მკვლელობა, კანიბალიზმი და ძალადობა ზღაპრებში – რა წავუკითხოთ ბავშვებს?

პოპულარული

მკვლელობა, კანიბალიზმი და ძალადობა ზღაპრებში – რა წავუკითხოთ ბავშვებს?

ბავშვის ტკბილად დასაძინებელი ზღაპარი თუ „ჰორორ სთორი“? –  მშობლების უმრავლესობას ეს კითხვა ქართული ხალხური ან თუნდაც ძმები გრიმების ზღაპრების კითხვის პროცესში ხშირად გასჩენია.

განათლების ყოფილი მინისტრის  პრეტენზიები  კომბლეზე, რომელიც ცუდი მეცხვარე იყო, რა მოსატანია იმ ფაქტებთან, რომელიც სხვა ცნობილი ქართულ ზღაპრებში გვხვდება.

ზღაპარი ოქროსქოჩრიან ბიჭზე, რომლესაც დედაბერი და მისი რძალი დასაკლავად ასუქებენ; კოკროჭინა, სადაც დედაბერი მდუღარე ქვაბში ვარდება და იხარშება; ჩიტი ჩიორა კი  მორიგეობით უყრის  ბარტყებს მელას შესაჭმელად. თუ ამ დროს შეშფოთებული დახურავთ ქართულ ზღაპრების წიგნს და ძმები გრიმებს ან შარლ პეროს ჩამოიღებთ თაროდან,  არაკორექტულობის, ძალადობის და სტერეოტიპების  მთელი სპექტრს  გადაშლით.

კანიბალიზმიჰენზელი და გრეტელი, ზღაპარი ღუმელში შემწვარ დედინაცვალზე და ფიფქია, რომლის გულიც დედინაცვალს სჭირდება.

მკვლელობა – მკვლელობა და სისხლი ყველა ზღაპრის ამოსავალი წერტილია. დედინაცვალი ერჩის გერებს,  გერები – დედინაცვალს, ბოროტ გმირებს, გამოსწორების შანსის გარეშე, აუცილებლად კლავენ, წვავენ,  აკუწავენ და ა.შ.  

ძალადობა – გატაცების და ტყვეობის  თემაზეა აგებული „რაპუნცელი“ და „მზეთუნახავი და ურჩხული“.

ფიფქია ტრეფიკინგის  მსხვერპლია – თავშესაფარი სახლის დალაგებასა და სადილის მომზადების  ხარჯზე აქვს მოპოვებული.

ნეკროფილია, როცა გარდაცვლილ ფიფქიას არ კრძალავენ და ზოოფილია, რაც ბაყაყებთან  და სხვადასხვა ცხოველთან ქორწინებაში გამოიხატება და ა.შ.

დანაშაულებრივი სია საკმაოდ შორს მიდის, თუ ზღაპრებს სწორხაზოვნად და წმინდა ლოგიკურ ჭრილში განვიხილავთ.

 

სტერეოტიპები

ზღაპრები უხვად არის დახუნძლული სტერეოტოპებითაც – მოხუცებული “დედაბერი“ და დედინაცვალი აუცილებლად ბოროტია; ქალები,  რომლებიც მოხერხებულები და ჭკვიანები არიან, ამ თვისებას  მხოლოდ სიავეში იყენებენ. გოგონები დაუცველები, სუსტები არიან,  მათი მთავარი ღირსება სილამაზეა,  მხსნელად პრინცს ელოდებიან,  გადაწყვეტილებას თავად არ იღებენ  და ბედნიერი დასასრულიც წარმატებით გათხოვებაა

ზღაპრებისადმი ასეთი  მიდგომა და შინაარსის  ლოგიკურად განხილვა მშობლებს  ზღაპრების და სინამდვილის  გადაკეთების სურვილს უჩენს. ძალადობის და მკვლელობის თემას შეგნებულად გვერდს უვლის და კითხვის პროცესშივე  ახდენს ზღაპრების ადაპტირებას 3 წლის ნინის დედა.

„ვცდილობ, სადაც სიკვდილია ნახსენები, მაგალითად, დედა უკვდება ბავშვს ან ზღაპრის გმირები ერთმანეთს კლავენ, კითხვის პროცესში შევცვალო ან საერთოდ არ ვახსენო. არ ვიცი, რამდენად სწორად ვიქცევი, როცა რეალობას ვცვლი,“ – ამბობს ნატა გოგოლაძე.

 

უნდა წავიკითხოთ თუ გამოვტოვოთ მძიმე და საშიში სცენები ზღაპრებში?

ამ ნაწილში ფსიქოლოგების აზრი ორად იყოფა. ნაწილი მიიჩნევს , რომ, თუ ბავშვებს  მხოლოდ უწყინარ ამბებს წავუკითხავთ, სადაც  საოცარი არაფერი ხდება და არც ბოროტება არსებობს, ბავშვები ვეღარ ისწავლიან, როგორ  გადალახონ ცხოვრებისეული სირთულეები და გაუმკლავდნენ რთულ სიტუაციებს. ზღაპრები იძლევიან რწმენას,  რომ შეუძლებელი არაფერია.

ზღაპრის შინაარსის ბავშვის ფსიქოემოციურ მდგომარეობაზე მორგებას და ადაპტირების მომხრეა სპეციალისტთა მეორე ნაწილი,  რომლებიც მშობლებს ურჩევენ, ზღაპრის შერჩევისას ბავშვის ემოციური მდგომარეობა, ხასიათი და, რაც მთავარია, ასაკი გაითვალისწინონ, ზღაპარი, ტკბილი ძილის ნაცვლად, ღამის კოშმარების მიზეზად რომ არ იქცეს.

 

როგორი იქნება ზღაპრები ბოროტების გარეშე?

ბავშვთა ფსიქოლოგი ბრუნო ბეთელჰაიმი ზღაპრებს ფსიქოანალიტიკურ ჭრილში განიხილავდა . მისი თეორიის მიხედვით,  ზღაპრები აუცილებელია  ბავშვის განვითარებისთვის და არ არის საჭირო რეალობის შელამაზება, რადგან ზღაპარი არა მხოლოდ წარმოაჩენს პრობლემას, არამედ მათი მოგვარების გზებსაც აჩვენებს.  

გავრცელებულ კრიტიკას, რომ ზღაპრები ბავშვებში არარეალურ მოლოდინებს აჩენს, ის იმით პასუხობს, რომ პირველ რიგში ბავშვებსვე  სჭირდებათ  ფანტაზიის განსავითარებლად. გარდა ამისა, ბეტელჰაიმის მოსაზრების მიხედვით, ზღაპრის ბედნიერი დასასრული პატარებს  რწმენას მატებს, რომ გამოუვალი სიტუაციების წარმატებით დასრულებაც შესაძლებელია.

ქართულ რეალობაში ბეთელჰაიმის თეორიის ნათელი მაგალითია  პოპულარული ზღაპარი  „ნაცარქექია“.  ადამიანები ხშირად აკრიტიკებენ  „ნაცარქექიას“  სიზარმაცის და ტყუილის წაქეზებისთვის.   თუმცა, მედალიონის მეორე მხრიდან  ეს არის ამბავი ზარმაც,  უსაქმურ , მაგრამ ძალიან მოხერხებული კაცზე,  რომელმაც დევი არა ძალის, როგორც ეს ქართული ზღაპრების უმრავლესობაში ხდება, არამედ ჭკუის და მოხერხების საშუალებით დაამარცხა. ზღაპარი  სიზარმაცეს კი არ ახალისებს, არამედ პირიქით,  სიზარმაცის დაძლევას და ახალი, წარმატებული  ცხოვრების დაწყებაა წამახალისებელი.

გასული საუკუნის ზღაპრებისა და მულტიპლიკაციური ფილმებისგან განსხვავებული ტენდენცია მკვიდრდება თანამედროვე ანიმაციურ ფილმებში. ზღაპრის  ახალი გმირები სულაც არ არიან იდეალურები, პრინცები ხანდახან იტყუებიან, პრინცესები სულაც არ იქცევიან სამეფო კარის ეტიკეტის  შესაბამისად. ახალ ანიმაციებში  თითქმის გამქრალია ვიზუალური სტერეოტიპები.  ქერა და ნაზ პრინცესებს პოკაჰონტასისეული მამაცი გოგონები ანაცვლებენ.

სტერეოტიპების მსხვრევის ნათელი მაგალითია ახალი ანიმაციური ფილმი “ გაყინული“ (Frozen) და „მამაცი“ (Brave), სადაც პრინცესები თავად იბრძვიან, პრინცები ერთი ნახვით სულაც არ უყვარდებათ და არც გათხოვებაა მათი ერთადერთი მიზანი.

 

 

თამუნა გოგუაძე 

 

WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => rchevebi
                                    [1] => fortunas-temebi
                                    [2] => zghaprebi
                                    [3] => stereotipebi
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 203221
                )

        )

    [query_vars] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => rchevebi
                                    [1] => fortunas-temebi
                                    [2] => zghaprebi
                                    [3] => stereotipebi
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 203221
                )

            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [static] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 181
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [paged] => 0
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [order] => DESC
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => rchevebi
                                    [1] => fortunas-temebi
                                    [2] => zghaprebi
                                    [3] => stereotipebi
                                )

                            [field] => slug
                            [operator] => IN
                            [include_children] => 1
                        )

                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                    [0] => mob1n_term_relationships
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                    [post_tag] => Array
                        (
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => rchevebi
                                    [1] => fortunas-temebi
                                    [2] => zghaprebi
                                    [3] => stereotipebi
                                )

                            [field] => slug
                        )

                )

            [primary_table] => mob1n_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  mob1n_posts.ID FROM mob1n_posts  LEFT JOIN mob1n_term_relationships ON (mob1n_posts.ID = mob1n_term_relationships.object_id) WHERE 1=1  AND mob1n_posts.ID NOT IN (203221) AND ( 
  mob1n_term_relationships.term_taxonomy_id IN (22278,22279,181,16375)
) AND mob1n_posts.post_type = 'post' AND ((mob1n_posts.post_status = 'publish')) GROUP BY mob1n_posts.ID ORDER BY mob1n_posts.post_date DESC LIMIT 0, 3
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 295244
                    [post_author] => 21
                    [post_date] => 2018-10-15 15:00:07
                    [post_date_gmt] => 2018-10-15 11:00:07
                    [post_content] => კვლევის საგანგაშო შედეგები ბრიტანეთში - ბავშვის დასასჯელად ცემის მეთოდის გამოყენება თავის ტვინს აზიანებს, იწვევს მეტყველების პრობლემებს, სმენის, შეხების, მგრძნობელობის დაქვეითებას, ზრდასრულ ასაკში ალკოჰოლსა და ნარკოტიკებზე დამოკიდებულებას და არცთუ იშვიათად - სუიციდს. კვლევა ბრიტანეთის საგანმანათლებლო ფსიქოლოგიის ასოციაციამ მოამზადა, სადაც საუბარია მენტალური ჯანმრთელობის დარღვევის იმ ძირითად მიზეზებზე, რომლის გამომწვევი მიზეზი ბავშვების დასასჯელად მათი ცემაა.

მიუხედავად საგანგაშო შედეგისა, გასულ კვირას ცნობილი გახდა, რომ ამერიკის ჯორჯიას შტატის სკოლებში დასჯის ფორმად კვლავ ფიზიკურ შეხებას, ცემას აბრუნებენ. ახალმა ამბავმა განსაკუთრებული მღელვარება გამოიწვია, რადგან არავინ ელოდა, რომ ბრიტანული ასოციაციის მიერ მომზადებული გახმაურებული კვლევის შემდეგ, სკოლებში ფიზიკური დასჯის ამ მეთოდს ისევ შემოიღებდნენ.

„მსოფლიოს მასშტაბით, არსებობს 60 ქვეყანა, სადაც ბავშვებს სახლში კვლავ ცემით სჯიან. ამ ქვეყნებს შორისაა: ბრაზილია, კენია, ახალი ზელანდია და შვედეთი. ეს უკანასკნელი ერთ-ერთი ის პირველი ქვეყანა იყო, რომელმაც ცემის პრაქტიკა 1979 წლიდან აკრძალა. ამასობაში უელსი და შოტლანდია მსგავსი დისციპლინის შეზღუდვის ან საერთოდ აკრძალვის დანერგვის პროცესშია,“ - წერია iflscience-ის სტატიაში.



ამერიკის 28 შტატი სკოლებში ბავშვის ფიზიკურ დასჯას ცემის სახით კრძალავს, 7 შტატი - არა. რჩება კიდევ 15 შტატი, სადაც აშკარად ნებადართულია ფიზიკური სასჯელი და ამ შტატების სიაშია ტეხასი, ფლორიდა და ჩრდილოეთ კაროლინა.

2017 წელს ჩატარებული გამოკითხვის მიხედვით, სკოლებში ბავშვების ცემას მხარს აშშ-ის ზრდასრული მოსახლეობის მეოთხედი, 26% უჭერს, თუმცა 65%-ზე მეტი ზოგადად, ბავშვის დისციპლინური დასჯის მომხრეა იმ თვალსაზრისით, რომ მოზარდების დასჯის ეს მეთოდი მხოლოდ სახლში უნდა იყოს გამოყენებული.

დიდი ბრიტანეთის საგანმანათლებლო ფსიქოლოგიის ასოციაციის ექსპერტები ფიქრობენ, რომ რეგულარულად ბავშვის ფიზიკური დასჯა არა მხოლოდ არაეფექტურია (არსებობს რამდენიმე სანდო კვლევა, რომელიც აჩვენებს, რომ ბავშვის ცემა სამომავლოდ მის ცუდ ქცევას აუცილებლად განაპირობებს), არამედ ასეთ ქცევას შეუძლია, მოზარდის ჯანმრთელობა სასტიკად დააზიანოს.

„ეჭვგარეშეა, რომ გამოჩნდება ისეთი გუნდიც, რომელიც იფიქრებს, რომ მის შვილს მსგავსი პრობლემები არ შეექმნება, თუმცა მეცნიერული კვლევით, ეს საფრთხე აბსოლუტურად ყველა მოზარდს ემუქრება,“ - ამბობენ კვლევის ავტორები.

ერთ-ერთი უახლესი და ყველაზე დიდი, 75 გვერდიანი კვლევა, რომელიც ბოლო 50 წლის განმავლობაში მომხდარი მსგავსი შემთხვევების შესწავლა-განხილვას ეხება, წერს, რომ არსებობს 160 000-ზე მეტი ბავშვი, რომელიც წლების განმავლობაში მსგავსი დისციპლინური სასჯელით - ცემით ისჯებოდა. ასეთი ბავშვების უმრავლესობას ბავშვობაშივე გამოუვლინდა სუსტი მენტალური ჯანმრთელობა, ხოლო ზრდასრულობის პერიოდში მათ ანტისოციალური ქცევითი აშლილობის უმაღლესი მაჩვენებელი დაუფიქსირდათ.

თუმცა, ამავე კვლევის გარკვეული მიგნებები მეცნიერებისთვის დღემდე საკამათო თემად იქცა. პედიატრიის ამერიკულ კოლეჯში აცხადებენ, რომ ამ კვლევის ანალიზი „სამწუხაროდ არაადექვატურია“ და მკვლევარებს აკრიტიკებენ ძალიან ბევრი კორელაციური მონაცემის გაუთვალისწინებლობის და კვლევის სასარგებლო დასკვნების იგნორირების გამო, სადაც საუბარია ფიზიკური დასჯის სათანადო საბაბზე და ხაზს უსვამენ იმ ფაქტს, რომ „მსგავსი დისციპლინური დასჯა ტრადიციული და გამართლებულია“.

მიუხედავად გამოთქმული მოსაზრებისა, მედიკოსები განმარტავენ, რომ ახალგაზრდა ტვინი საკმაოდ მოქნილია და მის ფორმირებას სწორედ ის ფაქტორი განსაზღვრავს, რამდენად ხშირად დაისჯებიან ბავშვები ცემის მეთოდით.

 

ძალადობა გავლილ ბავშვებს განვითარების შეფერხებები აქვთ!

  „გლობალური ჯანმრთელობის“ ანალიტიკოსები ირწმუნებიან, რომ წლის დასაწყისში 74 წყვილი საკუთარ შვილებთან ერთად დაუკავშირდა სამედიცინო კომპანიებს და მედიკოსებს შვილების განვითარების შეფერხებებზე აცნობეს. მშობლები აცხადებდნენ, რომ დასჯის მეთოდად ბავშვის ცემას ირჩევდნენ. ყველაზე ხშირი მიმართვიანობა იყო ბავშვებში მეტყველების პრობლემებით - რიგ შემთხვევებში მოზარდებს საუბარი ძალიან უჭირდათ. 2009 წელს ჩატარებული კვლევით ირკვევა, რომ მსგავსი ტიპის ძალადობით მოზარდებს მნიშვნელოვნად უჭირდათ მუქი ფერის ნივთების ერთმანეთისგან გარჩევა და მათი დასახელება. ბავშვებს დაზიანებული ჰქონდათ თავის ტვინში არსებული ქსოვილი, რომელიც პასუხისმგებელია სენსორული ინფორმაციის აღქმაზე, უჭირდათ მოსმენა, საუბარი, ემოციების და ქცევის კონტროლი. მედიკოსების თქმით, ძალადობაგამოვლილი ბავშვების ტვინის ფუნქციასთან ერთად, იცვლება მისი ფორმაც - მოზრდილობისას ასეთ ადამიანებს აღენიშნებათ შუბლის მარჯვენა მხარეს ამობურცვები და ტვინის მარცხენა ჰემისფეროს შეფერხებული მუშაობა. რაც შეეხება ყველაზე ხშირად გამოვლენილ სუსტი მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემებს, კვლევის მიხედვით, დადგინდა, რომ 7-დან 2 ქეისში ასეთი შემთხვევები სწორედ ბავშვობაში დასასჯელად ცემის მეთოდის გამოყენებას უკავშირდება. მედიკოსები განმარტავენ, რომ მენტალური ჯანმრთელობის დარღვევის ყველაზე ხშირი სიმპტომებია ძლიერი დეპრესია, ბრაზი და პარანოია. კვლევის პროცესში გამოკითხული რესპონდენტების 6% ამბობს, რომ მათ ბავშვობაში მშობლები ცემდნენ, არც ისე იშვიათად თავის არეში და ხანდახან მშობლები მათ „კედელზეც ანარცხებდნენ“. „ასეთი ბავშვები მოზრდილობის ასაკში ხშირად ხდებიან ალკოჰოლზე დამოკიდებული, უვითარდებათ მწვავე დეპრესია და პანიკური შემოტევები, განსაკუთრებით ხშირია ნარკოტიკების მოხმარების, თვითმკვლელობის მცდელობის და თვითმკვლელობის შემთხვევები,“ - განმარტავენ მედიკოსები. კვლევა ცხადყოფს, რომ ძალადობაგამოვლილი ბავშვები ზრდასრულ ასაკში თავადაც ხშირად ძალადობენ პარტნიორებსა და საკუთარ შვილებზე. კვლევის მონაწილეები ამბობენ, რომ მსგავსი შემთხვევების შემდეგ, მუდმივად უჩნდებათ სინანულის გრძნობა და სურთ, სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულონ. კვლევაში წერია, რომ ძალადობა იწვევს ძალადობას, მოძალადე მშობელი ბავშვობაში თავადაც ძალადობის მსხვერპლი იყო და სავარაუდოდ, მისი შვილიც საკუთარ შთამომავლობას უკვე კარგად ნაცნობი, „ტრადიციული“ მეთოდით დასჯის.

თათია კაკიაშვილი

[post_title] => დაზიანებული ტვინი, სუიციდი... - სპეციალისტები ბავშვის დასჯის სასტიკი მეთოდების საგანგაშო შედეგებზე [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => dazianebuli-tvini-suicidi-specialistebi-bavshvis-dasjis-sastiki-metodebis-sagangasho-shedegebze [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-10-15 15:07:50 [post_modified_gmt] => 2018-10-15 11:07:50 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=295244 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [1] => WP_Post Object ( [ID] => 294713 [post_author] => 21 [post_date] => 2018-10-15 10:58:14 [post_date_gmt] => 2018-10-15 06:58:14 [post_content] => ოჯახურ დანაშაულებსა და სამართალდამცავი უწყებებისადმი ქალთა მიმართვიანობა წლიდან წლამდე იზრდება - 2017 წელს სამართალდამცავ ორგანოს ოთხი ათასმა ქალმა მიმართა, 2018 წლის ცხრა თვის მონაცემებით, უკვე ხუთი ათასზე მეტი შემაკავებელი ორდერია გაცემული. გაზრდილია მიმართვიანობა დისკრიმინაციული ნიშნით ჩადენილ დანაშაულებზეც - ინფორმაციას შინაგან საქმეთა სამინისტროს ადამიანის უფლებათა დეპარტამენტი ავრცელებს. საქართველოში ყოველი 7 ქალიდან ერთი ოჯახში ძალადობის მსხვერპლია, ამის შესახებ გაეროს ქალთა ორგანიზაციის, სტატისტიკის ეროვნული სააგენტოსა და ევროკავშირის წელს ჩატარებული ერთობლივი კვლევა იუწყება. პრობლემის აღმოსაფხვრელად კი, შინაგან საქმეთა სამინისტრო კონკრეტულ ქმედით ნაბიჯებს დგამს. კერძოდ, სექტემბერში შსს-ს სისტემაში რისკის შეფასების ინსტრუმენტი დაინერგა. სპეციალისტები სწორედ ამ ფაქტს უკავშირებენ ყველაზე მეტი შემაკავებელი ორდერის გაცემას, რაც, უწყების განმარტებით, იმას ნიშნავს, რომ რისკის შეფასების ინსტრუმენტი ძალიან ეფექტიანად მუშაობს. არასამთავრობო ორგანიზაცია „პარტნიორობა ადამიანის უფლებებისთვის“ იურისტი, ანა თავხელიძე ქალების მხრიდან სამართალდამცავი უწყებების მიმართ მიმართვიანობის გაზრდას რამდენიმე, კომპლექსურ საკითხს უკავშირებს. ერთ-ერთი მიზეზი, თავხელიძის შეფასებით, საზოგადოებაში ცნობიერების გაზრდაა. „ადამიანებს ინფორმაცია აქვთ საკანონმდებლო რეგულაციების შესახებ, რომ ერთის მხრივ, მაგალითად, სიტყვიერი შეურაცხყოფა არის ფსიქოლოგიური ძალადობა და მეორეს მხრივ, ამაზე რეაგირება სახელმწიფოს ვალდებულებაა. იციან ის, რომ დამატებითი სერვისები არსებობს; ასევე, ისიც, რომ ადამიანებმა შეიძლება სტატუსი შეიძინონ და მოძალადისგან შორს, თუნდაც თავშესაფარში გადავიდნენ,“ - განუცხადა „ფორტუნას“ ანა თავხელიძემ. იურისტის თქმით, მრავალ მიზეზს შორის არის კიდევ ერთი, მნიშვნელოვანი ფაქტორი - როდესაც საზოგადოება ხედავს, რომ სახელმწიფო რიგ შემთხვევებს რეაგირების გარეშე არ ტოვებს და საჯარო განხილვის საგანია ოჯახში ძალადობის შემთხვევები, მოძალადეების დაკავება, მათზე პასუხისმგებლობის დაკისრება, იურისტის აზრით, ეს ფაქტორები პოზიტიურად აისახება სახელმწიფო სტრუქტურების მიმართ დამოკიდებულებაზეც და საზოგადობის მხრიდან სამართალდამცავი ორგანოების მიმართ ნდობის ჩამოყალიბებაზეც ახდენს გავლენას. „პოლიციის ეფექტური რეაგირება განმაპირობებელია სწორედ საზოგადოების ნდობაზე. შემიძლია, ვთქვა, რომ შსს-ს მხრიდან ოჯახში ძალადობის და ქალთა მიმართ ძალადობის საკითხებზე ნამდვილად გაიზარდა ეფექტური რეაგირების მაჩვენებელი, თუმცა ამ კუთხით რიგი გამოწვევები მაინც რჩება,“ - აცხადებს თავხელიძე. შემაკავებელი ორდერი 1 თვემდე, ხოლო დამცავი - 6 თვემდე ვადით გამოიცემა. მისი მოქმედების ვადის გაგრძელება, სასამართლოს გადაწყვეტილებით, შესაძლებელია ორდერის მოქმედების პერიოდში და დამატებით არა უმეტეს 3 თვით, თუ არსებობს საფრთხე მსხვერპლის ან ოჯახის სხვა წევრის მიმართ. დამცავი ორდერის გამოცემის შესახებ გადაწყვეტილებას იღებს სასამართლო, ხოლო შემაკავებელ ორდერს გასცემს პოლიციის უფლებამოსილი თანამშრომელი. „2017 წელს შემაკავებელი ორდერის პირობები დაარღვია მხოლოდ 7%-მა, ხოლო 2018 წლის 6 თვეში ეს მაჩვენებელი კიდევ უფრო შემცირდა და ორდერის პირობები დაარღვია მხოლოდ 6%-მა. ამასთან, მიუხედავად იმისა, რომ შემაკავებელი ორდერების დარღვევა ძირითადად, გამოხატული იყო ე.წ. „მიახლოვების აკრძალვის” დარღვევაში და არა დანაშაულის ჩადენაში, ორდერის დარღვევის თითოეულ შემთხვევაზე შინაგან საქმეთა სამინისტროს რეაგირება იყო მყისიერი - 2018 წლის 6 თვეში ორდერის დარღვევისთვის ადმინისტრაციული პასუხისმგებლობა დაეკისრა 185 პირს, ხოლო სისხლის სამართლებრივი პასუხისმგებლობა 24 პირს,“ - აღნიშნავენ შსს-ში. შემაკავებელი ორდერების გაცემის რაოდენობის გაზრდაზე, იურისტი ანა თავხელიძე „ფორტუნასთან“ ამბობს, რომ საზოგადოებაზე დადებითად აისახება. კერძოდ, იურისტის თქმით, მსგავსი რამ ხალხს სურვილს უჩენს, რომ საჭიროების შემთხვევაში, პოლიციას თავადაც მიმართონ. „სახელმწიფოს მკაცრი პოლიტიკა ოჯახში ძალადობის წინააღმდეგ და მედიის როლი მსგავსი საკითხების გაშუქებისას ძალიან მნიშვნელოვანია, ასევე, როცა ხედავს მოძალადე, რომ დარღვევის შემთხვევაში მისი სამართლებრივი პასუხისმგებლობის საკითხი დგება, ფაქტს მკაცრი რეაგირება მოჰყვება, ეს ყველაფერი პრევენციული ხასიათის მატარებელია, ზოგადად, ყველასთვის და არა ერთი კონკრეტული მოძალადისთვის. შესაბამისად, სახელმწიფოს მკაცრი რეაგირება აისახება შემაკავებელი ორდერის დარღვევის მაჩვენებელზე,“ - განმარტავს ანა თავხელიძე. ახლა ქვეყანაში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი გამოწვევა ელექტრონული სამაჯურების დანერგვაა, რომლით უზრუნველყოფაც სწორედ შინაგან საქმეთა სამინისტროს აკისრია. უწყებაში გამარტავენ, რომ ამ სიახლის ამოქმედებას, სავარაუდოდ, წლის ბოლოსთვის უნდა ველოდოთ. საგულისხმოა ისიც, რომ ოჯახში ძალადობაში 2018 წელს 16 პოლიციელი ამხილეს, ოჯახში და ქალთა მიმართ ძალადობის ფაქტებზე არასათანადო რეაგირების გამო, დისციპლინური სახდელი დაეკისრა რვა პოლიციელს, რომელთა მიმართ გამოძიების პარალელურად გამოყენებულ იქნა დისციპლინური სახდელი, მათ შორის, სამსახურიდან დათხოვნა. ინფორმაციას შსს-ს ადამიანის უფლებათა დეპარტამენტის ანგარიშში ვკითხულობთ. ანგარიშის მიხედვით, 2017 წელს გამოძიება დაიწყო 2828 საქმეზე, ხოლო 2018 წლის 9 თვეში - 4 339 საქმეზე. გასულ წელს სისხლის სამართლებრივი დევნა დაიწყო 1986 პირის მიმართ, ხოლო 2018 წლის 9 თვეში - 3000-მდე პირის მიმართ. შარშან გამოიცა 4370, წელს კი - 5472 შემაკავებელი ორდერი; ამასთან, შემცირდა შემაკავებელი ორდერის დარღვევის შემთხვევები. 2017 წელს შემაკავებელი ორდერების დარღვევის მაჩვენებელი იყო - 9%, 2018 წლის 9 თვეში - 6%, ხოლო 2018 წლის სექტემბერში (რისკის შეფასების ინსტრუმენტის ამოქმედების შემდეგ) - 4%. „გაიზარდა გამოძიების მიმდინარეობისას დისკრიმინაციული ნიშნისა და სიძულვილის მოტივის იდენტიფიცირების შემთხვევათა რაოდენობაც. 2017 წელს სიძულვილით მოტივირებული დანაშაულის ბრალდებით სისხლისსამართლებრივი დევნა დაიწყო 44 პირის მიმართ, 2018 წლის ცხრა თვეში კი სიძულვილის მოტივი გამოკვეთილ იქნა 100-მდე სისხლის სამართლის საქმეში; გაუმჯობესდა ტრეფიკინგთან ბრძოლის მაჩვენებელი, რაც გამოწვეულია შესაბამის უწყებებთან თანამშრომლობის გააქტიურებით; დაიწყო და მიმდინარეობს პოლიციის დანაყოფებსა და დროებითი მოთავსების იზოლატორში არასრულწლოვანთა ინტერესებზე მორგებული გარემოს მოწყობა,“ - აღნიშნულია ადამიანის უფლებათა დაცვის დეპარტამენტის ანგარიშში. შინაგან საქმეთა სამინისტროს ადამიანის უფლებათა დაცვის დეპარტამენტმა სხვადასხვა სახელმწიფო უწყების, არასამთავრობო და საერთაშორისო ორგანიზაციების წარმომადგენლებს დეპარტამენტის მუშაობის ცხრა თვის ანგარიში წარუდგინა. ანგარიშის მიხედვით, 2018 წლის პირველი სექტემბრიდან ამოქმედდა ძალადობის რისკის შეფასების ინსტრუმენტი და შემაკავებელი ორდერის მონიტორინგის მექანიზმი, რაც განმეორებითი ძალადობის ადრეულ ეტაპზე პრევენციის შესაძლებლობას იძლევა. ამასთან, ოჯახში და ქალთა მიმართ ძალადობის, აგრეთვე, დისკრიმინაციული დანაშაულის საკითხებზე დაიწყო და ამჟამადაც გრძელდება გამომძიებელთა სპეციალიზაციისა და გადამზადების პროცესი.

თათია კაკიაშვილი

[post_title] => ცოლ-ქმრის ჩხუბი "სულელს მართალი აღარ ჰგონია" - ოჯახურ დანაშაულებზე ქალთა მიმართვიანობა იზრდება [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => col-qmris-chkhubi-sulels-martali-aghar-hgonia-ojakhur-danashaulebze-qalta-mimartvianoba-izrdeba [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-10-15 10:58:14 [post_modified_gmt] => 2018-10-15 06:58:14 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=294713 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 294741 [post_author] => 8 [post_date] => 2018-10-13 11:00:59 [post_date_gmt] => 2018-10-13 07:00:59 [post_content] => ადამიანების გატაცება XXI საუკუნის ადამიანისთვის, უცხო სიტყვა უნდა იყოს, მაგრამ საქართველოს ე.წ. საზღვრისპირა სოფელში, ეს სიტყვა ხშირად ისმის, გრძნობა კი თითქმის ყველა ოჯახს გამოუცდია. საოკუპაციო ხაზთან არსებულ სოფლებში, ხალხი, რომელიც საზღვრის ბუნებრივ შემაკავებლად იქცა, მუდმივ სტრესშია. მათ უკვე წართმეული მიწების გარდა, საფრთხე დარჩენილებში ყოფნის დროსაც ემუქრებათ. წარმოსახვითი თუ მავრთულშემოვლებული ე.წ. საზღვრების მიღმა, ავტომატიანები მშვიდობიან მოსახლეობას ხან უბრალოდ აშინებენ, ხანაც იტაცებენ. ტყვეობიდან დაბრუნებული, მცოცავი ოკუპაციის შემაკავებლები "ფორტუნასთან" ცხოვრების ყველაზე რთულ მომენტებზე ყვებიან. https://www.facebook.com/fortuna106.9/videos/1161113577391521/?__xts__[0]=68.ARBQz6iztyGzYyxtNEJn3rFezcoLwzU6-oR0xRYH4E5cpiyjJ85SnlTYuy8BxdQbDJMlmO420DcuToIvdCAjyoeGHYIzrkUYeCpISA5s24P_rdXg8zPGcCVh_-OD1NLfgi17JotOdC5TIqWVNAHE1ozJflmkhMDW_h3L53KJ0SYeD8yJsIEeAA&__tn__=-R [post_title] => "გგონია, რომ მავრთულხლართებთან სულ ვიღაც არის" - ცხოვრება მტაცებელი მეზობლის გვერდით [ვიდეო] [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => ggonia-rom-mavrtulkhlartebtan-sul-vighac-aris-ckhovreba-mtacebeli-mezoblis-gverdit-video [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-10-15 10:55:14 [post_modified_gmt] => 2018-10-15 06:55:14 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=294741 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 3 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 295244 [post_author] => 21 [post_date] => 2018-10-15 15:00:07 [post_date_gmt] => 2018-10-15 11:00:07 [post_content] => კვლევის საგანგაშო შედეგები ბრიტანეთში - ბავშვის დასასჯელად ცემის მეთოდის გამოყენება თავის ტვინს აზიანებს, იწვევს მეტყველების პრობლემებს, სმენის, შეხების, მგრძნობელობის დაქვეითებას, ზრდასრულ ასაკში ალკოჰოლსა და ნარკოტიკებზე დამოკიდებულებას და არცთუ იშვიათად - სუიციდს. კვლევა ბრიტანეთის საგანმანათლებლო ფსიქოლოგიის ასოციაციამ მოამზადა, სადაც საუბარია მენტალური ჯანმრთელობის დარღვევის იმ ძირითად მიზეზებზე, რომლის გამომწვევი მიზეზი ბავშვების დასასჯელად მათი ცემაა. მიუხედავად საგანგაშო შედეგისა, გასულ კვირას ცნობილი გახდა, რომ ამერიკის ჯორჯიას შტატის სკოლებში დასჯის ფორმად კვლავ ფიზიკურ შეხებას, ცემას აბრუნებენ. ახალმა ამბავმა განსაკუთრებული მღელვარება გამოიწვია, რადგან არავინ ელოდა, რომ ბრიტანული ასოციაციის მიერ მომზადებული გახმაურებული კვლევის შემდეგ, სკოლებში ფიზიკური დასჯის ამ მეთოდს ისევ შემოიღებდნენ. „მსოფლიოს მასშტაბით, არსებობს 60 ქვეყანა, სადაც ბავშვებს სახლში კვლავ ცემით სჯიან. ამ ქვეყნებს შორისაა: ბრაზილია, კენია, ახალი ზელანდია და შვედეთი. ეს უკანასკნელი ერთ-ერთი ის პირველი ქვეყანა იყო, რომელმაც ცემის პრაქტიკა 1979 წლიდან აკრძალა. ამასობაში უელსი და შოტლანდია მსგავსი დისციპლინის შეზღუდვის ან საერთოდ აკრძალვის დანერგვის პროცესშია,“ - წერია iflscience-ის სტატიაში. ამერიკის 28 შტატი სკოლებში ბავშვის ფიზიკურ დასჯას ცემის სახით კრძალავს, 7 შტატი - არა. რჩება კიდევ 15 შტატი, სადაც აშკარად ნებადართულია ფიზიკური სასჯელი და ამ შტატების სიაშია ტეხასი, ფლორიდა და ჩრდილოეთ კაროლინა. 2017 წელს ჩატარებული გამოკითხვის მიხედვით, სკოლებში ბავშვების ცემას მხარს აშშ-ის ზრდასრული მოსახლეობის მეოთხედი, 26% უჭერს, თუმცა 65%-ზე მეტი ზოგადად, ბავშვის დისციპლინური დასჯის მომხრეა იმ თვალსაზრისით, რომ მოზარდების დასჯის ეს მეთოდი მხოლოდ სახლში უნდა იყოს გამოყენებული. დიდი ბრიტანეთის საგანმანათლებლო ფსიქოლოგიის ასოციაციის ექსპერტები ფიქრობენ, რომ რეგულარულად ბავშვის ფიზიკური დასჯა არა მხოლოდ არაეფექტურია (არსებობს რამდენიმე სანდო კვლევა, რომელიც აჩვენებს, რომ ბავშვის ცემა სამომავლოდ მის ცუდ ქცევას აუცილებლად განაპირობებს), არამედ ასეთ ქცევას შეუძლია, მოზარდის ჯანმრთელობა სასტიკად დააზიანოს. „ეჭვგარეშეა, რომ გამოჩნდება ისეთი გუნდიც, რომელიც იფიქრებს, რომ მის შვილს მსგავსი პრობლემები არ შეექმნება, თუმცა მეცნიერული კვლევით, ეს საფრთხე აბსოლუტურად ყველა მოზარდს ემუქრება,“ - ამბობენ კვლევის ავტორები. ერთ-ერთი უახლესი და ყველაზე დიდი, 75 გვერდიანი კვლევა, რომელიც ბოლო 50 წლის განმავლობაში მომხდარი მსგავსი შემთხვევების შესწავლა-განხილვას ეხება, წერს, რომ არსებობს 160 000-ზე მეტი ბავშვი, რომელიც წლების განმავლობაში მსგავსი დისციპლინური სასჯელით - ცემით ისჯებოდა. ასეთი ბავშვების უმრავლესობას ბავშვობაშივე გამოუვლინდა სუსტი მენტალური ჯანმრთელობა, ხოლო ზრდასრულობის პერიოდში მათ ანტისოციალური ქცევითი აშლილობის უმაღლესი მაჩვენებელი დაუფიქსირდათ. თუმცა, ამავე კვლევის გარკვეული მიგნებები მეცნიერებისთვის დღემდე საკამათო თემად იქცა. პედიატრიის ამერიკულ კოლეჯში აცხადებენ, რომ ამ კვლევის ანალიზი „სამწუხაროდ არაადექვატურია“ და მკვლევარებს აკრიტიკებენ ძალიან ბევრი კორელაციური მონაცემის გაუთვალისწინებლობის და კვლევის სასარგებლო დასკვნების იგნორირების გამო, სადაც საუბარია ფიზიკური დასჯის სათანადო საბაბზე და ხაზს უსვამენ იმ ფაქტს, რომ „მსგავსი დისციპლინური დასჯა ტრადიციული და გამართლებულია“. მიუხედავად გამოთქმული მოსაზრებისა, მედიკოსები განმარტავენ, რომ ახალგაზრდა ტვინი საკმაოდ მოქნილია და მის ფორმირებას სწორედ ის ფაქტორი განსაზღვრავს, რამდენად ხშირად დაისჯებიან ბავშვები ცემის მეთოდით.  

ძალადობა გავლილ ბავშვებს განვითარების შეფერხებები აქვთ!

  „გლობალური ჯანმრთელობის“ ანალიტიკოსები ირწმუნებიან, რომ წლის დასაწყისში 74 წყვილი საკუთარ შვილებთან ერთად დაუკავშირდა სამედიცინო კომპანიებს და მედიკოსებს შვილების განვითარების შეფერხებებზე აცნობეს. მშობლები აცხადებდნენ, რომ დასჯის მეთოდად ბავშვის ცემას ირჩევდნენ. ყველაზე ხშირი მიმართვიანობა იყო ბავშვებში მეტყველების პრობლემებით - რიგ შემთხვევებში მოზარდებს საუბარი ძალიან უჭირდათ. 2009 წელს ჩატარებული კვლევით ირკვევა, რომ მსგავსი ტიპის ძალადობით მოზარდებს მნიშვნელოვნად უჭირდათ მუქი ფერის ნივთების ერთმანეთისგან გარჩევა და მათი დასახელება. ბავშვებს დაზიანებული ჰქონდათ თავის ტვინში არსებული ქსოვილი, რომელიც პასუხისმგებელია სენსორული ინფორმაციის აღქმაზე, უჭირდათ მოსმენა, საუბარი, ემოციების და ქცევის კონტროლი. მედიკოსების თქმით, ძალადობაგამოვლილი ბავშვების ტვინის ფუნქციასთან ერთად, იცვლება მისი ფორმაც - მოზრდილობისას ასეთ ადამიანებს აღენიშნებათ შუბლის მარჯვენა მხარეს ამობურცვები და ტვინის მარცხენა ჰემისფეროს შეფერხებული მუშაობა. რაც შეეხება ყველაზე ხშირად გამოვლენილ სუსტი მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემებს, კვლევის მიხედვით, დადგინდა, რომ 7-დან 2 ქეისში ასეთი შემთხვევები სწორედ ბავშვობაში დასასჯელად ცემის მეთოდის გამოყენებას უკავშირდება. მედიკოსები განმარტავენ, რომ მენტალური ჯანმრთელობის დარღვევის ყველაზე ხშირი სიმპტომებია ძლიერი დეპრესია, ბრაზი და პარანოია. კვლევის პროცესში გამოკითხული რესპონდენტების 6% ამბობს, რომ მათ ბავშვობაში მშობლები ცემდნენ, არც ისე იშვიათად თავის არეში და ხანდახან მშობლები მათ „კედელზეც ანარცხებდნენ“. „ასეთი ბავშვები მოზრდილობის ასაკში ხშირად ხდებიან ალკოჰოლზე დამოკიდებული, უვითარდებათ მწვავე დეპრესია და პანიკური შემოტევები, განსაკუთრებით ხშირია ნარკოტიკების მოხმარების, თვითმკვლელობის მცდელობის და თვითმკვლელობის შემთხვევები,“ - განმარტავენ მედიკოსები. კვლევა ცხადყოფს, რომ ძალადობაგამოვლილი ბავშვები ზრდასრულ ასაკში თავადაც ხშირად ძალადობენ პარტნიორებსა და საკუთარ შვილებზე. კვლევის მონაწილეები ამბობენ, რომ მსგავსი შემთხვევების შემდეგ, მუდმივად უჩნდებათ სინანულის გრძნობა და სურთ, სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულონ. კვლევაში წერია, რომ ძალადობა იწვევს ძალადობას, მოძალადე მშობელი ბავშვობაში თავადაც ძალადობის მსხვერპლი იყო და სავარაუდოდ, მისი შვილიც საკუთარ შთამომავლობას უკვე კარგად ნაცნობი, „ტრადიციული“ მეთოდით დასჯის.

თათია კაკიაშვილი

[post_title] => დაზიანებული ტვინი, სუიციდი... - სპეციალისტები ბავშვის დასჯის სასტიკი მეთოდების საგანგაშო შედეგებზე [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => dazianebuli-tvini-suicidi-specialistebi-bavshvis-dasjis-sastiki-metodebis-sagangasho-shedegebze [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-10-15 15:07:50 [post_modified_gmt] => 2018-10-15 11:07:50 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=295244 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 718 [max_num_pages] => 240 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => 1 [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => 1 [is_tax] => [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => 74fb45a52a8d0bff4461194689fee32a [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) )

მსგავსი სიახლეები