“ვინ მოთვლის, ჩვენმა ამ „რა დროს ესაა“-მ რამდენი რამ გაუყენა მოუსავლეთში”

პოპულარული

“ვინ მოთვლის, ჩვენმა ამ „რა დროს ესაა“-მ რამდენი რამ გაუყენა მოუსავლეთში”

ისტორიკოსი ბუბა კუდავა სოციალურ ქსელში, თბილისის ძველ სასაფლაოებზე არსებულ ვითარებაზე წერს. მისი თქმით, დღისით, მზისით, ქალაქის ცენტრალურ უბნებში, დიდ და ცნობილ სასაფლაოებზე, წლების მანძილზე, უამრავი საფლავი ნადგურდება. როგორც ისტორიკოსი წერს, მორალური მხარის გარდა საკითხი კულტურული მემკვიდრეობის კუთხითაცაა საყურადღებო:

 

თბილისის ძველ სასაფლაოებზე ყოველწლიურად უამრავი საფლავი ნადგურდება.

ეტაპები ასეთია:

წლების განმავლობაში აკვირდებიან და ირჩევენ საფლავს, რომელსაც უკვე კარგა ხანია არავინ აკითხავს და არავინ უვლის.

შემდეგ განზრახ აზიანებენ სურათს, წარწერას, ქვას, ღობეს…

თუ საფლავს კვლავ არ მოაკითხეს და რეაქციაც არავის ჰქონდა, დაზიანების მასშტაბები უფრო და უფრო იზრდება.

შემდეგ მთელი საფლავის ტერიტორიაზე ნაგავს ყრიან და ასე ტოვებენ გარკვეული დროის მანძილზე.

შემდეგ ღობეს ურღვევენ და საფლავის ქვასაც ანადგურებენ.

აი, კიდევ თუ არავინ გააპროტესტა, საფლავის გაყიდვის დროც დგება…

და ეს ყველაფერი დღისით, მზისით, ქალაქის ცენტრალურ უბნებში, დიდ და ცნობილ სასაფლაოებზე, წლებისა და ათწლეულების მანძილზე..

გამოსავალი ალბათ ისაა, რომ ასეთ „უპატრონო“ საფლავებზე გარკვეული რეგულაციები არსებობდეს და საფლავის ხელმეორედ გამოყენება ასეთი ვანდალური გზით კი არ ხდებოდეს, არამედ ლეგალურად, სათანადო პროცედურებით, დასკვნებით, „ხანდაზმულობის ვადების“ დაცვით, დოკუმენტირებით…

მორალური მხარის გარდა საკითხი კულტურული მემკვიდრეობის კუთხითაცაა საყურადღებო: ასეთ საფლავთა დიდი ნაწილი ეპოქის დამახასიათებელი ძალიან საინტერესო ნიმუშებია, არცთუ იშვიათად კი სრულიად განსაკუთრებული ძეგლებია, თუგინდ ისტორიული, თუგინდ კულტურული თვალსაზრისით.

მავანი იფიქრებს, რა დროს საფლავები და საფლავის ქვებიაო…

ვინ მოთვლის, ჩვენმა ამ „რა დროს ესაა“-მ რამდენი რამ გაუყენა მოუსავლეთში.

ეს საფლავი 5 წლის წინ გადავიღე, პეტრე-პავლეს სასაფლაოზე. დაასრულეს ნეტავ თავისი „ბიზნეს-პროექტი“ საფლავთმაოხრებმა?…

. . . . . . . . . 
თბილისი. პეტრე-პავლეს სასაფლაო.
Tbilisi. Sts. Peter & Paul Cemetery.
2013.

 

საკვანძო სიტყვები

WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => buba-kudava
                                    [1] => sasaflaoebi
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 221868
                )

        )

    [query_vars] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => buba-kudava
                                    [1] => sasaflaoebi
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 221868
                )

            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [static] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 14251
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [paged] => 0
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [order] => DESC
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => buba-kudava
                                    [1] => sasaflaoebi
                                )

                            [field] => slug
                            [operator] => IN
                            [include_children] => 1
                        )

                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                    [0] => mob1n_term_relationships
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                    [post_tag] => Array
                        (
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => buba-kudava
                                    [1] => sasaflaoebi
                                )

                            [field] => slug
                        )

                )

            [primary_table] => mob1n_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  mob1n_posts.ID FROM mob1n_posts  LEFT JOIN mob1n_term_relationships ON (mob1n_posts.ID = mob1n_term_relationships.object_id) WHERE 1=1  AND mob1n_posts.ID NOT IN (221868) AND ( 
  mob1n_term_relationships.term_taxonomy_id IN (23704,14251)
) AND mob1n_posts.post_type = 'post' AND ((mob1n_posts.post_status = 'publish')) GROUP BY mob1n_posts.ID ORDER BY mob1n_posts.post_date DESC LIMIT 0, 3
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 231363
                    [post_author] => 8
                    [post_date] => 2018-04-10 17:27:28
                    [post_date_gmt] => 2018-04-10 13:27:28
                    [post_content] => სოციალურ ქსელში, თბილისის სასაფლაოებზე გადაღებული სურათები ვრცელდება, რომელშიც ყურადღებას ნაგავი იქცევს.

ის, რომ საფლავებთან სუფრების გაშლა ტრადიციაა, უკვე მსოფლიომ გაიგო, თუმცა ნაგვის დაყრის "ტრადიციას" ქართველების ნაწილი აპროტესტებს.

ნაგვის დამყრელებს "ფეისბუქ" მომხმარებლები ღორებად მოიხსენიებენ და წერენ რომ ნაგავი მხოლოდ სამანქანო გზაზე კი არა, პირდაპირ საფლავებს შორის არის გროვებად ჩაყრილი.

კუკიის სასაფლაო – ფოტოები ლუკა კანდელაკის



ეს სურათები მხოლოდ ნაწილია, იმ სამარცხვინო ქმედებისა რაც იქ ხდება. ნაგავი მხოლოდ სამანქანო გზაზე კი არა, პირდაპირ საფლავებს შორის არის გროვებად ჩაყრილი...

ამას კიდევ რა უჭირს. ყველაზე მეტად მაშინ გავოცდი, როცა ბებიაჩემმა მიმითითა ნაგვის ერთ უზარმაზარ გროვაზე და მითხრა, აქ ერთი მარტოხელა ქალის საფლავი არისო...

მთავარია თავიანთი წინაპრების საფლავი იყოს მოწესრიგებული, თორემ დანარჩენების ხსოვნას ჯანდაბამდე გზა ჰქონია.

ამოვლენ, ასე ერთი ხელის მოსმით დაემსგავსებიან ღორებს და ამხელა უნამუსობის, შეუგნებლობისა და გაუთლელობის ფონზე დაიჯერებენ რომ წასულთა სულებს მადლი "მიუვათ"...



 

ვაკის სასაფლაო

ვაკის სასაფლაოდან ფოტოს აქვეყნებს ნინო ოკროწვარიძე. როგორც ის წერს, ეს სანახაობა, ყველანაირ ამბიციას უკარგავს. ის რომ ნაგვის დაყრა საფლავებზე, ლამის ტრადიციად გამჯდარი ჩვეული მოვლენაა, ეს ფოტოც ადასტურებს. [post_title] => ნაგავი საფლავებზე: აღდგომის შემდგომი ტრადიციული სანახაობა [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => nagavi-saflavebze-aghdgomis-shemdgomi-tradiciuli-sanakhaoba [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-04-10 17:27:28 [post_modified_gmt] => 2018-04-10 13:27:28 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=231363 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [1] => WP_Post Object ( [ID] => 225635 [post_author] => 23 [post_date] => 2018-03-21 17:51:32 [post_date_gmt] => 2018-03-21 13:51:32 [post_content] => ისტორიკოსი ბუბა კუდავა რუსეთის შესახებ სტატუსს აქვეყნებს, სადაც საკუთარი პროფესიული კუთხით აღწერს იმ ზიანს, რომელიც საქართველოს მისმა ჩღდილოელმა მეზობელმა მიაყენა. ბუბა კუდავა წერს: „წაგართვა ტერიტორიები. ნაწილი თავად შეიერთა, ნაწილი დანარჩენ მეზობლებს გადასცა. ქვეყნის შიგნით ავტონომიები შეგიქმნა და ბევრი ნაღმიც ჩაგიდო. ავტონომიებშიც და მათ გარეთაც. მერე, როცა თავისუფლება მოინდომე, ნაღმების ნაწილი აგიფეთქა. კიდევ წაგართვა ტერიტორიები და იქ „დამოუკიდებელი“ სახელმწიფოები შეგიქმნა. გაძახებინა – საკუთარ ტერიტორიაზე ომი მე დავიწყე და მძინარე ქალაქი ვბომბეო. მშობლიური მიწის იარაღით დამცველებზე დევნა გამოგიცხადა. ტატუნაშვილი წამებით მოგიკლა. ცხედარი რუსეთში წაასვენა. გევაჭრა, ფეხქვეშ გაგთელა, შენი სახელმწიფოც და შენი ღირსებაც სულ ცალ ფეხზე მკიდიაო – გითხრა უთქმელად. გულის შეტევით გარდაიცვალაო – დაასკვნა 26-დღიანი ექსპერტიზის შედეგად და ნაწამები გმირის დაპატიმრებული ცხედარი როგორც იქნა, შენი მთავრობის „დიდი ძალისხმევის“ შედეგად გადმოგცა. რამე გაუგებარია? მტერს რომ ვერ ცნობ – ვერც გარეთ და ვერც ცხვირწინ, მონა ხარ, აბა, რა ხარ?“ [post_title] => ბუბა კუდავას ემოციური სტატუსი რუსეთზე: „მტერს რომ ვერ ცნობ, მონა ხარ, აბა, რა ხარ?“ [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => buba-kudavas-emociuri-statusi-rusetze-mters-rom-ver-cnob-mona-khar-aba-ra-khar [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-03-21 17:51:32 [post_modified_gmt] => 2018-03-21 13:51:32 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=225635 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 118333 [post_author] => 11 [post_date] => 2017-03-28 14:52:10 [post_date_gmt] => 2017-03-28 10:52:10 [post_content] => განათლების სამინისტრომ გაითვალისწინა იმ მოთხოვნების ჩამონათვალი, რომლებიც გამომცემლობების ნაწილთან მუშაობის შედეგად ჩამოყალიბდა, ამის შესახებ მინისტრის მოადგილემ, თეიმურაზ მურღულიამ განაცხადა. მისი თქმით, შემუშავდა გრიფირების ახალი ფორმატი, რომელიც აპელაციის ახალ ინსტრუმენტს გულისხმობს და გამომცემლებს სამინისტროს შეფასებების გასაჩივრება გრიფირების მინიჭების ბრძანებამდე შეეძლებათ. მურღულიას თქმით, საავტორო უფლებების დაცვის უპრეცენტენტო მოდელი შემუშავდა და თუ აქამდე სტამბებს ჰქონდათ საშუალება, ყალბი წიგნები დაებეჭდათ, ამიერიდან ჰოლოგრამა დაეკრობა თითოეულ წიგნს და გაყალბება შეუძლებელი გახდება. გაუქმდა შინაარსობრივი გრიფირების საფასური, რომელიც ათას ლარს აღემატებოდა და გამომცემლებს სახელმძღვანელოს გრიფირებაზე წარდგენის შემთხვევაში ერთჯერადად 100 ლარის გადახდა მოუწევთ. შემუშავდა ტენდერის გამარტივებული მოდელი. გაუქმდა წინაგრიფირების ფარგლებში არსებული ჯარიმები, რომელიც 50 ათას ლარს შეადგენდა და ახლა მიყენებული ზარალის ოდენობის იქნება. თუ განათლების სამინისტრო დაიწყებს წიგნის ბეჭდვას და ავტორი განაცხადებს უარს, დაითვლება ზარალი და ანაზღაურდება. უცხოენოვან სახელმძღვანელოებზე  გამომცემლების ნაწილის მონოპოლია აღმოიფხვრება და ქართველ გამომცემლებსაც შეეძლებათ უცხოენოვანი სახელმძღვანელოების მომზადება, თუ გაივლიან გრიფირებას. მაღალი ხარისხის წიგნების მოსამზადებლად მათ ტრენინგებსაც სთავაზობენ. განათლების მინისტრის მოადგილის განმარტებით, გამომცემლებთან შეთანხმება ორ მნიშვნელოვან საკითხზე ვერ შედგა, ესაა ტენდერების განხორციელება და განცალკევებული ბეჭდვა. „გამომცემლებს ჰქონდათ პრეტენზია, რომ ინტელექტუალურ საკუთრებაზე ტენდერის ჩატარება დაუშვებელი იყო. წიგნისა და ფანქრის ტენდერები სხვადასხვაგვარად ტარდება, თუმცა ეს პოზიცია მიუღებელია მათთვის. მეორე კატეგორიული მოთხოვნა, რაზეც სამინისტრო გამომცემლობას არ ეთანხმება, არის ის, რომ მათ სურთ დაბეჭდონ წიგნები და შეიტანონ სკოლებში, როცა კერძო სკოლაზეა საუბარი ამას ჩვენ არ ვზღუდავთ,  თუმცა როცა საქმე საჯარო სკოლას ეხება, პრინციპული პოზიცია გვაქვს. არსებობს გამომცემლები, რომლებსაც არ აქვთ სტამბა და პირიქით, - სტამბები, რომლებსაც არ აქვთ გამომცემლობები. გამომცემლებს ამ პოზიციით აქვთ სურვილი, კონკურენცია შეუზღუდონ და ბაზარზე ახალი მოთამაშეები არ დაუშვან, რასაც არ ვეთანხმებით. ის,  ვინც წიგნს ამზადებს, არ არის აუცილებელი საუკეთესო მბეჭდავი იყოს, ჩვენ გვჭირდება ახალი ავტორები, ახალი წიგნები და ახალი სისხლი,“ - განაცხადა მურღულიამ. სამინისტროში, ასევე, ამბობენ, რომ წინაგრიფირებასთან მიმართებით გამომცემლობების (ბეჭდვის გარეშე) საპროგნოზო ღირებულება 2-ჯერ არის გაზრდილი და დაახლოებით 7.5 მლნ ლარს შეადგენს, თუმცა, ასევე, ვარაუდობენ, რომ კონკურენცია ამ თანხას შეამცირებს და დაზოგილი თანხა თანამედროვე სწავლის პრინციპების უზრუნველყოფას მოხმარდება. თეიმურაზ მურღულიას განცხადებით, სატენდერო პირობები 31 მარტამდე გამოცხადდება. ამასთან, მინისტრის მოადგილის თქმით, ტენდერისას გრიფირებულს, ანუ ხარისხიან წიგნებს შორის ყველაზე ოპტიმალურს აირჩევენ და დაბალი ფასის მიხედვით არ მიიღებენ გადაწყვეტილებას. სამინისტროს ამ განცხადების არ სჯერა გამომცემლობების ნაწილს.  „არტანუჯის“ წარმომადგენლის, ბუბა კუდავას განცხადებით, მთავარი საკითხი , რაც მათთვის მიუღებელია, არის ტენდერის ჩატარება სახელმძღვანელოებზე, რაც გულისხმობს აჯარო სკოლებში იაფი და არახარისხიანი სახელმძღვანელოების შეტანას. მისივე თქმით, ტენდერში გამომცემლობების მონაწილეობის შემთხვეაში, გაიმარჯვებს იაფი და არა ხარისხიანი სახელმძღვანელო, რომელიც მკვეთრად გააუარესებს წიგნების და შესაბამისად,  განათლების ხარისხს. ამასთან, კუდავა ამბობს, რომ განათლების სამინისტრომ გადაწყვიტა, ძალადობრივი გზით წაართვას ინტელექტუალური საკუთრება გამომცემლებს, ცალკე იყიდოს შინაარსი დაბალ ფასად და შემდეგ ამის ბეჭდვაზე გამოაცხადოს ტენდერი. [post_title] => განათლების სამინისტრო და გამომცემლები პრინციპულ საკითხებზე ვერ თანხმდებიან [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => ganatlebis-saministro-da-gamomcemlebi-principul-sakitkhebze-ver-tankhmdebian [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-03-28 14:52:10 [post_modified_gmt] => 2017-03-28 10:52:10 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=118333 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 3 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 231363 [post_author] => 8 [post_date] => 2018-04-10 17:27:28 [post_date_gmt] => 2018-04-10 13:27:28 [post_content] => სოციალურ ქსელში, თბილისის სასაფლაოებზე გადაღებული სურათები ვრცელდება, რომელშიც ყურადღებას ნაგავი იქცევს. ის, რომ საფლავებთან სუფრების გაშლა ტრადიციაა, უკვე მსოფლიომ გაიგო, თუმცა ნაგვის დაყრის "ტრადიციას" ქართველების ნაწილი აპროტესტებს. ნაგვის დამყრელებს "ფეისბუქ" მომხმარებლები ღორებად მოიხსენიებენ და წერენ რომ ნაგავი მხოლოდ სამანქანო გზაზე კი არა, პირდაპირ საფლავებს შორის არის გროვებად ჩაყრილი. კუკიის სასაფლაო – ფოტოები ლუკა კანდელაკის ეს სურათები მხოლოდ ნაწილია, იმ სამარცხვინო ქმედებისა რაც იქ ხდება. ნაგავი მხოლოდ სამანქანო გზაზე კი არა, პირდაპირ საფლავებს შორის არის გროვებად ჩაყრილი... ამას კიდევ რა უჭირს. ყველაზე მეტად მაშინ გავოცდი, როცა ბებიაჩემმა მიმითითა ნაგვის ერთ უზარმაზარ გროვაზე და მითხრა, აქ ერთი მარტოხელა ქალის საფლავი არისო... მთავარია თავიანთი წინაპრების საფლავი იყოს მოწესრიგებული, თორემ დანარჩენების ხსოვნას ჯანდაბამდე გზა ჰქონია. ამოვლენ, ასე ერთი ხელის მოსმით დაემსგავსებიან ღორებს და ამხელა უნამუსობის, შეუგნებლობისა და გაუთლელობის ფონზე დაიჯერებენ რომ წასულთა სულებს მადლი "მიუვათ"...  

ვაკის სასაფლაო

ვაკის სასაფლაოდან ფოტოს აქვეყნებს ნინო ოკროწვარიძე. როგორც ის წერს, ეს სანახაობა, ყველანაირ ამბიციას უკარგავს. ის რომ ნაგვის დაყრა საფლავებზე, ლამის ტრადიციად გამჯდარი ჩვეული მოვლენაა, ეს ფოტოც ადასტურებს. [post_title] => ნაგავი საფლავებზე: აღდგომის შემდგომი ტრადიციული სანახაობა [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => nagavi-saflavebze-aghdgomis-shemdgomi-tradiciuli-sanakhaoba [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-04-10 17:27:28 [post_modified_gmt] => 2018-04-10 13:27:28 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=231363 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 3 [max_num_pages] => 1 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => 1 [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => 1 [is_tax] => [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => bdc3659c4a6a4ab2471d37926bb15cee [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) )

მსგავსი სიახლეები