ისტორიები „მხოლოდ ერთი ჭიქის“ შესახებ, როგორც წესი, მშვიდად და დამაჯერებლად ჟღერს. ადამიანი არ ყანყალებს, საუბარი გამართული აქვს და გულწრფელად სჯერა, რომ სრულად აკონტროლებს სიტუაციას. სწორედ ამ მომენტში ჩნდება ყველაზე საშიში ილუზია – თითქოს, თუ სიმთვრალე არ იგრძნობა, არც რისკი არსებობს.
სადღესასწაულო დღეებში გზებზე მსგავსი შემთხვევები განსაკუთრებით მატულობს და პრობლემა აქ დიდი დოზები სულაც არ არის.
ალკოჰოლის მცირე რაოდენობა ფიზიკურად თითქმის არ იგრძნობა. არ არის თავბრუსხვევა, მხედველობა არ იბინდება, მოძრაობები ჩვეულებრივად გამოიყურება. თუმცა ამავე დროს იცვლება ის საბაზისო უნარები, რომლებიც უშუალოდ გავლენას ახდენს მართვაზე:
- ქვეითდება რეაქციის სიჩქარე;
- უარესდება დისტანციის შეფასება;
- ჩნდება ზედმეტი თავდაჯერებულობა;
- რთულდება სხვა მონაწილეების ქცევის პროგნოზირება.
- ყველაზე სახიფათო ის არის, რომ მძღოლი ამას ვერ გრძნობს. მას ჰგონია, რომ ჩვეულებრივზე უფრო ფრთხილადაც კი მოძრაობს.
სიტუაციის არასწორი შეფასება
ფხიზელი მძღოლი, როგორც წესი, უსაფრთხოების ითვალისწინებს: წინასწარ ამუხრუჭებს, დისტანციას იცავს, საეჭვო მანევრებს ერიდება. „ერთი ჭიქის შემდეგ“ შემდეგ ეს მარაგი ქრება. გადაწყვეტილებები უფრო სწრაფად მიიღება, მაგრამ ზედაპირულად.
ზამთრის გზაზე ეს განსაკუთრებით კრიტიკულია. იქ, სადაც ფხიზელი მძღოლი რეაგირებას ასწრებს, ალკოჰოლის ზემოქმედების ქვეშ მყოფი მძღოლი ვერც კი ასწრებს გააცნობიეროს, რომ სიტუაცია უკვე სახიფათოა.
რატომ ზრდის დღესასწაულები რისკს
საახალწლო დღეებში ალკოჰოლს დამატებით რამდენიმე ფაქტორი ერთვის:
- დაღლილობა და დარღვეული ძილის რეჟიმი;
- ბნელი დროის მონაკვეთი;
- მოცურავე საფარი;
- გადატვირთული და ნერვული ტრანსპორტის ნაკადი.
თითოეული ეს ფაქტორი ცალკეც ზრდის რისკს. ალკოჰოლთან ერთად კი ეფექტი მნიშვნელოვნად ძლიერდება.
კონტროლის ცრუ შეგრძნება
ასეთი ავარიების შემდეგ ყველაზე ხშირად ისმის ფრაზა: „ყველაფერს ვაკონტროლებდი“. პრობლემა ის არის, რომ ალკოჰოლი პირველ რიგში სწორედ საკუთარი ქმედებების კრიტიკულ შეფასებას თიშავს. ადამიანი ვეღარ ამჩნევს საკუთარ შეცდომებს და დროულად ვერ ასწორებს ქცევას.
ეს არის მიზეზი, რატომაც „ერთი ჭიქა“ ზოგჯერ უფრო საშიშია, ვიდრე აშკარა სიმთვრალე. მძღოლი არ ფრთხილობს, არ შიშობს და ალტერნატივებს არ ეძებს.
რატომ არ არსებობს საჭესთან უსაფრთხო დოზა
ალკოჰოლი ტვინზე მოქმედებას იმაზე ადრე იწყებს, ვიდრე ეს სხეულს შესამჩნევად ეტყობა. არ არსებობს ზუსტი ზღვარი, სადაც შეიძლება ითქვას: აქამდე უსაფრთხოა, შემდეგ კი – არა. ყველას განსხვავებული რეაქცია, წონა, დაღლილობა და ორგანიზმის მდგომარეობა აქვს.
გზაზე ეს უცნობი წესების თამაშად იქცევა, სადაც შეცდომის ფასი უკიდურესად მაღალია.
რა მუშაობს უკეთესად, ვიდრე ნებისმიერი გამართლება
ერთადერთი სანდო სტრატეგიაა – ალკოჰოლი და საჭე საერთოდ არ შეუთავსო. არა იმიტომ, რომ ასე წერია წესებში, არამედ იმიტომ, რომ მინიმალური დოზაც კი ქცევას ბევრად უფრო ცვლის, ვიდრე გვგონია.
დღესასწაულებზე არჩევანი ყოველთვის არსებობს: ტაქსი, საზოგადოებრივი ტრანსპორტი, ფხიზელი მძღოლი, ადგილზე დარჩენა ღამით. ეს ყველაფერი საჭესთან დაჯდომაზე ნაკლებად კომფორტულია, მაგრამ შეუდარებლად უსაფრთხო.
ბევრი ავარია არ იწყება უხეში დარღვევით, არამედ ფრაზით – „მე ხომ სულ ცოტა დავლიე“. რამდენად მარტივი იყო თქვენთვის ასეთ სიტუაციებში საჭეზე უარის თქმა და რა ხდება ხოლმე გადამწყვეტი არგუმენტი?
