თუ ბავშვს მაღალი სიცხე აქვს, როგორ მოვიქცეთ “სასწრაფო პედიატრის” მოსვლამდე – პედიატრ ეკა ყიფიანის რეკომენდაციები

პოპულარული

თუ ბავშვს მაღალი სიცხე აქვს, როგორ მოვიქცეთ “სასწრაფო პედიატრის” მოსვლამდე – პედიატრ ეკა ყიფიანის რეკომენდაციები

გრიპის დაავადების შემთხვევების გაზრდის გამო, ჯანდაცვის სამინისტრომ კომპლექსურ ღონისძიებები დაიწყო. როგორც ჯანდაცვის მინისტრმა დავით სერგეენკომ განაცხადა, ჯანდაცვის სამინისტრომ მიიღო გადაწყვეტილება, გააქტიუროს იგივე პროტოკოლი, რითაც მიმდინარე წლის დასაწყისში 3 კვირის განმავლობაში მუშაობდა. როგორც მინისტრმა აღნიშნა, გვაქვს დაახლოებით იგივე სიტუაცია, რაც მიმდინარე წლის იანვარ-თებერვალში. აქვე უნდა ითქვას, რომ ეს არ არის ეპიდემია, ეპიდემიას თავისი მახასიათებელი აქვს. იმის გამო, რომ გაზრდილია მნიშვნელოვნად მიმართვიანობა სასწრაფო დახმარების სამსახურებში, ჯანდაცვის სამინისტრომ მიიღო გადაწყვეტილება, გააქტიუროს  პროტოკოლი, კერძოდ,  შეიქმნა ახალი სადისპეჩერო, სადაც გადამისამართდება სხვადსახვა ჩივილების მქონე გამოძახებები და ზარები და უკვე ამ დაავადებების მართვას განახორციელებენ ოჯახის ექიმები. დამატებით გაიხსნება საოჯახო ცენტრები, რომლებიც 24/7-ზე რეჟიმში იმუშავებენ. ყველაზე მეტი მიმართვიანობა ამჯერად გრიპის ვირუსის გამოა.

ცალკე აღნიშვნის ღირსია სპეციალიზირებული ბავშვთა სასწრაფო სამედიცინო დახმარება, ”სასწრაფო პედიატრი”, რომელიც 24 საათის მანძილზე მუშაობს და პატარა პაციენტებს ემსახურება. რადგან პატარების თემა კიდევ უფრო სენსიტიურია მშობლებისთვის, გადავწყვიტეთ ახალი წლის დადგომამდე 2 დღით ადრე გავარკვიოთ, როგორ იმუშავებს ახალი წლის დღეებში სასწრაფი პედიატრი, ხომ არ იქნება რაიმე სახის შეფერხება და რაც მთვარია, რა სიმპტომების შემთხვევაში უნდა გამოვიძახოთ სასწრაფო. გადაცემის “სტუმრად ექიმთან” კითხვებს „სასწრაფო პედიატრი“–ს ხარისხის მართვის სამსახურის ხელმძღვანელი, პედიატრი ეკა ყიფიანი პასუხობს.

ქალაბტონო ეკა, პირველ რიგში გრიპის სიმპტომებზე მინდა გკითხოთ, იკლო თუ პირიქით, იმატა გამოძახებებმა?

გამოძახებების რაოდენობა მკვეთრად გაზრდილია, სექტემბერ-ოქტომბერთან შედარებით გაორმაგდა. როგორც წესი, გამოძახებების რაოდენობა პიკს აღწევს ხოლმე თებერვალში, თუმცა ალბათ ამინდის გამო ადრიანად დაიწყო ვირუსული ინფექციების ზრდა თავისი შესაბამისი გართულებებით. ჩვენი სამსახური აბსოლუტური მობილიზებით, კვალიფიციური კადრებითა და ბრიგადების რაოდენობის გაზრდით შეხვდა ამ ყველაფერს და მაქსიმალურად ვცდილობთ ჩვენდამი გაზრდილი მოთხოვნა მაქსიმალურად დავაკმაყოფილოთ.

რა არის ვირუსის მთავარი წყარო, მოავადე ადამიანი, თუ ამინდის ცვლილება?

არცერთი ერთმანეთს არ გამორიცხავს. დაბალი ტემპერატურა აქვეითებს იმუნიტეტს და ვირუსის მიმღეობა ბევრად უფრო მაღალია, ვიდრე ჩვეულებრივი ტემპერატურის პირობებში. ის რაც ავრცელებს ვირუსს, არის ჰიგიენის წესების ცოტათი არასწორად გაგება და თავშეყრის ადგილები, ვგულისხმობ ბაღსა და სკოლას. პედიატრებისგან მინდა რეკომენდაციის სახით ვთქვა, რომ მაქსიმალურად ხშირად ანიავონ საკლასო ოთახები, ყოველ ათ წუთში ერთხელ განიავებული ოთახი მინიმუმადე დაიყვანს ვირუსის გავრცელების რისკს. იქ, სადაც არ ხდება ოთახის განიავება, ჩართულია გათბობა და არ ხდება ბოლომდე გამოჯანმრთელებული ბავშვის მიყვანა, არის იდეალური გარემო იმისათვის, რომ ვირუსული ინფექცია გავრცელდეს.

რა დროში უნდა იყოს სასწრაფო გამოძახებიდან მისამართზე?

არის შემთხვევები, როდესაც დედას ტელეფონი გათიშული არ აქვს და სასწრაფო უკვე მასთან არის და არის შემთხვევები, როდესაც ვიგვიანებთ, თუმცა ვცდილობთ ეს არ იყოს 30-40 წუთზე მეტი. სამწუხაროდ, ამ ყველაფერს რამდენიმე ფაქტორი განაპირობებს. ბავშვთა სასწრაფო პედიატრი არის 15 წლიანი ორგანიზაცია, რომელიც დგას ბავშვების სადარაჯოზე, ვამატებთ ახალ სერვისებს, ინოვაციებს… როდესაც ხდება ზარის შემოსვლა დაუყონებლივ გადის თავისუფალი ბრიგადა გამოძახებაზე. მაგრამ თუ მშობელი ჯერ რეკავს სადაზღვევო კომპანიაში და შემდეგ უკვე სადაზღვევო კომპანია გვიკავშირდება ჩვენ, ეს რა თქმა დროს მოითხოვს. ძალიან გვირთულებს მდგომარეობას საცობები, მოგეხსენებათ, არის უბნები, სადაც დროულად გადაადგილება პრაქტიკულად შეუძლებელია. ჩვენ ვახდენთ მუდმივ კომუნიკაციას მშობელთან, რადგან ის დაბნეულია, ღელავს და ეს გადადის ბავშვზეც. როდესაც პედიატრი მშობელთან ხაზზეა, ის უფრო მშვიდად არის.

რა შეიძლება გააკეთოს მშობელმა, სანამ მასთან მივა სასწრაფო. რა არის პირველადი დახმარება მაღალი ტემპერატურის დროს, ან ძლიერი ხველის დროს?

16 112 არის ჩვენი უნივერსალური ნომერი, რომელიც შევქმენით იმისთვის, რომ ნებისმიერი მსგავსი ტიპის პრობლემა იყოს მოგვარებული. გარდა იმისა, რომ ბინაზე იღებთ ამბულატორიულ და გადაუდებელ დახმარებას და ეს განასხვავებს სწორედ ჩვენს სამსახურს ჩვეულებრივი სასწრაფო დახმარებისგან. გადაუდებელ მდგომარეობას ბავშვებში ბევრი რამ ქმნის. რთულია, მზა რეკომენდაცია მოგცეთ, რომელიც ყველა მდგომარეობას მოერგება. დარეკეთ და გაესაუბრეთ პედიატრს, 24 საათის განმავლობაში მზად ვართ პირველადი რეკომენდაცია პედიატრისგან მოისმინოთ. მაღალი ტემპერატურისას მშობელმა პირველ რიგში ბავშვს უნდა მისცეს დამწევი, თუ არ იცით დოზირება, დარეკეთ 16 112-ზე. თუკი ბავშვს აქვს ხველება, ეცადეთ, იყოს ჟანგბადით გაჯერებულ ოთახში, სანამ სასწრაფო დახმარების ექიმი მოვა.

რა შედის სასწრაფო დახმარების ექიმის კომპეტენციაში და რა სცილდება მისი კომპეტენციის ფარგლებს?

ის რაც ჩვენ 112-სგან განგვასხვავებს, გახლავთ ის, რომ არ ვემსახურებით მხოლოდ გადაუდებელ დახმარებას, ჩვენს მიერ ხდება წინასწარი დიაგნოზის განსაზღვრა და შესაბამისი მკურნალობის დანიშვნა მუდმივი პატრონაჟით მის გამოჯანმრთელებამდე. სასწრაფო პედიატრს შეუძლია ბინაზე ჩაატაროს სატურომეტრია, შაქრის განსაზღვრა სისხლში, სასიცოცხლო პარამეტრების შეფასება, აუსკულტაცია, ჭრილობის პირველადი დამუშავება და ა.შ.

თქვენი ერთ-ერთი მთავარი ამოცანაა მაქსიმალურად შეამციროთ პაციენტების ჰისპიტალიზაცია, რა არის ის ჩივილი, რა დროსაც აუცილებელია ბავშვის საავადმყოფოში გადაყვანა?

ჩვენი სტატისტიკით ძალიან ვამაყობთ, 100%-დან მხოლოდ 3%-ში გვაქვს გადაყვანა. რაც შეეხება ჩვენებას, რომელიც ამერიკის პედიატრთა აკადემიის მიერ არის განსაზღვრული, ეს არის მაღალი ტემპერატურა სამ თვემდე ასაკის ბავშებში, სამი თვის ზემოთ კი სითხისა და საკვების არ მიღება და მესამე, ბავშვის ზოგადი მდგომარეობა, როდესაც არ არის კონტაქტური, არის მოდუნებული და ა.შ. თუ რა ჭირს პატარას, ამის განსაზღვრა უკვე კლინიკაში უნდა მოხდეს.

არსებობს თუ არა ვირუსების წინააღმდეგ პრევენციის საშუალებები და იკლო თუ იმატა იმ პაციენტებში ვირუსების რაოდენობამ, რომლებსაც აქვთ გაკეთებული გრიპის ვაქცინა?

გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინა სულ რამდენიმე წლის წინ აშშ-ში შეიქმნა, შესაბამისი ტექნიკური დამუშავებით, არის აბსოლუტურად უსაფრთხო ვაქცინა. ერთადერთი მისი გამოყენება არ შეიძლება კვერცხის გულზე მძიმე ალერგიის დროს. იმდენად კარგი შედეგები დაიდო, რომ აშშ-ში გეგმიურ კალენდარში შეიტანეს. ჩვენთან იმუნიზაციაზე კითხვის ნიშნები მაინც არის. ყველა მშობელს სურს ჯანმრთელი შვილი ჰყავდეს, თუმცა მათგან 25% არაიმუნიზებულია და ეს ბავშვები 12 უმძიმესი დაავადებისთვის არის განწირული. რა საკვირველია აცრილი ბავშვი გაცივდება, შეხვდება ვირუსი, მაგრამ გართულების პრევენციას რომ ნამდვილად ახდენს, ეს უკვე დადასტურებულია. ბავშვთა სასწრაფო პედიატრი იზიარებს რეკომენდაციას, რომ უნდა გაიკეთოთ გრიპის აცრა. იდეალური პერიოდია არაუმეტეს ნოემბრის ბოლო შაბათ კვირას, ამის შემდეგ ის უკვე კარგავს თავის ღირებულებებს. ჩვენი შიდა კვლევის მიხედვით, რა საკვირველია აცრილი პაციენტები ავადობენ, მაგრამ მათ არ სჭირდებათ ანტიბიოტიკებით თერაპია, ან ჰოსპიტალიზაცია.

რას იტყვით თვითნებურ მკურნალობაზე?

ეს საკმაოდ აქტუალური საკითხია. ხდება გამოცდილებების გაზიარება, წამალი არ არის უსაფრთხო და არავინ არის დაზღვეული მისი გვერდითი მოვლენებისგან. ძალიან კარგია ის, რომ ანტიბიოტიკის შეძენა აღარ შეიძლება რეცეპტის გარეშე. ვირუსული ინფექციის დროს ანტიბიოტიკის მიღება იგივეა, რომ წყალი დალიო და გარდა შედეგის არ ქონისა, ანტიბიოტიკი ამ დროს ასუსტებს იმუნიტეტს. როდესაც გართულებასთან გვაქვს საქმე, აღარ რჩება ექიმს არჩევანი რა დაუნიშნოს. ყველას ვურჩევ, არ მიიღოთ წამალი ექიმის გარეშე. რვა ავადობა წელიწადში, რომელიც არ რთულდება ბაქტერიული ინფექციით, ნორმაა და არ ნიშნავს იმას, რომ სუსტი იმუნიტეტი აქვს. ამ დროს ხდება ვირუსებისა და ორგანიზმის ნაცნობობის ჩამოყალიბება, რაც აუცილებელია, რადგან სტერილური გარემო დამღუპველია. ვიტამინები იმუნიტეტს არ ამაღლებს, უმრავლესობა ვიტამინებისა, რაც შემოდის, საერთოდ არ შეიწოვება ორგანიზმის მიერ. ერთადერთი, ეცადეთ იკვებოთ ჯანსაღად, ბალანსირებულად და ისეირნეთ სუფთა ჰაერზე.

რას გვეტყვით ტერმინ „გაციებაზე“?

მთელს მსოფლიოში გამოიყენება ეს ტერმინი და ნიშნავს მსუბუქ ვირუსულ ინფექციას, რომელიც მიმდინარეობს ტემპერატურის გარეშე, ცხვირიდან გამონადენით, ყელის ტკივილით და ა.შ. მას არავითარი კონკრეტული მკურნალობა არ სჭირდება, სასურველია ბევრი სითხე და თუ არის მაგალითად თავის ტკივილი, მივცეთ ბავშვს ტკივილის საწინააღმდეგო წამალი. ფრაზა არ გადაგედება, ვირუსი არ მაქვს, რა თქმა უნდა აზრს მოკლებულია. საჭიროა ჰიგიენის წესების სწორად დაცვა, არ არის სასურველი ამ დროს ესტუმროთ ჩვილ ბავშვს.

როგორ იმუშავებს სასწრაფო პედიატრი ახალი წლის დღეებში და კონკრეტულად ახალის წლის ღამეს, 31 დეკემბერს?

ბავშვთა სასწრაფო პედიატრი სრული დატვირთვით იმუშავებს საახალწლო პერიოდში, ისევე როგორც დანარჩენ დღეებში. გვყავს 17 ბრიგადა მთელი ქალაქის მასშტაბით და ვფარავთ ქალაქის შემოგარენსაც. გვაქვს რამდენიმე ფილიალი, რომ ნაკლები იყოს დაგვიანების ალბათობა. ალერგიული რეაქციებისას, მაგალითად გამონაყარის, ან სუნთქვის გაძნელებისას დაუყონებლივ უნდა გამოიძახონ მშობლებმა სასწრაფო პედიატრი, თუმცა ეცადეთ, ზომიერება დაიცვათ ტკბილეულთან მიმართებაში. ალერგიული რეაქცია სწრაფად პროგრესირებს და ამიტომ დაუყონებლივ უნდა მოხდეს ჩარევა. სამ დღეზე მეტ ხანს თუ გრძელდება ტემპერატურა, ასევე საჭიროა პედიატრის გამოძახება. მე გისურვებთ ისეთ დღეებს, როდესაც არ დაგჭირდებათ ექიმის გამოძახება.

ხშირია პიროტექნიკის გამოყენებისას მიღებული დამწვრობა…

ყველა მათგანს აქვს მინიშნება/რეკომენდაცია, რომ ბავშვებისგან შორს უნდა იყოს. ყველა მშობელს ვურჩევ დაიცვან პიროტექნიკის გამოყენებისას ინსტრუქცია.

გადაცემის ჩანაწერი

რჩევები /

|

29 დეკემბერი, 2016

|

საკვანძო სიტყვები

WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => stumrad-eqimtan
                                    [1] => eka-yifiani
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 99211
                )

        )

    [query_vars] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => stumrad-eqimtan
                                    [1] => eka-yifiani
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 99211
                )

            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [static] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 10720
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [paged] => 0
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [order] => DESC
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => stumrad-eqimtan
                                    [1] => eka-yifiani
                                )

                            [field] => slug
                            [operator] => IN
                            [include_children] => 1
                        )

                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                    [0] => mob1n_term_relationships
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                    [post_tag] => Array
                        (
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => stumrad-eqimtan
                                    [1] => eka-yifiani
                                )

                            [field] => slug
                        )

                )

            [primary_table] => mob1n_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  mob1n_posts.ID FROM mob1n_posts  LEFT JOIN mob1n_term_relationships ON (mob1n_posts.ID = mob1n_term_relationships.object_id) WHERE 1=1  AND mob1n_posts.ID NOT IN (99211) AND ( 
  mob1n_term_relationships.term_taxonomy_id IN (11873,10720)
) AND mob1n_posts.post_type = 'post' AND ((mob1n_posts.post_status = 'publish')) GROUP BY mob1n_posts.ID ORDER BY mob1n_posts.post_date DESC LIMIT 0, 3
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 132047
                    [post_author] => 4
                    [post_date] => 2017-05-18 13:44:49
                    [post_date_gmt] => 2017-05-18 09:44:49
                    [post_content] => 17 მაისს გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“ ბავშვთა სწორ კვებას დაეთმო. როგორი უნდა იყოს კვების რაციონი გაზაფხული-ზაფხულის სეზონზე, რომელ ხილს აქვს ყველაზე სასარგებლო თვისებები და რა ასაკიდან არის რეკომენდებული მისი მიღება, რა ფორმით ვლინდება ზაფხულის სეზონისთვის დამახასიათებელი ნაწლავური ინფექციები და რომელია დასვენების საუკეთესო ადგილი ბაშვებისთვის – ამ და სხვა საინტერესო თემებზე  მედიცინის დოქტორმა, პედიატრმა ეკა უბერმა ისაუბრა.

მშობლები ხშირად ჩქარობენ ბავშვებისთვის ხილის მიცემას. როგორია თქვენი რეკომენდაცია ხილთან დაკავშირებით, რომელი ხილი უნდა ვაჭამოთ ბავშვს და რა ასაკიდან?

პირველ რიგში, ყურადღებას გავამახვილებ რა უპირატესობა აქვს ხილს და რა სასარგებლო შემადგენლობები აქვს მას - ეს არის უჯრედისი, ვიტამინები და კარატინოიდები, ანუ ბეტა კაროტინი, რომელიც ძალიან დიდ როლს ასრულებს ნივთიერებათა ცვლაში, სიმსივნური დაავადებების პრევენციაში და ა.შ. ზოგადად, ერთი წლის ზემოთ ასაკის ჯანმრთელი ბავშვებისთვის, რომლებსაც კონკრეტული კომპონენტების მიმართ ალერგია არ აღენიშნებათ, არც ერთი ხილი უკუჩვენებას არ წარმოადგენს. მთავარი ის არის, რომელი ხილით უნდა დავიწყოთ და რა რაოდენობით. საქართველო მდიდარია ხილით და სასურველია, ყოველთვის სეზონური, ადგილობრივი ხილით დავიწყოთ. საზღვარგარეთიდან შემოსული ხილი გამოიყურება ლამაზად, არ ფუჭდება, რადგან ის სავსეა სხვადასხვა დანამატებით და ის საერთოდ არ არის საჭირო ბავშვისთვის.

დავიწყოთ ვაშლით, რომელიც მდიდარია უჯრედისით, ვიტამინებით და აპექტინით - ეს არის ნივთირება, რომელიც წმენდს ნაწლავებს და ცუდი ქოლესტერინის ნორმალიზებას უწყობს ხელს. ერთ-ერთი სასარგებლო პროდუქტი არის ატამი, რომელიც მდიდარია კალციუმით, რკინით A და C ვიტამინებით და ის აუცილებლად სეზონზე უნდა მივცეთ ბავშვს. შეგვიძლია სეზონზე ჩვენ თვითონვე შევინახოთ ატამი, რომელსაც ფოლგის ქაღალდში გავახვევთ, ჩავდებთ საყინულეში და მოგვიანებით მივართმევთ პატარას.

რაც შეეხება კენკროვანებს, ძალიან ხშირია ალერგიული რეაქციები და ამიტომ მათი მიცემის დროს ცოტა მეტი სიფრთხილე გვჭირდება. კენკროვანები შეიცავენ წიწვებს, რომლებშიც შესაძლოა ბაქტერიებისა და ინფექციის წყარო იყოს, ამიტომ ერთი წლის ასაკის ბავშვებში თერმულად დაუმუშავებელს ხილს ვერიდებით. თუ ძალიან უნდა მშობელს, შეუძლია კომპოტი გააკეთოს და ისე მისცეს ბავშვს. რაც შეეხება ბანანს, მას ჩვენს ქვეყანაში არ აქვს ის ეფექტი, რაც რეალურად უნდა ჰქონდეს. გავითვალისწინოთ, რომ დიდი რაოდენობით ფრუქტოზას ბავშვი კარგად ვერ ინელებს, მაგალითად ერთი ვაშლი მისთვის კარგია, მაგრამ სამი ვაშლი შესაძლოა დიარეის მიზეზი გახდეს.

თავდაპირველად ხილის მიცემა მშობელმა უნდა დაიწყოს თერმული დამუშავებით, შემდეგ კი ცოცხალი მცირე და ზომიერი რაოდენობით გააგრძელოს. 



ახლა მარწყვის სეზონია...

მარწყვი საფრთხილო პროდუქტია, ისევე როგორც საზამთრო და ნესვი. პროდუქტი, რომელიც მიწასთან ახლოს არის კარგად იწოვს ნიტრატებსა და ქიმიკატებს. ამიტომაც, სასურველი არ არის სამ წლამდე ასაკში აღნიშნული ხილის მიღება. ყველა ხილი შეიცავს შაქარს, ფრუქტოზას, რომელიც ასევე ზრდის ენდოკრინული დაავადებების განვითარების რისკს. ყველაფერში უნდა დავიცვათ ზომიერება, რადგან დიდი რაოდენობით შაქრის მიღება სასურველი არ არის. საკმაოდ კალორიულია ყურძენი, მსხალი, ლეღვი, კარალიოკი, ამიტომაც არის მათი ზომიერად მიღებაა საჭირო.

არსებობს თუ არა ხილი, რომელიც კარგად მოქმედებს დაბალ ჰემოგლობინზე და მისი მიღება რეკომენდებულია რკინადეფიციტური ანემიის დროს? 

მაგალითად, ატამში არის დიდი რაოდენობით რკინის შემცველობა, მაგრამ კვებითი კომპონენტებით, უკვე განვითარებული დეფიციტის შევსება არ ხდება. ჯანმრთელი კვება არის პრევენცია, მაგრამ უკვე განვითარებული დეფიტი უნდა შეივსოს მედიკამენტებით.

რას იტყვით ბოსტნეულზე, რომელიც გაზაფხულის სეზონზე შემოდის და რამდენად რეკომენდებულია ის პატარებისთვის? 

ბოსტნეულთან მიმართებაში საკითხი უფრო მსუბუქად დგას. ბოსტნეულიც შეიცავს დიდი რაოდენობით კარატინიოდებსა და უჯრედისს. აქაც უნდა გავითვალისწინოთ ადგილობრივი პროდუქტის უპირატესობა. მშობლებს ხშირად ეჩქარებათ ახალი კარტოფილის მიცემა პატარებისთვის. რეალურად კი, სანამ კარტოფილი კარგად არ შემოვა, სასურველი არ არის მიცემა, ხოლო ერთ წლამდე საერთოდ არ არის საჭირო. კარტოფილში ბევრი ვიტამინი არ არის, არსებობს უფრო მეტად სასარგებლო პროდუქტი, მაგალითად ბროკოლი, ან ყაბაყი, რომელიც სავსეა ვიტამინებითა და მიკროელემენტებით. რაც შეეხება კიტრს, მისი მიცემა წლადე ასაკში არ შეიძლება, მასში ბევრი წყალია და ნაკლები მიკროელემენტები.



არის თუ არა პროდუქტები, რომელიც გაზაფხულზე უნდა შეიზღუდოს და რეკონედებულია თუ არა სეზონურად შეიცვალოს ბავშვის კვების რაციონი?

ზოგადად, სამ წლამდე ასაკის ბავშვებში კვების რაციონი არ იცვლება. აუცილებელი პირობაა ცილები, ცხიმები, ნახშირწყლები. ცილები წარმოდგენილია ხორცით თევზითა და პარკოსნებით, მაგალითად ლობიოთი. ხორცი ან თევზი აუცილებელი პირობაა ყოველდღიური რაციონისთვის, სეზონის მიუხედავად. ვაშლის წვენის მიცემას ადრეულ ასაკში არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს, როგორც კი პატარას ტკბილს, შაქრით მდიდარ პროდუქტს შესთავაზებთ, შესაძლოა, ბოსტნეულმა დისკომფორტი გამოიწვიოს. ამიტომ, სასურველია ჯერ ხორცისა და ბოსტნეულის დაგემოვნება მოხდეს, რადგან გემოვნების რეცეპტორების ჩამოყალიბება ამ ასაკში ხდება, რასაც შესთავაზებ, ისეთი გემოვნება ჩამოუყალიბდება. მაგალითად, ადაპტირებული რძის ნარევი, რომელიც ჩვენი გადმოსახედიდან უგემურია, პატარას ძალიან მოსწონს. ჩემი რჩევაა, ნუ იჩქარებენ მშობლები თავისუფალი ნახშირწყლების, შაქრებისა და ცხიმების, საფუარით სავსე ფუნთუშეულის დაგემოვნებას. ამ დროს ყალიბდება შერჩევითი უმადობა. ამიტომ ბავშვი ძალიან კარგად მიირთმევს ნახშირწყალს და ცხიმებს, მაგრამ უარს ამბობს ჯანსაღ კვებაზე.

რას იტყვით ხილფაფებზე, რომლებიც აფთიაქებში იყიდება...

ბავშვთა კვება ერთადერთი ხაზია, რომელიც მკაცრად კონტროლდება მსოფლიოს ჯანდაცვის ორგანიზაციების მიერ. ბავშვთა კვების პროდუქტი უნდა იყოს ბიო, კონსერვატებისგან, საღებავებისგან და სხვა მავნე ნივთიერებებისგან თავისუფალი. ასეთი პროდუქტი თერმულად არის მოხუფული და წესით დანამატების გარეშეც კარგად უნდა ინახებოდეს.

რა რეკომენდაციები გაქვთ ბავშვებისთვის, რომლებსაც არ უყვართ ხილი?

ხშირად მშობელი ამბობს, რომ ბავშვი არაფერს ჭამს, ამ დროს ექიმი ბავშვის წონასა და სიმაღლეს ამოწმებს და თუ ის ასაკობრივ ნორმას შეესაბამება, საქმე გვაქვს შერჩევით უმადობასთან. ბავშვმა დააგემოვნა ნახშირწყლები, აქედან იღებს კალორიებს და უარს ამბობს ჯანმრთელ კვებაზე. ვარკვევთ, ბავშვი არასწორად ჭამს თუ ნამდვილად უმადობა აქვს. თუ სახეზეა უმადობა და ამას ერთვის ასაკობრივ ნორმასთან ჩამორჩენა, ვიწყებთ სხვადასხვა სახის კვლევებს უმადობის ზუსტი მიზეზის დასადგენად.

უნდა დავაძალოთ თუ არა ბავშვს ჭამა?

ეს არის ჩვენი გენეტიკური თვისება. საქართველოში ოჯახი ვალდებულია, რომ ბავშვმა კარგად ჭამოს. რეალურად დაძალების ინსტიტუტი ვერ მუშაობს ისე, როგორც საჭიროა, პირიქით, როგორც კი ბავშვს  ვაძალებთ რაიმე პროდუქტს, მას აგრესია უჩნდება და უარს ამბობს იმ პროდუქტზე, თუნდაც ძალიან მშიერი იყოს. გაითვალისწინეთ, რაც უფრო გვიან დააგემოვნებინებთ „გემრიელ“ პროდუქტებს, მით უკეთესია.  ბავშვმა ხომ არ იცის, რა გემო აქვს კანფეტს, შოკოლადს, ნამცხვარს...



რა სიხშირით შეიძლება ბავშვისთვის ნაყინის მიცემა? 

ნაყინი არ არის პროდუქტი, რომელიც კატეგორიულად უნდა შეიზღუდოს, მაგრამ აქაც ზომიერებაა საჭირო და დღის განმავლობაში 100-150 გრამი საკმარისია. თუკი ბავშვი ნაყინს კარგად იტანს და სასუნთქი სისტემის გადაციება არ ხდება, ან ნუშურები არ აქვს მორეციდივე ჩირქოვანი პროცესით, პრობლემა არ არის. ნაყინში დიდი რაოდენობით შაქარია, ამიტომ ერთი ულუფა დღის განმავლობაში სრულიად საკმარისია.

როგორ და რამდენ ხანს უნდა ისვენებდეს ბავშვი ზაფხულში?

ბავშვის გარეთ გაყვანა ჯანსაღი ცხოვრების ერთ-ერთი კომპონენტია, ნებისმიერ ამინდში, მაშინაც კი როდესაც ქარია, ის ორი საათი მაინც უნდა იყოს ჰაერზე. რაც შეეხება დასვენებას, ამ დროს ყველაზე სასარგებლოა მთა, მინიმუმ 1 200 მეტრი ზღვის დონიდან. იქ სადაც ბევრი სიმწვანე და ბევრი სუფთა ჰაერია, ბავშვისთვის ძალიან სასარგებლოა. ადაპტაციას 7-10 დღეში სჭირდება და შესაბამისად შეცვლილი გარემოს აღქმას ორგანიზმი სწორედ ამის შემდეგ იწყებს - ამიტომ მინიმუმ ორი კვირა მაინც ბავშვი მთიან კურორტზე უნდა გვყავდეს. მიიჩნევა, რომ ურბანული ბავშვები უფრო ხშირად ავადობენ, განსაკუთრებით რესპირატორული პათოლოგიებით, ვიდრე სოფელში მცხოვრები ბავშვები.
გირჩევთ, ერთ წლამდე ასაკის ბავშვები ქალაქიდან შორს არ გაიყვანოთ, რომ საჭიროების შემთხვევაში სამედიცინო პუნქტთან ახლოს იმყოფებოდეთ. ასევე, სასურველია 3-4 წლამდე ბავშვი არ მოხდეს ზღვის კურორტზე.
ბავშვები, რომლებსაც განსხვავებული პრობლემები აქვთ, მაგალითად ხველა, ან გლანდების პრობლემა... უნდა შევარჩიოთ თუ არა დასვენების ადგილი ამის მიხედვით? სკოლამდელი ასაკის ბავშვებში, ძირითადად, რესპირატორული ინფექციებია გავრცელებული. მთავარია ბავშვი იყოს ჰაერზე და ინფექციური წყაროსგან შორს. მოზრდილ ადამიანებს აქვთ იმუნიტეტი და იშვიათად ავადობენ, ხოლო სამ წლამდე ასაკის ბავშვებს იმუნიტეტი პრაქტიკულად არ აქვთ და მის გამომუშავებას სწორედ ვირუსების შეხვედრა უწყობს ხელს. შესაძლებელია იმუნიტეტის ხელოვნურად ჩამოყალიბება გარკვეული აცრების ჩატარების შედეგად. ბავშვებს, რომლებსაც აქვთ ძვალ-სახსროვანი პრობლემები, ასეთი პატარებისთვის თუ შეიძლება ზღვაზე წაყვანა? ინსოლაციის შემთხვევაში ძალიან რთულია ზომიერების დაცვა. ზღვისპირა კურორტებზე ბავშვი გარეთ მხოლოდ 10:00 საათამდე უნდა იყოს, ამის შემდეგ დაცული უნდა იყოს ულტრაიისფერი სხვივებისგან, გარდა ამისა, ზღვაზე აკლიმატიაზაცია უფრო ხანგრძლივია და შესაძლებელია 10-12 დღემდეც გაგრძელდეს. აკლიმატიზაციას ხელს უწყობს დიდი რაოდენობით სითხის მიცემა, ჩვეული რეჟიმის დაცვა და ა.შ. თუ ყველა რეკომენდაციას დავიცავთ, არის თუ არა ეს გარანტი იმისა, რომ ზამთარში ვირუსებისგან თავი დავიცვათ? პირველ რიგში ადაპტირებული, სრულფასოვანი კვება, ძილისა და სიფხიზლის პერიოდების დაცვა ძალიან მნიშვნელოვანია. სამ წლამდე ასაკში ბავშვს 21:00 საათზე სასურველია ეძინოს. მშობლები ხშირად ამბობენ, რომ არ იძინებს მათი პატარა. ირკვევა, რომ ღამის ორ საათზე იმიტომ იძინებს, რომ დღის 12:00 საათამდე  არ იღვიძებს. მთავარია რაც შეიძლება დიდი ხანი სეირნობა, ჯანრთელი ცხოვრების წესი, დროული ვაქცინაცია ეს ყველაფერი, რა თქმა უნდა თავის შედეგს გამოიღებს. როგორ უნდა მოვემზადოთ ახალი სეზონისთვის? გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინა სექტემბრის ბოლოს, ოქტობრის დასაწყისში შემოდის ხოლმე. ყოველ წელს იქმნება ახალი ვაქცინა, რომელიც დაფუძნებულია გასული წლების ვირუსებზე, ეს არის მზა იმუნიტეტი ორგანიზმისთვის და პლუს ამას, ვაქცინას ემატება 25% შესაძლო მუტაციებისა. ერთი ვირუსით ადამიანი ერთხელ ავადობს, გრიპის ვირუსი იმდენად სწრაფად განიცდის მუტაციას, რომ ორგანიზმი ვეღარ ცნობს მას და იგივე სიმპტომებით ავადდება, თუმცა სახეშეცვლილი ვირუსებით. მარტო ვაქცინაცია არ იქნება რა თქმა უნდა ეფექტური, გავიმეორებ, საჭიროა სრულფასოვანი კვება, შესაძლებელია კვებითი დანამატების მიღებაც, თუკი ბავშვი არ იკვებება ისე, როგორც საჭიროა. ვიტამინების მიღება ხშირად არაჯანსაღი პროდუქტების მიღებისკენ ლტოლვას აძლიერებს. რა სიმპტომებით ვლინდება ნაწლავური ინფექციები? ნაწლავური ინფექციები სეზონური ხასიათისაა, უხშირესად ვირუსული ეტიოლოგიით არის წარმოდგენილი და ამისი მიზეზი ხშირად არის როტა ვისრუსი. ჩვენს ქვეყანაში კეთდება როტა ვირუსის საწინააღმდეგო აცრა, რომელიც ნაწილობრივ იცავს ორგანიზმს დიარეის განვითარებისკენ. რითია საშიში ეს დაავადება? რომ არ მოხდეს სითხის დიდი რაოდენობით დაკარგვა და დაკარგულსა და მიღებულ სითხეს შორის წინასწორობის დარღვევა. ხშირად, ასეთი ინფექციისას დამახასიათებელია გულის რევა, გახშირებული ნაწლავთა მოქმედება. ხშირად განავალში სითხისა და ლორწოს შემცველობა. ამ დროს პირველი წამალი არის ორგანიზმის სითხით დატვირთვა. აფთიაქებში მრავალად მოიძებნება ელექტროლიტური ხსნარები, რომლებიც ჩანაცვლებით თერაპიას გულისხმობენ. ამ დროს მედიკამენტის მიცემა საჩქარო არ არის, პირველი არის სითხით შევსება, ანუ რეჰიდრატაცია. თუკი გახშირებული ნაწლავთა მოქმდება აქვს ბავშვს, მშობელმა  აუცილებლად უნდა მიმართოს ექიმს. ამ დროს მისაღებია ყველანაირი სითხე უკიდურეს შემთხვევაში, თუმცა სასურველია ელექტროლიტური ხსნარები, რომლებიც მიღებულ სითხეს ორგანიზმში აკავებენ. როდის უნდა მივმართოთ ექიმს ნაწლავური ინფექციების დროს? ადრეული ასაკის ბავშვებთან მიმართებაში მშობლის ნდობა ძალიან რთულია, რადგან ის ადეკვატურად ვერ შეაფასებს, არის თუ არა გაუწყლოვანების საშიშროება, ამიტომ პირველივე სიმპტომების გამოჩენისთანავე უნდა შეეხმიანოს ექიმს, რადგან უფრო სწრაფად აღმოიფხვრება პრობლემა. გაცილებით ეფექტურია პეროლარულად მიღებული სითხეები და არა გადასხმა. გადასხმა არის ალტერნატივა იმ შემთხვევაში, თუ ბავშვი საჭირო რაოდენობით სითხეს ვერ იღებს. პირველი ორი დღის განმავლობაში მშობლის ძალისხმევაა საჭირო, რომ ბავშვს სითხის ადეკვატური რაოდენობა მიაწოდოს და ექიმმა უნდა შეაფასოს, რამდენად სწორია მისი სახლის პირობებში მკურნალობა. არსებობს თუ არა დაავადებები რომლებიც გაზაფხულსა და ზაფხულში უფრო მეტად არის გამოვლენილი? ვიტყვი, რომ საზოგადოებაში გავრცელებული ”ენტეროვირუსები” სრულად სხვა დაავადებების გამომწვევია და ის არაფერ კავშირშია გახშირებულ ნაწლავთა მოქმედებასთან. ეს ტერმინი არასწორია ნაწლავურ ინფექციებთან. სკოლამდელი ასაკის ბავშვი ავადობს ხშირად და ეს არის ნორმა, უფრო მეტიც, თუ მას არ უტარდება ვაქცინაცია, ეს განაპირობებს იმუნიტეტის გამომუშავებას. დიარეულ დაავადებებს ახასიათებს სეზონურობა, ვლინდება გაზაფხულის ბოლოსა და ზაფხულში, ხოლო რესპირატორულ დაავადებებს, შემოდგომასა და ზამთრის პერიოდში ვხვდებით. მთავარია ჰიგიენის წესების დაცვა, ხელების ხშირი დაბანა. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/05/stumrad-ekimtan-17-maisi.mp3"][/audio] [post_title] => რა ასაკიდან წავიყვანოთ ბავშვი ზღვაზე და როგორ შევუდგინოთ კვების რაციონი – რეკომენდაციები ეკა უბერისგან [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => ra-asakidan-waviyvanot-bavshvi-zghvaze-da-rogor-shevudginot-kvebis-racioni-rekomendaciebi-eka-uberisgan [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-05-18 14:40:21 [post_modified_gmt] => 2017-05-18 10:40:21 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=132047 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [1] => WP_Post Object ( [ID] => 129966 [post_author] => 4 [post_date] => 2017-05-11 14:33:17 [post_date_gmt] => 2017-05-11 10:33:17 [post_content] => 10 მაისს გადაცემა ”სტუმრად ექიმთან” ალერგიას მიეძღვნა. როგორ ვლინდება საგაზაფხულო ალერგია, რომელ საკვებს უნდა მოვერიდოთ გაზაფხულ-ზაფხულის სეზონზე, როგორ განვასხვავოთ ალერგიული გამონაყარი სხვა ინფექციებისგან, როგორ ვუმკურნალოთ ალერგიულ ხველას, რინიტსა და ატოპიურ დერმატიტს. ამ და სხვა საინტერესო თემებზე გადაცემაში ალერგოლოგ-იმუნოლოგმა ბიძინა კულუმბეგოვმა ისაუბრა. გაზაფხული ალერგიის თვალსაზრისით ყველაზე მწვავეა, რა არის ამისი მიზეზი? მიიჩნევა, რომ გაზაფხული ალერგიული გამწვავებების სეზონია. დავიწყოთ იმით, თუ რა არის ზოგადად ალერგია და რატომ არსებობენ ალერგიული ადამიანები.
ალერგია არის გენეტიკური წინასწარ განწყობა, რომლის დროსაც, ადამიანის ორგანიზმი, კერძოდ იმუნური სისტემა, რაღაც ტიპის ანტიგენებზე, რასაც ჩვენ ალერგენებს ვეძახით, რეაგირებს ისე, როგორც არ რეაგირებს არაალერგიული, ანუ ჯანმრთელი ადამიანის იმუნური სისტემა.
ალერგენები მსოფლიოში ძალიან ბევრია, რომელიც შეიძლება დავყოთ საყოფაცხოვრებო, კვებით ალერგენებად, გარემოში არსებულ სხვადასხვა ალერგენებად და ა.შ. ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული არის საინალაციო ფორმის ალერგენები და მათ შორის ყველაზე ხშირია და ყველაზე მეტი რეაქციები მოდის ისეთ ალერგენზე, რასაც ოთახის მტვერი ეწოდება. ის ძალიან გავრცელებულია და ყველა დაავადების, ასთმისა და რინიტის 60% ოთახის მტვრის ამ მიკროსკოპული არსებებით, ანუ ტკიპებით არის გამოწვეული. ისინი არიან ე.წ. სრულწლოვანი ალერგენები და მათ სეზონურობა არ ახასიათებთ, თუმცა არსებობს გარკვეული თავისებურება, როდესაც ოთახის მტვერი, ტკიპები ინტენსიურად მრავლდება ზამთრის პერიოდში, ხელოვნური სითბოს პირობებში, იმატებს ტენიანობა, ამ დროს კი მათი გამრავლებისთვის იდეალური პირობები იქმნება. ამიტომაც უმწვავდებათ ადამიანებს ზამთრის პერიოდიში ალერგიული რეაქციები.
რაც შეეხება საინჰალაციო, ანუ სუნთქვითი სისტემის ალერგენების მეორე რიგს, ეს არსი ე.წ. მცენარის მტვრის მარცვლის ალერგია. გამომდინარე იქიდან, რომ გაზაფხული არის სიცოცხლესთან, სიმწვანესთან ასოცირებული, ალერგიების ეს ტიპიც სწორედ გაზაფხულის პერიოდში გვხვდება. ერთი შეხვედვით სრულიად უწყინარ, უვნებელ მცენარის მტვრის მარცვალს ორგანიზმი სრულ იგნორს უკეთებს, რადგან სხვა ბევრი საქმე აქვს. როდესაც ადამიანს აქვს ალერგიული განწყობა, ამ მცენარის მტვრის მარცვალზე სხვადასხვანაირად რეაგირებს. უნდა ვთქვათ, რა არის მცენარის მტვერი, როდის ჩნდება და რამდენი ხანია ის წლის განმავლობაში. გამომიდინარე იქიდან, ჰაერში რომელი მტვრის მარცვალია შეწონილი, სეზონის მიხედვით ადამიანები რეაგირებენ შესაბამისად, მაგალითად თებერვალში, მარტში, აპრილში  და მაისში ჰაერში არის ხის ყვავილის მტვერი, ეს არის ჭადარი, ალვის ხე, თხილი და ა.შ.
თუკი ადამიანი ნამყოფია ალერგოლოგთან და დადგენილი აქვს, რომ მას ალერგია აქვს სწორედ ამ პერიოდში, ამ მცენარეებზე ალერგია, ის ყოველთვის დაიჭერს თადარიგს, მოდის ექიმთან და ყველანაირად ვეხმარებით მას. განსაკუთრებით ახლა, მაისსა და ივნისის პერიოდში ყვავის ე.წ. ბალახოვანი მცენარეები და მათი ყველაზე ხშირი წარმომადგენელი არის ინგლისური კოინდარი. ივნისში იწყებს ყვავილობას ასევე შვრია, ჭვავი, სიმინდი და მათი მტვრისგან ადამიანებს ეწყებათ ალერგია. ამ ყველაფერს „აგვირგვინებს“ აგვისტო, სექტებერი, ოქტომბრის შუა პერიოდი, როდესაც ჩნდება ერთ-ერთი ყველაზე აგრესიული ალერგენი ამბროზიის ყვავილი, ავშანი, მრავალძარღვა, ბაბუაწვერა და ა.შ. აღნიშნულ მცერეებზე ალერგიის მქონე ადამიანებს ეწყებათ შესაბამისი სიმპტომატიკის გამოვლენა. რას იტყვით სეზონურ ხილზე, იმაზე, რაზეც ჩვენ, ყოფით ცხოვრებაში ვიცით ,რომ არის ალერგიული... მაგალითად მარწყვი, ჟოლო, ლეღვი და რამდენად მნიშვნელოვანია მიიღოს ის ბავშვმა? აქ რამდენიმე ასპექტია, პირველი, თუ ადამიანი სეზონური ალერგის მიმართ არის მგრძნობიარე, ამ ადამიანების დიდ ნაწილს, ექმნება რისკი, რომ რეაგირებდეს გარკვეულ ხილზე, ბოსტნეულსა და ა.შ. აქ შემოდის, ე.წ. საკვებისმიერი, ორალური ალერგიის სინდრომი. თუკი პაციენტს აქვს არყის ხის მცენარის მტვრის მიმართ ალერგია და უვლინდება ბრონქოსპაზმით, თვალების ქავილით, ცემინებით და ხველით, გამომდინარე იქიდან, რომ არყის ხეს აქვს ძალიან მსგავსი მოლეკულური შენება ვაშლის ნაყოფთან, ნიგოზის და თხილის ნაყოფთან, ამ ადამიანების დაახლოებით 40%-ს, შეიძლება ამ ხილის მიღების შემდეგ დაემართოს დისკომფორტი, რაც ვლინდება ტუჩების დაბუჟებით, ყლაპვის გაძნელებით, პირში დამწვრობის შეგრძნებით და ა.შ. ეს ვლინდება 5-6 წლის ასაკიდან და მას ჯვარედინ ალერგიას ვეძახით. როდესაც იზრდება ბავშვი და ჩნდება საჭიროება ვიტამინებზე, მიკროელემეტებზე და დაბალანსებულ რაციონზე. ყველაზე ნაკლებად ალერგიული არის კურკოვანი ხილი, ვაშლი, გარგარი, ატამი, ყველაზე უფრო მეტი პოტენციური რისკის მატარებელი არის ჟოლო მოცვი, მარწყვი, რადგან ისინი თავად არიან ყველაზე ძლიერი ალერგიული ნივთიერების ლიბერატორები. მშობელმა უნდა იცოდეს, რომ მთავარია ზომიერება. მინდა ვისაუბრო ბანანზეც, ის ძალიან სასარგებლო პროდუქტია, თუმცა მაქვს ერთი პრინციპი, პაციენტმა ყველაზე დიდი აქცენტი უნდა გააკეთოს პროდუქტზე, რომელიც მოდის საქართველოში. ბანანი ჩვენთან მხოლოდ რამდენიმე თვიანი ვოიაჟის შემდეგ ხვდება, სპეციალური ნივთირერებით დამუშავების შემდეგ, რომ არ გაფუჭდეს ტრანსპორტირებისას. მე არ ვამბობ, რომ საერთოდ არ უნდა გავსინჯოთ ტროპიკული ხილი, თუმცა ზომიერად, ან მინიმალური დოზით. პირველ დღეს მიეცით მარწყვის ნახევარი, თუკი ნახევარი საათის შემდეგ არ წამოვა ჰისტამინის რეაქციები, შეგიძლიათ დოზა გაზარდოთ. რა ასაკიდან შეიძლება ბავშვს მივცეთ თაფლი? პაციენტების უდიდესმა ნაწილმა არ იცის, რომ თაფლის მიღება ორ წლამდე ბავშვებში რეკომენდებული არ არის და ეს საერთოდ არ არის კავშირში ალერგიასთან. 60-70 იან წლებში აშშ-ში, ე.წ. ”ხელოვნურ ფორმულებს” და ძირითადად ძროხის რძეს, ატკბობდნენ თაფლით, რამაც მაშინდელ ლიტერატურაში დიდი რაოდენობით დააგროვა პაციენტები უცნაური სიმპტომატიკით. დუნე დამბლების, სუნთქვის გაჩერებისა და სხვა ურთულესი სიმტომების შედეგად დგებოდა მძიმე შედეგი. კლინიკური სიმპტომატიკა იყო ბოტულიზმი, ეს არის მიკრობი, რომელიც უჟანგბადო გარემოში მრავლდება. ის ძირითადად კონსერვთან არის ასოცირებული.
ამერიკელებმა გამოარკვიეს, რომ თაფლი ძალიან ხშირად დაბინძურებული იყოს ბოტულიზმის მიკრობით. ბავშვის ნაწლავში სრული უჟანგბადობაა, ამიტომ, თუკი ჩვენ ორ წლამდე ასაკის ბავშვს ხშირად მივცეთ თაფლს, ბოტულიზმი ნახავს რა უჟანგბადო არეს, იწყებს ტოქსინის გამომუშავებას. რადგანაც ეს რისკი არსებობს და თაფლზე არ შეგვიძლია ანალიზების ჩატარება, რეკომენდებულია, არ მიიღოს ბავშვმა ორ წლამდე ასაკში თაფლი.
თაფლის მიმართ ანალიზს ვერ ვაკეთებთ, უარყოფითი პასუხიც კი არ გამორიცხავს, რომ დიდი რაოდენობით მიღებულმა თაფლმა შეიძლება თრობაც კი გამოიწვიოს. არაალერგიულ ადამიანებს ჩვენ არ ვუკრძალავთ თაფლის მიღებას. როდესაც ჩვილს აქვს ძროხის რძის ცილის აუტანლობა, თუ შეიძლება მოხდეს პირიქით და განუვითარდეს ალერგია მცენარეებზე... არსებობს ცნება ატოპიური მარში, ადრეულ ასაკში ალერგიების უდიდესი ნაწილი საკვებიდან მოდის, 18-24 თვემდე სწორედ კვებითი ალერგია გვხვდება - რძის ცილაზე, კვერცხის ცილა, თხილეული, თევზეული და ა.შ. ყველაზე ხშირია ალერგია კვერცხზე და ძროხის რძის ცილაზე. მაგალითად,  7-8 თვის ასაკში პაციენტს აქვს ალერგია ძროხის რძის ცილაზე, რაც ვლიდნდება კანის რეაქციით, კუჭ ნაწლავის ტრაქტით, ხშირი ამოქაფებით, პაციენტების 40%-ს ორი წლის შემდეგ აქვს რისკი ალერგიის ეს ფორმა დაუმთავრდეთ, მაგრამ განწყობამ არ დაიძინოს და გადაექცეთ მგრძნობელობად ოთახის მტვრის მიმართ, ნესტის სოკოების მიმართ, ძაღლისა და კატის ბეწვის მიმართ და გამოვლინდება თვალით, ცხვირით, ხველით, სწორედ ეს არის ატოპიური მარში. დერმატიტი გადადის რინიტსა და ასთმაში. დიაგნოზი, რომელიც ბოლო დროს გვესმის ხშირად - ატოპიური დერმატიტი... წლამდე ასაკის ბავშვების თითქმის ნახევარზე მეტს აქვს ატოპიური დერმატიტი, მოზრდილ ადამიანებში კი 8-%-ია. ატოპიური დერმატიტი ტერმინოლოგიურად იგივე ეგზემა, ნეიროდერმატიტი, ან დიათეზი - ეს ყველაფერი ერთი და იგივეა. კანი ადამიანის ორგანიზმის მეორე სუნთქვითი ორგანოა, ის ხვადასხვა სტრუქტურებისგან შედგება. როდესაც ბავშვი იბადება და აქვს ე.წ. დიათეზი, გამონაყარი, სიწითლე და სიმშრალე, ეს იმას ნიშნავს, რომ კანის სტრუქტურებში შემავალი ელემენტები, რომლებიც კანის სიგლუვესა და სინოტივეს უნდა უზრუნველყოფდეს არ არის სრულყოფილი. ანუ, დაიბადა ბავშვი რომელსაც არ აქვს  100%-იანი ცილოვანი სტრუქტურა. ატოპიური დერმატიტი ბევრს კვებითი გამოვლინება ჰგონია, ეს ასე არ არის. ატიპიური დაავადება არის კვებით გამწვავებადი დაავადება და არა კვებისგან გამოწვეული. შეიძლება გაუმწვავდეს კვების ფონზე, მაგრამ, საერთოდ კვების გარეშეც რომ დავტოვოთ, მისი დაავადება ასევე გაგრძელდება. რადგან ეს არის კანის არასრულფასოვნება, უდიდეს ნაწილში ზრდასთან ერთად ცილოვანი სტრუქტურა სწორდება, ორ წლამდე ასაკში 40-60% დაავადება უკვალოდ ქრება. სკოლამდელ ასაკში თითქმის 70%, გარდატეხის ასაკში კი 90% პაციენტებისა დაავადებას კარგავს. მთავარია ამ კონკრეტულ ასაკამდე გამამწვავებელ საკვებს მოვერიდოთ, ასევე გამამწვავებელ ფაქტორებს შორის არის დაბალი ტენიანობა, ზამთრის პერიოდში ცენტრალური გათბობისას ეს განსაკუთრებით შეინიშნება, სწორედ ამ დროს მწვავდება დაავადება. უნდა მოხდეს სახლის დატენიანება.
კითხვაზე რა ჩავაცვა? შალი არის ნომერი პირველი გამამწვავებელი, კანს აუცილებლად მაღალი ხარისხს კოტონი უნდა ეხებოდეს. ყველაზე ხშირად ამწვავებს დაავადებას კვერცხი, ასევე ყველა საკვები, სადაც ჭარბად შედის ემულგატორი, საღებავი და კვებითი დანამატი, ფერადი კანფეტები, დაბალი ხარისხის შოკოლადი, იოგურტები, რომლებიც კრიტიკას ვერ უძლებენ და ისინი სავსეა უსერიოზულესი ქიმიური დანამატებით. მე ასეთ პაციენტებს მკაცრ დიეტაზე არ ვსვამ, მე მათ სწორად კვებას ვასწავლი.
მნიშვნელოვანია ბანაობის საკითხიც, ეს უნდა იყოს ყველდღიური მაგრამ ხანმოკლე - 8-10 წუთი და აქედან ორ-სამ წუთში წასმული დამატენიანებელი უფრო ეფექტურია, ვიდრე მშრალ კანზე. როგორ უნდა განვასხვავოთ ალერგიული გამონაყარი ინფექციურისგან და როდის დგება მომენტი, როდესაც უნდა მივმართოთ ალერგოლოგს? გამონაყარი და დამოკიდებულება არის თუ არა ალერგია, სწორედ ეს არის ყველაზე მნიშვნელოვანი საკითხი. ასპროცენტიანი მედიცინაში არაფერი არ არის, თუმცა, დაავადებები, რომლებიც გამონაყარით მიდის და თან ახლავს შემაწუხებელი ქავილი, უხშირესად ეს ალერგიის სასარგებლოდ მეტყველებს. თუ გამონაყარი ძლიერია, ინტენსიურია და მშობლისთვის და ექიმისთვის დამაბნეველია, რადგან კლინიკურად მას არ აწუხებს და არ ექავება, ჩნდება დიდი კითხვის ნიშანი ალერგიასთან მიმართებაში. ამ ბოლო დროს ჩვენს ქვეყანაში გავრცელდა ”მეხუთე დაავადება”, ანუ ინფექციური ერითემა. ერითემა ნიშნავს ინფექციურ სიწითლეს. ერითემას „უყვარს“ შემოდგომა და გაზაფხული და არის ინფექციური დაავადება. ”სილაგაწნული ლოყის სინდრომი” - ასე ეძახიან მას ბრიტანეთში. ბავშვს ერთ დღეს გაღვიძებისას ორივე ლოყა უწითლდება. მეორე-მესამე დღეს ჭრელი, მაქმანისებური გამონაყარი ჩნდება ზედა კიდურებზე, მესამე დღეს კი ჩადის ქვედა კიდურებსა და დუნდულებზე. აქ ქავილი პრქტიკულად არ არის და ხშირად იბნევა ექიმი, რომელიც არ არის გამოცდილი, ნიშნავს არასწორ მკურნალობას. თუ გამონაყარი მიდის ტემპერატურის თანხლებით, აქაც დიდი კითხვის ნიშნები ჩნდება. თუ არის წითელი, კანიდან ამოწეული გამონაყარი, არ ახლავს ქავილი და არის მინიმალური ტემპერატურა, პირველ რიგში მიბრძანდით პედიატრთან ან ბავშვთა ინფექციონისტთან. თუ გამონაყარს ახლავს ძლიერი ქავილი და არ არის ტემპერატურა, საჭიროა გადაუდებელში მიყვანა, ან თქვენსავე ექიმთან მისვლა. შემაწუხებელი ხველა - მისი განსაზღვრა მშობლებს ძალიან უჭირთ... არსებობს ტერმინი „ალერგიული ხველა“, თუმცა ასეთი ცნება არ არსებობს.  ინფექციის შემდეგ მწვავე ხველა, რომელიც გრძელდება სამ კვირამდე, ეს ნორმალურია, თუკი ხველა გრძელდება რვა კვირა და მეტი, ეს არის ქრონიკული ხველა და მის უკან ყოველთვის დგას რაიმე დიაგნოზი.
ჩვენ უნდა ვუმკურნალოთ დაავადებას და არა ხველას, რადგან მის უკან ყოველთვის რაიმე ნოზოლოგია დგას.
შეიძლება ბრონქული ასთმა 20% შემთხვევაში მხოლოდ ხველის სახით ვლინდებოდეს. როდესაც ჩვენთან მოდის პაციენტი გახანგრძლივებული ხველით, მიზეზი ძირითადად არის პოსტინფქციური ხველა და მას ხშირად ყივანახველა, პარაყივანახველა იწვევს. ჩამთავრდება მათი საქმე, მაგრამ პოსტინფექციური ხველა შეიძლება ნახევარი წელიც კი გაუგრძელდეს. მთავარია არ იყოს ალერგიული სინდრომი, შეიძლება იყოს, ან პოსტნაზალური, ანუ უკან წვეთის სინდრომი, როდესაც ადამიანებს სასუნთქი გზების სინუსიტის გადატანის შემდეგ ხახის უკანა კედელზე ჩაედინება ის სეკრეტი, რომელიც წიაღიდან გადმოდის და იმდენად რთულდება, რომ ხანდახან თვეების განმავლობაში გრძელდება ხველა. 15-20% ქრონიკული გახანგრძლივებული ხველა შეიძლება კუჭ-საყლაპავის რეფლუქსით მოდიოდეს. არ არის აუცილებელი პაციენტი გულძმარვას გრძნობდეს, შეიძლება კუჭის შიგთავსი საყლაპავში ამოდიოდეს და იმდენად რთულ სიმპტომო-კომპლექსს იწვევდეს, რაც ქრონიკული ძლიერი ხველით მიმდინარეობს.
ასევე, ძალიან ხშირად ვაწყდები პრაქტიკაში ანტიჰიპერტენზიული პრეპარატებისგან, დავასახელებ - კაპტოპრილი და მისი ჯგუფის პრეპარატებისგან გამოწვეულ გახანგრძლივებულ დაუსრულებელ ხველას. ხშირად მრავალპრეპარატგამოვლილი პაციენტისთვის შეგვიცვლია მედიკამენტი და ხველა შეწყდა.
თანამედროვე ალერგოლოგიაში გვაქვს იმის შესაძლებლობა, გავარკვიოთ ხველის უკან დგას თუ არა ალერგიული საფუძველი, გავაკეთოთ ანალიზები, ასაკის შესაბამისად ჩავატაროთ სუნთქვითი ტესტები. ჩვენ დღეს უკვე პერსონიფიცირებულ მედიცინაზე ვსაუბრობთ, ამიტომ მნიშვნელოვანია სწორი დიაგნოზის დასმა. ძალიან ბევრი მშობელი ცდილობს დამტვერვის სეზონზე ბავშვი წაიყვანოს სადმე მთაში, მითია ეს თუ რეალობა? ჩემი გადასახედიდან ეს არის მითი, არცერთი ლიტერატურული წყაროთი დადგენილი არ არის, რომ ჰაერში შეწონილი ფიჭვის თუ ნაძვის მტვერი გააძლიერებს იმუნურ სისტემას გააძლიერებს და მე ავადობა შემიმცირდება. თუმცა, მე ყოველთვის ვამბობ, რომ წლების მატებასთან ერთად მაკლდება კატეგორიულობა. თანამედროვე მედიცინა მტკიცებულებებზე დადგენილი მედიცინაა და ექიმი ფაქტებზე დამყარებულ მედიცინას უნდა ირჩევდეს. როდესაც ალერგია გვაქვს და ბრმად წავიყვანთ დამტვერვის სეზონზე ბავშვს, ორ სამ დღეში უკან ბრუნდება და ირკვევა, რომ მას ალერგია აქვს. ზოგადად კურორტოთერაპია ხომ პოზიტიურია, ის ხომ იმუნობიოლოგიური ძალების გაძლიერებისკენ არის მოწოდებული, იქ მიკროკლიმატია, უნიკალური გარემოა და ა.შ.
თუ ბავშვს ალერგია არ აქვს, სადაც გინდათ და როდესაც გინდათ წაიყვანეთ. თუ ოთახის მტვერზე გაქვთ ალერგია, დასავლეთ საქართველოს კურორტებს მოერიდეთ, თუ მცენარეზე გაქვთ ალერგია, ზღვის კურორტი უმჯობესია და მას მოერიდეთ. ვისაც ნესტზე აქვს ალერგია, უმჯობესია, თუ მშრალი კლიმატის ზღვის კურორტი არ არის, არ წახვიდეთ.
პრეპარატები, რომლებიც გამოიყენება ალერგიის სამკურნალოდ - ადამიანები ამჯობინებენ ჰორმონების გარეშე გადაიარონ... არსებობს ე.წ. სტეროიდოფობია, რაც ხშირად ლეგიტიმურია, რადგან ბევრი გვერდითი მოვლენის გამოწვევა შეუძლია. მედიცინა ასეთ პრინციპზე დგას, კონკრეტული პრეპარატის სარგებელი მის პოტენციურ რისკს უნდა აღემატებოდეს. თუ ამ წესის დაცვით აგირჩიათ ექიმმა პრეპარატი, გაქვთ სრული უფლება ისინი გამოიყენოთ.
საკმაოდ გავრცელებული დაავადება, რომელიც 2-5 წლამდე ასაკში გვხდება, ეს არის ზედა სასუნთქი გზების დაავადება და მას ლარინგოტრაქეიტი ქვია, ანუ კრუპის სინდრომი, რომლის უდიდესი ნაწილიც ვირუსზე მოდის.
თუკი კრუპის ერთი ეპიზოდი მშობელმა მშიდობიანად დაასრულა და გვაქვს რისკი, მოხდეს განმეორება, რასაკვირველია ექიმისგან დანიშნული პრეპარატი, რომლის არჩევის მედიკამენტი არის დექსამეტაზონი, უნდა გატეხოს და დაალევინოს ან კუნთში გაუკეთოს, თუ ამის შემდეგ 15-20 წუთის განმავლობაში არ უმჯობესდება მდგომარეობა, მაშინ სტაციონარში უნდა გადაიყვანოთ. როგორც კი ბავშვს შეეცვლება ხმა, ექნება მყეფარე ხმა, დაიწყებთ რა მედიკამენტების გამოყენებას, მაშინვე დარეკეთ სასწრაფო დახმარების სამსახურში და ექიმმა თქვას, რომ ყველაფერს სწორად აკეთებთ. ალერგიული რინიტი, კიდევ ერთი გავრცელებული დიაგნოზი... რინიტი შეიძლება მთელი წელი ჰქონდეს პაციენტს, ან იყოს სეზონური. ალერგიულ რინიტს სჭირდება სწორი დიაგნოსტიკა და ექიმის მიერ რაციონალური პრეპარატების შერჩევა. ხშირად მხოლოდ ცხვირის სანაციაა საკმარისი იმისათვის, რომ დაავადება უკუ განვითარდეს, რადგან გავრცელებული ზღვისა თუ ოკეანის წყლები კარგად ახერხებენ მექანიკური ალერგენის ჩამოშორებას.  ხშირად გვჭირდება ხოლმე ცხვირის გამხსნელები, ან ჰორმონალური პრეპარატები, სხვანაირად რინიტს ვერ მოვერევით, რინიტის დიდი ნაწილი შეიძლება ბრონქულ ასთმაში გადაიზარდოს, ამიტომ დიდი ყურადღება უნდა მივაქციოთ. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/05/10-maisi-bidzina-kulumbegovi.mp3"][/audio] [post_title] => როგორ განვასხვაოთ ალერგია სხვა ინფექციებისგან – რჩევები ბიძინა კულუმბეგოვისგან [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => rogor-vumkurnalot-alergias-rchevebi-bidzina-kulumbegovisgan [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-05-16 18:04:11 [post_modified_gmt] => 2017-05-16 14:04:11 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=129966 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 127654 [post_author] => 4 [post_date] => 2017-05-04 14:58:26 [post_date_gmt] => 2017-05-04 10:58:26 [post_content] => დღევანდელი ჩვენი გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“ ძალიან სენსიტიურ და საინტერესო თემას ეხება - სისხლის დაავადებები პატარებსა და მოზარდებში. სისხლის უამრავი დაავადება არსებობს, ისინი ერთმანეთისგან განსხვავდებიან, ისევე როგორც განსხვავდება სიპტომები, რომელიც ამ დაავდებებს ახასაითებს. რა არის სისხლის ყველაზე გავრცელებული დაავადება, როგორ ვებრძოლოთ ანემიას, არის თუ არა ის გენეტიკური, რა ინფორმაციას გვაძლევს სისხლის საერთო ანალზი, რა სიხშირით უნდა ჩატარდეს ლაბორატორული კვლევები, რა უნდა ვიცოდეთ ლეიკემიის შესახებ და რამდენად შესაძლებელია ამ ვერაგი დავადების პრევენცია – ჩვენს კითხვებს პირდაპირ ეთერში მედიცინის აკადემიური დოქტორი, ექიმი-ჰემატოლოგი, ნინო შარაშენიძე უპასუხებს. როგორია სტატისტიკა, სისხლის რომელი დაავადებები გვხდება დღეს ყველაზე ხშირად? მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციების მიერ მოწოდებული სტატისტიკის მიხედვით, ყველაზე მეტად გავრცელებული სისხლის დაავადებებიდან არის ანემია, მათ შორის რკინა დეფიციტური ანემია. თუმცა, არსებობს დაავადებათა მთელი ნუსხა, განსაკუთრებით ონკოჰემატოლოგიური დაავადებების, ეს არის ლიმფომები, ლეიკემიები და ა.შ. რომელსაც სხვა სტატისტიკა აქვს, მაგრამ მათ შორის ლიმფომები ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული დაავადებაა. რა უნდა ვიცოდეთ სისხლის საერთო ანალიზის შესახებ, რა ინფორმაციის მომცემია ის? სისხლის საერთო ანალიზი არის ყველაზე მნიშვნელოვანი ლაბორატორიული კვლევა, რომელიც ექიმმა შეიძლება შესთავაზოს პაციენტს. მასში ჩანს პრაქტიკულად ყველა დაავადება, მათ შორის ვირუსული, ინფექციური, ჰემატოლოგიური დაავადებები და ა.შ.
სისხლის საერთო ანალიზი შეიცავს ძალიან ბევრ მინიშნებას: ერითროციტების რაოდენობა, რომელიც ანემიაზე მიუთითებს, თუმცა, ეს მაჩვენებელი სხვა დაავადების დროსაც შეიძლება იყოს შეცვლილი, ასევე თრომბოციტების რაოდენობა, რომელიც თრომბოციტების ნაკლოვანებით მიმდინარე დაავადებაზე მიუთითებს, ეს არის თრომბოციტოპენიური პურპურები, მათი რაოდენობის მომატება თრომბოზული გართულებების რისკს წარმოქმნის, ლეიკოციტები, რომელთა რაოდენობის მომატებაც შესაძლებელია სხვადასხვა ინფექციური დაავადებით, პარაზიტებით და ა.შ.
კარგად წაკითხული სისხლის საერთო ანალიზი და რაც მთავარია კვალიფიციური ექიმის მიერ შესრულებული სისხლის საერთო ანალიზი არის ამოსავალი წერტილი ძალიან ბევრი დაავადების დიაგნოსტირებისას. სისხლის საერთო ანალიზი იმდენად გავრცელებული კვლევაა, რომ მას ყველა ლაბორატორია ასრულებს. ვისარგებლებ მომენტით და ვიტყვი, რომ სამწუხაროდ, ყველა ის კვლევა, რომელიც ანალიზატორებზე კეთდება მთელი რიგი დაავადების დროს, ვერ არის ხოლმე სათანადო ინფორმაციის შემცველი, ამიტომ ძალიან დიდი მნიშვნელობა ენიჭება არა მხოლოდ სისხლის რაოდენობრივ დათვლას, არამედ უშუალოდ ლეიკოგრამის გაშიფვრას. ლეიკოციტების შემცველობაში შედის ლიმფოციტები, მონოციტები, სეგმენტბირთვიანი და ჩხირბირთვიანი ნეიტროფილები. ამ უჯრედების სათანადოდ ამოცნობა და მათთვის ზუსტი სახელის დარქმევა ბევრი ექიმისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი რგოლია პაციენტთან ურთიერთთობის მომენტში. შეიძლება პაციენტს არანაირი კლინიკური ჩივილი არ ჰქონდეს, მაგრამ მისი სისხლის საერთო ანალიზი იყოს რომელიმე ფარულად, ან ლატენტურად მიმდინარე დაავადების მაჩვენებელი. რომელ დაავადებებზე საუბრობთ, სად გადის ზღვარი დასაშვებსა და პათოლოგიურ ცვლილებას შორის? დასაშვები ზღვარის გავლება სხვადასხვა დაავადების დროს ძალიან რთულია, ნორმა რა თქმა უნდა სიმბოლური მითითებაა და ნორმიდან უმნიშვნელო გადახრა ყოველთვის პათოლოგიად არ მიიჩნევა. არსებობს უმნიშვნელო ცვლილებები, რომლებიც ძალიან საყურადღებოა და გვაფიქრებინებს, რომ უნდა გავაღრმავოთ კვლევა რომელიმე მიმართულებით. მაგალითად, თრომბოციტების რაოდენობრივი მომატება, რომელიც თანამედროვე პირობებში პათოლოგიად არ ითვლება.
მაშინ როდესაც ადამიანები არ იღებენ სათანადო რაოდენობით სითხეს, არასრულფასოვნად იკვებებიან, აქვთ დატვირთული სამუშაო გრაფიკი - შეიძლება თრომბოციტების უმნიშვნელო რაოდენობრივი მატება სწორედ ასეთ რეჟიმს დააბრალო.
თუმცა, იგივე თრომბოციტების უმნიშვნელო რაოდენობით მომატება, შეიძლება იყოს მანიშნებელი, რომ ამ პაციეტს ექნება სხვა კოაგულოლოგიური ცვლილებები, რომლებიც სხვა ანალიზში ჩანს და მათი ერთობლიობა, თრომბოციტების რაოდენობის მომატებასთან ერთად უკვე საფრთხეს უქმნის მის ჯანმრთელობას. ამიტომ, ყველა ანალიზის წაკითხვის დროს, ექიმი პარალელურად კითხულობს პაციენტის ანამნეზს და კარგად შეგროვებული ანამნეზი კარგად წაკითხული სისხლის საერთო ანალიზით, რა თქმა უნდა სერიოზულ მინიშნებას წარმოადგენს. მომატებული ედს-ი, რამდენად ინფორმაციურია ეს მაჩვენებელი და წარმოადგენს თუ არა ანტიბიოტიკოთერაპიის ჩვენებას? დავიწყოთ იმით, რომ ედს-ის ანუ ერითროციტების დალექვის სიჩქარის მომატება ანტიბიოტიკების დანიშვნის მიზეზს არ იძლევა. ერითროციტების დალექვის სისწრაფე და მისი რაოდენობირივი მომატება, შესაძლოა, ძალიან ბევრი დაავადების შედეგი იყოს. პირველი, ერითროციტების დალექვის სიჩქარემ შეიძლება მოიმატოს მაშინ, როდესაც არის ცოტა რაოდენობით ერითროციტები. რაც უფრო ცოტაა ერითროციტები, მით უფრო სწრაფად ილექებიან. ჩვენს გვაქვს მთელი რიგი დაავადებები, რომლის დროსაც ერითროციტების დალექვის სიჩქარე შეიძლება ნული იყოს და ამ დროს ნული სულაც არ ნიშნავს ამ დაავადების კეთილთვისებიანობას.
ძალიან ბევრ ქვეყანაში, გარდა ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნებისა არსად შემხვედრია ერითროციტების დალექვის სიჩქარე რომელიმე ანალიზში განსაზღვრული, თუმცა, ასე ხელაღებით მისი უგულვებელყოფა მე პირადად არ შემიძლია. მაშინ, როდესაც ძნელია პაციენტს ყველა ლაბორატორიული კვლევა შენი ეჭვის გადასამოწმებლად ჩაუტარო, ერითროციტების დალექვის სიჩქარე შეიძლება ამ ლაბორატორიული კვლევების გამოხშირვის საფუძველი გახდეს.
არსებობს მთელი რიგი დაავადებები, იგივე სისხლის სისტემური დაავადებიდან მიელომა, რომლის დროსაც არცერთი სხვა კლინიკური ნიშანი პირველადი დათვალიერებით არ მიგითითებს ამ დაავადების არსებობაზე, გარდა უსაშველოდ მომატებული ერითროციტების დალექვის სიჩაქრისა. თუკი გვაქვს საშუალება, გავაკეთოთ ეს კვლვევა, მისი წინააღდეგი არ ვარ. ისევე როგორც სისხლის საერთო ანალიზი, ერითროციტების დალექვის სიჩქარის მომატებაც გარკვეულ საფრთხეზე მიგვანიშნებს. თუმცა, მხოლოდ მისი რაოდენობრივი მომატებით პათოლოგიური პროცესის არსებობის შეფასება, რა თქმა უნდა საკმარისი არ არის. რომელი დაავადებების დროს შეიძლება დაფიქსირდეს სისხლში ცვლილება? ლეიკოციტები არის უჯრედები, რომელსაც გარდა სხვა უამრავი ფუნქციისა, აკისრიათ ის ფუნქცია, რომ ებრძოლონ ინფექციას. ამიტომ, მათი რაოდენობრივი მომატება, რა თქმა უნდა, შესაძლებელია იყოს შედეგი ლატენტურად, ან გამოვლენილად მიმდინარე ინფექციური პათოლოგიის. მშობლებისთვის ლეიკოციტების რაოდენობრივი მომატება საფრთხეს წარმოადგენს ხოლმე, თუმცა, ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს მომატებული ლეიკოციტები რა უჯრეედებს შეიცავენ. სიტყვა ლეოკოციტები არის კრებითი სახელი, რომელშიც უამრავი სხვადასხვა ლეიკოციტი შედის. ეს ლეიკოციტები, ისევე როგორც სისხლის სხვა ფორმიანი ელემენტები, ერითროციტები და თრომბოციტები იბადებიან ძვლის ტვინში, გადიან ზრდა-განვითარების გარკვეულ ეტაპს და უკვე მწიფე ნეიტროფილების, ეოზინოფილების, ლიმფოციტების სახით ხვდებიან პერიფერიულ სისხლში. იმისდა მიხედვით, კონკრეტულად ამ კრებითი ლეიკოციტებიდან თუ რომელი მათგანია ძალიან მომატებული, შეიძლება ვივარაუდოთ რომელიმე დაავადება. მაგალითად, ჩირქოვანი ტონზილიტი, რომელიც ხანგრძლივი დროის განმავლობაში უსიმპტომოდ მიდის, პერიოდულად ბავშვს სტკივა ყელი, რა თქმა უნდა ამ დროს შეიძლება ლეიკოციტების რაოდენობა იყოს მომატებული და პერიფერიულ სისხლში ეს ლეიკოციტები განიცდიდნენ გადახრას მარცხნივ. ეს არის სამედიცინო ტერმინი, რომელიც მიგვითითებს მწიფე ნეიტროფილების ანუ ინფექციასთან მებრძოლი უჯრედების რაოდენობრივ მომატებას. მათი რაოდენობრივი მომატება ლეიკოციტების ამ უჯრედებთან ერთად შეიძლება იყოს მაჩვენებლი ჩირქოვან ინფექციაზე.
ზოგადად, სისხლის საერთო ფორმულა, რომელსაც თქვენ ნახულობთ ხოლმე, ყველა ასაკის ადამიანისთვის ერთნაირი არ არის. მაგალითად, ორ წლამდე ასაკში უჯრედების რაოდენობრივი შეფარდება ზრდასრული ადამიანისგან ძალიან განსხვავდება. თუ ჩვენ გვაქვს უფრო მეტი ნეიტროფილები და ლიმფოციტები, ბავშვებს პირიქით, აქვთ უფრო მეტი ლიმფოციტები და ნაკლები ნეიტროფილები და ეს სულაც არ წარმოადგენს პათოლოგიას.
არსებობს სისხლის სისტემური დაავადება, მაგალითად ქრონიკული ლიმფოიდური ლეიკემია, რომლის დროსაც არანაირი კლინიკური ჩივილი შეიძლება პაციენტს არ ჰქონდეს, მაგრამ ჰქონდეს პერიფერიულ სისხლში ძალიან ბევრი ლეიკოციტები, ან არც თუ ისე ბევრი ლეიკოციტები და ბევრი ლიმფოციტები. თუ ჯანმრთელ ადამიანში მაგალითად ნეიტროფილების რაოდენობა თითქმის 70%-მდე უნდა იყოს, მათ პირიქით აქვთ - 70-80% ლიმფოციტები. თვითონ სიტყვა, სისხლის დაავადება გვეუბნება, რომ შესაბამისი, შესატყვისი  ცვლილება შეიძლება ყოველთვის ნახო სისხლის საერთო ანალიზში.
არსებობს დაავადებები, რომელსაც სისხლის საერთო ანალიზით ვერ გამოავლენ, თუმცა მინიშნებას ალბათ მაინც ნახავ.
თქვენ აღნიშნეთ, რომ შესაძლოა ადამიანს არ აწუხებდეს არაფერი, მაგრამ სისხლში ცვლილება მაინც გამოვლინდეს, როგორ ფიქრობთ, არის თუ არა საჭირო, ან სასურველი ადამიანმა გარკვეული პერიოდულობით გაიკეთოს სისხლის საერთო ანალიზი? ონკოლოგიური დაავადებების მკურნალობაში გადამწყვეტი როლი ეკისრება ამ დაავადებების დროულად გამოვლენას. რაც უფრო ადრეულ ეტაპზე ხდება დაავადების სწორი დიაგნოსტირება, შესაბამისად გამოსავალი არის უფრო სრულფასოვანი. სისხლის საერთო ანალიზის გარდა, ადამიანმა აუცილებლად უნდა ჩაიტაროს ის აუცილებელი სკრინინგული კვლევები, რომლებიც მითითებულია ჯანდაცვის საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ და რომლებიც საქართველოში საბედნიეროდ საყოველთაო დაზღვევის პროგრამაში შედის. პრევენციას არანაირი ალტერნატივა არ აქვს. რა უნდა ვიცოდეთ ანემიის შესახებ? ყოველი მეექვსე ადამიანი არის ლატენტური, ან მანიფესტირებული ანემიის მიმართ. ანემია მხოლოდ რკინადეფიციტური არ არის, როგორც ეს საყოველთაოდ არის გავრცელებული. რა თქმა უნდა, ანემიების ჯგუფში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი პროცენტი მოდის რკინა დეფიციტურ ანემიაზე, თუმცა, არსებობს ანემიის სხვა ფორმებიც - ეს არის ფოლიუმ დეფიციტური, B12 დეფიციტური, ჰემოლიზური. არსებობს სისხლის სისტემური დაავადებები, როგორიც არის ჰიპოაპლასტიური ანემია, რომელიც გაცილებით ვერაგი და რთულად სამკურნალო დაავადებაა და ონკოლოგიურ დაავადებათა ნუსხას მიეკუთვნება.
რკინადეფიციტურ ანემიას, ისევე როგორც ყველა სხვა სახის ანემიას, პრინციპში ერთი კლინიკური გამოვლინება აქვს, ეს არის: ძლიერი საერთო სისუსტე, ოფლიანობა, შეიძლება იყოს თმის ცვენა, ფრჩხილების მსხვრევა, პაციენტი არის გაბრუებული, ადინამიური, ვერ იღვიძებს დღის პირველ ნახევარში, კარგავს ხალისს, აქვს ქოშინი, ვერ ადის კიბეზე და რა თქმა უნდა ეს პაციენტისთვის შემაწუხებელია.
თუმცა, არსებობს ლატენტური ანემიის ფორმები, რომლის დროსაც პაციენტს შეიძლება არანაირი კლინიკური ჩივილი არ ჰქონდეს და არც სისხლის საერთო ანალიზში ჩანდეს ანემიის გამოვლინება, მაგრამ შეიძლება ანემია გაცილებით ადრე დაიწყოს, ვიდრე ჩვენ მას აღმოვაჩენთ. ყველა ადამიანს აქვს რკინისა და ვიტამინების გარკვეული მარაგი, რომლებიც ერითროციტების „შენებაში“ მონაწილეობენ. მარაგი არის როგორც ქსოვილში, ისე შრატში. ვიტამინები პირველ რიგში ხვდებიან საჭმლის მომნელებელ ტრაქტში, სადაც სათანადოდ იშლებიან, გადამუშავდებიან და შემდეგში ისინი შეიწოვებიან კუჭის კარდიალური ნაწილის თორმეტგოჯა ნაწლავის გარკვეული უბნების მიერ, გადაიტანებიან და გროვდებიან სისხლის შრატში. მათი გამოყენება საჭიროების მიხედვით ხდება, რკინა მონაწილეობს ყველა მეტაბოლურ ძვრაში, რაც კი ორგანიზმში ხდება: გიხარია, გწყინს, ცუდად გძინავს, თმა გეზრდება, ფრჩხილი გეზრდება - ყოველთვის იხარჯება რკინა. თუკი შრატში არსებული რკინის და სხვა ვიტამინების რაოდენობა ვერ უზრუნველყოფს ჩვენს ყოველდღიურ მოთხოვნილებებს, იწყება მისი ქსოვილებიდან ამოღება, ქსოვილიდან შრატში, შრატიდან პერიფერიაზე. შესაბამისად, სანამ არსებობს მარაგი ქსოვილოვანი და შრატისმიერი ვიტამინებისა, შეიძლება ანემიის კლინიკური მანიფესტაცია არ იყოს.
როდესაც ადამიანს ანემიის განვითარების რაიმე სერიოზული მიზეზი არ აქვს და ეს მხოლოდ ერთჯერადად ხდება, მაგალითად იყო ჭარბი სისხლისდენის ეპიზოდი და დავარდა ჰემოგლობინი, თუკი მას განმეორებით მაინც დაემართა ქრონიკული რკინადეფიციტური ანემია, ეს მხოლოდ არასრულფასოვანი მკურნალობის შედეგია. როდესაც პაციენტი რკინის პრეპარატს იღებს, მისი კლინიკური მდგომრეობა ძალიან სწრაფად სწორდება. როგორც დღეს ხდება, რომ ყველას შეუძლია იყიდოს რკინის შემცველი პრეპარატი და თავად უმკურნალოს თავს, სწორი არ არის.
ჩვენი პაციენტების დიდი ნაწილი ზოგჯერ მრავალი კვირისა და თვის განმავლობაშიც კი იღებენ რკინის პრეპარატს. რკინა დეფიციტური ანემიის კლინიკური გამოვლინება და პირველადი ლაბორატორიული შედეგები ძალიან გავს ხოლმე თავასემიას, ეს არის დაავადება, რომლის დროსაც პაციენტს საერთოდ არ აქვს რკინის დეფიციტი, უფრო მეტიც, აქვს რკინის უზარმაზარი მარაგი, როგორც ქსოვილში, ისე შრატში და არ ხდება მისი სათანადოდ გამოყენება. ასეთ დროს, რკინის პრეპარატის დანიშვნა, პრინციპში არის დანაშაული - ორგანიზმში ჭარბი რკინის დაგროვება იწვევს ერთ-ერთ უსერიოზულეს დაავადებას, რომელსაც ქვია ჰემოსიდეროზი.  მას შეუძლია დააზიანოს ღვიძლი, თირკმელი, ფილტვი და ა.შ. დაბალი ჰემოგლობინი ბავშვებში - მშობლები ხშირად ჩივიან რომ ბავშვები არ იკვებებიან სწორად, რამდენად არის ჰემოგლობინი კვებასთან კავშირში? რკინა ეს არის ვიტამინი, რომელიც ორგანიზმში მხოლოდ საკვებისგან ხვდება. რკინა ყველაზე დიდი რაოდენობით არის საქონლის წითელ ხორცში, რკინას შეიცავს ბროწეული, ვაშლის წვენი, ოხრახუში, გარგალი, წიწიბურა. მე არ მიმაჩნია სწორად, როდესაც ადამიანს აქვს რკინის ღრმა და ქრონიკული დეფიციტი და ვაშლის, ან ბროწეულის წვენს უნიშნავენ. ზოგადად, რკინის შეწოვა ხდება ლორწოვანი გარსებიდან და როდესაც ადამიანს აქვს ქრონიკულად მიმდინარე ანემია, პირველ რიგში ლორწოვანი გარსები ზიანდება. როდესაც ამ ”გაშიშვლებულ” ლორწოვანზე დიდი რაოდენობით მჟავე წვენებს იღებს ადამიანი, დაზიანებული ლორწოვანი, კიდევ უფრო მეტად ზიანდება და იკვრება მანკიერი წრე. ამიტომ, უმჯობესია, მკურნალობა განხორციელდეს რკინის შემცველი პრეპარატებით და მხოლოდ ამის შემდეგ არის საჭირო კვებითი დიეტა. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ შემუშავდა ახალი რეკომენდაცია, რომ  ფოლიუმის მჟავა და რკინის შემცველი პრეპარატები ქალებმა მთელი ორსულობის მანძილზე უნდა მიიღონ, არის თუ არა სწორი ამ პრეპარატების მიღება, თუკი არ არის რკინადეფიციტური ანემია? ცნობილია, რომ იმ ნერვული ხვრელის ჩამოყალიბებაში, რაშიც ფოლიუმის მჟავა მონაწილეობს, გავლენას ახდენს ორსულობამდე 4-6 კვირით ადრე დანიშვნა და ორსულობის პირველი ორი თვის განმავლობაში. ამის შემდეგ, ფოლიუმის მჟავის უსისტემოდ გამოყენება არ შეიძლება. მე პირადად რკინას ყველა ორსულში ვერ დავნიშნავ. შეიძლება ეს რეკომენდაცია უმნიშვნელო რაოდენობის რკინას ეხება... აუცილებელია განისაზღვროს სისხლის შრატში რკინის შემცველობა, განისაზღვროს ფოლიუმის შემცველობა და გადავწყვიტოთ მკურნალობის ტაქტიკა. ლეიკემია, დაავადება, რომლის გაგონებაც კი ზარავს ადამიანს.... როგორია სტატისტიკა? ლეიკემია ძალიან მძიმე დაავადებაა. ლეიკემია არსებობს რამდენიმე სახის, ქორონიკული და მწვავე ლეიკემია, ლიმფოიდური, მიელოიდური. რაც შეეხება სტატისტიკას, სულ რამდენიმე წელია საქართველოში მუშაობს კიბოს რეესტრის ცენტრი და ყველა ინფორმაცია მიდის სწორედ იქ, ჩემი ერთი კლინიკის მაჩვენებლით შემიძლია გითხრათ, რომ ლიმფომებმა უფრო მოიმატა, ვიდრე მწვავე ლეიკემიებმა. დაავადებების დიდი ნაწილი გახდა დიაგნოსტირებადი, რადგან საყოველთაო დაზღვევის ფარგლებში პაციენტებმა ექიმებთან მისვლა შეძლეს. პაციენტების გარკვეულ ჯგუფს საერთოდ არ ჰქონდა იმის საშუალება, რომ სპეციალისტთან მისულიყო და მათი დიდი ნაწილი ისე იღუპებოდა, რომ ექიმთან კონსულტაცუიასაც ვერ ახერხებდა. სოციალური ქსელების დახმარებით იმ ადამიანების დახმარება გახდა შესაძლებელი, რომლებიც შველას ითხოვენ.
აქვე დავამატებ, რომ, საქართველოში უკვე არსებობს ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაციის ცენტრი, რომელიც სულ რამდენიმე თვეა მუშაობს და ის ინგოროყვას კლინიკის ბაზაზე გაიხსნა. უკვე გაკეთდა ძვლის ტვინის პირველი ტრანსპლანტაცია.
ლეიკემიის დიაგნოსტირება შესაძლებელია მხოლოდ და მხოლოდ ძალიან სპეციფიური კვლევების საფუძველზე, თუმცა, იგივე სისხლის საერთო ანალიზი მთავარ მინიშნებას წარმოადგენს. მწვავე ლეიკემია ეს არის დაავადება, რომელიც შეიძლება სრულიად უეცრად დაიწყოს. როდესაც ხდება სიმსივნური უჯრედების დრენირება პერიფერიულ სისხლში, ის ყოველთვის არის გარკვეული კლინიკური ჩივილის შემცველი. ლეიკემიის დროს ხდება ერითროციტების რაოდენობის შემცირება, შეიძლება პაციენტს აწუხებდეს ანემიური სინდრომი, თქვას, რომ რამდენიმე დღე ქოშინებდა, ჰქონდა ზოგადი საერთო სისუსტე, დაკარგა ფერი, შეიძლება ჰქონდეს უმიზეზო სისხლჩაქცევები, ძვლების ძლიერი ტკივილი. ვინაიდან უჯრედები ძვლის ტვინში იბადება და შემდეგში ხდება მათი გადასვლა პერიფერიულ სისხლში, სწორედ ამ მომენტში იწყება ძვლების ტკივილი. ხშირად პაციეენტები ამ ჩივილებით სულ სხვა დარგის ექიმებთან ხვდებიან ხოლმე, მაგალითად რევმატოლოგებთან, ან ნევროპათოლოგებთან. შეიძლება ლეიკოციტები რაოდენობრივად მომატებული ან დაკლებული იყოს, თუმცა ყველაზე დიდი გამოვლინება ლეიკოციტებში არის ბლასტური, სიმსივნური უჯრედები, რომლებიც პერიფერიულ სისხლში არანაირად არ უნდა ხვდებოდნენ და მათი, ანუ ატიპიური უწიფარი უჯრედების არსებობა პერიფერიულ სისხლში, ერთმნიშვნელოვნად მიგვითითებს, რომ  სისხლის სისტემური დაავადების გამოსარიცხად კვლევა უნდა გავაგრძელოთ. რა არის ლეიკემიის გამომწვევი მიზეზი, არის თუ არა ეს გენეტიკური და თუ არის განკურნებადი? დიდ პროცენტში, განსაკუთრებით ბავშვთა ასაკში განკურნებადია. ამ დაავადების განკურნება მხოლოდ ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაციის დროს არ ხდება, მთელი რიგი შემთხვევების დროს, ერთადერთი რეალური გამოსავალი, რომ პაციენტი ცნო გამოჯანმრთელებულად, რა თქმა უნდა არის ძვლის ტვინის გადანერგვა. თუმცა, არსებობს დაავადებების ფორმები, იგივე ლიმფობლასტური ლეიკემია, რომლის დროსაც პირველი რიგის თერაპია, თუკი ქიმიოთერაპიის ფონზე მივიღებთ სრულ კლინიკურ ჰემატოლოგიურ რემისიას, ტრანსპლანტაცია არ ხორციელდება. ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაცია საკმაოდ რთული პროცედურაა და სწორად, კარგად და სრულფასოვნად შესრულებული ტრანსპლანტაციის დროსაც კი ძალიან მაღალია ლეტალური გამოსავალი. თუკი ტარდება ალოგენური, ანუ სხვისი ძვლის ტვინის გადანერგვით, მიუხედავად იმისა, რომ მისთვის მისაღები ძვლის ტვინის გადანერგვა ხორციელდება, შეიძლება განვითარდეს რეაქცია, რომელსაც ქვია მასპინძელი ტრანსპლანტაციის წინააღმდეგ და არ მიიღოს ორგანიზმმა გადანერგილი ძვლის ტვინი. ამ პროცესში, ამ ჭიდილში შეიძლება უამრავი ინფექცია ან პათოლოგია შეიძლება განვითარდეს, რომლის მართვა იყოს შეუძლებელი.
რაც შეეხება პროგრამულ ქიმიოთერაპიას, ეს არის ძალიან დახვეწილი, რადგან, ზოგადად ონკოლოგია და ონკოჰემატოლოგია არის მედიცინის დარგი, რომელიც მკაცრად განსაზღვრულ სამედიცინო კანონს ემყარება, გაიდლაინებში მითითებულია რომელ კონკრეტულ შემთხვევაში ექიმმა რა უნდა შეასრულოს. ეს კი პაციენტთა დიდი წილის გამოჯანმრთელების საშუალებას იძლევა.
რა შემთხვევაში, რა სიმპტომების გამოვლენისას უნდა მივიდეთ ჰემატოლოგთან? ძალიან მნიშვნელოვანია სამედიცინო დახმარების პირველი რგოლი, ოჯახის ექიმი, სწორად გადამისამართებული პაციენტი სპეციალისტთან, ეს არის ყველაზე მნიშვნელოვანი. რაც შეეხება სიმპტომებს, არის ზოგადი ანემიური სინდრომი, რომელიც გამოიხატება სისუსტეში, უმიზეზოდ სისხლჩაქცევებსა და სისხლდენებში, მორეციდივე, ხშირად მიმდინარე ინფქეციებში და ა.შ. რაც შეეხება ლიმფომებს, ხშირია შემთხვევები, მოდიან პაციენტები და ამბობენ, რომ ორი თვეა, ან ორი წელია, კისერში აქვთ ლიმფური ჯირკვალი, რომელიც არ სტკივათ. სინამდვილეში კი  გადიდებული ლიმფური კვანძი შეიძლება ერთადერთი გამოხატული სიმპტომი იყოს საკმაოდ სერიოზული დაავადებისა. არსებობს ლიმფომის ისეთი ფორმები, რომლის დროსაც კვანძები პერიფერიაზე საერთოდ არ ჩნდებიან და მათი გადიდება მუცლის ღრუში იწყება და სანამ არ მიაღწევს ისეთ ზომას, რომ ორგანოებზე ზეწოლა განაპირობოს და ტკივილის სინდრომი გამოიწვიოს, შეიძლება პაციენტი ექიმთან არც მივიდეს. ღამით ოფლიანობა, უმიზეზოდ კანის ქავილი, ადინამია, ადვილად დაღლა, ცხელება, რომელიც არაფერს უკავშირდება - ეს არის ის საგანგაშო სიმპტომები, როდესაც პაციენტმა უნდა მიმართოს სპეციალისტს. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/05/Mix-Down.mp3"][/audio] [post_title] => სიმპტომები, რომელიც სისხლის საშიშ დაავადებებზე მიუთიეთებს [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => simptomebi-romelic-siskhlis-sashish-daavadebebze-miutietebs [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-05-11 15:39:18 [post_modified_gmt] => 2017-05-11 11:39:18 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=127654 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 3 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 132047 [post_author] => 4 [post_date] => 2017-05-18 13:44:49 [post_date_gmt] => 2017-05-18 09:44:49 [post_content] => 17 მაისს გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“ ბავშვთა სწორ კვებას დაეთმო. როგორი უნდა იყოს კვების რაციონი გაზაფხული-ზაფხულის სეზონზე, რომელ ხილს აქვს ყველაზე სასარგებლო თვისებები და რა ასაკიდან არის რეკომენდებული მისი მიღება, რა ფორმით ვლინდება ზაფხულის სეზონისთვის დამახასიათებელი ნაწლავური ინფექციები და რომელია დასვენების საუკეთესო ადგილი ბაშვებისთვის – ამ და სხვა საინტერესო თემებზე  მედიცინის დოქტორმა, პედიატრმა ეკა უბერმა ისაუბრა. მშობლები ხშირად ჩქარობენ ბავშვებისთვის ხილის მიცემას. როგორია თქვენი რეკომენდაცია ხილთან დაკავშირებით, რომელი ხილი უნდა ვაჭამოთ ბავშვს და რა ასაკიდან? პირველ რიგში, ყურადღებას გავამახვილებ რა უპირატესობა აქვს ხილს და რა სასარგებლო შემადგენლობები აქვს მას - ეს არის უჯრედისი, ვიტამინები და კარატინოიდები, ანუ ბეტა კაროტინი, რომელიც ძალიან დიდ როლს ასრულებს ნივთიერებათა ცვლაში, სიმსივნური დაავადებების პრევენციაში და ა.შ. ზოგადად, ერთი წლის ზემოთ ასაკის ჯანმრთელი ბავშვებისთვის, რომლებსაც კონკრეტული კომპონენტების მიმართ ალერგია არ აღენიშნებათ, არც ერთი ხილი უკუჩვენებას არ წარმოადგენს. მთავარი ის არის, რომელი ხილით უნდა დავიწყოთ და რა რაოდენობით. საქართველო მდიდარია ხილით და სასურველია, ყოველთვის სეზონური, ადგილობრივი ხილით დავიწყოთ. საზღვარგარეთიდან შემოსული ხილი გამოიყურება ლამაზად, არ ფუჭდება, რადგან ის სავსეა სხვადასხვა დანამატებით და ის საერთოდ არ არის საჭირო ბავშვისთვის. დავიწყოთ ვაშლით, რომელიც მდიდარია უჯრედისით, ვიტამინებით და აპექტინით - ეს არის ნივთირება, რომელიც წმენდს ნაწლავებს და ცუდი ქოლესტერინის ნორმალიზებას უწყობს ხელს. ერთ-ერთი სასარგებლო პროდუქტი არის ატამი, რომელიც მდიდარია კალციუმით, რკინით A და C ვიტამინებით და ის აუცილებლად სეზონზე უნდა მივცეთ ბავშვს. შეგვიძლია სეზონზე ჩვენ თვითონვე შევინახოთ ატამი, რომელსაც ფოლგის ქაღალდში გავახვევთ, ჩავდებთ საყინულეში და მოგვიანებით მივართმევთ პატარას. რაც შეეხება კენკროვანებს, ძალიან ხშირია ალერგიული რეაქციები და ამიტომ მათი მიცემის დროს ცოტა მეტი სიფრთხილე გვჭირდება. კენკროვანები შეიცავენ წიწვებს, რომლებშიც შესაძლოა ბაქტერიებისა და ინფექციის წყარო იყოს, ამიტომ ერთი წლის ასაკის ბავშვებში თერმულად დაუმუშავებელს ხილს ვერიდებით. თუ ძალიან უნდა მშობელს, შეუძლია კომპოტი გააკეთოს და ისე მისცეს ბავშვს. რაც შეეხება ბანანს, მას ჩვენს ქვეყანაში არ აქვს ის ეფექტი, რაც რეალურად უნდა ჰქონდეს. გავითვალისწინოთ, რომ დიდი რაოდენობით ფრუქტოზას ბავშვი კარგად ვერ ინელებს, მაგალითად ერთი ვაშლი მისთვის კარგია, მაგრამ სამი ვაშლი შესაძლოა დიარეის მიზეზი გახდეს. თავდაპირველად ხილის მიცემა მშობელმა უნდა დაიწყოს თერმული დამუშავებით, შემდეგ კი ცოცხალი მცირე და ზომიერი რაოდენობით გააგრძელოს.  ახლა მარწყვის სეზონია... მარწყვი საფრთხილო პროდუქტია, ისევე როგორც საზამთრო და ნესვი. პროდუქტი, რომელიც მიწასთან ახლოს არის კარგად იწოვს ნიტრატებსა და ქიმიკატებს. ამიტომაც, სასურველი არ არის სამ წლამდე ასაკში აღნიშნული ხილის მიღება. ყველა ხილი შეიცავს შაქარს, ფრუქტოზას, რომელიც ასევე ზრდის ენდოკრინული დაავადებების განვითარების რისკს. ყველაფერში უნდა დავიცვათ ზომიერება, რადგან დიდი რაოდენობით შაქრის მიღება სასურველი არ არის. საკმაოდ კალორიულია ყურძენი, მსხალი, ლეღვი, კარალიოკი, ამიტომაც არის მათი ზომიერად მიღებაა საჭირო. არსებობს თუ არა ხილი, რომელიც კარგად მოქმედებს დაბალ ჰემოგლობინზე და მისი მიღება რეკომენდებულია რკინადეფიციტური ანემიის დროს? მაგალითად, ატამში არის დიდი რაოდენობით რკინის შემცველობა, მაგრამ კვებითი კომპონენტებით, უკვე განვითარებული დეფიციტის შევსება არ ხდება. ჯანმრთელი კვება არის პრევენცია, მაგრამ უკვე განვითარებული დეფიტი უნდა შეივსოს მედიკამენტებით. რას იტყვით ბოსტნეულზე, რომელიც გაზაფხულის სეზონზე შემოდის და რამდენად რეკომენდებულია ის პატარებისთვის? ბოსტნეულთან მიმართებაში საკითხი უფრო მსუბუქად დგას. ბოსტნეულიც შეიცავს დიდი რაოდენობით კარატინიოდებსა და უჯრედისს. აქაც უნდა გავითვალისწინოთ ადგილობრივი პროდუქტის უპირატესობა. მშობლებს ხშირად ეჩქარებათ ახალი კარტოფილის მიცემა პატარებისთვის. რეალურად კი, სანამ კარტოფილი კარგად არ შემოვა, სასურველი არ არის მიცემა, ხოლო ერთ წლამდე საერთოდ არ არის საჭირო. კარტოფილში ბევრი ვიტამინი არ არის, არსებობს უფრო მეტად სასარგებლო პროდუქტი, მაგალითად ბროკოლი, ან ყაბაყი, რომელიც სავსეა ვიტამინებითა და მიკროელემენტებით. რაც შეეხება კიტრს, მისი მიცემა წლადე ასაკში არ შეიძლება, მასში ბევრი წყალია და ნაკლები მიკროელემენტები. არის თუ არა პროდუქტები, რომელიც გაზაფხულზე უნდა შეიზღუდოს და რეკონედებულია თუ არა სეზონურად შეიცვალოს ბავშვის კვების რაციონი? ზოგადად, სამ წლამდე ასაკის ბავშვებში კვების რაციონი არ იცვლება. აუცილებელი პირობაა ცილები, ცხიმები, ნახშირწყლები. ცილები წარმოდგენილია ხორცით თევზითა და პარკოსნებით, მაგალითად ლობიოთი. ხორცი ან თევზი აუცილებელი პირობაა ყოველდღიური რაციონისთვის, სეზონის მიუხედავად. ვაშლის წვენის მიცემას ადრეულ ასაკში არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს, როგორც კი პატარას ტკბილს, შაქრით მდიდარ პროდუქტს შესთავაზებთ, შესაძლოა, ბოსტნეულმა დისკომფორტი გამოიწვიოს. ამიტომ, სასურველია ჯერ ხორცისა და ბოსტნეულის დაგემოვნება მოხდეს, რადგან გემოვნების რეცეპტორების ჩამოყალიბება ამ ასაკში ხდება, რასაც შესთავაზებ, ისეთი გემოვნება ჩამოუყალიბდება. მაგალითად, ადაპტირებული რძის ნარევი, რომელიც ჩვენი გადმოსახედიდან უგემურია, პატარას ძალიან მოსწონს. ჩემი რჩევაა, ნუ იჩქარებენ მშობლები თავისუფალი ნახშირწყლების, შაქრებისა და ცხიმების, საფუარით სავსე ფუნთუშეულის დაგემოვნებას. ამ დროს ყალიბდება შერჩევითი უმადობა. ამიტომ ბავშვი ძალიან კარგად მიირთმევს ნახშირწყალს და ცხიმებს, მაგრამ უარს ამბობს ჯანსაღ კვებაზე. რას იტყვით ხილფაფებზე, რომლებიც აფთიაქებში იყიდება... ბავშვთა კვება ერთადერთი ხაზია, რომელიც მკაცრად კონტროლდება მსოფლიოს ჯანდაცვის ორგანიზაციების მიერ. ბავშვთა კვების პროდუქტი უნდა იყოს ბიო, კონსერვატებისგან, საღებავებისგან და სხვა მავნე ნივთიერებებისგან თავისუფალი. ასეთი პროდუქტი თერმულად არის მოხუფული და წესით დანამატების გარეშეც კარგად უნდა ინახებოდეს. რა რეკომენდაციები გაქვთ ბავშვებისთვის, რომლებსაც არ უყვართ ხილი? ხშირად მშობელი ამბობს, რომ ბავშვი არაფერს ჭამს, ამ დროს ექიმი ბავშვის წონასა და სიმაღლეს ამოწმებს და თუ ის ასაკობრივ ნორმას შეესაბამება, საქმე გვაქვს შერჩევით უმადობასთან. ბავშვმა დააგემოვნა ნახშირწყლები, აქედან იღებს კალორიებს და უარს ამბობს ჯანმრთელ კვებაზე. ვარკვევთ, ბავშვი არასწორად ჭამს თუ ნამდვილად უმადობა აქვს. თუ სახეზეა უმადობა და ამას ერთვის ასაკობრივ ნორმასთან ჩამორჩენა, ვიწყებთ სხვადასხვა სახის კვლევებს უმადობის ზუსტი მიზეზის დასადგენად. უნდა დავაძალოთ თუ არა ბავშვს ჭამა? ეს არის ჩვენი გენეტიკური თვისება. საქართველოში ოჯახი ვალდებულია, რომ ბავშვმა კარგად ჭამოს. რეალურად დაძალების ინსტიტუტი ვერ მუშაობს ისე, როგორც საჭიროა, პირიქით, როგორც კი ბავშვს  ვაძალებთ რაიმე პროდუქტს, მას აგრესია უჩნდება და უარს ამბობს იმ პროდუქტზე, თუნდაც ძალიან მშიერი იყოს. გაითვალისწინეთ, რაც უფრო გვიან დააგემოვნებინებთ „გემრიელ“ პროდუქტებს, მით უკეთესია.  ბავშვმა ხომ არ იცის, რა გემო აქვს კანფეტს, შოკოლადს, ნამცხვარს... რა სიხშირით შეიძლება ბავშვისთვის ნაყინის მიცემა? ნაყინი არ არის პროდუქტი, რომელიც კატეგორიულად უნდა შეიზღუდოს, მაგრამ აქაც ზომიერებაა საჭირო და დღის განმავლობაში 100-150 გრამი საკმარისია. თუკი ბავშვი ნაყინს კარგად იტანს და სასუნთქი სისტემის გადაციება არ ხდება, ან ნუშურები არ აქვს მორეციდივე ჩირქოვანი პროცესით, პრობლემა არ არის. ნაყინში დიდი რაოდენობით შაქარია, ამიტომ ერთი ულუფა დღის განმავლობაში სრულიად საკმარისია. როგორ და რამდენ ხანს უნდა ისვენებდეს ბავშვი ზაფხულში? ბავშვის გარეთ გაყვანა ჯანსაღი ცხოვრების ერთ-ერთი კომპონენტია, ნებისმიერ ამინდში, მაშინაც კი როდესაც ქარია, ის ორი საათი მაინც უნდა იყოს ჰაერზე. რაც შეეხება დასვენებას, ამ დროს ყველაზე სასარგებლოა მთა, მინიმუმ 1 200 მეტრი ზღვის დონიდან. იქ სადაც ბევრი სიმწვანე და ბევრი სუფთა ჰაერია, ბავშვისთვის ძალიან სასარგებლოა. ადაპტაციას 7-10 დღეში სჭირდება და შესაბამისად შეცვლილი გარემოს აღქმას ორგანიზმი სწორედ ამის შემდეგ იწყებს - ამიტომ მინიმუმ ორი კვირა მაინც ბავშვი მთიან კურორტზე უნდა გვყავდეს. მიიჩნევა, რომ ურბანული ბავშვები უფრო ხშირად ავადობენ, განსაკუთრებით რესპირატორული პათოლოგიებით, ვიდრე სოფელში მცხოვრები ბავშვები.
გირჩევთ, ერთ წლამდე ასაკის ბავშვები ქალაქიდან შორს არ გაიყვანოთ, რომ საჭიროების შემთხვევაში სამედიცინო პუნქტთან ახლოს იმყოფებოდეთ. ასევე, სასურველია 3-4 წლამდე ბავშვი არ მოხდეს ზღვის კურორტზე.
ბავშვები, რომლებსაც განსხვავებული პრობლემები აქვთ, მაგალითად ხველა, ან გლანდების პრობლემა... უნდა შევარჩიოთ თუ არა დასვენების ადგილი ამის მიხედვით? სკოლამდელი ასაკის ბავშვებში, ძირითადად, რესპირატორული ინფექციებია გავრცელებული. მთავარია ბავშვი იყოს ჰაერზე და ინფექციური წყაროსგან შორს. მოზრდილ ადამიანებს აქვთ იმუნიტეტი და იშვიათად ავადობენ, ხოლო სამ წლამდე ასაკის ბავშვებს იმუნიტეტი პრაქტიკულად არ აქვთ და მის გამომუშავებას სწორედ ვირუსების შეხვედრა უწყობს ხელს. შესაძლებელია იმუნიტეტის ხელოვნურად ჩამოყალიბება გარკვეული აცრების ჩატარების შედეგად. ბავშვებს, რომლებსაც აქვთ ძვალ-სახსროვანი პრობლემები, ასეთი პატარებისთვის თუ შეიძლება ზღვაზე წაყვანა? ინსოლაციის შემთხვევაში ძალიან რთულია ზომიერების დაცვა. ზღვისპირა კურორტებზე ბავშვი გარეთ მხოლოდ 10:00 საათამდე უნდა იყოს, ამის შემდეგ დაცული უნდა იყოს ულტრაიისფერი სხვივებისგან, გარდა ამისა, ზღვაზე აკლიმატიაზაცია უფრო ხანგრძლივია და შესაძლებელია 10-12 დღემდეც გაგრძელდეს. აკლიმატიზაციას ხელს უწყობს დიდი რაოდენობით სითხის მიცემა, ჩვეული რეჟიმის დაცვა და ა.შ. თუ ყველა რეკომენდაციას დავიცავთ, არის თუ არა ეს გარანტი იმისა, რომ ზამთარში ვირუსებისგან თავი დავიცვათ? პირველ რიგში ადაპტირებული, სრულფასოვანი კვება, ძილისა და სიფხიზლის პერიოდების დაცვა ძალიან მნიშვნელოვანია. სამ წლამდე ასაკში ბავშვს 21:00 საათზე სასურველია ეძინოს. მშობლები ხშირად ამბობენ, რომ არ იძინებს მათი პატარა. ირკვევა, რომ ღამის ორ საათზე იმიტომ იძინებს, რომ დღის 12:00 საათამდე  არ იღვიძებს. მთავარია რაც შეიძლება დიდი ხანი სეირნობა, ჯანრთელი ცხოვრების წესი, დროული ვაქცინაცია ეს ყველაფერი, რა თქმა უნდა თავის შედეგს გამოიღებს. როგორ უნდა მოვემზადოთ ახალი სეზონისთვის? გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინა სექტემბრის ბოლოს, ოქტობრის დასაწყისში შემოდის ხოლმე. ყოველ წელს იქმნება ახალი ვაქცინა, რომელიც დაფუძნებულია გასული წლების ვირუსებზე, ეს არის მზა იმუნიტეტი ორგანიზმისთვის და პლუს ამას, ვაქცინას ემატება 25% შესაძლო მუტაციებისა. ერთი ვირუსით ადამიანი ერთხელ ავადობს, გრიპის ვირუსი იმდენად სწრაფად განიცდის მუტაციას, რომ ორგანიზმი ვეღარ ცნობს მას და იგივე სიმპტომებით ავადდება, თუმცა სახეშეცვლილი ვირუსებით. მარტო ვაქცინაცია არ იქნება რა თქმა უნდა ეფექტური, გავიმეორებ, საჭიროა სრულფასოვანი კვება, შესაძლებელია კვებითი დანამატების მიღებაც, თუკი ბავშვი არ იკვებება ისე, როგორც საჭიროა. ვიტამინების მიღება ხშირად არაჯანსაღი პროდუქტების მიღებისკენ ლტოლვას აძლიერებს. რა სიმპტომებით ვლინდება ნაწლავური ინფექციები? ნაწლავური ინფექციები სეზონური ხასიათისაა, უხშირესად ვირუსული ეტიოლოგიით არის წარმოდგენილი და ამისი მიზეზი ხშირად არის როტა ვისრუსი. ჩვენს ქვეყანაში კეთდება როტა ვირუსის საწინააღმდეგო აცრა, რომელიც ნაწილობრივ იცავს ორგანიზმს დიარეის განვითარებისკენ. რითია საშიში ეს დაავადება? რომ არ მოხდეს სითხის დიდი რაოდენობით დაკარგვა და დაკარგულსა და მიღებულ სითხეს შორის წინასწორობის დარღვევა. ხშირად, ასეთი ინფექციისას დამახასიათებელია გულის რევა, გახშირებული ნაწლავთა მოქმედება. ხშირად განავალში სითხისა და ლორწოს შემცველობა. ამ დროს პირველი წამალი არის ორგანიზმის სითხით დატვირთვა. აფთიაქებში მრავალად მოიძებნება ელექტროლიტური ხსნარები, რომლებიც ჩანაცვლებით თერაპიას გულისხმობენ. ამ დროს მედიკამენტის მიცემა საჩქარო არ არის, პირველი არის სითხით შევსება, ანუ რეჰიდრატაცია. თუკი გახშირებული ნაწლავთა მოქმდება აქვს ბავშვს, მშობელმა  აუცილებლად უნდა მიმართოს ექიმს. ამ დროს მისაღებია ყველანაირი სითხე უკიდურეს შემთხვევაში, თუმცა სასურველია ელექტროლიტური ხსნარები, რომლებიც მიღებულ სითხეს ორგანიზმში აკავებენ. როდის უნდა მივმართოთ ექიმს ნაწლავური ინფექციების დროს? ადრეული ასაკის ბავშვებთან მიმართებაში მშობლის ნდობა ძალიან რთულია, რადგან ის ადეკვატურად ვერ შეაფასებს, არის თუ არა გაუწყლოვანების საშიშროება, ამიტომ პირველივე სიმპტომების გამოჩენისთანავე უნდა შეეხმიანოს ექიმს, რადგან უფრო სწრაფად აღმოიფხვრება პრობლემა. გაცილებით ეფექტურია პეროლარულად მიღებული სითხეები და არა გადასხმა. გადასხმა არის ალტერნატივა იმ შემთხვევაში, თუ ბავშვი საჭირო რაოდენობით სითხეს ვერ იღებს. პირველი ორი დღის განმავლობაში მშობლის ძალისხმევაა საჭირო, რომ ბავშვს სითხის ადეკვატური რაოდენობა მიაწოდოს და ექიმმა უნდა შეაფასოს, რამდენად სწორია მისი სახლის პირობებში მკურნალობა. არსებობს თუ არა დაავადებები რომლებიც გაზაფხულსა და ზაფხულში უფრო მეტად არის გამოვლენილი? ვიტყვი, რომ საზოგადოებაში გავრცელებული ”ენტეროვირუსები” სრულად სხვა დაავადებების გამომწვევია და ის არაფერ კავშირშია გახშირებულ ნაწლავთა მოქმედებასთან. ეს ტერმინი არასწორია ნაწლავურ ინფექციებთან. სკოლამდელი ასაკის ბავშვი ავადობს ხშირად და ეს არის ნორმა, უფრო მეტიც, თუ მას არ უტარდება ვაქცინაცია, ეს განაპირობებს იმუნიტეტის გამომუშავებას. დიარეულ დაავადებებს ახასიათებს სეზონურობა, ვლინდება გაზაფხულის ბოლოსა და ზაფხულში, ხოლო რესპირატორულ დაავადებებს, შემოდგომასა და ზამთრის პერიოდში ვხვდებით. მთავარია ჰიგიენის წესების დაცვა, ხელების ხშირი დაბანა. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/05/stumrad-ekimtan-17-maisi.mp3"][/audio] [post_title] => რა ასაკიდან წავიყვანოთ ბავშვი ზღვაზე და როგორ შევუდგინოთ კვების რაციონი – რეკომენდაციები ეკა უბერისგან [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => ra-asakidan-waviyvanot-bavshvi-zghvaze-da-rogor-shevudginot-kvebis-racioni-rekomendaciebi-eka-uberisgan [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-05-18 14:40:21 [post_modified_gmt] => 2017-05-18 10:40:21 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=132047 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 22 [max_num_pages] => 8 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => 1 [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => 1 [is_tax] => [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => e9d3d44032d19821e007f4caf7e2cfb8 [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) )

მსგავსი სიახლეები