რა უნდა იცოდეთ, იმისთვის რომ ფინანსური პირამიდის ხაფანგში არ გაებათ

პოპულარული

წარმატების ფორმულა

რა უნდა იცოდეთ, იმისთვის რომ ფინანსური პირამიდის ხაფანგში არ გაებათ

საქართველოში, ბოლო ერთი წლის განმავლობაში ფინანსური პირამიდებისგან მიყენებულმა ზარალმა 100 მილიონ ლარს მიაღწია. დაზარალდა დაახლოებით 4000 ადამიანი.

კერძოდ, კომპანია „საქართველომ“ დააზარალა 2343 მოქალაქე და გაიფლანგა 81 მილიონი ლარი. კომპანია MFX Broker Georgia – 111 ადამიანი და 4.2 მილიონი ლარი. კომპანია ევროკრედიტი – დაუზუსტებელი ინფორმაციით ზარალის მოცულობა 3 მილიონ ლარს აჭარბებს.

ამის შესახებ არასამთავრობო ორგანიზაცია საზოგადოება და ბანკების კვლევაშია ნათქვამი, რომელიც დღეს გამოქვეყნდა.

 

რა სქემით მუშაობს ფინანსური პირამიდა

 

კომპანიაში აცხადებენ, რომ გლობალიზაციის პირობებში, საფრთხისშემცველმა გარიგებებმა უფრო ხშირი ხასიათი მიიღო.

იყიდება არა პროდუქტი, ან აქცია, არამედ გამდიდრების შანსი, რაც ინტერნეტ სივრცით ბევრად მარტივია.

სქემა შემდეგია: დაინტერესებული პირი რეგისტრირდება კომპანიაში, იხდის საწევრო მოსაკრებელს ან დებს “ინვესტიციას”. მომხმარებელი ვალდებულია წაახალისოს, აამაღლოს გვერდის ცნობადობა და რაც შეიძლება ბევრი სხვა “ინვესტორი” მოიზიდოს. მას ქსელის გაზრდის სანაცვლოდ ბონუსი ერიცხება – მოძიებული თანხის გარკვეული პროცენტი.

“ხშირ შემთხვევაში ქსელური მარკეტინგი და ფინანსური პირამიდის თანხვედრაშია. მიზანი ორივე შემთხვევაში ფართო მასების დაინტერესება და ჩართვაა. ეს ყველაფერი კი სქემის ჩამოშლით სრულდება. რაც უფრო რთული სქემაა და ბევრ მომხმარებელს იზიდავს, მით უფრო იზრდება სქემის ხანგრძლივობა და საწყის ეტაპზე გაწევრიანებულმა მომხმარებლებმა შესაძლოა მიიღონ შემოსავალი, რომელიც მათ პირველად შენატანს აღემატება”, – აცხადებენ კომპანიაში და მოკლედ იმ ნიშნებსაც ასახელებენ, რომლიც საქართველოში თაღლითურ კომპანიებს ახასიათებს:

  • აქტიური სარეკლამო მარკეტინგი და საბაზროზე მაღალი სარგებელი
  • დამალული/რთული ბიზნესმოდელი. აქცენტირება ყოველთვის კომპანიის წარმატებაზე და გაცემულ სახსრებზე ხდება.
  • საწევროს მცირე შენატანი და გამდიდრების მომხიბლველი შანსი.

 

მიზეზები

საქართველოში ფინანსური განათლების დაბალი დონე ერთ-ერთი ყველაზე აქტუალური პრობლემაა. ერთ-ერთი კვლევის თანახმად ზრდასრული ადამიანების მხოლოდ 30%-ია ამ მხრივ განათლებული – სწორედ ასე იწყება საზოგადოება და ბანკების მიერ გამოქვეყნებული კვლევა.

სწორედ განათლების დაბალ დონეს უკავშირებს ორგანიზაცია, მომხმარებლების ამ სქემაში მარტივად გახვევის შესაძლებლობას.

“საზოგადოება და ბანკების” ცნობით, მომხმარებელი პროდუქტის პირობას არ ეცნობა და ხშირად ხელს ისე აწერს ხელშეკრულებას.

 

რეკომენდაციები

პირამიდული ბიზნესი კრიმინალიზებული არ არის. ორგანიზაცია კვლევის შედეგებიდან გამომდინარე გასცემს რეკომენდაციას, რომ ამ თაღლითური სქემის აღსაკვეთად საკანონმდებლო ჩარჩოს შემუშავებაა საჭირო.

რეკომენდაციების ჩამონათვალშია ასევე:

  • მოსახლეობის აქტიური ინფორმირება საინვესტიციო საქმიანობასთან დაკავშირებული საფრთხეების შესახებ
  • სარისკო კომპანიების გამოვლენა და ზედამხედველობა
  • ბაზრის მუდმივი მონიტორინგი
  • კომპანიების საქმიანობაში თაღლითური მეთოდების დროული გამოვლენა
  • საკანონმდებლო ჩარჩოს შემუშავება და პირამიდული ბიზნესის კრიმინალიზება

 

*ორგანიზაციის მიერ ჩატარებულ კვლევას, ფინანსური პირამიდების შესახებ, რულად შეგიძლიათ გაეცნოთ ამ ფაილში.

 

“ფორტუნა” ერთ-ერთ კომპანიაზე ადრეც წერდა, რომელიც სავარაუდოდ, ფინანსური პირამიდის სქემით მოქმედებს. იხილეთ სტატია: იოლი ფული სხვების მოტყუების ხარჯზე – Qnet-ის სქემა გაშიფრულია

ახალი ამბები / ბიზნესი /

|

13 ნოემბერი, 2017

|
WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => sazogadoeba-da-bankebi
                                    [1] => finansuri-piramida
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 186652
                )

        )

    [query_vars] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => sazogadoeba-da-bankebi
                                    [1] => finansuri-piramida
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 186652
                )

            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [static] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 2816
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [paged] => 0
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [order] => DESC
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => sazogadoeba-da-bankebi
                                    [1] => finansuri-piramida
                                )

                            [field] => slug
                            [operator] => IN
                            [include_children] => 1
                        )

                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                    [0] => mob1n_term_relationships
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                    [post_tag] => Array
                        (
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => sazogadoeba-da-bankebi
                                    [1] => finansuri-piramida
                                )

                            [field] => slug
                        )

                )

            [primary_table] => mob1n_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  mob1n_posts.ID FROM mob1n_posts  LEFT JOIN mob1n_term_relationships ON (mob1n_posts.ID = mob1n_term_relationships.object_id) WHERE 1=1  AND mob1n_posts.ID NOT IN (186652) AND ( 
  mob1n_term_relationships.term_taxonomy_id IN (2816,15839)
) AND mob1n_posts.post_type = 'post' AND ((mob1n_posts.post_status = 'publish')) GROUP BY mob1n_posts.ID ORDER BY mob1n_posts.post_date DESC LIMIT 0, 3
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 239548
                    [post_author] => 6
                    [post_date] => 2018-05-07 15:11:03
                    [post_date_gmt] => 2018-05-07 11:11:03
                    [post_content] => ეროვნული ბანკის რეგულაციამ, რომელიც ბანკებს მომხმარებელთა გადამხდელუნარიანობის სრულფასოვანი ანალიზის გარეშე, სესხების გაცემას უკრძალავს, სესხებზე პრობლემა უკვე შექმნა. ორგანიზაცია „ბანკები და საზოგადოება“-ს ხელმძღვანელის გიორგი კეპულაძის ინფორმაციით, მომხმარებლები ორგანიზაციას დღეს დილიდან მიმართავენ.
ნაჩქარევი ცვლილებებით, პრობლემა ძირითადად თვითდასაქმებულებს ექმნებათ. დღეს დილიდან გვიკავშირდებიან მოქალაქეები, რომლებსაც პრობლემა შეექმნათ სესხის გაცემაზე. ჭარბვალიანობის პრობლემა მართალც არის ქვეყანაში და ამაში ლომის წილი სწორედ არასაბანკო სექტორზე მოდის. რეგულაციები ეხება საბანკო სექტორს, სადაც ისედაც კარგად ხდებოდა მომხმარებლის ფინანსური შესაძლებლობების შემოწმება. თუ მოთხოვნა არის ფულზე, ამ მოთხოვნას ვერაფერი გააქრობს. მომხმარებელს მოუწევს მიმართოს მიკროსაფინანსო ორგანიზაციას, სესხი შეიძლება არც ბანკშია იაფი, მაგრამ გაცილებით ძვირია კერძო ფინანსურ სექტორში. პრობლემა კიდევ უფრო გართულდება 2019 წლიდან, რეგულაციებს მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებიც დაექვემდებარებიან, შესაბამისად, მომხმარებლებს რჩებათ გზა - ლომბარდებს და კერძო მევახშეებს მიმართონ,“ -  ამბობს „ფორტუნასთან“ გიორგი კეპულაძე.
საბანკო სფეროს სპეციალისტის მოსაზრებით, ეროვნული ბანკის ახალი რეგულაციები განვადებებსაც შეაფერხებს, რაც საცალო ბიზნესს უქმნის პრობლემას. შემცირდება  სამომხმარებლო სესხების სეგმენტიც, რაც საბოლოოდ ქვეყნის ეკონომიკურ ზრდას შეამცირებს.  

"ტყუილი და სუსტი არგუმენტები" - მინისტრის პასუხი ოპონენტებს

      ფინანსთა მინისტრი მამუკა ბახტაძე, ოპონენტების მიერ გამოთქმულ არგუმენტს, რომ ახალი რეგულაციებით მოსახლეობის ნაწილს სესხებზე წვდომა შეეზღუდებათ, სუსტს უწოდებს.
"ის, რომ  სესხებზე ხელმისაწვდომობა შეეზღუდება მოსახლეობის ნაწილს, კერძოდ მოქალაქეებს, რომლებიც არიან მაგალითად რეპეტიტორები, არის ტყუილი და ძალიან სუსტი არგუმენტი, რომელიც ვერანაირ კრიტიკას ვერ უძლებს. ეს საგადასახადო რეფორმა ყველა მოქალაქეს შეეხება, ყველა ადამიანს ექნება საშუალება დარეგისტრირდეს და მიიღოს მცირე მეწარმის სტატუსი. ზღვარი, რაც ჩვენ დავაწესეთ, ყველა მოქალაქეს მოიცავს, მათ უნდა გადაიხადონ სიმბოლურად 1%-იანი გადასახადი. როდესაც ჩვენ ვსაუბრობთ საერთო თამაშის წესებზე, აქ იგულისხმება მთელი ფინანსური სექტორი, რადგან პრობლემის მიზეზი იყო ე.წ. ასიმეტრიული რეგულაცია ფინანსურ სექტორში. საბანკო სექტორს თავის რეგულაცია ჰქონდა, არასაბანკოს სხვა და საბოლოო ჯამში, ეს ყველაფერი არ იყო ერთიან რეგულაციაში მოქცეული და ეს იქცა პრობლემის ერთ-ერთ წყაროდ,“ - განაცხადა მინისტრმა Facebook-ის ეთერის მეშვეობით.  

რეგულაციის მოლოდინში

 

  ედუარდ შაინიანი სტილისტად 15 წელია მუშაობს, სილამაზის სალონიდან მიღებული სახელფასო შემოსავალი ბანკში ერიცხება, თუმცა გაცილებით მეტ შემოსავალს კერძო, ბინაზე მომსახურებით იღებს, იმ შემთხვევაში თუ ბანკი მხოლოდ ოფიციალურად დადასტურებულ ხელფასს გაითვალისწინებს, მას სესხის მოცულობა ეზღუდება. „სალონიდან მხოლოდ 400 ლარი მერიცხება, საკმაოდ ბევრი კლიენტი, სახლშიც ვაკეთებ ვარცხნილობებს, რეალური შემოსავალიც მეტი მაქვს. ახლა საკუთარი სალონის გახსნა მინდა, მაგრამ თუ მარტო 400 ლარს გაითვალისწინებს ბანკი, 4000 ლარზე მეტს ვერ ავიღებ, რაც სალონის გახსნისთვის საკმარისი არ არის,“ - ამბობს ედუარდ  შაინიანი.   მეორე შანსი „შავ სიაში" მოხვედრილებისთვის ეკონომიკური ზრდის შემცირებას მოკლევადიან პრესპექტივაში ეროვნული ბანკიც პროგნოზირებს, ქვეყნის მთავარი საფინანსო ინსიტუტი მთელ ფსონს გრძელვადიან სარგებელზე დებს. სებ-ის  ოფიციალურ პოზიციას იზიარებენ  „ახალგაზრდა  ფინანსისტთა ასოციაციაშიც“. „აფბას" ხელმძღვანელი პაატა ბაირახტარი სესხების ჩრდილოვან მხარეში გადატანის საფრთხეს ვერ ხედავს.
თუ რეალურად შევხედავთ რა სესხებზეა საუბარი, ასეთ სურათს მივიღებთ, ბიზნეს სესხის გაცემა შემოსავლის დადასტურების გარეშე ისედაც არ ხდებოდა, იპოთეკური სესხის აღებისას ქონება გირაოთი იტვირთება, ბანკი შემოსავლების დადასტურების გარეშე მხოლოდ 50 პროცენტს აფინანსებს. რეგულაცია ყველაზე მნიშვნელოვნად სამომხმარებლო სესხს შეეხო, ეს არ არის ის სესხები, რომელიც ეკონომიკის წახალისებას ემსახურება ან ბიზნესის წამოწყებას შეძლებდით. ბანკი სესხს დაუსაბუთებლად ისედაც არ გასცემდა, პირველ ეტაპზე შეიძლება ნაწილმა მიკროსაფინანსოებსაც მიმართოს, მაგრამ გასათვალისწინებელია მთავარი ფაქტორი, მიკროსაფინანოსებს აქამდეც ის ადამიანები მიმართავდნენ, ვისაც ბანკი არ აძლევდა სესხს. იგივე ითქმის მევახშეებზეც, მათთან პროცენტი იმდენად ძვირია, ადამიანები მხოლოდ უკიდურეს შემთხვევაში მიმართავენ მევახშეებს. მაშინ, როცა გაფუჭებულია საკრედიტო ისტორია ბანკშიც და მიკროსაფინანსოშიც,“ - ამბობს პაატა ბაირახრატი“ფორტუნასთან“.
„აფბა“ ახალი რეგულაციის დადებით ასპექტზე აკეთებს აქცენტს, საკანონმდებლო რეგულაცია საკრედიტო ისტორიის გადახედვასაც ითვალისწინებს. მომხმარებლებს, რომლებსაც საკრედიტო ისტორია გაფუჭებული ჰქონდათ და ე.წ. შავ სიაში იყვნენ, ბანკი სესხზე ავტომატურად უარს ეუბნებოდა, ახალი რეგულაციის მიხედვით, ბანკი სესხის მოთხოვნისას, მსგავსი კლიენტების ფინანსურ შემოსავლებს ხელახლა გადახედავს.     თამუნა გოგუაძე         [post_title] => "პრობლემები სესხზე უკვე გაჩნდა" - რჩებიან თუ არა მომხმარებლები მევახშეების იმედად [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => problemebi-seskhze-ukve-gachnda-rchebian-tu-ara-momkhmareblebi-mevakhsheebis-imedad [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-05-07 16:09:57 [post_modified_gmt] => 2018-05-07 12:09:57 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=239548 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [1] => WP_Post Object ( [ID] => 209769 [post_author] => 16 [post_date] => 2018-01-31 15:22:38 [post_date_gmt] => 2018-01-31 11:22:38 [post_content] => ორგანიზაცია ”საზოგადოება და ბანკებმა” ცვლად საპროცენტო განაკვეთზე მიბმული სესხები მიმოიხილა. როგორც ორგანიზაციის ინფორმაციაშია ნათქვამი, 2018 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით ცვლად საპროცენტო განაკვეთზე მიბმული 38244 სესხია გაცემული. ”მათი აბსოლუტური უმრავლესობა რეფინანსირების განაკვეთზეა მიბმული. ეროვნული ბანკის 2018 წლის 31 იანვრის გადაწყვეტილებით რეფინანსირების განაკვეთი დარჩა უცვლელი 7.25%-ზე და ცვლად საპროცენტო განაკვეთზე მიბმულ სესხებზე მსესხებლებს საპროცენტო განაკვეთი არ შეეცვლებათ. დღესდღეობით ცვლად საპროცენტო განაკვეთზე მიბმული 1838 მლნ ლარის მოცულობის სესხია გაცემული. 1 დეკემბრიდან 1 იანვრამდე გაცემული სესხების რაოდენობა გაიზარდა 1510-ით, ხოლო მთლიანი პორტფელი - 1750 მილიონიდან 1838 მილიონ ლარამდე. 38244 ხელშეკრულებიდან 15589 უძრავი ქონებით უზრუნველყოფილი სესხია, მოცულობა კი 656 მილიონი ლარი. ლარში გაცემული იპოთეკური ტიპის სესხების საშუალო შეწონილმა საპროცენტო განაკვეთმა 1 იანვრის მდგომარეობთ 11.5% შეადგინა. რაოდენობრივად მეორე ადგილზეა სამომხმარებლო ტიპის სესხები. რეფინანსირების განაკვეთზე 1 იანვრის მონაცემებით 15498 სესხია მიბმული, საშუალოდ 15%-ში. მთლიანი პორტფელი კი 233 მილიონი ლარია. 4818 ხელშეკრულებაა გაფორმებული ბიზნესსესხების გასაცემად. მთლიანი პორტფელი 900 მილიონი ლარია. აქედან მცირე და საშუალო ბიზნესის დასაფინანსებლად ბანკებმა 250 მილიონი ლარი გასცეს, საშუალოდ 13.4%-ში. ხოლო მსხვილი ბიზნესი კი 1 იანვრის მონაცემებით 650 მილიონი ლარით დააკრედიტეს, საშუალო შეწონილი 11,9%-ში. ყველაზე მცირე რაოდენობით გაცემულია რეფინანსირების განაკვეთზე მიბმული ავტოსესხი. სულ 1 იანვრის მონაცემებით 300 ხელშეკრულებაა გაფორმებული. 6 მილიონი ლარი ბანკებმა საშუალოდ 14.3%-ში გაასესხეს. ასევე გაცემულია 2039 ცვლად საპროცენტო განაკვეთზე მიბმული სესხი, რომელთა კონკრეტული მიზნობრიობა უცნობია. ამ სესხების მთლიანი მოცულობა 43 მილიონი ლარია.
ცვლად საპროცენტო განაკვეთზე მიბმული სესხები 1 იანვრის მდგომარეობით ლარში გაცემული მთლიანი საკრედიტო პორტფელის 20%-ია. მათ შორის, მოცულობით ყველაზე მეტია ბიზნესსესხი, ხოლო ყველაზე დაბალი საპროცენტო განაკვეთი იპოთეკურ სესხებზეა. წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით ცვლად საპროცენტო განაკვეთზე მიბმული სესხების პორტფელი გაზრდილია 1 მლრდ ლარით, ხოლო საპროცენტო განაკვეთები საშუალოდ 12%-ია და არ შეცვლილა.
„საზოგადოება და ბანკების“ აზრით, მოსალოდნელი იყო ეროვნული ბანკის გადაწყვეტილება რეფინანსირების განაკვეთის შენარჩუნების ან შემცირების მიმართულებით. ვფიქრობთ, რომ ლარის გაცვლითი კურსის გამყარების პირობებში ინფლაციის შემდგომი ზრდა არ არის მოსალოდნელი. ვინაიდან ცვლად საპროცენტო განაკვეთში გაცემული სესხების დიდი წილი ბიზნესესხებზე და იპოთეკურ მსესხებლებზე მოდის, საპროცენტო განაკვეთების შემცირება/შენარჩუნება მნიშვნელოვანია, როგორც ეკონომიკური ზრდის ასევე ლარიზაციის მიმართულებით. ვიმედოვნებთ, მომდევნო პერიოდებში შემცირდება ლარში საპროცენტო განაკვეთები, რომელიც ბოლო ერთი წლის განმავლობაში უცვლელი რჩება”, - ნათქვამია ორგანიზაციის მიერ გავრცელებულ ინფორმაციაში. [post_title] => რეფინანსირების განაკვეთზე მიბმულ სესხებზე საპროცენტო განაკვეთი არ შეიცვლება [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => refinansirebis-ganakvetze-mibmul-seskhebze-saprocento-ganakveti-ar-sheicvleba [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-01-31 15:22:38 [post_modified_gmt] => 2018-01-31 11:22:38 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=209769 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 196674 [post_author] => 8 [post_date] => 2017-12-22 14:05:33 [post_date_gmt] => 2017-12-22 10:05:33 [post_content] => პარლამენტი ეროვნული ბანკის ინიციატივას იხილავს, რომლის დამტკიცების შემთხვევაში, არალიცენზირებული კომპანიების მიერ თანხების მოზიდვა კრიმინალური საქმიანობა გახდება და შესაბამისად დაისჯება. ორგანულ კანონს ემატება 483-ე მუხლი (საბანკო და საკრედიტო საქმიანობა), რომელიც თანხების მოზიდვის შეზღუდვის მექანიზმს ადგენს. ეროვნული ბანკის გარეშე, მეწარმე დაბრუნებადი ფულად სახსრებს ვერ მოიზიდავს, ვერც სესხს გასცემს. პირს ამის უფლებამოსილება მხოლოდ საგადახდო მომსახურების პროვაიდერად რეგისტრაციის ან პროვაიდერის აგენტის ფუნქციის შესრულების შემთხვევაში ენიჭება. რეგულაციების გამკაცრების არგუმენტად სებ-ი, მომრავლებულ დაზარალებულებს ასახელებს, რომლებმაც საკუთარი დანაზოგი გაურკვეველ ორგანიზაციას მიანდეს და “მშრალზე დარჩნენ”.
"1.არავის არა აქვს უფლება, ეროვნული ბანკის მიერ გაცემული საბანკო საქმიანობის ლიცენზიის გარეშე მიიღოს დეპოზიტები და მათი გამოყენებით გასცეს კრედიტები. 2. მეწარმე სუბიექტს ან ურთიერთდაკავშირებულ პირთა ჯგუფს არ შეუძლია ეროვნული ბანკის მიერ მიკროსაფინანსო ორგანიზაციად რეგისტრაციის, არასაბანკო-სადეპოზიტო-საკრედიტო საქმიანობის ლიცენზიის ან საბანკო საქმიანობის ლიცენზიის გარეშე 20-ზე მეტი ფიზიკური პირისაგან მოიზიდოს დაბრუნებადი ფულადი სახსრები (მათ შორის მიიღოს სესხი) ან/და აწარმოოს პირთა ფართო წრიდან დაბრუნებადი ფულადი სახსრების მოზიდვის რეკლამირება," - ასეთია კანონპროექტის ეს ნაწილი.

ვალების ქვეყანა

ყოველ 1000 კაცზე 676 ადამიანს ბანკის ვალი აქვს - პრობლემა ნამდვილად დგას და როგორც ჩანს, სებ-მა ამ საკითხის მოგვარების გზად ზედამხედველობის გამკაცრება მიიჩნია. თუმცა, დასაფიქრებელია რამდენად იმოქმედებს მცირე საკრედიტო ორგანიზაციების (თუნდაც ონლაინ ორგანიზაციების) ასეთი შეზღუდვა კონკურენციაზე და შესაბამისად სესხების პროცენტზე.

შეზღუდვა რომ ნამდვილად იქნება ეს

[caption id="attachment_199085" align="alignright" width="300"] მუხლი 522[/caption]

კანონპროექტიდანაც ჩანს:

"სესხის გამცემი სუბიექტი ვალდებულია, რეგისტრაცია გაიაროს ეროვნულ ბანკში და დააკმაყოფილოს ეროვნული ბანკის მიერ დადგენილი მოთხოვნები. სესხის გამცემი სუბიექტის ეროვნულ ბანკში რეგისტრაციის, რეგისტრაციის გაუქმების და რეგულირების წესი დგინდება ეროვნული ბანკის სამართლებრივი აქტით," – წერია კანონში.
სავარაუდოდ, სების მოთხოვნებს ბევრი საკრედიტო კომპანია ვერ დააკმაყოფილებს. თუმცა, ეს შეზღუდვა, მაქსიმალურად შეამცირებს თაღლითურ კომპანიებს.

ანაბრები

1990-იანი წლების შემდეგ, გააზრებულად თუ გაუაზრებლად, საქართველოს უამრავ მოქალაქეს გაეყინა ანაბარი, რომლის “უმაღლესი” პროცენტით ბევრი დარჩენილი სიცოცხლის უზრუნველად გატარებას აპირებდა. პირები, რომლებიც შპს-ებმა დააზარალა, ბოლოს ისევ ეროვბულ ბანკთან და პარლამენტთან მიდიან “სამართლიანობის აღდგენისთვის” და ფულის დაბრუნებისთვის. ასეთები კი ბევრნი არიან.

1 წელში - 4 000 დაზარალებული

კვლევის მიხედვით, ბოლო ერთ წელიწადში ფინანსური პირამიდებისგან მიყენებულმა ზარალმა 100 მილიონ ლარს მიაღწია, დაზარალდა 4 000 ადამიანი. კერძოდ, “საზოგადოება და ბანკების” მონაცემებით:
  • კომპანია ”საქართველომ“ - 2 343 მოქალაქე დააზარალა და გაიფლანგა 81 მილიონი ლარი;
  • კომპანია MFX Broker Georgia – 111 ადამიანი და 4.2 მილიონი ლარი;
  • კომპანია ევროკრედიტი - დაუზუსტებელი ინფორმაციით, ზარალის მოცულობა 3 მილიონ ლარს აჭარბებს.
ეს მონაცემები სრული არ არის. საქართველოში რამდენიმე ფინანსური კომპანია, საქმიანობას ჯერ კიდევ განაგრძობს.  

მედლის მეორე მხარე

კანონპროექტით, თითქოს, პრობლემის პრევენცია ხდება, მაგრამ საქმეს აქვს მეორე მხარეც. ის ხალხი, ვინც მსგავს კომპანიებში თანხის ჩადების შემდეგ მოგებული დარჩა, აღნიშნულ ინიციატივას აპროტესტებენ. რა თქმა უნდა, კანონპროექტის მოწინააღმდეგეები არიან ასევე მსგავსი კომპანიების მფლობელები. მათ საქმიანობის გასაგრძელებლად ლიცენზიის აღება და შესაბამისად, სულ მცირე, 1 მილიონი ლარის კაპიტალი სჭირდებათ. (ამ ეტაპზე მისო-ების საწესდებო კაპიტალი 250 000 ლარს შეადგენს, რომელიც სავარაუდოდ, 1 მილიონიდან 5 მილიონი ლარის ფარგლებში გაიზრდება) ფინანსურ პირამიდებთან ერთად რეგულაციებში ექცევა სხვა საფინანსო კომპანიები. ახალი კანონპროექტის მიხედვით, მათ სესხის გაცემა კვლავ შეეძლებათ, თუმცა დეპოზიტებს ვეღარ მოიზიდავენ... თუნდაც ამ ფორმით:
"არ არის ლიცენზირებული ბანკი და ბანკისგან განხვავებით მასზე ვრცელდება მსუბუქი ზედამხედველობის რეჟიმი. მისი გაკოტრების შემთხვევაში, თქვენ შესაძლოა ვერ დაიბრუნოთ თქვენი თანხა", - ვკითხულობთ ერთ ერთი საფინანსო კომპანიის გვერდზე.
"ფორტუნამ" ასეთ კომპანიებთან დაკავშირება სცადა, თუმცა უშედეგოდ. მათ კანონპროექტთან დაკავშირებით, საკუთარი პოზიცია არ დააფიქსირეს. აღსანიშნავია, რომ კომპანიების უმეტესობას მსგავსი გაფრთხილება საიტზე მითითებული არ აქვს. როგორც "ფორტუნას" ეროვნულ ბანკში უთხრეს, ისინი კანონპროექტზე კომენტარს მას შემდეგ გააკეთებენ, რაც განხილვები დაიწყება. საბანკოდან გამიჯნული ბიზნესის მარეგულირებელი ცვლილებების კენჭისაყრელად პარლამენტარები მზად არიან, თუმცა არავინ იცის ამის საშუალება როდის მიეცემათ.    

თამთა უთურგაშვილი

[post_title] => ვალების ქვეყანა - სესხებისა და ანაბრების გაცემა აიკრძალება [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => valebis-qveyana-seskhebis-da-anabrebis-gamcema-kriminaluri-saqmianoba-gakhdeba [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-12-22 14:12:38 [post_modified_gmt] => 2017-12-22 10:12:38 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=196674 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 3 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 239548 [post_author] => 6 [post_date] => 2018-05-07 15:11:03 [post_date_gmt] => 2018-05-07 11:11:03 [post_content] => ეროვნული ბანკის რეგულაციამ, რომელიც ბანკებს მომხმარებელთა გადამხდელუნარიანობის სრულფასოვანი ანალიზის გარეშე, სესხების გაცემას უკრძალავს, სესხებზე პრობლემა უკვე შექმნა. ორგანიზაცია „ბანკები და საზოგადოება“-ს ხელმძღვანელის გიორგი კეპულაძის ინფორმაციით, მომხმარებლები ორგანიზაციას დღეს დილიდან მიმართავენ.
ნაჩქარევი ცვლილებებით, პრობლემა ძირითადად თვითდასაქმებულებს ექმნებათ. დღეს დილიდან გვიკავშირდებიან მოქალაქეები, რომლებსაც პრობლემა შეექმნათ სესხის გაცემაზე. ჭარბვალიანობის პრობლემა მართალც არის ქვეყანაში და ამაში ლომის წილი სწორედ არასაბანკო სექტორზე მოდის. რეგულაციები ეხება საბანკო სექტორს, სადაც ისედაც კარგად ხდებოდა მომხმარებლის ფინანსური შესაძლებლობების შემოწმება. თუ მოთხოვნა არის ფულზე, ამ მოთხოვნას ვერაფერი გააქრობს. მომხმარებელს მოუწევს მიმართოს მიკროსაფინანსო ორგანიზაციას, სესხი შეიძლება არც ბანკშია იაფი, მაგრამ გაცილებით ძვირია კერძო ფინანსურ სექტორში. პრობლემა კიდევ უფრო გართულდება 2019 წლიდან, რეგულაციებს მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებიც დაექვემდებარებიან, შესაბამისად, მომხმარებლებს რჩებათ გზა - ლომბარდებს და კერძო მევახშეებს მიმართონ,“ -  ამბობს „ფორტუნასთან“ გიორგი კეპულაძე.
საბანკო სფეროს სპეციალისტის მოსაზრებით, ეროვნული ბანკის ახალი რეგულაციები განვადებებსაც შეაფერხებს, რაც საცალო ბიზნესს უქმნის პრობლემას. შემცირდება  სამომხმარებლო სესხების სეგმენტიც, რაც საბოლოოდ ქვეყნის ეკონომიკურ ზრდას შეამცირებს.  

"ტყუილი და სუსტი არგუმენტები" - მინისტრის პასუხი ოპონენტებს

      ფინანსთა მინისტრი მამუკა ბახტაძე, ოპონენტების მიერ გამოთქმულ არგუმენტს, რომ ახალი რეგულაციებით მოსახლეობის ნაწილს სესხებზე წვდომა შეეზღუდებათ, სუსტს უწოდებს.
"ის, რომ  სესხებზე ხელმისაწვდომობა შეეზღუდება მოსახლეობის ნაწილს, კერძოდ მოქალაქეებს, რომლებიც არიან მაგალითად რეპეტიტორები, არის ტყუილი და ძალიან სუსტი არგუმენტი, რომელიც ვერანაირ კრიტიკას ვერ უძლებს. ეს საგადასახადო რეფორმა ყველა მოქალაქეს შეეხება, ყველა ადამიანს ექნება საშუალება დარეგისტრირდეს და მიიღოს მცირე მეწარმის სტატუსი. ზღვარი, რაც ჩვენ დავაწესეთ, ყველა მოქალაქეს მოიცავს, მათ უნდა გადაიხადონ სიმბოლურად 1%-იანი გადასახადი. როდესაც ჩვენ ვსაუბრობთ საერთო თამაშის წესებზე, აქ იგულისხმება მთელი ფინანსური სექტორი, რადგან პრობლემის მიზეზი იყო ე.წ. ასიმეტრიული რეგულაცია ფინანსურ სექტორში. საბანკო სექტორს თავის რეგულაცია ჰქონდა, არასაბანკოს სხვა და საბოლოო ჯამში, ეს ყველაფერი არ იყო ერთიან რეგულაციაში მოქცეული და ეს იქცა პრობლემის ერთ-ერთ წყაროდ,“ - განაცხადა მინისტრმა Facebook-ის ეთერის მეშვეობით.  

რეგულაციის მოლოდინში

 

  ედუარდ შაინიანი სტილისტად 15 წელია მუშაობს, სილამაზის სალონიდან მიღებული სახელფასო შემოსავალი ბანკში ერიცხება, თუმცა გაცილებით მეტ შემოსავალს კერძო, ბინაზე მომსახურებით იღებს, იმ შემთხვევაში თუ ბანკი მხოლოდ ოფიციალურად დადასტურებულ ხელფასს გაითვალისწინებს, მას სესხის მოცულობა ეზღუდება. „სალონიდან მხოლოდ 400 ლარი მერიცხება, საკმაოდ ბევრი კლიენტი, სახლშიც ვაკეთებ ვარცხნილობებს, რეალური შემოსავალიც მეტი მაქვს. ახლა საკუთარი სალონის გახსნა მინდა, მაგრამ თუ მარტო 400 ლარს გაითვალისწინებს ბანკი, 4000 ლარზე მეტს ვერ ავიღებ, რაც სალონის გახსნისთვის საკმარისი არ არის,“ - ამბობს ედუარდ  შაინიანი.   მეორე შანსი „შავ სიაში" მოხვედრილებისთვის ეკონომიკური ზრდის შემცირებას მოკლევადიან პრესპექტივაში ეროვნული ბანკიც პროგნოზირებს, ქვეყნის მთავარი საფინანსო ინსიტუტი მთელ ფსონს გრძელვადიან სარგებელზე დებს. სებ-ის  ოფიციალურ პოზიციას იზიარებენ  „ახალგაზრდა  ფინანსისტთა ასოციაციაშიც“. „აფბას" ხელმძღვანელი პაატა ბაირახტარი სესხების ჩრდილოვან მხარეში გადატანის საფრთხეს ვერ ხედავს.
თუ რეალურად შევხედავთ რა სესხებზეა საუბარი, ასეთ სურათს მივიღებთ, ბიზნეს სესხის გაცემა შემოსავლის დადასტურების გარეშე ისედაც არ ხდებოდა, იპოთეკური სესხის აღებისას ქონება გირაოთი იტვირთება, ბანკი შემოსავლების დადასტურების გარეშე მხოლოდ 50 პროცენტს აფინანსებს. რეგულაცია ყველაზე მნიშვნელოვნად სამომხმარებლო სესხს შეეხო, ეს არ არის ის სესხები, რომელიც ეკონომიკის წახალისებას ემსახურება ან ბიზნესის წამოწყებას შეძლებდით. ბანკი სესხს დაუსაბუთებლად ისედაც არ გასცემდა, პირველ ეტაპზე შეიძლება ნაწილმა მიკროსაფინანსოებსაც მიმართოს, მაგრამ გასათვალისწინებელია მთავარი ფაქტორი, მიკროსაფინანოსებს აქამდეც ის ადამიანები მიმართავდნენ, ვისაც ბანკი არ აძლევდა სესხს. იგივე ითქმის მევახშეებზეც, მათთან პროცენტი იმდენად ძვირია, ადამიანები მხოლოდ უკიდურეს შემთხვევაში მიმართავენ მევახშეებს. მაშინ, როცა გაფუჭებულია საკრედიტო ისტორია ბანკშიც და მიკროსაფინანსოშიც,“ - ამბობს პაატა ბაირახრატი“ფორტუნასთან“.
„აფბა“ ახალი რეგულაციის დადებით ასპექტზე აკეთებს აქცენტს, საკანონმდებლო რეგულაცია საკრედიტო ისტორიის გადახედვასაც ითვალისწინებს. მომხმარებლებს, რომლებსაც საკრედიტო ისტორია გაფუჭებული ჰქონდათ და ე.წ. შავ სიაში იყვნენ, ბანკი სესხზე ავტომატურად უარს ეუბნებოდა, ახალი რეგულაციის მიხედვით, ბანკი სესხის მოთხოვნისას, მსგავსი კლიენტების ფინანსურ შემოსავლებს ხელახლა გადახედავს.     თამუნა გოგუაძე         [post_title] => "პრობლემები სესხზე უკვე გაჩნდა" - რჩებიან თუ არა მომხმარებლები მევახშეების იმედად [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => problemebi-seskhze-ukve-gachnda-rchebian-tu-ara-momkhmareblebi-mevakhsheebis-imedad [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-05-07 16:09:57 [post_modified_gmt] => 2018-05-07 12:09:57 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=239548 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 24 [max_num_pages] => 8 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => 1 [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => 1 [is_tax] => [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => 84eee98af47a6d7e5364045552ac4c13 [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) )

მსგავსი სიახლეები