანსურ ხელმისაწვდომობა : ხშირად გვავიწყდება,თუ როგორ არასტაბილურ ქვეყანაში ვცხოვრობთ და როგორი ადვილია სამსახურის დაკარგვა თვითოული მშობლისთვის. შესაბამისად შესაძლოა ბავშვს რამოდენიმე კვირიანი,ძალიან სტრესული შეგუების პროცესის შემდეგ, მშობელი იძულებული, გახდეს გამოიყვანოს ბაღიდან ფინანსური პრობლემების გამო.
  • მიაქციეთ ყურადღება- ოთახის სიდიდეს და განათების და განიავების ხარისხს.მით უმეტეს, რომ 50 ბავშვიანი ჯგუფები ჩვენს ირგვლივ არც თუ ისეთი იშვიათობაა.
  • ძალიან მნიშვნელოვანია, პედაგოგის განათლება/კვალიფიკაცია, უნდა არსებობდეს ვებ- გვერდები, სადაც ნებისმიერ მშობელს ექნება წვდომა მის შვილს რა განათლების და კვალიფიკაციის აღმზრდელი ყავს.ჩვენს რეალობაში მშობლები ახლობლებისგან აგროვებენ ინფორმაციას და გარკვეულ ადამიანების სუბიექტური შეხედულების ხარჯზე არჩევენ მასწავლებელს.
  • საგანმანათლებო პროგრამა უნდა მოიცავდეს ბავშვის ფიზიკური, სოციალური და შემეცნებითი სფეროების განვითარებას.
უნდა ისწავლოს თუ არა ბავშვმა ბაღის ასაკში წერა ,კითხვა, ანგარიში ? აკადემიური განვითარებისთვის არსებობს სხვა გარემო და ეს არის სკოლა, თუმცა წინა სასკოლო ჯგუფში პედაგოგი ახერხებს გარკვეული დოზით ბავშვს ინფორმაცია მიაწოდოს ამ კუთხით. უფრო მნიშვნელოვანია, პედაგოგმა ბავშვის სოციალურ-ემოციური( სათამაშოების გაზიარება, რიგის დაცვა,თანატოლებთან თამაში, წარმოსახვითი და როლური თამაშები.ემოციების და ქცევის მართვა, დირექტივებისადმი დაქვემდებარება, პრობლემის გადაჭრა უფროსის დახმარებით და ა.შ), პიროვნულ- სოციალური(ხელების დაბანა, ელვის და ღილების შეკვრა, დამოუკიდებლად კვება, ტუალეტის ჩვევა და ა.შ) კომუნიკაციური სფეროების ( აზრების გამოხატვა და გაზიარება, სხვების მოსმენა, დიალოგის წარმოება, სურვილების გამოხატვა) განვითარებაზე იზრუნოს. ხელი შეუწყოს ბავშვის დამოუკიდებლობას. უნდა გავიხსენოთ ქართული კულტუროლოგიური სივრცე, სადაც ზრდასრული ადამიანები დიდხანს ცხოვრობენ საკუთარ მშობლებთან  და მათი მზრუნველობის ქვეშ არიან-როლმორგებულნი და ამის ფონზე წარმოიდგინეთ პატარა ბავშვის მიმართ დამოკიდებულება.......  იქ, სადაც არის ჰიპერმზრუნველობა, დამოუკიდებლობის ხარისხი  ძალიან დაბალ დონეზეა. ბაღში მიდის ბავშვი, რომელმაც არ იცის ხელების დაბანა, ღილების შეკვრა, არ აქვს ჩამოყალიბებული ტუალეტის ჩვევა და ა.შ. ჩემი რეკომენდაციაა ფერების, რიცხვებისა და გეომეტრიული ფიგურების სწავლამდე, ის მნიშვნელოვანი სფეროები განვავითაროთ, რომლის შესახებაც ზემოთ ვისაუბრეთ. რამდენად მნიშვნელოვანია დღის ძილი ბავშვის ჯანმრთელობისთვის? ეს არის აბსოლუტურად ინდივიდუალური, თუმცა საჭიროა ასაკდამოკიდებული მიდგომა. 3 წლამდე ასაკის ბავშვს სჭირდება ძალების , ენერგიის მოკრეფა დღის განმავლობაში,შესაბამისად უნდა მივცეთ დასვენების საშუალება. 4 წლის ასაკში შუა დღისას აღარ უნდა ეძინოს და ამაზე მშობელმა უნდა იმუშავოს. შეიძლება თუ არა მივცეთ საშუალება ბაღიდან დაბრუნებულ ბავშვს აკეთოს ის, რაც თავად უნდა, მაგალითად უყუროს ტელევიზორს ან ითამაშოს პლანშეტით? 21-ე საუკუნეში მე ვერ წარმომიდგენია ადამიანის არსებობა ეკრანის გარეშე,  თუმცა ყველაფერს უნდა ჰქონდეს თავისი ლიმიტი.მნიშვნელოვანია ყველაფერი იყოს დროში განსაზღვრული. ამერიკის პედიატრთა ასოციაციის რეკომენდაციების მიხედვით, ორ წლამდე არ არის სასურველი ბავშვი დავსვათ ეკრანთან, 3-4 წლამდე ასაკში ნახევარი საათი ეკრანთან გატარებული დრო, ბავშვს არ შეუშლის ხელს განვითარებაში.6 წლამდე 1 საათამდეც კი არის დასაშვები ეკრანის ყურება. ჩემი რჩევაა - მაქსიმალურად შევზღუდოთ პასიური აქტივობები, მაგრამ არ ავკრძალოთ. თუ შევამცირებთ ეკრანთან გასატარებელ დროს,ან დროის მცირე პერიოდში ბავშვი და მშობელი ერთად მიუჯდება ეკრანს და პასიურად მიღებული ინფორმაციის განხილვა მოხდება დედა- შვილის ინტერაქციის გზით,ინფორმაცია, რომელიც ბავშვს  მიეწოდება  იქნება სელექტიურად შემეცნებითი და პოზიტიური, ვფიქრობ შევძლებთ მივყვეთ ჩვენი შვილების სურვილებსაც და ასევე, თავიდან ავიცილებთ ხანგრძლივად გამოყენებადი ელექტრონული მოწყობილობების გავლენით გამოწვეულ მავნე რისკებს.   [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/09/stumrad-ekimtan-medea.mp3"][/audio]         [post_title] => რა ასაკიდან მივიყვანოთ ბავშვი ბაღში და როგორ შევაგუოთ ბაღს - მედეა ზირაქაშვილის რჩევები [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => ra-asakidan-miviyvanot-bavshvi-baghshi-da-rogor-shevaguot-baghs-medea-ziraqashvilis-rchevebi [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-09-29 16:36:46 [post_modified_gmt] => 2017-09-29 12:36:46 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=169071 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [1] => WP_Post Object ( [ID] => 118976 [post_author] => 6 [post_date] => 2017-03-31 11:27:12 [post_date_gmt] => 2017-03-31 07:27:12 [post_content] => 2 აპრილს მსოფლიო აუტიზმის შესახებ ცნობადობის ამაღლების დღეს აღნიშნავს. თეორიულად აუტიზმის შესახებ ჩვენ უკვე ბევრი გვსმენია, ვიცით პრაქტიკული მაგალითებიც. შეიცვალა თუ არა საზოგადოების დამოკიდებულება აუტისტური სპექტრის აშლილობების მიმართ, ამას ჩვენი სტუმრისგან შეიტყობთ. ცალკეული მაგალითები, კი რომელსაც ყოფით ცხოვრებაში ვხვდებით, ნამდვილად იძლევა დაფიქრების საბაბს. ბევრი მასწავლებლის, ექიმის, ფსიქოლოგისა და რიგითი მოაქალაქის დამოკიდებულება ხშირად ვერანაირ კრიტიკას ვერ უძლებს. როგორ ვლინდება აუტიზმი ბავშვებში, არსებობს თუ არა საუკეთესო ასაკი ამის დასადგენად, რა როლი ეკისრება პედიატრს და  რა ნიშნების გამოვლენისთანავე უნდა მივმართოთ შესაბამის სპეციალიტს - ჩვენს კითხვებს ბავშვთა ფსიქიატრი, ნევროლოგი მედეა ზირაქაშვილი პასუხობს. 2 აპრილი ძალიან მნიშვნელოვანი თარიღია, გვინდა კიდევ უფრო მეტი გავიგოთ აუტისტური სპექტრის აშლილობის შესახებ. შეიცვალა თუ არა ერთის მხრივ საზოგადოების დამოკიდებულება და მეორეს მხრივ კი მედიცინის მიდგომა აუტიზმის მიმართ? ნამდვილად, ყოველ წელს იცვლება მიდგომა აუტიზმთან დაკავშირებით , იმიტომ რომ წლიდან-წლამდე, საზოგადოება სულ უფრო მეტ ინფორმაციას იღებს ამ მდგომარეობასთან დაკავშირებით. შეიცვალა მომართვისას პაციენტთა ასაკი, თუ ადრე მშობლებს საშუალოდ 3-დან 4 წლამდე ასაკის ბავშვები მოყავდათ პირველადი დიაგნოსტირებისთვის, ამჟამად მომართვიანობის ძირითადმა ასაკმა 2-3 წლამდე გადმოინაცვლა. ცნობიერების ამაღლებამ ხელი შეუწყო იმას, რომ აუტიზმის  დიაგნოზის მქონე ბავშვების მშობლები აღარ არიან უარზე, რომ  ბავშვებთან ერთად  დაესწრონ ღონისძიებებს, რომლებიც ამ დღისთვის იმართება, ან მიიღონ მონაწილეობა სატელევიზიო გადაცემებში, სადაც ყვებიან საკუთარ ისტორიებს, ბაღის პედაგოგები შედარებით აქტიურად ამისამართებენ ბავშვებს,  მშობლები მეტად უყოყმანოდ გვაკითხავენ, თუკი: 12 თვის ბავშვი არ იხედება სახელის დაძახებაზე, ან 14 თვისთვის არ იშვერს თითს სასურველის მოთხოვნისას, 18 თვის არ თამაშობს წარმოსახვით თამაშებს და 24 თვისას არ აქვს განვითარებული ფრაზული მეტყველება. თქვენი რეკომენდაციები ძალიან მნიშვნელოვანია მშობლებისთვის. რა შემთხვევებს უნდა მივაქციოთ ყურადღება? ყველაზე მნიშვნელოვანია, რომ ბავშვი უნდა რეაგირებდეს სახელის დაძახებაზე. აქ არ იგულისხმება ის, რომ ათი დაძახებიდან 2-ჯერ გამოგხედავს, ან როდესაც წამიერად შემოგხედავს, მინიმუმ პაუზა უნდა გააკეთოს და დაელოდოს რას სთავაზობ მას. როდესაც ბავშვი არ მეტყველებს, კომუნიკაციისთვის მნიშვნელოვანია მიმიკა-ჟესტების გამოყენება, ანუ რამდენად შეავსებს ბავშვი მეტყველების დეფიციტს ჟესტებით( მიანიშნებს თითით სასურველზე? თავს დაგიქნევთ თანხმობის ნიშნად? და ა.შ).  უნდა დავაკვირდეთ, როგორ თამაშობს ბავშვი და რამდენად ფუნქციურად იყენებს სათამაშოებს. არის წარმოსახვითი თამაშები? აჭმევს, აძინებს თოჯინებს, ცხოველებს, აიღებს კუბს და გაითამაშებს ვითომ ჭიქაა და სვამს, ან ყურთან მიიტანს და ვითომ ტელეფონია? ხშირად მშობლები მოდიან და ამბობენ, რომ არ უსწავლებიათ წარმოსახვითი თამაში, წარმოსახვით თამაშს არ სჭირდება სწავლება.  შეხედავ ბავშვს, გაუღიმებ, უნდა გიპასუხოს ღიმილით, მიუტან სათამაშოს, გაუხარდება და უნდა გაუზიაროს სიხარული სხვა ოჯახის წევრს. როდესაც მშობელი ბავშვს რაიმესკენ მიუთითებს, აუცილებლად უნდა გააყოლოს ბავშვმა თვალი მითითების მიმართულებას. ბავშვი არ უნდა აიგნორებდეს ყოველთვის დირექტივებს და უნდა ასრულებდეს მათ.
რაც შეეხება მეორე შეკითხვას: 12-18 თვიდან 24- 30 თვემდე გახლავთ პირველი კრიტიკული პერიოდი/ასაკი აუტიზმის სპექტრისთვის, როდესაც პირველად იწყებს მშობელი შემჩნევას, რომ რაღაც ისე არ არის, როგორც უნდა იყოს.
ავღნიშნეთ გარკვეული სიმპტომები, თუმცა გვსმენია, რომ აუტისტური სპექტრის ბავშვები მიდრეკილნი არიან და მოსწონთ ერთი ტიპის სათამაშოები, ხელების ახლოს მიტანა თვალებთან... აკვიატებული ქცევა, ეს რამდენად ასეა? აუტიზმის სპექტრის აშლილობის დახასიათებისას ერთ–ერთ უმნიშვნელოვანეს კომპონენტს წარმოადგენს შეზღუდული ინტერესების სფერო და განმეორებადი ქცევითი პატერნი. უმრავლესობას აქვს მათთვის მეტ-ნაკლებად ამორჩეული, საყვარელი სათამაშო, უხშირესად ეს არის მანქანა, ან კუბები ან საერთოდ შესაძლოა ინტერესის ობიექტი ძალიან უჩვეულო იყოს, მაგ: ფეხსაცმლის ზონარი, ქილები, ბოთლები, ეტიკეტები, სათამაშო ცხოველების კუდები, სამზარეულოს  ნივთები, თოჯინების თმები... ასევე  აუტიზმის ნიშნებს შორის ძალიან შსამჩნევია თანდართული სენსორული დეზინტეგრაციის ნიშნები; ჰიპო ან ჰიპერმგრძნობელობა გარე გამღიზიანებლების მიმართ . მაგ. ბავშვს შესაძლოა ძალიან მოსწონდეს: მბრუნავ ბორბლებზე დაკვირვება, საგნების გადაყრა მაგიდიდან და ვარდნის ტრაექტორიაზე დაკვირვება, საგნის ქნევა ერთი მიმართულებით და ირიბი მზერით მასზე დაკვირვება, ჩრდილებთან თამაში, კედლის გასწვრივ ირიბი მზერით სირბილი- წინარე ჩამოთვლილი მაგალითები ასახვაა ვიზუალური სენსორული დეზინტეგრაციის ნიშნების. თუმცა, ასე იქცევიან ბავშვებიც, რომლებსაც არ აქვთ აუტისტური სპექტრის აშლილობა... მშობლების უმრავლესობა სწორად ამას აღნიშნავს, როდესავ ვუხსნით და ჩამოვუთვლით ბავშვის სირთულეებზე. რა თქმა უნდა,  ბავშვებმა შესაძლოა მანქანის ბორბლებიც დაატრიალონ და ფერების მიხედვითაც ჩაამწკრივონ მანქანები, მაგრამ მხოლოდ ერთი ნიშანი არაფერზე მეტყველებს. საკითხი დგას  ასე: რამდენად გვხვდება ასეთი ტიპის თამაში განვითარების სხვა სფეროების პრობლემებთან ერთად? თუ დარღვეულია კომუნიკაცია, ინტერაქცია და შეზღუდულია ინტერესთა სფერო, რა თქმა უნდა, მხოლოდ ამ დროს ვაქცევთ ყურადღებას ასეთი ტიპის თამაშს. არის თუ არა შესაძლებელი მხოლოდ ერთი, ან ორი სიმპტომი არსებობდეს და სხვა ყველაფერი შეესაბამებოდეს ტიპურ განვითარებას . საქართველოში ხშირად მოწყენილ ბავშვებს ასეთ დიაგნოზს უსვამენ, ან არასწორ დიაგნოზთან გვაქვს საქმე. აუტიზმის სპექტრის აშლილობის დიაგნოზის დასმისთვის აუცილებელია, რომ პრობლემური ნიშნები  შეესაბამებოდეს სადიაგნოსტიკო კრიტერიუმებს, რომელსაც დაავადებათა საერთაშორისო კლასიფიკაცია გვაწვდის. მნიშვნელოვანია, რომ მყარი დეფიციტი ვლინდებოდეს სოციალური კომუნიკაციის, სოციალური ინტერაქციის  და ქცევის სფეროებში. შესაძლოა ბავშვი მეტყველებდეს, მაგრამ  არ იყენებდეს მას კომუნიკაციის მიზნით: მექანიკურად ითვლიდეს, ასახელებდეს საგნებს, რომლებსაც დაინახავს, იმეორებდეს მყისიერად სხვის ნათქვამს, ან წარსულში გაგონილ ფრაზებს იყენებდეს. შეიძლება ბავშვს ჰქონდეს ურთიერთობა გარშემომყოფებთან, მაგრამ ეს იყოს რადიკალურად სელექტიური: ურთიერთობდეს მშობლებთან, მაგრამ სრულად აიგნორებდეს უცხოებს, ან უფრო მეტიც ნეგატივიზმი ჰქონდეს მათ მიმართ. ასევე მყარად იყოს დარღვეული ქცევაც და ასეთ შემთხვევაში დაისმება აუტიზმის დიაგნოზი. დაავადებათა საერთაშორისო კლასიფიკაციის თანახმად, როდესაც სირთულეები მხოლოდ ნებისმიერი 2 სფეროს შემთხვევაში ვლინდება და მსუბუქად პრობლემურია ნებისმიერი სხვა სფეროები, საუბარია პერვაზიული აშლილობის დაუზუსტებელ დიგნოზზე. თუკი ბავშვი ორ წლამდე საუბრობს, არ აქვს პრობლემა და ამ ასაკის შემდეგ იჩენს თავს პრობლემები... აუტიზმის სპექტრის აშლილობის დროს  არის შემთხვევათა 25-30%, სადაც აშლილობა მიმდინარეობს რეგრესით. პირველ რიგში ეს რეგრესი მეტყველებაზე აისახება. შემთხვევათა 1/3-ში შეიძლება ორ წლამდე ბავშვი ვითარდებოდეს მეტ- ნაკლებად ასაკის შესაბამისად, რადგან ამ ასაკში განვითარების დეფიციტის შემჩნევა მშობელს უჭირს, ხოლო ასაკის მატების პარალელურად,  ასაკობრივი განვითარების გაზრდილი მოთხოვნების ვერ დაკმაყოფილების ფონზე  დეფიციტი მკვეთრად შესამჩნევი გახდეს. ასე, რომ მსგავსი შემთხვევები არ არის იშვიათი. არსებობს მდგომარეობები, რომლებიც ჰგავს აუტისტური სპექტრის აშლილობას.... მაგალითად ასოციალური ბავშვი, ან მეტყველების დაგვიანება... რეცეპტული მეტყველების დარღვევა ერთი შეხედვით ძალიან ჰგავს აუტისტური სპექტრის აშლილობას და მთელი გუნდი ვერთვებით ხოლმე, რომ რაიმე არ გამოგვრჩეს. რეცეპტული მეტყველების დარღევისას მიმართული მეტყველების გაგების სირთულე ერთადერთი ჩივილია, რაც აუტისტური სპექტრის აშლილობაში სხვა მრავალ სიმპტომთა შორის, ერთ-ერთი ნიშანია. რეცეპტიული მეტყველების დარღვევის დროს მიმართული მეტყველების გაგების სირთულე, მეორადად განაპირობებს აუტიზმის სპექტრის აშლილობის მსგავს სიმპტომატიკას. მაღალფუნქციური აუტიზმის სპექტრისა და რეცეპტული მეტყველების დარღვევის გარჩევა ერთი შეხედვით ძალიან ჭირს. ამიტომ არის აუცილებელი ნატიფი დიაგნოსტიკა, სხვა სპეციალისტების აზრის გათვალისწინება და კლინიკური მსჯელობა. რეცეპტიული მეტყველების დარღვევაზე ძალიან წარმატებით მუშაობს ენისა და მეტყველების სპეციალისტი, მაშინ, როდესაც აუტიზმის სპექტრის აშლილობის დიაგნოზით ბავშვს ესაჭიროება ქცევითი თერაპია.
არ შემიძლია არ აღვნიშნო, რომ საქართველოში ძალიან ხშირად სვამენ განვითარების ეტაპების დაყოვნების დიაგნოზს, აუტიზმის სპექტრის აშლილობების ნაცვლად, თუმცა, განვითარების დაყოვნებას თავისი შინაარსით ცოტათი სხვა დატვირთვა აქვს, უკეთესი ურთიერთობის სურვილი ნამდვილად ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი განმასხვავებელი ნიშანია აუტიზმის სპექტრისგან.
არ შემიძლია, არ გავამახვილო ყურადღება გენეტიკურ დარღვევებზე, ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს იმას, რომ აუტისტური აშლილობა გარკვეული სპეციფიურობით ხასიათდება. ხშირად, გარკვეული ტიპის გენეტიკური დარღვევები თანაარსებობენ აუტისტური სპექტრის აშლილობასთან, როგორიცაა: ფენილკეტონურია, მყიფე X ქრომოსის, ანგელმანის, დაუნის სინდრომები, ასევე ტუბეროზული სკლეროზი, ნეიროფიბრომატოზი. მნიშვნელოვანია ზემოთ ჩამოთვლილი საკითხები არ დარჩეს ყურადღების მიღმა. ვისაუბროთ თერაპიულ ნაწილზე, რა შედეგები გაქვთ თუნდაც ”მენტალური ჯანმრთელობის ცენტრის” მაგალითზე, სადაც თქვენ საქმიანობთ... მსოფლიო აღარ კამათობს იმაზე, რომ ადრეული ინტერვენცია აუმჯობესებს პროგნოზს. სამ წლამდე მომართვიანობის შემთხვევაში რადიკალურად იცვლება გამოსავალი. თუ აქამდე ამბობდნენ, რომ აუტიზმის სპექტრის აშლილობისას უმჯობესდება მხოლოდ ფუნქციონირების დონე და დიაგნოზი არ იხსნება, ამჟამად დამკვიდრებულია ისეთი ტერმინი, როგორიცაა: ”ოპტიმალური გამოსავალი”, რომელიც 2013 წლიდან გახდა აქტუალური. 3-25%-მდე იმდენად უმჯობესდება გამოსავალი, რომ შეიძლება დადგეს დიაგნოზის მოხსნის საკითხი, 10%-ში კი დიაგნოზი იხსნება. ამ ბავშვებს რჩებათ სხვადასხვა ტიპის სირთულეები,თუმცა ისინი მათ არ უშლით ხელს ნორმალურ ფუნქციონირებაში. არსებობს თუ არა მედიცინაში განსაზღვრული მიზეზები, თუ რა იწვევს ამ მდგომარეობას... აუტიზმის სპექტრის აშლილობაში ეს არის საკითხი, რომელიც მოკლებულია მტკიცებულებებს. დღეს გარკვეული ტიპის კვლევები გარკვეულ რისკ-ფაქტორებზე მსჯელობენ, მაგრამ არავინ იცის რა იქნება ხვალ. სულ უფრო მეტად აქტუალური ხდება აუტიზმის, როგორც ეპიგენეტიკურ სინდრომად განხილვის საკითხი. ეპიგენეტიკა სწავლობს გარემო ფაქტორების ზეგავლენით გენების ექსპრესიას, უფრო მარტივად, რომ ავხსნათ სპეციფიკურ გენთა კომბინაცია უბრალოდ ზრდის აუტიზმის განვითარების რისკს, თუმცა მათი ზედდება თუ არ მოხდა გარკვეულ რისკ ფაქტორებთან, აუტიზმის ნიშნები კლინიკურად არ ვლინდება. რა ითვლება დღესდღეობით ყველაზე სტაბილურ (კვლევებით გამტკიცებულ) რისკ-ფაქტორებად:
  • და ან ძმა აუტიზმის სპექტრის აშლილობით;
  • დედის 40 წელზე მეტი ასაკი ბავშვის დაბადებისას;
  • მამის 40-49 წლის ასაკი ბავშვის დაბადებისას;
  • ახალშობილობის წონა 2500 გრამზე ნაკლები;
  • 35 კვირაზე ნაკლები გესტაციის ახალშობილი;
  • ახალშობილთა ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში მკურნალობის საჭიროება;
  • მამრობითი სქესი;
  • 20 კვირაზე ადრე ნაყოფის მოშლის საშიშროება;
ძალიან ბევრს მსჯელობენ აცრებზე, ამბობენ, რომ აცრა იწვევს აუტიზმს... პირველი ეჭვები აუტიზმისა და ვაქცინაციის კავშირის შესახებ, კვლევებში, 90-იანი წლების ბოლოს გამოჩნდა. 1998 წელს ცნობილმა გასტროენტეროლოგმა მკვლევარმა, ენდრიუ ვეიკფილდმა ნამდვილი გადატრიალება მოახდინა სამედიცინო სამყაროში. მან დააკავშირა წითელა-წითურა-ყბაყურის აცრა და აუტიზმი, როგორც მიზეზ- შედეგობრივი ურთიერთდამოკიდებულება. თუმცა, შემდგომში აღნიშნული ჰიპოთეზა ვერც ერთმა  კვლევამ ვერ დაადასტურა და  უფრო მეტიც, ეს ცნობილი მეცნიერი მოგვიანებით დისკრედიტებული იქნა, რადგან გამოაშკარავდა მისი ფინანსური კავშირი ადვოკატებთან, რომელნიც მომართულნი იყვნენ ვაქცინის მწარმოებელთა წინააღმდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ თიმეროსალის ორგანიზმზე ზემოქმედების მავნებლობა და მიდრეკილება აუტიზმის გამოწვევისადმი არ დადასტურდა არც ერთი მყარი მტკიცებულებებზე დაფუძნებული სამეცნიერო კვლევით, მოსახლეობაში რომ მეტად გაეზარდათ ნდობა ვაქცინაციისადმი 2001 წლიდან მოყოლებული თიმეროსალი ამოღებულ იქნა ბავშვთა ვაქცინებიდან. (იხილეთ CDC.gov-ზე არსებული ინფორმაცია Vaccine Safety - ჩამონათვალთა ნუსხაში). ეს საკითხი კვლავ აქტუალური გახდა, რაც მსახიობმა რობერტ დე ნირომ მეცნიერთა ჯგუფს დიდი თანხა შესთავაზა იმის დასამტკიცებლად, რომ აცრა იწვევს აუტიზმის სპექტრის აშლილობას. ჯერჯერობით მეცნიერული სამყარო ამ უარყოფითი კავშირის შესახებ დუმს, შესაბამისად ვერ ვხედავ ვერანაირ მიზეზს, იმისას, რომ აცრები არ უნდა კეთდებოდეს ბავშვებში. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/03/stumrad-eqimtan-29.03.mp3"][/audio] [post_title] => ნიშნები, რომელიც, შესაძლოა, აუტისტური სპექტრის აშლილობაზე მიუთითებდეს [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => nishnebi-romelic-shesadzloa-autisturi-speqtris-ashlilobaze-miutitebdes [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-04-24 15:44:40 [post_modified_gmt] => 2017-04-24 11:44:40 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=118976 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 105899 [post_author] => 4 [post_date] => 2017-02-02 17:46:29 [post_date_gmt] => 2017-02-02 13:46:29 [post_content] => გადაცემას ”სტუმრად ექიმთან” ბავშვთა ფსიქიატრი, ნევროლოგი მედეა ზირაქაშვილი ესტუმრა, რომელმაც რადიოს ეთერში მშობლებისთვის საინტერესო ისეთ თემებზე ისაუბრა, როგორებიცაა: მეტყველება, ქცევა, გაჯეტები, მულტფილმები და სასკოლო მზაობა.  ხშირად შფოთავენ მშობლები მულტფილმებთან დაკავშირებით, არსებობს არა ერთი რეკომენდაცია და აზრთა სხვადასხვაობა, რეალურად საშიშია მულტფილმების ყურება, თუ გარკვეული დოზით დასაშვებია? რეკომენდაციების გაცემა ძალიან ადვილია, თუმცა მშობლების მხრიდან არც ისეთი ადვილია მათი შესრულება. ჩვენ, ექიმები ვალდებულები ვართ დავეყრდნოთ კვლევებზე დაფუძნებულ ინფორმაციას. ამერიკის პედიატრთა აკადემია არის ის ორგანიზაცია, რომელიც ძალიან მნიშვნელოვან რეკომენდაციებს იძლევა, მაგრამ თუკი 2009 წელს მათი შეხედულება ძალიან კრიტიკული იყო ბავშვების ეკრანთან მიმართებაში, დღეისათვის ისინი მეტ- ნაკლებად შერბილებულია.
თუკი მაშინ ამბობდნენ, რომ 2 წლამდე ასაკის ბავშვებში მულტფილმების ყურება საერთოდ არ შეიძლებოდა, შემდეგ კი საკმაოდ გვიან ასაკამდე ერთ საათზე მეტი დაშვებული არ იყო, დღეისათვის  არსებულ დროის ლიმიტირებას ბავშვის და მოზარდის ასაკი განსაზღვრავს. მაგალითად, 2 წლამდე ისევ არ შეიძლება მულტიპლიკაციური ფილმების  ყურება, 24-დან 36 თვემდე ასაკის ბავშვებში ნახევარი საათის განმავლობაშია დასაშვები, სამი წლის შემდეგ ,წინა სასკოლო ასაკამდე კი ერთ საათამდეა ეკრანთან ურთიერთობა შესაძლებელი. თინეიჯერულ ასაკში ეს დრო  მაქსიმუმ 4 საათამდეც დასაშვებია გაიზარდოს. ძალიან მნიშვნელოვანია გავიაზროთ კვლევებზე დაფუძნებული მტკიცებულებები, თუმცა, გამოვიდეთ ბავშვის ინტერესებიდანაც. თუ ჩვენ შევზღუდავთ დროს, დადებით და შემეცნებით  ინფორმაციას მივაწოდებთ ბავშვს, შევძლებთ მულტფილმების და ტელევიზორის გავლენით გამოწვეული მავნე რისკების თავიდან აცილებას.
2013 წელს აშშ-ში ჩატარდა კვლევა, სადაც სამი ჯგუფი მონაწილეობდა, ერთ ჯგუფს მიეწოდებოდა ინფორმაცია გაცხრილვის გარეშე, თავისი ძალადობრივი ფაქტებით, მეორე ჯგუფს შეეზღუდა დრო, მესამეს კი ძალადობრივი ინფორმაციის მიწოდება. 6თვის შემდეგ ქცევის გადაფასების შედეგად, საუკეთესო შედეგი ჰქონდა ჯგუფს, რომელსაც შეეზღუდა ძალადობრივი ხასიათის ინფორმაცია და არ ჰქონდა შეზღუდვა დროში. თუ ჩვენ მოვახდენთ ინფორმაციის გაცხრილვას და დროის ლიმიტირებას, ვფიქრობ მულტფილმებიც კი იქონიებენ დადებით გავლენას მათ განვითარებაზე. ყველა ანიმაციურ მულტფილმს ვერ ჩავეძიებით, თუმცა, ყველაზე პოპულარულებზე მინდა გკითხოთ, მაგალითადმაშა და დათვირამდენად დასაშვებია? ლიმიტირება ყველა შემთხვევაში უნდა დავაწესოთ, კვლევები არ არის სელექტიურად გარკვეული მულტფილმების მიმართ. ამერიკის პედიატრთა აკადემიას დასახელებული აქვს სამი ყველაზე მნიშვნელოვანი უარყოფითი ეფექტი მულტფილმებთან დაკავშირებით, პირველი ეხება ფიზიკურ ჯანმრთელობას: მაგ.ბავშვები მათი ყურებისას  ბევრ ტკბილეულს მიირთმევენ, რაც  შედეგად იწვევს გაცხიმოვნებას, ასევე შეიძლება გამოიწვიოს ხერხემლის გამრუდება, ჭარბი ვიზუალური ეფექტების შედეგად, პროვოცირება გამოიწვიოს ფოტოსტიმულაციური ეპილეფსიის.ასევე იქონიოს გავლენა ბავშვების ქცევასა და ემოციურ მდგომარეობაზე: გახდეს აგრესიული, ოპოზიციური, დაუმორჩილებელი . მაგალითად ”მაშა და დათვის“ მსგავსი მულტფილმები, სადაც ერთი პერსონაჟი ყოველთვის დაზარალებული, მეორე კი მეტ-ნაკლებად მოძალადეა, აჩენს აზრს ბავშვებში, რომ მჩაგვრელი უფრო ძლიერია და ასე უნდა მოექცეს მის გარშემომყოფებს..და ბოლოს ხშირად ბავშვები მულტფილმის  პერსონაჟის როლს ირგებენ და შესაძლოა მათთან გაიგივებით სერიოზული საფრთხე შეუქმნან საკუთარ სიცოცხლეს( გადმოხტეს სიმაღლიდან, გამოიყენოს ბასრი ნივთები)...ჩემი აზრით, მშობელმა ბავშვთან ერთად უნდა უყუროს მულტფილმს, თითოეული ქმედება სწორად აუხსნას მათ და მართოს ქცევები, რომელსაც ბავშვი გადმოიღებს მულტფილებისგან, ამ შემთხვევაში არ მგონია, რომ  აგრესორები გავზარდოთ. ბავშვები სვამენ ძალიან ბევრ შეკითხვას, ძალიან რთულია ყველა კითხვაზე გასცე პასუხი. და მაინც უნდა ვუპასუხოთ მათ შეკითხვებს? არის განვითარების ერთ-ერთი ეტაპი, როდესაც ისინი ძალიან ბევრ შეკითხვას სვამენ, ეს ძალიან მნიშვნელოვანია მათი შემეცნებისთვის.
მშობელმა ნებისმიერ შეკითხვას უნდა გასცეს პასუხი, არასოდეს არ უნდა უპასუხოს შეკითხვას შეკითხვით, ამან შესაძლოა კიდევ უფრო მეტი გაუგებრობა გამოიწვიოს მათში.
თუკი დედას, რომელიც ავტორიტეტია, არ აქვს პასუხი შეკითხვაზე, ეს ნიშნავს, რომ გარკვეული პერიოდის შემდეგ მშობლის ავტორიტეტულობასთან დაკავშირებით ბავშვს კითხვები გაუჩნდება. ნებისმიერ დასმულ შეკითხვას აქვს ასაკის შესაბამისი პასუხი, თუკი მშობელი პატარა ასაკის ბავშვის მიერ დასმულ შეკითხვას გასცემს მეცნიერულ პასუხს, ის უბრალოდ ვერ გაიგებს. მნიშვნელობა აქვს პასუხის შინაარსს, შეკითხვაზე პასუხი უნდა იყოს მოკლე და უნდა შეიცავდეს იმ სიტყვებს, რომელიც ბავშვისთვის გასაგებია. დღეს არანაკლებ მნიშვნელოვანია მეტყველების თემა, მშობლები ხშირად უჩივიან იმას, რომ ბავშვები გვიან იწყებენ საუბარს. რეალურად როდის უნდა დაიწყოს მშობელმა ამ თემაზე ნერვიულობა და როდის უნდა დაიწყოს ბავშვმა საუბარი? ადრეულ ასაკში მომართვიანობის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი სწორედ მეტყველების დაგვიანებაა. ენა და მეტყველება იმიჯნება ერთმანეთისგან. ერთია მეტყველების დარღვევა, როდესაც ბავშვს შეიძლება ჰქონდეს მაგ.სისინა, შიშინა ბგერების წარმოთქმის პრობლემა და მეორეა ენის განვითარების სირთულეები.
ენისა და მეტყველების შეფერხებას ძალიან ბევრი მიზეზი შეიძლება ჰქონდეს,იყოს მაგ.1) აუტიზმის  სპექტრის აშლილობა, ასევე 2) განვითარების ეტაპების დაყოვნება, რომელიც შეიძლება მომავალში გონებრივი ჩამორჩენილობის წინაპირობა გახდეს, 3) თვითონ ენის დარღვევები: მნიშვნელოვანია გაიმიჯნოს, ბავშვს რამდენად ესმის მისკენ მიმართული მეტყველება, რამდენად ასრულებს ინსტრუქციებს.  თუ არ ასრულებს, სმენის დაქვეითებაა ამის მიზეზი, ქცევის დარღვევა თუ რეცეფტული ენის დარღვევა(ბავშვს არ ესმის იმ ინფორმაციის შინაარსი,რომელსაც გარშემომყოფებისგან იღებს),ექსპრესული ენის დარღვევა, როდესაც ბავშვი ადეკვატურად აღიქვამს შეკითხვებს, დირექტივებს, მაგრამ აქვს ლექსიკის სიმწირე და ვერ გამოხატავს სიტყვიერად  თავის აზრებს. შესაძლოა იყოს გენეტიკური წინასწარგანწყობა შედარებით გვიან დაწყებული მეტყველების,რომელიც თავისით გვარდება ასაკის მატებასთან ერთად, თუმცა ეს  სპეციალისტმა უნდა დაადგინოს,როცა ყველა სხვა მიზეზს გამორიცხავს.
მშობლები ხშირად ჩივია, რომ მათი შვილები ვერ ლაპარაკობენ, მაგრამ ყველაფერსაგებინებენ”, რას ნიშნავს ეს ტერმინი და რა ასაკამდეა ეს დაშვებული? ”ყველაფერს მაგებინებს” – ნიშნავს იმას, რომ არ არის ექსპრესიული მეტყველება, არ არის სიტყვებით გაშუალებული ვერბალური კომუნიკაცია, მაგრამ მეტყველების დეფიციტის შევსება ხდება მიმიკა-ჟესტებით და ბავშვს პრაქტიკულად ამეტყველება არც კი სჭირდება,რადგან ისედაც მარტივად ახერხებს გარშემომყოფებთან ურთიერთობას.
ბავშვი ორი წლის ასაკში უნდა ამბობდეს 50- მდე სიტყვას, 33 თვიდან უნდა იყოს 2 სიტყვიანი ფრაზები, 36 თვიდან კი ბავშვის მეტყველება ისეთივე უნდა იყოს, როგორიც ჩვენი.არ არის მისი ვერბალური უნარები მსგავსად განვითარებული?- შესაბამისად უნდა მივმართოთ სპეციალიტს.
ხშირად ამბობენ მშობლები იმასაც, რომ ბაღში ბავშვი ალაპარაკდება, რამდენად შესაბამება ეს სიმართლეს? ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს ენის განვითარების შეფერხების მიზეზს. თუ აქ არის მძიმე რეცეპტული მეტყველების დარღვევა, არის აუტისტური სპექტრის აშლილობა ან  განვითარების ეტაპების დაყოვნება, მხოლოდ ბავშვის ბაღში მიყვანა პრობლემას ვერ მოხსნის. თუ აქ არის მსუბუქი ექსპრესული მეტყველების შეფერხება, ან პედაგოგიური ხელმიშვებულობა, როდესაც ბავშვს აკლია  ყურადღება/კომუნიკაცია  მშობლების/აღმზრდელების მხრიდან,ვაძლევთ რეკომენდაციას, რომ ბავშვის ჩართვა ასაკობრივ სოციუმში ( ბაღში) საკმარისია პრობლემის მოსაგვარებლად. თქვენ მუშაობთ მენტალური განვითარების ცენტრში, გაქვთ ფილიალი ასევე ბათუმშიც, რა პროცედურას გადის მშობელი თქვენთან მოსვლის შემდეგ? პირველად ხდება  ექიმთან ვიზიტი, როდესაც ვადგენთ რა მიმართულებით უნდა წავიდეთ: რა დიაგნოზებს შორის უნდა გავავლოთ დიფერენციალური დიაგნოსტიკა. ექიმთან ვიზიტის შემდეგ ხდება პრობლემების შეფასება და იმ მულტიდისციპლინარული გუნდის შერჩევა, რომელიც უნდა ჩაერთოს დიაგნოსტიკის პროცესში. მულტიდისციპლინარულ გუნდში  ჩართულია: ფსიქიატრი, ნევროლოგი,ქცევითი თერაპევტი, კლინიკური ფსიქოლოგი, ხელოვნებითი თერაპევტი, ფიზიკური თერაპევტი, ენისა  და მეტყველების სპეციალიტი. ხდება რამდენიმე დღიანი დიაგნოსტიკური შეფასება და პაციენტი მისამართდება ამა თუ იმ ტიპის თერაპიაზე. ვისაუბროთ ბავშვის ქცევაზე, რას ნიშნავს ცუდი ქცევა და როგორი ბავშვი ითვლება აგრესიულად? ქცევა არასოდეს არ არის მიზეზი. ქცევა ყოველთვის არის შედეგი გარემოზე, ან იმ ადამიანებზე, ვინც არიან მის გარშემო. უნდა გავითვალისწინოთ ბავშვის ასაკი. თუკი ორი წლის ასაკში ბავშვი მაღაზიაში ცდილობს მიიღოს სასურველი ნივთი იატაკზე გაწოლით ან ტირილით, ეს რა თქმა უნდა საგანგაშო არ არის. ბავშვის ქცევის ფორმირებაზე დიდი გავლენა აქვს ფსიქოლოგიურ ტიპაჟს, გარემოს და მიდგომას. თუკი ბავშვმა იცის, რომ სასურველს ყოველთვის მიიღებს მანიპულაციური გზებით, რატომაც არა.
თუკი ბავშვი იზრდება ისეთ გარემოში, სადაც მშობელმა იცის მანიპულაციური ქცევის მართვა და სთავაზობს სასურველის მიღების ალტერნატიულ გზებს, რა თქმა უნდა ბავშვს არ სჭირდება მიმართოს გამომწვევ ქცევებს და დაბალანსებულია მისი ქცევა.ბავშვის ქცევის ფორმირებას მშობელი ახდენს. უნდა ვიცოდეთ, რა დროს დავაიგნოროთ და რა დროს დავაჯილდოვოთ, მხოლოდ ასე შევძლებთ მისი ქცევის აქტიურ მენეჯმენტს.
ერთია ასაკობრივი მანიპულაციური ქცევები და მეორეა კონკრეტული დიაგნოზი: ქცევის დარღვევა, რომელიც თავისი შინაარსით გაცილებით მძიმეა და მოიცავს ისეთ ელემენტებს, როგორიც არის აგრესია ადამიანებისა და ცხოველების მიმართ.ფიზიკური სისასტიკე, ქურდობა,სხვისი  საკუთრების განადგურება/დაზიანება, წესების დარღვევა,ამ დიაგნოზით ბავშვების და მოზარდების ქცევები სცდება ტიპური განვითარებისათვის დამახასიათებელ სიცელქეს, მავნეობას და სიჯიუტეს და საჭიროებს სპეციალისტების ჩარევას.შეიძლება მედიკამენტების ჩართვაც კი გახდეს საჭირო.   მარტივია იგნორი როდესაც სახლში ვართ, მაგრამ რთულია თუ კი ბავშვი მანიპულირებს სუპერმარკეტში, სადაც მას ხალხი უყურებს, ვიცით, რომ ყვირილი და ცემა დაუშვებელია ყვირილი და ცემა დაუშვებელია იმიტომ, რომ არ ”მუშაობს” და არც არის ასეთი გზები ადეკვატური პრობლემის მოსაგვარებლად. იმიტომ იქცევა ბავშვი ასე გარეთ, რომ მან ძალიან კარგად იცის – დედა იმ ხერხებს ვერ გამოიყენებს, რასაც სახლში. სამწუხაროდ, საზოგადოება ჯერჯერობით არ არის მომწიფებული, რომ იატაკზე გაწოლილ ბავშვს გვერდი აუაროს და დედას შენიშვნა არ მისცენ. მშობელი იძულებულია დააკმაყოფილოს ბავშვის მოთხოვნილება, იმისთვის, რომ აირიდოს გარშემო მყოფი ადამიანების მხრიდან შენიშვნები.  ბავშვები ხშირად აკოპირებენ თანატოლების ქცევებს, აფუჭებენ, ამტვრევენ, ართმევენ გარემო ძალიან დიდ ზეგავლენას ახდენს ბავშვის ქცევაზე. ცხოვრება იმდენად ბევრი ძალადობრივი ელემენტისგან შედგება, რომ ბავშვის განვითარებაში მუდმივად პრევენციული ღონისძიებების მიმღები ვერ ვიქნებით. ვფიქრობ, ბავშვებმა უნდა გაიარონ გარკვეული ეტაპები და თავად მოახდინონ დიფერენცირება, თუმცა უნდა ვიდგეთ მათ გვერდით და საჭიროების შემთხვევაში თუ ვერ გაუმკლავდებიან სირთულეებს დავეხმაროთ მათ. ძალიან მოდურია წინასასკოლო მოსამზადებელი კლასები, ვინ უნდა განსაზღვროს მზად არის თუ არა ბავშვი სკოლისთვის? ბევრი მშობელი გვაკითხავს და აინტერესებს, რამდენად არის მზად მისი შვილი სკოლისთვის? საჭიროა ბევრი სფეროს მზაობა: ბავშვის მზაობა მოშორდეს მშობელს, მშობლის მზაობა გაუშვას ბავშვი სკოლაში და სკოლის მზაობა მიიღოს ბავშვი. საკოლო მზაობა არის ბავშვსა გა გარემოს შორის ისეთი ინტერაქცია, რომელიც ხელს უწყობს ბავშვის შესაძლებლობის მაქსიმალურ გამოვლენას მისთვის მინიმალური სტრესისა და ზიანის მიყენების გარეშე პირობებში. ვფიქრობ, უნდა მოხდეს მულტიდისციპლინარული  გუნდის მიერ ბავშვის შეფასება და მხოლოდ ამის შემდეგ განისაზღვროს, რამდენად არის მზად ბავშვი სკოლისთვის. [post_title] => მედეა ზირაქაშვილი: რა დრო უნდა გაატარონ პატარებმა ეკრანებთან და როდის არის საგანგაშო მეტყველების დაგვიანება [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => medea-ziraqashvili-ra-dro-unda-gaataron-patarebma-ekranebtan-da-rodis-aris-sagangasho-metyvelebis-dagvianeba [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-04-24 15:42:51 [post_modified_gmt] => 2017-04-24 11:42:51 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=105899 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 3 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 169071 [post_author] => 13 [post_date] => 2017-09-29 12:59:14 [post_date_gmt] => 2017-09-29 08:59:14 [post_content] => ბაღი ესა არის ადგილი, რომელიც უდიდეს როლს ასრულებს ბავშვის განვითარებაში. ბევრი მშობელი აღნიშნავს, რომ ლაპარაკი, თამაში, თანატოლებთან ურთიერთობა, ფერების გარჩევა, ლექსები, ზღაპრები პატარამ სწორედ ბაღიდან ისწვლა. მიუხედავად იმ დადებითი მხარეებისა, რომელიც ბაღს აქვს,  განსაკუთრებულად რთულია ბავშვისთვის პირველი კვირები ბაღში –  ვინც ბაღში პირველად მიდის ან მათთვის, ვისაც უცხო გარემოსთან შეგუება უჭირს. როგორ მოვამზადოთ ბავშვი ბაღისთვის, როგორ შევაგუოთ ის ახალ გარემოს, როგორ მოვიქცეთ მაშინ, როცა პატარა გაუჩერებლად ტირის და ზოგადად, როგორც ვიაროთ ბაღში ცრემლების გარეშე. ამ თემაზე გადაცემაში „სტუმრად ექიმთან“  ბავშვთა ფსიქიატრმა, ნევროლოგმა მედეა ზირაქაშვილმა ისაუბრა. მედეა ამჯერად მენტალური ჯანმრთელობის ცენტრში მუშაობს, სადაც 18 წლამდე ასაკის ბავშვებისა და მოზარდების განვითარებაზე ზრუნავენ.  მედეა, რა ასაკიდან არის რეკომენდებული ბავშვის ბაღში მიყვანა? მადლობა, რომ დაინტერესდით ბაღების თემით, ამ ბოლო პერიოდში ეს საკითხი განსაკუთრებით აქტუალურია. ასაკთან დაკავშირებით გამზადებული რეკომენდაცია არ არსებობს, რადგან თითოეული ბავშვი  ინდივიდუალურია და როგორც განვიხილავთ სკოლისათვის მზაობას, ასევეა ბაღის შემთხვევაშიც. ძალიან მნიშვნელოვანია, ბავშვს ყველა ის უნარი ჰქონდეს განვითარებული, რაც მას ახალ გარემოში ადეკვატურად ადაპტირებაში დაეხმარება.თუმცა მაგ.3 წლისთვის ბავშვი შედარებით დამოუკიდებელია, უჩნდება ინტერესი გარემოს მიმართ, თანატოლებთან თამაში მეტად ინტერაქციულია, ადვილად სწავლობს სხვა ბავშვებზე დაკვირვებით და მიმბაძველობით.რადგან 3 წლის ასაკის ბავშვის მეტყველება უკვე კარგად განვითარებულია, აქტიურად ცდილობს საკუთარი აზრების გამოხატვას და გაზიარებას.ასევე მომვლელთან განშორებით გამოწვეული შფოთვა, რაც ბაღში ადაპტაციისთვის, ბავშვებისთვის მკვეთრად ხელის შემშლელია,შედარებით იკლებს ამ ასაკისთვის, შესაბამისად ჩემთვის 3 წლის ასაკში ბავშვის ბაღში მიყვანა, ყველაზე ოპტიმალური პერიოდია. თუმცა არ ვგულისხმობ ამ შემთხვევაში განვითარების გარკვეული დარღვევების მქონე ბავშვებს, რომელთა ადრეული ჩართულობა საბავშვო ბაღში  სასარგებლო იქნება მათი განვითარებისთვის. https://www.youtube.com/watch?v=-aC93shd_UI&feature=youtu.be ბაღში მისვლისას ყველა ბავშვი ტირის, თუმცა, ბევრი მშობელი აღნიშნავს, რომ პატარა ასაკში ბავშვებს უფრო უადვილდებათ ბაღთან შეგუება, რამდენად სწორია ეს მოსაზრება? არსებობენ ბავშვები, რომლებიც ძალიან მარტივად ეგუებიან ბაღს და არიან ბავშვები, რომლებიც დიდ ხანს ტირიან და უჭირთ შეგუება. ადრეულ ასაკშიც ასევეა, განშორებით გამოწვეული შფოთვა ზოგიერთისთვის 18 თვის ასაკში იჩენს თავს, ზოგიერთისთვის კი 4 წლის ასაკში. ვერ ვიტყვით, რომ 1 წლის ასაკის ბავშვი უფრო მარტივად ეგუება ბაღს. ბაღში ადაპტირებისთვის, ძალიან ბევრი რამ არის დამოკიდებული ბავშვის ტემპერამენტზე, პედაგოგების კვალიფიციურობაზე და მშობლის სურვილზე ატაროს ბავშვი ბაღში. როდესაც მშობელი და ბაღის აღმზრდელი შეთანხმებულად ურთიერთთანამშრომლობენ, ბავშვის ადაპტირება ბაღში უმტკივნეულოდ ხდება ხოლმე.რატომ შფოთავს და ტირის ბავშვი, პირველად  ბაღში  მისვლისას?იმიტომ, რომ მან არ იცის რა ელის ახალ გარემოსა და ადამიანებისგან.ბაღი ეს არის პირველი მაკროსოციუმი, რომელში გასვლაც ბავშვს მიკროგარემოდან უხდება.დიდ შეცდომას უშვებს მშობელი, როდესაც პირველივე წინააღმდეგობისას ბავშვი გამოყავს ბაღიდან და თავიდანვე უხშობს იმის უნარს, რომ სიძნელეებს გაუმკლავდეს. მნიშვნელოვანია ისიც, თუ რა ღონისძიებებს მიმართავს პედაგოგი, ხშირად გამიგონია როდესაც ამბობენ - გადით ოთახიდან და ჩვენ მივხედავთ ბავშვს.  ეს არის ერთ-ერთი პირველი შეცდომა, რომელიც შეიძლება ბაღის გარემომ დაუშვას. გარემო, რომელიც ისედაც ასეთი სტრესულია ბავშვისთვის  უეცრად „გამქრალი“ დედის ფონზე,  ნაკლებად საშიში ვერ იქნება, ამ დროს უმჯობესია, თუ მშობელი გარკვეული ხნით დარჩება ოთახში, შორიახლოს, შესაძლოა არც კი ეკონტაქტებოდეს ბავშვს მაგრამ ის ფაქტი, რომ ახლობელი ადამიანი იქვეა, ბავშვისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია.მხოლოდ შემდეგ შეიძლება, რომ მშობელი „ დემონსტრატიულად“ დაემშვიდობოს ბავშვს, მისცეს პირობა, რომ აუცილებლად დაბრუნდება და გამოვიდეს ოთახიდან. დღეს მშობლები ჩივიან იმაზე, რომ საკლასო ოთახები ძალიან არის გადავსებული, რა გავლენას ახდენს ეს ფაქტი ბავშვის ფსიქიკაზე? ყველაზე მნიშვნელოვანი პრობლემა ჯგუფში ბევრი ბავშვის შემთხვევაში არის ის, რომ არ არის დაცული უსაფრთხოების ზომები. საერთაშორისო გამოცდილების მიხედვით, არსებობს რეკომენდაციები, რა რაოდენობის ბავშვთან რამდენი აღმზრდელია საჭირო. ბაგაში ხუთ ბავშვზე ერთი აღმზრდელია საჭირო, 2-3 წლის ასაკში 7-9 ბავშვზე ერთი მომვლელი უნდა იყოს, 3-4 წლის ასაკში 9 ბავშვს ერთი მომვლელი უნდა ყავდეს, 4 წლის ზემოთ კი ათ ბავშვზე ერთი მომვლელი საკმარისია. ამ მოთხოვნებს თუ გადავხედავთ, პრობლემა ნათლად ჩანს. ჩვენთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი უნდა იყოს ბავშვების უსაფრთხოება, უნდა იცოდეს მშობელმა, რომ როდესაც ბაღში ტოვებს ბავშვს, მისი უსაფრთხოება დაცულია.ქართულ რეალობაში, ჯგუფში არსებული ბავშვების რაოდნობის პირობებში, ინდივიდუალური მიდგომის მოდელი, მინიმუმ ვერ შესრულდება, შესაბამისად ახალი უნარ- ჩვევების შეძენის ხარისხიც იქნება მკვეთრად განსხვავებული ბავშვებს შორის. https://www.youtube.com/watch?v=M1V3xjQcxIA&feature=youtu.be მშობლებს მივცეთ რეკომენდაციები, თუ როგორ შევაგუოთ ბავშვი ბაღს ცრემლების გარეშე
  • ხშირად, მშობლები თვითონ ხდებიან ბავშვთან განშორებით გამოწვეული შფოთვის ობიექტები და თუ ბავშვი ტირის , უბრალოდ  მოკიდებენ ხელს  და მიყავთ სახლში, ისე, რომ არ ეხმარებიან საკუთარ შვილებს პირველად წარმოშობილ გამოწვევასთან გამკლავებაში,ეს ერთმნშვნელოვნად არ არის მართებული,შესაბამისად იყავით მომთმენნი და თანმიმდევრულნი, პრობლემისგან გაქცევის ნაცვლად, თქვენს შვილებს სირთულესთან გამკლავებაში დაეხმარეთ.
  • აქტიურად ჩართეთ პედაგოგი ბავშვის ბაღთან შეგუების პროცესში და აქციეთ იგი თქვენს თანამონაწილედ.თუ პედაგოგმა ძალიან კარგად იცის ყველა ის პატერნი, რაც ბავშვის ძილს, კვებას, თამაშს უკავშირდება,თუნდაც საყვარელი ფერი, სათამაშო,საყვარელი ზღაპრის პერსონაჟი, იცის რა მეთოდით დაამშვიდოს ბავშვი ,როდესაც ძალიან გაღიზიანებულია, ეს  დაეხმარება ბავშვს ნდობით განეწყოს პედაგოგის მიმართ. შეუწყეთ ხელი, რომ  ბაღის აღმზრდელი იქცეს სტრესულ გარემოში მის დასაყრდენად.
  • მიეცით ბავშვს უფლება, გადააქციოს ახალი, სტრესული გარემო მისთვის სასურველად.გამოუყავით პატარა სივრცე,სადაც ექნება საშუალება განალაგოს სახლიდან წამოღებული, მისთვის საყვარელი ნივთები.
  • აბსოლუტურად გაუმართლებელია მშობლის გაშვება ან მშობლის მხრიდან „გაპარვა“ ოთახიდან .ბავშვს რჩება განცდა, რომ მიატოვეს,  სვამს კითხვას „მომაკითხავენ კი?“.ყოველთვის აჯობებს, თუ დაემშვიდობებით, შეახსენებთ როგორ გიყვართ და რომ აუცილებლად მალე მიაკითხავთ და ასეც მოიქეცით....დასაწყისში ეცადეთ არ დატოვოთ მთელი დღით და ნელ- ნელა გაზარდეთ ბავშვის ბაღში დატოვების დრო.
  • არასოდეს შეადაროთ თქვენი პატარა სხვებს.( მაგ. „ნიკომ როგორ უნდა გაჯობოს, მას სულ არ უტირია...“მსგავსი მაგალითები კიდევ უფრო გაზრდის ბავშვის შფოთვას, რომ ის არ არის მშობლისთვის ისეთი მოსაწონი შვილი, როგორც სხვა, რაც დამატებითი სტრესი შეიძლება იყოს მისთვის.)
  • მაქსიმალურად იყავით ემოციურად გაწონასწორებული, რომ ბავშვმა არ იგრძნოს თქვენი შფოთვა და სევდა, ამ დროს მას დამატებითი სტრესი ნამდვილად აღარ სჭირდება.
რამდენად ეხმარება ბაღი მეტყველების განვითარების შეფერხების მქონე ბავშვებს პრობლემის დაძლევაში და რამდენად სწორია მოსაზრება, რომ უმჯობესია ის უფრო დიდი ასაკის ბავშვებთან იყოს ჯგუფში? ენისა და მეტყველების განვითარების შეფერხებას სხვადასხვა მიზეზი უდევს საფუძვლად და როგორც წესი, შესაძლოა პარალელურად სხვა დეფიციტური სფეროებიც გამოიყოფოდეს განვითარებაში, აქედან გამომდინარე,მხოლოდ ვერბალურად გაშუალებული კომუნიკაციური სფეროს გასავითარებლად არ მიგვყავს ბავშვი ბაღში.ასევე არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ბავშვები ,რომლებსაც აქვთ განვითარების გარკვეული პრობლემები, გაცილებით ადვილად ახერხებენ კომუნიკაციას ასაკით უფროს ბავშვებთან, ვიდრე თანატოლებთან.შესაბამისად არ ვარ მომხრე, რომ საკუთარ ასაკობრივ სოციუმში ჩართვის გარეშე უნდა აღმოჩნდეს ბავშვი სხვა ასაკობრივი კატეგორიის ბავშვების ჯგუფში. ვფიქრობ ბავშვმა, თავისი ასაკის ბავშვებთან ერთად უნდა გაიაროს განვითარების ყველა ეტაპი. როგორ უნდა შევარჩიოთ სწორად ბაღი? ბაღის შერჩევა საკმაოდ რთული ეტაპია მშობლისთვის.რამდენიმე ჭრილში უნდა განვიხილოთ ის მოთხოვნები, რაც შეიძლება ბაღის არჩევისას გვქონდეს.
  • პირველი, ეს უნდა იყოს ადგილის ხელმისაწვდომობა. მნიშვნელოვანია,რომ ტერიტორიულად მშობელს ადვილად შეეძლოს ბავშვის ბაღში ტარება.
  •  ფინანსურ ხელმისაწვდომობა : ხშირად გვავიწყდება,თუ როგორ არასტაბილურ ქვეყანაში ვცხოვრობთ და როგორი ადვილია სამსახურის დაკარგვა თვითოული მშობლისთვის. შესაბამისად შესაძლოა ბავშვს რამოდენიმე კვირიანი,ძალიან სტრესული შეგუების პროცესის შემდეგ, მშობელი იძულებული, გახდეს გამოიყვანოს ბაღიდან ფინანსური პრობლემების გამო.
  • მიაქციეთ ყურადღება- ოთახის სიდიდეს და განათების და განიავების ხარისხს.მით უმეტეს, რომ 50 ბავშვიანი ჯგუფები ჩვენს ირგვლივ არც თუ ისეთი იშვიათობაა.
  • ძალიან მნიშვნელოვანია, პედაგოგის განათლება/კვალიფიკაცია, უნდა არსებობდეს ვებ- გვერდები, სადაც ნებისმიერ მშობელს ექნება წვდომა მის შვილს რა განათლების და კვალიფიკაციის აღმზრდელი ყავს.ჩვენს რეალობაში მშობლები ახლობლებისგან აგროვებენ ინფორმაციას და გარკვეულ ადამიანების სუბიექტური შეხედულების ხარჯზე არჩევენ მასწავლებელს.
  • საგანმანათლებო პროგრამა უნდა მოიცავდეს ბავშვის ფიზიკური, სოციალური და შემეცნებითი სფეროების განვითარებას.
უნდა ისწავლოს თუ არა ბავშვმა ბაღის ასაკში წერა ,კითხვა, ანგარიში ? აკადემიური განვითარებისთვის არსებობს სხვა გარემო და ეს არის სკოლა, თუმცა წინა სასკოლო ჯგუფში პედაგოგი ახერხებს გარკვეული დოზით ბავშვს ინფორმაცია მიაწოდოს ამ კუთხით. უფრო მნიშვნელოვანია, პედაგოგმა ბავშვის სოციალურ-ემოციური( სათამაშოების გაზიარება, რიგის დაცვა,თანატოლებთან თამაში, წარმოსახვითი და როლური თამაშები.ემოციების და ქცევის მართვა, დირექტივებისადმი დაქვემდებარება, პრობლემის გადაჭრა უფროსის დახმარებით და ა.შ), პიროვნულ- სოციალური(ხელების დაბანა, ელვის და ღილების შეკვრა, დამოუკიდებლად კვება, ტუალეტის ჩვევა და ა.შ) კომუნიკაციური სფეროების ( აზრების გამოხატვა და გაზიარება, სხვების მოსმენა, დიალოგის წარმოება, სურვილების გამოხატვა) განვითარებაზე იზრუნოს. ხელი შეუწყოს ბავშვის დამოუკიდებლობას. უნდა გავიხსენოთ ქართული კულტუროლოგიური სივრცე, სადაც ზრდასრული ადამიანები დიდხანს ცხოვრობენ საკუთარ მშობლებთან  და მათი მზრუნველობის ქვეშ არიან-როლმორგებულნი და ამის ფონზე წარმოიდგინეთ პატარა ბავშვის მიმართ დამოკიდებულება.......  იქ, სადაც არის ჰიპერმზრუნველობა, დამოუკიდებლობის ხარისხი  ძალიან დაბალ დონეზეა. ბაღში მიდის ბავშვი, რომელმაც არ იცის ხელების დაბანა, ღილების შეკვრა, არ აქვს ჩამოყალიბებული ტუალეტის ჩვევა და ა.შ. ჩემი რეკომენდაციაა ფერების, რიცხვებისა და გეომეტრიული ფიგურების სწავლამდე, ის მნიშვნელოვანი სფეროები განვავითაროთ, რომლის შესახებაც ზემოთ ვისაუბრეთ. რამდენად მნიშვნელოვანია დღის ძილი ბავშვის ჯანმრთელობისთვის? ეს არის აბსოლუტურად ინდივიდუალური, თუმცა საჭიროა ასაკდამოკიდებული მიდგომა. 3 წლამდე ასაკის ბავშვს სჭირდება ძალების , ენერგიის მოკრეფა დღის განმავლობაში,შესაბამისად უნდა მივცეთ დასვენების საშუალება. 4 წლის ასაკში შუა დღისას აღარ უნდა ეძინოს და ამაზე მშობელმა უნდა იმუშავოს. შეიძლება თუ არა მივცეთ საშუალება ბაღიდან დაბრუნებულ ბავშვს აკეთოს ის, რაც თავად უნდა, მაგალითად უყუროს ტელევიზორს ან ითამაშოს პლანშეტით? 21-ე საუკუნეში მე ვერ წარმომიდგენია ადამიანის არსებობა ეკრანის გარეშე,  თუმცა ყველაფერს უნდა ჰქონდეს თავისი ლიმიტი.მნიშვნელოვანია ყველაფერი იყოს დროში განსაზღვრული. ამერიკის პედიატრთა ასოციაციის რეკომენდაციების მიხედვით, ორ წლამდე არ არის სასურველი ბავშვი დავსვათ ეკრანთან, 3-4 წლამდე ასაკში ნახევარი საათი ეკრანთან გატარებული დრო, ბავშვს არ შეუშლის ხელს განვითარებაში.6 წლამდე 1 საათამდეც კი არის დასაშვები ეკრანის ყურება. ჩემი რჩევაა - მაქსიმალურად შევზღუდოთ პასიური აქტივობები, მაგრამ არ ავკრძალოთ. თუ შევამცირებთ ეკრანთან გასატარებელ დროს,ან დროის მცირე პერიოდში ბავშვი და მშობელი ერთად მიუჯდება ეკრანს და პასიურად მიღებული ინფორმაციის განხილვა მოხდება დედა- შვილის ინტერაქციის გზით,ინფორმაცია, რომელიც ბავშვს  მიეწოდება  იქნება სელექტიურად შემეცნებითი და პოზიტიური, ვფიქრობ შევძლებთ მივყვეთ ჩვენი შვილების სურვილებსაც და ასევე, თავიდან ავიცილებთ ხანგრძლივად გამოყენებადი ელექტრონული მოწყობილობების გავლენით გამოწვეულ მავნე რისკებს.   [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/09/stumrad-ekimtan-medea.mp3"][/audio]         [post_title] => რა ასაკიდან მივიყვანოთ ბავშვი ბაღში და როგორ შევაგუოთ ბაღს - მედეა ზირაქაშვილის რჩევები [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => ra-asakidan-miviyvanot-bavshvi-baghshi-da-rogor-shevaguot-baghs-medea-ziraqashvilis-rchevebi [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-09-29 16:36:46 [post_modified_gmt] => 2017-09-29 12:36:46 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=169071 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 4 [max_num_pages] => 2 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => 1 [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => 1 [is_tax] => [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => 818738f8caa322c59d6bcca43e248d82 [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) )

მსგავსი სიახლეები