რა დროს არის აუცილებელი ინ ვიტრო განაყოფიერება – ქეთი ოსიძე გადაცემაში „სტუმრად ექიმთან”

პოპულარული

რა დროს არის აუცილებელი ინ ვიტრო განაყოფიერება – ქეთი ოსიძე გადაცემაში „სტუმრად ექიმთან”

8 მარტს, ”ავტორადიომ” და ნატა ხარაშვილის გადაცემამ ”სტუმრად ექიმთან”  რეპროდუქციული ჯანმრთელობისა და ინ ვინტრო განაყოფიერების კლინიკის „ინოვა ინ ვინტროს“ რეპროდუქტოლოგს და მეან-გინეკოლოგს ქეთი ოსიძეს უმასპინძლა, რომელმაც ქალთა ჯანმრთელობისა და ინ ვინტრო განაყოფიერებაზე ისაუბრა.

ქალბატონო ქეთი, რა შემთხვევაში და რა ტიპის პაციენტებისთვისაა ინ ვინტრო განაყოფიერება მისაღები?

– სინჯარის ანუ ინ ვინტრო განაყოფიერება – პანაცეაა თითქმის ყველა ტიპის უშვილობის დროს. უშვილობის მკურნალობა პირველ რიგში  სწორ დიაგნოსტიკას გულისხმობს.

არის უშვილობის ფორმები, რომელთა პრობლემების დაძლევა სინჯარის განაყოფიერების გარეშე სამწუხაროდ შეუძლებელია. პირველ რიგში, ეს ის შემთხვევაა, როდესაც ქალს ქირურგიული ჩარევის ან გადატანილი ავადმყოფობების შემდეგ საერთოდ არ აქვს საშვილოსნო მილები ან ახასიათებს მათი ფუნქციური უკმარისობა და მამაკაცის შემთხვევაში, მძიმე ოლიგოსპერმიის დროს, როდესაც სპერმატოგენეზი იმდენად ნაკლულია, რომ რაოდენობისა და მოძრაობის პრობლემების გამო შეუძლებელია სხვა მეთოდებით დაეხმარო სპრემატოზოიდებს, რომ მიაღწიონ კვერცხუჯრედამდე და განაყოფიერება მოხდეს.

შესაძლოა თანდაყოლილად არ იყოს საშვილოსნო და აბსოლუტურად ნორმალური იყოს საკვერცხე – ეს სუროგაციის ჩვენებაა.  იმ შემთხვევაში კი, როცა საკვერცხე არ ფუნქცინირებს ან არის გენეტიკური პათოლოგია, საშვილოსნო კი, ექვემდებარება ჰორმონალურ მკურნალობას – ეს უკვე დონაციის საჭიროებაა. თუმცა, არის შეფარდებითი ჩვენებებიც, როცა მილი არის, მაგრამ ცუდად მუშაობს ან პერმოგრამაა საშუალო მონაცემების. ასეთ დროს ინ ვინტროს საჭიროებას უკვე ასაკი განსაზღვრავს, როცა ამ  მეთოდის გამოყენება აუცილებელია,  რაც უფრო ადრე მივმართავთ მას, მით უკეთესია, რადგან დაგვიანების შემთხვევაში ნაკლებია შანსი, რომ ერთჯერადი ცდა წარმატებული აღმოჩნდეს. ძალიან მნიშვნელოვანია ღირებულებაც, რომელიც საქართველოში სხვა ქვეყნებთან შედარებით ბევრად ნაკლებია. აღსანიშნავია, რომ ბოლო დროს საკმაოდ ხშირად და რაც მთავარია, დროულად მოგვამრთავენ ახალგაზრდა წყვილები და შესაბამისად, დადებითი შედეგიც უფრო სწრაფად დგება.

როდის უნდა მიხვდეს წყვილი, რომ მას უშვილობის პრობლემა აქვს?

– უშვილობის დასადგენად საჭიროა გარკვეული კვლევების ჩატარება. თუ ახალგაზრდა წყვილი არ მიმართავს კონტრაცეფციას და ორწლიანი  სქესობრივი თანაცხოვრების შემდეგ არ არის შედეგი, უხეში პათოლოგიის არ არსებობის შემთხვევაშიც კი ითვლება, რომ ეს უკვე უშვილობაა. თუ ცნობილია მიზეზი, მაგალითად ქალს გადატანილი აქვს მილების ანთება, რამაც გამოიწვია დაზიანება ან სხვა დაავადება, მაშინ მან სინჯარის განაყოფიერებას უნდა მიმართოს. შედარებით მსუბუქი, მაგალითად ჰორმონალური დარღვევების შემთხვევაში, ჯერ მისი მკურნალობა ხდება, პაციენტს გარკვეული დრო ეძლევა, 6-8 თვის დაკვირვების შემდეგ კი, დგინდება, აქვს თუ არა მას უფრო სერიოზული პრობლემები.

არსებობს თუ არა ოპტიმალური ასაკი ხელოვნური განაყოფიერებისთვის?

– იდეალური შედეგი 35 წლამდეა. 35 წლიდან კი სტატისტიკა ნელდება, მაგრამ  ასეა ბუნებრივი ჩასახვის შემთხვევაშიც.  სინჯარის განაყოფიერება არ არის რეკომენდებული ძალიან ახალგაზრად ასაკში –20 წლის ქვევით, რადგან ამ დროს ჰიპერსტიმულაციის დიდი რისკია.საინტერესოა, საზღვარგარეთ გავრცელებულია ე.წ სოციალური ჩვენებით გაყინვა, როდესაც კარიერის გამო ახალგაზრდა ქალი არ არის მზად შვიის გაჩენისთვის, ის ყინავს კვერცხუჯრედს რომ მოგვიანებით შეძლოს უპრობლემოდ დაორსულება. მაგალითად კომპანია “Apple”-მ თავის თანამშრომლებს ეს უფასოდ გაუკეთა. ამ მეთოდგმა ჩვენთანაც მიიპყრო საზოგადოების ინტერესი.

რა იცვლება ქალის ორგანიზმში ასაკის მატებასთან ერთად?

– არსებობს ოვარიული რეზერვის მცნება, რაც იმ მარკების ერთობლიობას გულისხმობს, რომლითაც ქალის რეპროდუქციული ასაკი ფასდება. ეს კი,  პირველ რიგში საკვერცხის ფუნქციას ანუ მასში არსებულ კვერცხუჯრედების მარაგს უკავშირდება, რომელიც მხოლოდ მუცლად ყოფნის დროსაა პიკში. მერე კი, ყოველთვიურად იხარჯება გარკვეული რაოდენობით. იხარჯება არ ნიშნავს მომწიფებას, უბრალოდ იმ სტადიაში გადადის, როცა აპოპტოზამდე მიდის და ქრება, მერე კი, ფოლიკულთა შემდეგი ჯგუფი იწყებს მომწიფებას.  35 წლის შემდეგ პრაქტიკულად ყველა ქალთან ეს ცვლილებები ხელშესახები ხდება და შეგვიძლია ციფრობრივად დავადგინოთ ანტიმიულერული ჰორმონით.

ანტიმიულერის ჰორმონი კლიმაქსის დაწყებამდე, დაახლოებით 8 წლით ადრე იცვლება. მართალია, კლიმაქსის დროს ოვულატორული ციკლები ანუ ერთეულ ფოლიკულთა მომწიფება კიდევ ხდება, მაგრამ რაოდენობასთან ერთად იცვლება მათი ხარისხიც. 35-40 წლამდე კვერცხუჯრედთა ხარისხი კარგია, მაგრამ უკვე კლებულობს რაოდენობა. ხარისხი კვერცხუჯრედის ქრომოსომული შემადგენლობაზეა დამოკიდებული. რაც უფრო მაღალია ასაკი, პროპორცია ნორმალურ და პათოლოგიურ კვერცხუჯრედებს, ემბრიონებს შორის ირღვევა. 44 წლის შემდეგ ესაა 10-დან 1 ან 2. სანამ პაციენტს აქვს ოვულაცია და კვერცხუჯრედი, არც ერთ ექიმს არა აქვს უფლება უთხრას მას, რომ ვერ დაორსულდება. თუმცა, ამგვარ შემთხვევაში ორსულობის შანსი ძალიან მცირე – სულ რაღაც 3-5%-ია. გარდა ამისა, შედარებით გვიან, მაგრამ იცვლება საშვილოსნოს ფიზიოლოგია, ამიტომ დონაციის ანუ ახალგაზრდა კვერცუჯრედის საშვილოსნოში ორსულობის მიღება ჯერ კიდევ შესაძლებელი,თუმცა ძალიან დიდ ასაკში მიღებული ორსულობა მაინც არ არის სასურველი.

რამდენად სწორია, მოსაზრება თითქოს მეორე ორსულობა გვიან ასაკში უფრო მარტივად დგება, ვიდრე პირველი?

– პირველი ორსულობის დროს ძალიან დიდი ცვლილებები ხდება ორგანიზმში, რადგან სხვა აღნაგობას იძენენ სისხლძარღვოვანი ტოტები.  ბევრად რთული ხდება პირველი პლაცენტის წარმოქმნა, ინპლანტაცია, ინვაზია, რაც მოშლის საშიშროებასთანაცაა დაკავშირებული. სწორედ ამაშია სუროგაციის ფენომენი და სწორედ იმიტომ აქვს სუროგატს თუნდაც ოდნავ მეტი შანსი, რადგან მას ნამშობიარები საშვილოსნო აქვს და სამეანო გართულებების რისკიც ბევრად ნაკლებია.

რა ეტაპები უნდა გაიაროს მან, ვისაც ხელოვნური განაყოფიერება ჭირდება?

– ყველაფერი სწორი დიაგნოსტიკით იწყება. აუცილებლად უნდა გამოიკვლიოს ყველა წვრილმანი, მათ შორის რამდენადაა პაციენტი მზად მორალურად. მოგვიანებით იწყება სტიმულატორების გამოყენება. როცა განისაზღვრება, რომ ფოლიკულები საკმაო რაოდენობით დასაკმაო დიამეტრის არის,  ვენური ანესთეზიით ხდება მათი ამოღება.

მთავარია, გვქონდეს კვერცხუჯრედი და სპერმატოზოიდი, მათ შეერთებაზე კი, ემბრიოლოგი ზრუნავს სპეციალური მიკრომანიპულატორის ქვეშ. 2-5 დღე ემბრიონი ინკუბატორში კულტივირდება და ყოველდღიურად ფასდება მისი დაყოფის სისწრაფის მიხედვით, რამდენად მაღალია მიმაგრების შანსი, ჩვენ უკვე გადატანამდე ვიცით.

ჩვეულებრივ, ვცდილობთ ორ ემბრიონზე მეტი არ გადავიტანოთ, ბევრი ემბრიონის გადატანისას  ასე ორსულობის ალბათობა იზრდება, მაგრამ პარალელურად იზრდება ტყუპის და სამნაყოფიანის ალბათობაც, რაც არც ჩვენ გვიყვარს, არც ჩვენს მეგობარ მეანებს. გადატანიდან 13-14 დღეში ორსულობის დასადგები სისხლის ანალიზის პასუხი გვაქვს, რომელიც თითქმის ყოველთვის ერთმნიშვნელოვანია და ძალიან იშვიათად ითხოვს გამეორებას, 3 კვირაში ჩანს სანაყოფე პარკი, 5 კვირაში კი – გულისცემა.

როგორია ორსულობის მართვა და რით განსხვავდევდება ჩვეულებრივი ორსულობისგან?

– ხელოვნური გზით განაყოფიერებით დამდგარი ორსულობის მართვა მართლაც განსხვავდება ფიზიოლოგიურისგან და განსაკუთრებით პირველი ტრიმესტრში, რაც სხვათაშორის, ასაკსა და პროცედურაზეცაა დამოკიდებული. ამიტომ პაციენტი სულ მცირე 12 კვირას ჩვენთან ატარებს. რა თქმა უნდა, ის აღრიცხვაზეცაა გინეკოლოგთან, კონსულტაციას მეანისგან ზედამხედველობით იღებს.

რამდენად იდენტურია  საქართველოში და საზღვარგარეთ განხორციელებული ინ ვინტრო პროცედურები?

– ჩვენი სფეროს განვითარება პირველ რიგში დიდი რაოდენობით უცხოელი პაციენტების სხვადასხვა მიზეზით ჩვენს ქვეყანაში ჩამოსვლამ განაპირობა. გამომდინარე აქედან, აუცილებელი გახდა მაღალი ხარისხის და სტანდარტების დაცვა. მეამაყება, რომ საქართველოს კლინიკებში ხშირად მომსახურების უფრო მაღალი დონეა, ვიდრე საზღვარგარეთ. ევროპის ქვეყნებში ექიმები შეზღუდულები არიან ე.წ. გაიდლაინით, რომელიც მათ გარკვეული წესების თუ პროტოკოლის დაცვას ავალდებულებს. ვთვლი, რომ ჩვენი სფერო საქართველოში ბევრად უკეთეს პირობებშია.

ინსემინაციის თემას რომ შევეხოთ. გინეკოლოგთა ნაწილი თვლის, რომ ამ პროცედურამ დაკარგა ეფექტურობა. თქვენ რამდენად იზიარებთ ამ მოსაზრებას?

– გაიდლაინის მიხედვით არსებობს პათოლოგიები, როცა ზოგადად ყველაფერი წესრიგშია ან მხოლოდ მცირედაა ნორმიდან გადახრა და ისე ვერ ჩაატარებ ინ ვინტრო განაყოფიერებას თუ გარკვეული ეტაპები არ გაიარე, რადგან ითვლება, რომ ინსემინაცია ისეთივე ეფექტურია, როგორც სინჯარის განაყოფიერება.

ექსკლუზივი /

|

9 მარტი, 2017

|

საკვანძო სიტყვები

WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => stumrad-eqimtan
                                    [1] => qeti-osidze
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 113441
                )

        )

    [query_vars] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => stumrad-eqimtan
                                    [1] => qeti-osidze
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 113441
                )

            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [static] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 10720
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [paged] => 0
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [order] => DESC
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => stumrad-eqimtan
                                    [1] => qeti-osidze
                                )

                            [field] => slug
                            [operator] => IN
                            [include_children] => 1
                        )

                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                    [0] => mob1n_term_relationships
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                    [post_tag] => Array
                        (
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => stumrad-eqimtan
                                    [1] => qeti-osidze
                                )

                            [field] => slug
                        )

                )

            [primary_table] => mob1n_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  mob1n_posts.ID FROM mob1n_posts  LEFT JOIN mob1n_term_relationships ON (mob1n_posts.ID = mob1n_term_relationships.object_id) WHERE 1=1  AND mob1n_posts.ID NOT IN (113441) AND ( 
  mob1n_term_relationships.term_taxonomy_id IN (15071,10720)
) AND mob1n_posts.post_type = 'post' AND ((mob1n_posts.post_status = 'publish')) GROUP BY mob1n_posts.ID ORDER BY mob1n_posts.post_date DESC LIMIT 0, 3
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 123992
                    [post_author] => 4
                    [post_date] => 2017-04-20 14:42:29
                    [post_date_gmt] => 2017-04-20 10:42:29
                    [post_content] => გადაცემა ”სტუმრად ექიმთან” ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიებს მიეძღვნა. ცნობილია, რომ მკერდისა და საშვილოსნოს კიბოს შემდეგ,ფარისბერი ჯირკვლის კიბო სტატისტიკურად მესამე ადგილს იკავებს. ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგია ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ენდოკრინოლოგიური პათოლოგიაა და ჯანდაცვის საერთაშორისო ორგანიზაციის კლასიფიკაციით, მეორე ადგილზეა დიაბეტის შემდეგ, რომლითაც წელიწადში 65 მლნ. ადამიანი ავადდება. გადაცემაში სტუმრად იმყოფებოდნენ ქირურგი ონკოლოგი, ქირურგი ენდოკრინოლოგი, მედიცინის აკადემიური დოქტორი ედიშერ სიხარულიძე და ჟურნალისტი, ჯანდაცვის პოლიტიკის სპეციალისტი თამუნა გოგოლაძე. გადაცემიდან ცნობილი გახდა, რომ 2017 წლის 27,28,29 აპრილს, ავერსის კლინიკას პროფესიული ვიზიტით ეწვევა მსოფლიოში ცნობილი, ევროპის ენდოკრინულ ქირურგთა ასოციაციის თავჯდომარე, ქ. ესენის საუნივერსიტეტო კლინიკის პროფესორი, ენდოკრინული ქირურგიის მიმართულების ხელმძღვანელი პროფესორი ჰენინგ დრალე.

ბატონო ედიშერ, რა არის ის აუცილებელი რამ, რაც უნდა ვიცოდეთ ფარისებრი ჯირკვლის კიბოს შესახებ?

ფარისებრი ჯირკვლის კიბო მესამე ადგილზეაძუძუს კიბოსა და საშვილოსნოს კიბოს შემდეგ. პაციენტმა უნდა იცოდეს, როგორ მოიქცეს, მნიშვნელოვანია დროული დიაგნოსტიკა. ამიერკავკასიის რეალობაში ”ავერსის კლინიკა”არის ერთადერთი სპეცილიზირებული დაწესებულება, სადაც ერთ სივრცეში ხდება,როგორც დიაგნოსტიკა, ისე მკურნალობის სრული სპექტრი. პირველი ეტაპი არის ფარისებრი ჯირკვლის კვანძოვანი წარმონაქმნის ბიოფსია. ტერმინი ”კვანძი” გულისხმობს რამდენიმე პათოლოგიას და ყოველი წარმონაქმნი, რა თქმა უნდა, ოპერაციულ ჩარევას არ საჭიროებს. ციტოლოგიური დასკვნის შემდეგ, როდესაც პაციენტს დაუდგინდება, რომ აქვს კიბო, უნდა მოხდეს დიფერენცირება. დაბალდიფერენცირებული სიმსივნეა ის მიზეზი, რომელიც ჰენინგ დრალეს საქართველოში ჩამოყვანას უკავშირდება. მსოფლიოში რამდენიმე კლინიკაა, სადაც ამ დაავადების მკურნალობა ხდება, თავად პროფესორი დრალე არის იმ მეთოდის ავტორი, რომელიც დღეისათვის სულ რამდენიმე ქვეყანაშია დანერგილი და გერმანიასთან, საფრანგეთთან,   ისრაელთანინგლისთან და აშშ-სთან ერთად, არის საქართველოც. ეს ადამიანი გვეხმარება იმ სკოლის ჩამოყალიბებაში, რომელიც ხარისხობრივად სხვა მედიცინას ჩაუყრის საფუძველს და აქ მხოლოდ ფარისებრი ჯირკვალზე არ არის საუბარი. მეთოდის უნიკალურობა შემდეგშია: ერთი კოსმეტოლოგიურად დამზოგველი განაკვეთით ხდება 2-3 ოპერაციის თავიდან არიდება.



თამუნა, ვიცი რომ თქვენ გაქვთ ისტორიათუ როგორ დაუკავშირდით პროფესორ ჰენინგდრალეს...

ენდოკრინულ ონკოლოგიაში ჩვენ ვთქვით ახალი სიტყვა და ამას საფუძვლად ჩემი პირადი ცხოვრების ერთი ისტორია უდევს და შევეცდები მოკლედ მოგიყვეთ.
2015 წელს ჩემს მეუღლეს დაბალდიფერენცირებული ფარისებრი ჯირკვლის ავ თვისებიანი სიმსივნე, კერძოდ მედულური კარცინომა დაუდგინეს, რომელიც მსოფლიო მოსახლეობის მხოლოდ 4%-ში გვხდება. ბატონმა ედიშერმა ”ავერსის კლინიკაში” პირველი ოპერაცია წარმატებით ჩაატარა, თუმცა საჭირო გახდა მეორე ოპერაციაც, რაც ორმხრივი ლიმფოდისექციის ჩატარებას მოითხოვდა. გამომდინარე იქიდან, რომ საქართველოში ამ ტიპის ოპერაციები, რასაც პროფესორი დრალე ატარებს, მანამდე არ ჩატარებულა, ინფორმაციის მოპოვება საერთაშორისო მასშტაბით დავიწყე. ამაში ჩემი პროფესიული გამოცდილება დამეხმარა, რადგან წლების განმავლობაში სამედიცინო ჟურნალისტიკაში ვმუშაობდი. დამჭირდა წელიწადნახევარი იმისათვის, რომ მეპოვა ის ადამიანი, რომელიც შეძლებდა ჩვენთვის კონკრეტული მიმართულება მოეცა.შევისწავლე მისი ბიოგრაფია, ნაშრომები და მივიღე გადაწყვეტილება, ჩემი მეუღლე გამგზავრებულიყო გერმანიაში. ჩვენ ყველა კითხვაზე მივიღეთ პასუხი და გამიჩნდა იდეა, რომ საქართველოში ჩამოგვეტანა ოპერაცია. ძალიან დიდი ძალისხმევის შედეგად, წელიწადნახევრის შემდეგ, მოხდა ასეთი სასწაული და პროფესორი დრალე დაგვთანხმდა საქართველოში ჩამოსულიყო ოპერაციის გასაკეთებლად.
აღსანიშნავია, რომ ის მხოლოდ ერთი პაციენტის გამო ჩამოვიდა საქართველოში. 2016 წლის 22 ივლისს ბატონ ედიშერთან ერთად ჩატარდა ოპერაცია. არჩევანი ”ავერსის კლინიკაზე”ედიშერ სიხარულიძის პერსონიდან და იმ მატერიალურ-ტექნიკური ბაზიდან გამომდინარე გაკეთდა. ამ ფაქტს დიდი გამოხმაურება მოყვა, ჩემს ტელეფონზე უამრავი ზარი ხორციელდება და გაგრძელდა პროფესორთან ჩვენი ურთიერთობა. ის შეყვარებულია საქართველოზე და მზად არის დაგვიდგეს გვერდით და დაიგეგმოს სხვა ტიპის ოპერაციებიც, რომლებიც აქამდე საქართველოში არ ტარდება. პროფესორი დრალე ძალიან დიდსიტყვას იტყვის საქართველოში. ბატონო ედიშერ, როგორი იყო თქვენი პირველი შეხვედრა? ის, რომ დრალე ჩამოდიოდა საქართველოში დაუჯერებელი იყო, ის არც ერთ პოსტსაბჭოთა ქვეყანაში ნამყოფი არ არის. პირველი შეხვედრიდან დღემდე შთაბეჭდილების ქვეშ ვარ. მუშაობა ექიმთან, რომელიც ქმნის ისტორიას, მუდმივად რაიმე ახლის სწავლაა. ყოველი ოპერაცია აღმოჩენაა, მიუხედავად იმისა, რომ ჩემი ცხოვრების 20 წელი ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიებს მივუძღვენი და მიუხედავად იმისა, რომ მიმუშავია ბევრ ძლიერ სპეციალისტთან, ჰენინგ დრალე სხვა სამყაროა. პროფესორი დრალე ამბობს, რომ დაგვეხმარება ხარისხობრივად მაღალი დონის მედიცინის დამკვიდრებაში. ეს მხოლოდ მისი დიდი ადამიანობით აიხსენება. თამუნა, მოკლედ რომ მოგვიყეთ პროფესორ ჰენინგ დრალეს შესახებ? პროფესორ დრალეს ბიოგრაფია იმდენად საინტერესოა, რომ ერთი გადაცემა არ გვეყოფა... ის დიდი მეცნიერია, აქვს 800-ზე მეტი სამეცნიერო პუბლიკაცია  და ნაშრომი. ის არის უამრავი საერთაშორისო ჟურნალის რედაქტორი, თანარედაქტორი, დრალე არის ყველა თანამედროვე გაიდლაინის ავტორი ან თანაავტორი, არის ყველაზე ორიგინალური მომხსენებელი, აქვს უამრავი ჯილდო. ძალიან დიდი ხნის განმავლობაში იყო ჰალეს საუნივერსიტეტო კლინიკის ენდოკრინული მიმართულების ხელმძღვანელი და სულ რაღაც ერთი წელია რაც გადავიდა ესენში და ამჟამად ხელმძღვანელობს ორ საუნივერსიტეტო კლინიკას, ერთს მთლიანად, მეორე კლინიკაში კი ენდოკრინული მიმართულების ხელმძღვანელია. მოგზაურობს მთელს მსოფლიოში, ძალიან აქტიური ადამიანია. ბატონო ედიშერ, თავად ტერმინი - ფარისებრი ჯირკვლის კიბო უკვე არასასიამოვნოდ ჟღერს და იწვევს შიშს... რა ტიპის ოპერაციები ტარდება თქვენთან?  მიუხედავად იმისა, რომ ოპერაციები რამდენიმე წელია ტარდება, ინფორმაციული ვაკუუმი საზოგადოებაში მაინც არის. გამოვყოფ: ვატარებთ მცირე ინვაზიურ ქირურგიას, როდესაც განაკვეთის გარეშე, ექოსკოპიის კონტროლის ქვეშ შესაძლებელია შევიყვანოთ პრეპარატი. პროცედურა ამბულატორიულად, ანესთეზიის გარეშე ტარდება და პაციენტი არ საჭიროებს პოსტოპერაციულად ჰორმონალურ შენაცვლებით თერაპიას. ეს ტარდება მხოლოდ ფარისებრი ჯირკვლის ცისტისა და სითხოვანი კომპონენტის სიჭარბის დროს. ასევე, ”ავერსის კლინიკაში”ტარდება ტრანსაქსიალური თიროიდექტომია, როდესაც განაკვეთი კეთდება არა კისრის მიდამოში, არამედ იღლიის ფოსოში. ხდება კანის აშრევება და ენდოსკოპიური მანიპულაციით შევდივართ კისრის წინა ზედაპირზე. კონტროლი ხდება მონიტორზე, რაც საშუალებას გვაძლევს, მნიშვნელოვანი ანატომიური წარმონაქმნების დაზიანება თავიდან ავირიდოთ. ამცირებს ისეთ შესაძლო გართულებებს, როგორიც არის ხმის დაკარგვა, ტემბრის შეცვლა, სუნთქვის გაძნელება და ა.შ. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ადამიანებისთვის, ვისაც პროფესიულად ხმა სჭირდება. უნდა აღინიშნოს, რომ პროფესორმა დრალემ ”ავერსის კლინიკაზე” არჩევანი ტექნიკურ-მატერიალური ბაზის გამო გააკეთა. 2014 წლიდან, საქართველოში პირველები ვატარებთ ოპერაციას ფარისებრი ჯირკვალზე, პარათიროიდურ ჯირკვალზე ინტრაოპერაციული ნერვის მონიტორის საშუალებით. ეს აპარატი გვეხმარება, მოვახდინოთ ოპერაციის მსვლელობის დროს შებრუნებული ნერვის ვიზუალიზაცია და აქედან გამომდინარე მისი ტრამვატიზაცია ავირიდოთ.
ბოლო 1000 ოპერაცია ”ავერსის კლინიკაში”გართულების გარეშე ჩატარდა, სწორედ იმ ტექნიკის საშუალებით, რასაც ჩვენ ვიყენებთ. მე ვერ ვხედავ იმის საჭიროებას, რომ საქართველოს მოქალაქეები სხვა ქვეყანაში წავიდნენ სამკურნალოდ, პირიქით, მეზობელი ქვეყნებიდან ჩვენთან მოდიან სამკურნალოდ.
თამუნა, თქვენ ერთგვარი კომუნიკატორი ხართ პროფესორ დრალესა და პაციენტებს შორისრა სახის ოპერაციებს ჩაატარებს პროფესორი დრალე და ასწრებენ თუ არა მსურველები პროფესორის სამი დღიანი ვიზიტის ფარგლებში მასთან მოხვედრას? ნამდვილად, ძალიან ბევრი ზარი შემოდის ჩემს ტელეფონზე. ძალიან რთულია, როდესაც დრო შეზღუდული გვაქვს, ყველა მსურველი მასთან მოვახვედროთ, არიან ადამიანები, რომლებსაც არ აქვთ რთული მდგომარეობა, მაგრამ მაინც სურთ კონსულტაცია. ასეთ პაციენტებს ვუხსნით, რომ ვცდილობთ პროფესორ დრალესთან ის ადამიანები მოვახვედროთ, ვისაც მართლა სჭირდება. ეს უკვე მეოთხე ვიზიტია, რომელსაც მე ვხელმძღვანელობ. დაგეგმილია რამდენიმე ონკოლოგიური ოპერაცია. ბატონო ედიშერ, არსებობს თუ არა ერთგვარი პრევენციის საშუალებაჩვენ გადაცემის დასაწყისში აღვნიშნეთ, რომ სტატისტიკა საგანგაშოა... რა არის ასეთი სტატისტიკის მიზეზი? აქ არის რამდენიმე ფაქტორი: ეკოლოგია, გენეტიკური განწყობა, სტრესი, ვირუსები და ა.შ. ყველაზე მნიშვნელოვანია დროული დიაგნოსტიკა. ეს არის პირველი ნაბიჯი... სამწუხაროდ არ არსებობს პროფილაქტიკა. დღეისათვის საქართველოში ძალიან ბევრ კლინიკაში ტარდება ასპირაციული ბიოფსია, თუმცა პრობლემა თავად ციტოლოგებშია, რადგან იყო კარგი ციტოლოგი,განსაკუთრებული ნიჭია. როგორც არსებობს აბსოლუტური სმენა, ასეთივე პარალელი შეგვიძლია გავავლოთ, რადგან ციტოლოგიური სურათის აღქმას დიდი პროფესიონალიზმი სჭირდება. ტერმინი ბიოფსია საზოგადოებაში ასევე უსიამოვნო განწყობას იწვევს, ყველა შემთხვევაში საჭიროა თუ არა მისი ჩატარება? ბიოფსიას, ისევე როგორც სხვა დიაგნოსტიკურ საშუალებას, თავისი ჩვენება აქვს. თუკი რადიოლოგი სათანადო გამოცდილებით ხედავს, რომ არის წარმონაქმნი, შეიძლება მიიჩნიოს საჭიროდ ასპირაციული ბიოფსიის ჩატარება. აბსოლუტური კრიტერიუმი არ არსებობს, თუ როდის და რომელი წარმონაქმიდან უნდა იქნეს აღებული მასალა. დაავადების დიაგნოსტიკა და მკურნალობა სასურველია სპეციალიზირებულ კლინიკებში ხდებოდეს. როგორია ოპერაციის შემდეგ პაციენტების მდგომარეობა? ”ავერსის კლინიკაში” ასევე არის ბირთვული მედიცინის ცენტრი, სადაც ოპერაციის შემდეგ პაციენტს უტარდება რადიაქტიული იოდითმკურნალობის კურსიც. რამდენიმე წლის წინ ამ პროცედურებისთვის საქართველოს მოქალაქეები სხვა ქვეყნებში მიემგზავრებოდნენ. ჩვენთან ფარისებრი ჯირკვლის მკურნალობა ხდება კომპლექსურად. დიაგნოსტიკის საწყისი ეტაპი არის ფარისებრი ჯირკვლის ექოსკოპია. თუკი არსებობსრისკ ფაქტორები, შეუძლიათ პაციენტებს ჩაიტარონ ულტრაბგერითი კვლევა და ყველა კითხვაზე მიიღებენ პასუხს. ხშირად პაციენტები შემთხვევევით გებულობენ, რომ აქვთ პრობლემა, რადგან ფარისებრი ჯირკვლის კიბოს ტკივილის სიმპტომები არ აქვს. თამუნა, თქვენ გაქვთ გეგმა, რომ პროფესორი დრალე დიდი ხნით დატოვოთ საქართველოში... დიახ, ვფიქრობ ამ საკითხზე, ხელთ მაქვს შეთავაზება ბიზნეს გეგმისთვის, რომელიც ექვს ეტაპს მოიცავს, სადაც გათვალისწინებულია ყველა კვლევა საქართველოსა და ამიერ კავკასიის მასშტაბით. მოიცავს სტატისტიკურ მონაცემებს, თუ რა სამუშაოები უნდა ჩატარდეს იმისათვის, რომ ინვესტორს ბიზნეს ინეტერესი გაუჩნდეს. ვფიქრობ, ძალიან საინტერესო იქნება ამ თემაზე მუშაობა. გამომდინარე იქიდან, რომ მოთხოვნა ძალიან დიდია, იმედი მაქვს გამოჩნდება ადამიანი, რომელიც კარგად დაინახავს პროფესორ ჰენინგ დრალეს შესაძლებლობებს და გვექნება ენდოკრინული პროფილური ცენტრი, სადაც ერთ სივრცეში მოხდება ყველა დაავადების მკურნალობა. ჩემს იდეასა და საქმეს ბოლომდე გავუძღვები. ბატონო ედიშერ, როგორია თქვენი სამომავლო გეგმები? ჩვენი გეგმაა არა მარტო ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიების სპექტრის მკურნალობა, არამედ ჩვენ ვმუშაობთ პარათიროიდულ ჯირკვლებზე. წარმატებით ჩატარდა რამდენიმე ოპერაცია თირკმელს ზედა ჯირკვალზე, ვგეგმავთ ენდოსკოპიურად ვაწარმოოთ თირკმელზედა ჯირკვლის ამოკვეთა. გვინდა შეიქმნას სკოლა, სადაც გაიზრდებიან თაობები და შეძლებენ პროფესიონალურად დიაგნოსტირებასა და მკურნალობას. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/04/stumrad-eqimtan-19-1.mp3"][/audio] [post_title] => ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიების საგანგაშო სტატისტიკა - თბილისში გერმანელი პროფესორი დრალე ჩამოდის [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => farisebri-jirkvlis-patologiebis-sagangasho-statistika-tbilisshi-germaneli-profesori-drale-chamodis [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-04-24 15:45:31 [post_modified_gmt] => 2017-04-24 11:45:31 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=123992 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [1] => WP_Post Object ( [ID] => 122629 [post_author] => 4 [post_date] => 2017-04-13 17:30:32 [post_date_gmt] => 2017-04-13 13:30:32 [post_content] => გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“ ორსულობის მართვის აუცილებელ კომპონენტს, რადიოლოგიურ კვლევას მიეძღვნა. საჭირო და აუცილებელი ვიზიტები რადიოლოგთან, რა ინფორმაციას გვაძლევს 3D და 4D კვლევები, აუცილებელია თუ არა გენეტიკური ტესტები, რა ვადაზე ხდება სქესის დადგეგნა და რა არის საკეისრო კვეთის პირდაპირი ჩვენება ორსულებში –  ამ და სხვა საინტერესო თემებზე სტუდიაში საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დოქტორმა, ექიმმა-რადიოლოგმა გენრიეტა გაგოშიძემ ისაუბრა. რეალურად, რამდენი ვიზიტია საჭირო ორსულობისას ექიმ რადიოლოგთან და აუცილებელია თუ არა ვიზიტი მაშინ, თუკი ორსულობა ჯერ არ არის, მაგრამ დგას დღის წესრიგში? პირველი ვიზიტი აუცილებელია მენსტრუალური ციკლის 6-7 დღის გადაცდენის ვადაზე, ანუ როდესაც უნდა დავადგინოთ სად არის ორსულობა ლოკალიზებული, არის საშვილოსნოს ღრუში, თუ არის მილში ან სადმე ატიპიურ ადგილზე. ამის შემდეგ არის სახელმწიფოს მიერ დადგენილი ოთხი აუცილებელი ვიზიტი, რომელიც უფასოა და ვიზიტების ეს რაოდენობა ფიზიოლოგიური ორსულისთვის აბსოლუტურად საკმარისია. თუმცა, ბევრი დედა ოთხი ვიზიტით არ კმაყოფილდება და ახორციელებს 6-8 და მეტ ვიზიტსაც. ორსულობის დადგენის შემდეგ პირველი ვიზიტი ხორციელდება 11-დან 14 კვირამდე, შემდეგ არის 18-დან 22 კვირამდე, 30 კვირაზე და თუკი სამეანო თვალსაზრისით ექიმს დასჭირდება, ბოლო ვიზიტი 36 კვირაზე ხორციელდება. ექიმ რადიოლოგთან პირველი ვიზიტი ახსენეთ, როდის უნდა ისმინებოდეს გულის ცემა და არსებობს თუ არა ინდივიდუალური თავისებურებები? შეიძლება კონკრეტულ შემთხვევაში იყოს გვიანი ჩასახვა და ამიტომ ამ საკითხის იგნორირება არაფრით არ შეიძლება - ემბრიონი ცოცხალია, ჩვენ კიდევ არაპროგრესირებად ორსულობას ვწერთ. რადგან ოვულაცია გათვალისწინებულია მეთოთხმეტე დღეს, არ ნიშნავს, რომ ყველა ქალს ოვულაცია მეთოთხმეტე დღეს აქვს. ამიტომ, როდესაც ვაკეთებ ფოლიკულის მონიტორინგს, ოვულაციის დღეებს სულ სხვადასხვა პერიოდში ვხედავ. რაც შეეხება ორსულობამდე კვლევას, ეს არის მოსამზადებელი პერიოდი. პროფილაქტიკა უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე როდესაც რაიმე პათოლოგია შედგება. ორსულობის დაგეგმვა იმდენად მნიშვნელოვანი საკითხია, რომ შეგიძლიათ ამ თემაზე ცალკე სპეციალისტი მოიწვიოთ და მთელი გადაცემა დაუთმოთ. თქვენმა პაციენტებმა კარგად იციან, როგორ გამოიყურება მათი პატარა.... აპარატურებს შორის გასნხვავება ნამდვილად არის, არის 3D და 4D აპარატურა. რას ნიშნავს ეს. 3D აპარატურა არის მოცულობითი გამოსახულება, ხოლო 4D კი ნიშნავს, რომ მოცულობითი გამოსახულება კონკრეტულ მომენტს ასახავს. აპარატურის საშუალებით ხდება ურთულესი დაავადებებისა და პათოლოგიების დიაგნოსტირება. არა მგონია თბილისში სადმე წინა თაობის აპარატები იყოს შემორჩენილი. გვსმენია, რომ ხშირი ვიზიტით შეიძლება ვავნოთ ნაყოფს, იქნებ განგვიმარტოთ, რატომ ფიქრობენ ასე? კვლევა აბსოლუტურად უსაფრთხოა, ეს დამტკიცებულია. თუ პაცინტს არ სჭირდება, ჩემი აზრით, ზედმეტად ექოსკოპიური კვლევის ჩატარება სასურველი არ არის. როდესაც ორსულს აქვს შფოთვის სინდრომი, ვერ ისვენებს, აინტერესებს როგორ არის მისი შვილი, ამ დროს ეს მდგომარეობა უფრო მეტ ზიანს აყენებს მას, ვიდრე რადიოლოგიური კვლევა. აისახება თუ არა სტრესი რადილოგიური კვლევისას? განწყობა ოსრულობისას აუცილებლად ახდენს გავლენას. არავინ თქვას, რომ სტრესი ნაყოფზე გავლენას არ ახდენს. გამოიყოფა ჰორმონები, რომლებიც იწვევენ შფოთვას,  ამიტომ აუცილებელია ვაკონტროლოთ პაციენტის მდგომარეობა. უმჯობესია, ორსულმა მიმართოს ექიმს და არ ებრძოლოს თავად. კისრის ნაკეცი - რეალურად რა ინფორმაციას გვაძლევს რიგით მეორე ვიზიტი რადიოლოგთან? არის სპეციალური ცხრილი, რომელიც მოგვიწოდებს, როგორი უნდა იყოს ნორმა და ნორმის ზემოთ ან ქვემოთ მიღებული შედეგი უკვე საფრთხილოა და საჭიროებს დამატებით კვლევებს. რატომ მაინცდამაინც 12 კვირაზე? იმიტომ, რომ მხოლოდ ამ ვადაზეა კისრის ნაკეცის სიგანის განსაზღვრა ინფორმატიული, ამავე ვადაზე უნდა გაიზომოს ცხვირის ძვალიც, თუმცა, ამ შემთხვევაში გასათვალისწინებელია ნაციონალური კუთვნილებაც. გენეტიკურ ტესტებზე ვისაუბროთ... გენეტიკური ტესტები ორჯერადად კეთდება და ნორმის ზედა ზღვარზე აცდენა ან ქვედა ჩამოცდენა ექიმისა და პაციენტის შფოთვას იწვევს, ხომ არ გვაქვს საქმე რაიმე პათოლოგიასთან. ორმაგი და სამმაგი ტესტები არ არის 100%-იანი გარანტი ჯანმრთელი, ან არაჯანმრთელი ბავშვისა. ნერვული მომენტი ორსულს უფრო მეტ ზიანს მიაყენებს. თუკი ექიმი ჩათვლის საჭიროდ, უნდა გაკეთდეს ამიოცენტეზი რაც 100%-იანი გარანტია იმისა, რომ ნაყოფს არ აქვს რაიმე ქრომოსომული პათოლოგია. არსებობს თუ არა ასაკობრივი ზღვარი, როდესაც რეკომენდებულია ყველა ამ ტესტის ჩატარება? ყველასთვის ეს აუცილებელი არ არის, მინდა გითხრათ, რომ მხოლოდ მათთვის არის რეკომენდებული, ვისაც დატვირთული ანამნეზი აქვს. ასევე მათთვის, ვისაც აქვს დიდი ასაკი, ან პატარა ასაკი.
ბევრისთვის სიახლეა, რომ როგორც დიდი, ისე პატარა ასაკი არის ერთ-ერთი ფაქტორი იმისა, რომ იმატებს გენეტიკური პათოლოგიები - 17 წელს ქვემოთ და 35 წლის ზემოთ.
ტესტები აუცილებლად უნდა გაკეთდეს და ვიმოქმედოთ პასუხების მიხედვით. შეუძლია თუ არა ორსულს დაორსულებამდე ხელი შეუწყოს ორგანიზმს, რომ აირიდოს თავიდან პათოლოგიები? აუცილებელია ვიზიტი გინეკოლოგთან, რომელიც დაგეგმავს ორსულობას, მისცემს სპეციალურ მედიკამენტებს, დაუწესებს კვების რეჟიმს და ა.შ. ძალიან მნიშვნელოვანია, რა განწყობა აქვს ორგანიზმს მაშინ, როდესაც ხდება კვერცხუჯრედისა და სპერმატოზოიდის შერწყმა. რას ნიშნავს ჭარბი წყლებისა და წყლების სიმცირის მდგომრეობა? ჭარბწყლიანობაც და მცირეწყლიანობაც არის იმის გამოვლინება, თუ რა ხდება ნაყოფის ირგვლივ. ჭარბწყლიანობა შეიძლება გამოწვეული იყოს საჭმლის მომნელებელი სისტემის გენეტიკური პათოლოგიებით. მაგალითად საყლაპავის ატრიზიის დროს დარღვეულია წყლის ყლაპვა, რაც ჭარბწყლიანობას იწვევს. რაც შეეხება მცირეწყლიანობას, მასაც მრავალი მიზეზი შეიძლება ჰქონდეს, ეს ძალიან საშიშია. ორივე მდგომარეობა შეიძლება შეჭიდული იყოს განვითარების თანდაყოლილ მანკებთან. თუკი ეს გამოირიცხა, შეიძლება უწყინარი ინფექციის შედეგი იყოს, მაგალითად გაციება, ჰერპეს ვირუსი და ა.შ. ორსულები ამ დროს ნუ შეშინდებიან, რომ მაინცდამაინც გენეტიკურ პათოლოგიასთან აქვთ საქმე. ხდება წყლის შეწოვაც და გამოყოფაც, ანუ ცვალებადია პროცესი. რადიოლოგიაში არსებობს დამატებითი კვლევებიც... ფერადი დოპლერი დღეს ფართოდ გამოიყენება, რადგან ვაკვირდებით, რა სიჩქარით მიეწოდება დედისგან სისხლი ნაყოფს. კეთდება 22 კვირის ვადიდან, თუმცა, უფრო მეტად ინფორმატიული არის 30 კვირის შემდეგ. რამდენჯერმეა სასურველი მისი ჩატარება. დოპლერის საშუალებით კრიტიკულ მდგომარეობაში ჩავარდნილი არაერთი ნაყოფი გადარჩენილა. დოპლერული მონაცემების სწორი ინტერპრეტაცია ძალიან მნიშვნელოვანია. კარგად მიმდინარე ორსულობისას, როდესაც გვაქვს გრიპის შემთხვევა, ან რაიმე სხვა ინფექციური დაავადება, ამ დროს თუ არის სასურველი რადიოლოგიური კვლევა? შეიძლება ამ დროს სურათი ცუდისკენ შეიცვალოს, არ არის საჭირო მწვავე ფაზაში მისვლა რადიოლოგთან, როდესაც ალაგდება ყველა სიმპტომი, სწორედ შემდეგ არის საჭირო რადიოლოგიური კვლევის ჩატარება. შველა შესაძლებელია იმუნიტეტის ამაღლებით და ბევრი სხვა საშუალებით. ხშირად გვესმის ტერმინი ტონუსი, არის თუ არა ეს პათოლოგიური მდგომარეობა და არის თუ არა პირდაპირი ჩვენება იმისა, რომ ორსული იმყოფებოდეს სახლში? ჩვენს ქვეყანაში ტონუსის ჰიპერდიაგნოსტიკას აქვს ადგილი, ეს ჩვენი რადიოლოგიური სამსახურის სუსტი წერტილია. ტონუსის გარეშე კუნთი არ არსებობს, თუ ადამიანი ცოცხალია, მაშინ კუნთი აუცილებლად ტონუსშია. მომატებული ტონუსი არ ნიშნავს ნაადრევ მშობიარობას. თუ თქვენ დაგიფიქსირდათ ჰიპერ ტონუსი, შეიძლება 10 წუთში ნორმა ტონუსი დაგიფიქსირდეთ. დამოკლებული ყელის სიგრძე, არის თუ არა ეს პირდაპირი ჩვენება ნაადრევი მშობიარობისა? იმიტომაც ვადგენთ ყელის სიგრძეს, რომ არ მოხდეს ნაადრევი მშობიარობა და პრაქტიკაში მიღებული ყველა საშუალებით ვეცადოთ მივიყვანოთ ორსულობა ბოლომდე. პლაცენტის წინამდებარეობა - არის თუ არა კიდევ უფრო ხშირად რადიოლოგთან ვიზიტი საჭირო? პლაცენტის წინ მდებარეობა ადვილი არ არის, შეიძლება ბევრი გართულება გამოიწვიოს. პლაცენტის წინ მდებარეობის დროს ორსულმა გინეკოლოგის ყველა რეკომენდაცია უნდა გაითვალისწინოს. უფრო მეტად მოსვენებულ მდგომარეობაში უნდა იყოს, ვიდრე ჩვეულებრივად არაწინმდებარეობით ორსული. ელემენტარულმა ფიზიკურმა დატვირთვამ შეიძლება განაპირობოს სისხლდენა და შესაბამისად ნაადრევი მშობიარობა. ძალიან მნიშვნელოვანია სქესის თემა, რამდენად ეთანხმებით მოსაზრებას, რომ გვიან ვადაზე უთხრათ ორსულს ნაყოფის სქესი? სქესის დიაგნოსტიკა პირადად ჩემთვის შესაძლებლია 12 კვირამდე. ეს ერთი მხრივ ძალიან კარგია, რადგან ადრეულ ვადაზე ხდება დიაგნოსტიკა, მეორე მხრივ კი აქვს უარყოფითი მხარეც, რომ შემდეგ არ მოხდეს ორსულობის შეწყვეტა სქესის გამო. მე პირადად მიმაჩნია, რომ სქესის თქმა ამ ვადაზე პრობლემას არ გადაჭრის, ჩემი აზრით საჭიროა მოსახლეობის შეგნების ამაღლება.
ადამიანს უნდა ესმოდეს, რომ 12 კვირის ორსულობის ვადაზე ნაყოფი არის ადამიანი, პიროვნება, მას თითის ანაბეჭდიც კი აქვს და მისი სიცოცხლის შეწყვეტა არის ვანდალური აქტი.
აკრძალვას ყოველთვის კანონის დარღვევა მოყვება. არ იტყვის ერთი, ორი რადიოლოგი, მაგრამ იტყვის მესამე. არის თუ არა შესაძლებელი სქესის დაგეგმვა? სქესის დაგეგმვა შესაძლებელია ხელოვნური განაყოფიერებისას, ეს რეალურია. ბებიების მიერ რაღაც საშუალებებით სქესის გამოთვლა ადამიანების გამოგონილია და რეალობასთან კავშირში არ არის. რა დროს არის საკეისრო კვეთა პირდაპირი ჩვენება? ნაყოფი შეიძლება ნებისმიერ მომენტში შემოტრიალდეს, ის ცოცხალი არსებაა. თუკი 30 კვირის შემდეგ ნაყოფი არის მენჯით წინ მდებარეობით, ორსულს ვუნიშნავთ მონიტორინგს და არა საკეისრო კვეთას. ძალიან ხშირად, ნაყოფი შემოტრიალებულა და თავით წინ მდებარეობა დაფიქსირებულა. 38 კვირის ვადაზე უნდა გაკეთდეს ბოლო რადიოლოგიური კვლევა და ნაყოფის წონისა და დედის მენჯის ზომების გათვალისწინებით დაიგეგმოს საკეისრო კვეთა. ხშირია პრაქტიკაში ჩივილი, როდესაც ნაყოფი წონით ან ჩამორჩება, ან უსწრებს ვადას... აუცილებელია მუდმივი მონიტორინგი როგორც ჭარბი, ისე მცირე წონის დროს, თუმცა გასათვალისწინებელია ინდივიდუალური თავისებურებები, დასაშვებია ორი კვირის დისონანსი. ორი კვირით მეტი ცდომილებისას კი სხვა ფაქტორების გაკონტროლებაც უნდა მოხდეს. ვიზიტი მშობიარობის შემდეგ– რამდენ ხანში უნდა მივიდეს ქალი ექიმთან? ჩვენს ქვეყანაში ეს აუცილებელი არ არის, თუმცა 40 დღის შემდეგ სასურველია გინეკოლოგთან და რადიოლოგთან ვიზიტი იმის გასარკვევად, თუ რა მდგომარეობაშია საშვილოსნო. გაიხსნა გაგუას კლინიკის ახალი შენობა, რა შეიცვალა? ნამდვილად არაჩვეულებრივი, თანამედროვე შენობაა, აღჭურვილია უახლესი ტექნიკით, მისი არქიტექტურული განლაგება კი ისეთია, რომ ყველა ნორმას აკმაყოფილებს. ყველაზე მნიშვნელოვანი ის არის, რომ შენობა ადაპტირებულია შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/04/stumrad-ekimtan.mp3"][/audio] [post_title] => შესაძლებელია თუ არა ორსულობამდე სქესის დადგენა და როდის ინიშნება საკეისრო კვეთა [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => shesadzlebelia-tu-ara-orsulobamde-sqesis-dadgena-da-rodis-inishneba-sakeisro-kveta [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-04-24 15:45:05 [post_modified_gmt] => 2017-04-24 11:45:05 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=122629 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 120707 [post_author] => 4 [post_date] => 2017-04-06 16:32:29 [post_date_gmt] => 2017-04-06 12:32:29 [post_content] => თანამედროვე მედიცინის ერთ-ერთი მიღწევა, რომელსაც საოფისე გინეკოლოგია ჰქვია, განვითარებას იწყებს საქართველოშიც, ეს კი დიდი ბრიტანეთის უმაღლესი რანგის კლინიცისტის, სამეფო კოლეჯის წევრის, მეან გინეკოლოგის აპოლონ მესხის დამსახურებაა, რომელთან კონსულტაციაზე მისვლაც ვაკეში,  ”ჟორდანიას კლინიკაშია” შესაძლებელი. ჩვენი დღევანდელი სტუმარი 24  წლის განმავლობაში დიდი ბრიტანეთში საქმიანობდა და ცოტა ხნის წინ დაბრუნდა საქართველოში. გადაცემას ”სტუმრად ექიმთან” სწორედ აპოლონ მესხი ესტუმრა და ბევრ საინტერესო თემაზე ისაუბრა. საქმიანობდით დიდ ბრიტანეთში, რატომ გადაწყვიტეთ დაბრუნება და რატომ შეაჩერეთ არჩევანი ”ჟორდანიას კლინიკაზე”? ინგლისში წავედი იმიტომ, რომ მქონდა მიზანი, მინდოდა გავზრდილიყავი პროფესიულად და ჩამოვყალიბებულიყავი საერთაშორისო სტანდარტის ექიმად, მსურდა მქონოდა საშუალება მემუშავა უცხოელ კოლეგებთან. ამ 24 წლის განმავლობაში, რაც დიდ ბრიტანეთში გავატარე, ეს ყველაფერი გავაკეთე, მოხდა ისე, რომ ცხოვრებამ ყველაფერი შემისრულა. ამასობაში ჩემი შვილები დამოუკიდებლები გახდნენ, სახლიდან წავიდნენ და მე და ჩემს მეუღლეს გვქონდა არჩევანის თავისუფლება, სად და როგორ გვეცხოვრა. ამიტომ გადავწყვიტეთ ჩვენს სამშობლოში დავბრუნებულიყავით. ამასთან მქონდა სურვილი ჩემს მიერ შეძენილი ცოდნა გამეზიარებინა საქართველოში. რაც შეეხება „ჟორდანიას კლინიკას”, ჩემმა ნაცნობებმა შემახვედრეს სხვადასხვა ადამიანებს, თუმცა, ჟორდანიას ინსტიტუტს ჰქონდა ის თვისებები, რაც მე მინდოდა. იყო არჩევანი დიდ და პატარა სტაციონარს შორის,  შესაბამისად ავირჩიე ვაკის კლინიკა და დავიწყე პაციენტების მიღება. რამდენად ჰგავს და განსხვავდება ქართული გამოცდილება ევროპულისგან? ჩვენ მაინც ჩამოვრჩებით დასავლეთ ევროპას, ეს რა საკვირველია დამოკიდებულია რა ასპქეტს შევადარებთ კონკრეტულად. საქართველოში ბოლო 24 წლის განმავლობაში მედიცინამ უზარმაზარი განვითარება განიცადა, რადგან მე ვიცოდი, რა ხდებოდა ჩემს წასვლამდე. გულგასატეხი ნამდვილად არ არის, დინამიკა გვიჩვენებს, რომ შეგვიძლია განვითარება სწრაფი ტემპით, ადვილია საზღვარგარეთ მოგზაურობა, თუ ახალგაზრდას სურვილი აქვს, შეუძლია განათლება საზღვარგარეთ მიიღოს და გამოცდილება საქართველოში ჩამოიტანოს. რომელია საუკეთესო ასაკი შვილოსნობისთვის, საქართველოში ძალიან ბევრი გასხვავებული მოსაზრება ამ საკითხთან დაკავშირებით... 40 წელს გადაცილებული ორსულობა ძალიან ხშირია, ეს განაპირობა არა იმან, რომ ბიოლოგიურად უკეთესი დროა, არამედ ცხოვრების რეალობამ. ადამიანი ცდილობს ჰქონდეს სახლი, სამსახური და ამიტომ გვიანდება ორსულობა.
20-დან 35 წლამდე ქალი არის ბიოლოგიურად მომწიფებული იმისათვის, რომ დაორსულდეს და გასწიოს დედობა. 27-28 წლის ასაკში ყველაზე მინიმალური გართულებებია ორსულობის თვალსაზრისით. 32 წლის ასაკიდან ფერტილობა დაღმასვლას იწყებს, ძნელია დაორსულობა, ხშირია ნაყოფის ანომალიები, ორსულობის მოშლა, ნაადრევი მშობიარობა, ჩვენებები საკეისრო კვეთისათვის. საუკეთესო პერიოდი არის 28 წლის ასაკში, პლიუს-მინუს 3-4 წელი.
სწორედ აქედან გამომდინარე უნდა დაგეგმოს ადამიანმა თავისი ცხოვრება. პარტნიორებთან ორსულობის მიღწევა მამაკაცებსაც უჭირთ - 40 წლის კაცისთვის, სულ რომ 20 წლის მეუღლე ყავდეს, ორჯერ მეტი დროა საჭირო დაორსულებისთვის. „იდეალური“ პერიოდია 25-დან 32 წლამდე. ხშირია ყოფით ცხოვრებაში ტერმინი ჰორმონალური დისბალანსი, რეალურად მართლა ასეთი ხშირია ასეთი დიაგნოზი? დისბალანსი ფარდობითი გაგებაა, რადგან ჰორმონების პროპორცია ერთმანეთთან მუდმივად იცვლება და დამოკიდებულია ასაკზე, ჯანმრთელობის საერთო მდგომარეობასა  და სხვადასხვა ფაქტორზე. დისბალანსი არასწორი ტერმინია ჩემი თვალსაზრისით. რაც შეეხება ჰორმონების დარღვევას, ეს ნამდვილად ხდება და ამის გამოა, რომ ან ორსულობა გვიანდება, ან შენარჩუნება რთულდება. ჰორმონონების გარკვეული პროპორციები გარკვეულ მდგომარეობაში დიაგნოსტიკური თვალსაზრისით ნამდვილად გვეხმარება დასახული სამედიცინო მიზნის მიღწევაში. კლიმაქსის შესახებ ქართველი ექიმებისა  და პაციენტების მოსაზრება ასევე განსხვავებულია, რეალურად საჭიროა თუ არა ამ პერიოდის გახანგრძლივება მედიკამენტებით, თუ უნდა დაველოდოთ ბიოლოგიურ საათს? ძალიან საინტერესო კითხვაა, ამ კითხვაზე, მთელი 24 წლის განმავლობაში, რაც ბრიტანეთში გავატარე, პასუხები მუდმივად იცვლებოდა და 24 წლის წინანდელი და დღევანდელი მოსაზრება ერთმანეთისგან ისე განსხვავდება, როგორც ცა და დედამიწა. ის, რასაც თქვენ კლიმაქტერულ პერიოდს  უწოდებთ, უმჯობესია მენოპაუზად მოვიხსენიოთ. მენოპაუზა უკანასკნელ მენსტრუაციას ნიშნავს, რომლის შემდეგაც მენსტრუაცია წყდება, ხოლო კლიმაქტერული პერიოდი ნიშნავს იმ ცვლილებებს, რაც ხდება იმ პერიოდში – რადიკალურასდ სწრაფად იცვლება ჰორმონალური ფონი.
მენოპაუზა საშუალოდ 52 წლის ასაკში დგება, იწყება საკვერცხეში, ჰიპოფიზსა და ჰიპოთალამუსში ჰორმონალური ცვლილებები, რომელიც საშვილოსნოში, სარძევე ჯირკვლებსა და ასე შემდეგ მეორად ცვლილებებს აღძრავენ. ამ ცვლილებებს თან ახლავს მრავლობითი გარდაქმნები ყველა სამიზნე ორგანოში, მაგალითად ძილის დარღვევა, კონცენტრაციის უნარის დაკარგვა, მეხსიერების გაუარესება, დარღვეული აქვს სქესობრივი ფუნქცია, იწყება თმის ცვენა, ხშირია შარდის შეუკავებლობა, იწყება ცვლილებები ძვლებთან და სახსრებთან მიმართებაში და ა.შ. წამყვანი სიმპტომი ქალბატონებისთვის არის ორგანიზმის ზედაპირზე, კანში ტემპერატურის მკვეთრი ცვლილება, რაც შეხურების შეგრძნებას და ოფლიანობას იწვევს, ეს იმდენად შემაწუხებელია, რომ ადამიანში ხშირად სუიციდალურ ფიქრებს აღძრავს.
სწორედ აქედან გამომდინარე დაიწყო ფიქრი იმაზე, ღირს თუ არა ამ მდგომარეობასთან შებრძოლება. ბევრი რამ იცადა ამ ხნის მანძილზე როგორც პროფილაქტიკური, ისე მკურნალობის თვალსაზრისით, მაგრამ რეალურად ყველაზე ეფექტური გზა აღმოჩნდა ჰორმონჩანაცვლებითი თერაპია. ეს არის ჯგუფი პრეპარატებისა, რომლებიც იძლევა კონტროლს ფუნქციების უმრავლესობაზე. მედიკამენტების ცდებმა აჩვენა, რომ არის რისკი გაზარდონ საშვილოსნოს, ან სარძევე ჯირკვლის სიმსივნის ალბათობა. მათი ხმარება განსაკუთრებული სიფრთხილით არის საჭირო, ისინი ეხმარებიან ადამიანებს ცხოვრების ხარისხის გაუმჯობესებაში, მაგრამ მოუმზადებელი ექიმის მიერ არავითარ შემთხვევაში არ შეიძლება მათი დანიშვნა. რამდენად ჰგავს და განსხვავდება ორსულობის მართვის პრაქტიკა ჩვენთან და ევროპაში? განსხვავება მნიშვნელოვანია, რადგან სამსახური საერთოდ სხვანაირად არის აწყობილი, იქ სამუშაოების დიდ ნაწილს ბებიაქალები, ან ტრენინგში მყოფი ახალგაზრდა ექიმები ასრულებენ. მეანგინეკოლოგს ნორმალურ ორსულობასთან პრაქტიკულად შეხება არ აქვს, რადგან ყველაფერს ან უმცროსი მეანები მართავენ, ან ბებიაქალები.
ბრიტანეთში ვიზიტების რაოდენობა შეზღუდული არ იყო და ხშირად ორსულობაში 10-12 ვიზიტი ხორციელდებოდა, შემდეგ პრაქტიკამ აჩვენა, რომ ამდენი ვიზიტი საჭირო არ იყო, შემცირდა და 6-8 ვიზიტამდე ჩამოვიდა.
ბებიაქალებს ორსულები უფრო ხშირად ნახულობენ. შეიძლება დანიშნულება ორსულს მისცეს ექიმმა, მაგრამ მონიტორინგი განახორციელოს ან უმცროსმა ექიმმა, ან ბებიაქალმა. საქართველოს პრაქტიკაში როგორც ვიცი, არის ოთხი ფიქსირებული ვიზიტი, დანარჩენი კი საჭიროების მიხედვით. ჩემი აზრით, საჭიროა ვიზიტების გაორმაგება და ამის გარდა თითოეული ორსულის მდგომარეობის შესაბამისად უნდა მოხდეს ვიზიტების დაგეგვმა. 6-8 ვიზიტზე ნაკლები კი არ უნდა იყოს. თქვენი აზრით რა სიხშირით არის აუცილებელი რადიოლოგიური კვლევის ჩატარება? კვლევა არანაირ საფრთხეს არ წარმოადგენს, ამიტომ შეზღუდვა არ გვაქვს, მაგრამ ამავე დროს ისიც ვიცით, რომ ზედმეტად ხშირად რადიოლოგიური გამოკვლევების გაკეთება ზოგჯერ უსაფუძვლო ეჭვის გაჩენას, განმეორებით გამოკვლევას, ან ჩარევას იწვევს, რომელსაც შეიძლება გართულება მოყვეს.
არის სტანდარტები, რომელიც აუცილებლად უნდა დაიცვას ორსულმა –  8-9 კვირამდე გაკეთებული კვლევა, გვაძლევს საშუალებას ზუსტად განვსაზღვროთ ნაყოფის გესტაციური ასაკი. ეს საშუალებას გვაძლევს ზუსტად დავგეგმოთ ორსულობაში ყველა საჭირო კვლევა, თუ საჭიროა გავითვალისწინოთ სამშობიარო მოქმედების აღძვრა და ა.შ. შემდეგი რადიოლოგიური კვლევა უნდა ჩატარდეს 13 კვირის ვადაზე, რომ მოხდეს ნაყოფის კისრის ნაოჭის სისქის გაზომვა და გაკეთდეს სკრინინგი დაუნის სინდრომზე, ასევე 19 კვირის ასაკში უნდა შემოწმდეს ანომალიების ჩამოყალიბება, თუ მოხდა ისე, რომ ნაყოფი არ არის ნორმალურად ჩამოყალიბებული და მშობლები გადაწყვეტენ, რომ ორსულობა შეჩერდეს, 20 კვირამდე ორსულობის შეწყვეტა უფრო მარტივია დედისთვის.
ამის შემდეგ ექოსკოპიის გაკეთება ორსულობის მდგომარეობაზეა დამოკიდებული, მაგალითად პლაცენტის წინ მდებარეობა, ან ტყუპი ნაყოფი, ან გადატანილი რამდენიმე საკეისრო კვეთა, ასეთ დროს რამდენჯერმე უნდა გაკეთდეს ექოსკოპია. არის შემთხვევები, როდესაც ორსულობა ყოველგვარი გართულების გარეშე მიმდინარეობს და სასურველია მშობიარობამდე 1-2 ექოსკოპიის გაკეთება, რომ ვიცოდეთ ნაყოფის წონა, პლაცენტის მდებარეობა იმისთვის, რომ დაიგეგმოს მშობიარობა. მინდა გკითხოთ ფოლიუმის მჟავაზე, რომელსაც საქართველოში იღებს ყველა ორსული და ასევე ძალიან ხშირია პროგესტერონის ჯგუფის პრეპარატების დანიშვნა, რომელიც პირველ ტრიმესტრში ამცირებს მოშლის რისკს, რამდენად ხშირია მათი დანიშვნის პრაქტიკა ევროპაში? ფოლიუმის მჟავას ბევრი სასიკეთო თვისება აქვს. ვიცით, რომ ამცირებს ნაყოფში ანომალიების, მოგვიანებით მცირე წონის მქონე ნაყოფების რაოდენობასა და ორსულობაში სხვადასხვა გართულებების რაოდენობას.  ფოლიუმის მჟავას დამსახურებულად აქვს მოპოვებული თავისი როლი.
რაც შეეხება ბოლო დროს გავრცელებულ კვლევას, თითქოს ფოლიუმის მჟავა ზრდის აუტისტური სპექტრის დაავადებების რისკს  - კვლევა ჩატარდა განსაკუთრებული სიღარიბის პირობებში მცხოვრებ დედებში, იქ ნამდვილად იყო ფოლიუმის მჟავის მაღალი დონე და ჰყავდათ აუტისტური სპექტრის აშლილობის მქონე შვილები.
ამავე დროს, ისიც ფაქტია, რომ იყო უამრავი გაუთვალისწინებელი რამ, რომელიც ჯერ თავად ავტორებმაც ვერ შეაფასეს, აქედან გამომდინარი, ისინი არანაირი დასკვნისა  და რეკომენდაციის გაკეთებას არ ჩქარობენ. ამ ეტაპზე, ყველა გაიდლაინში, რომელიც დღეს მსოფლიოში ფუნქციონირებს, ფოლიუმის მჟავა გამოიყენება. მისი მიღება უნდა მოხდეს ორსულობის დაწყებამდე და გაგრძელდეს ორსულობაში. რაც შეეხება პროგესტერონის ჯგუფის პრეპარატებს, ეს ჩემთვის ძალიან მტკივნეული საკითხია. როდესაც საქართველოდან მთხოვდნენ კონსულტაციებს, ყველა პაციენტს ჰქონდა დანიშნული ასეთი პრეპარატი. დასავლეთში თითქმის არც ერთ პაციენტს არ ენიშნება პროგესტერონი. ვიცით ის, რომ რეალურად პროგესტერონის პრეპარატების ორი ჯგუფია, ეს არის საკუთრივ პროგესტერონები, რომლებიც საკვერცხის ჰორმონებია და არის კიდევ ტესტოსტერონისგან წარმოებული პროგესტერონები, ეს არის ჯგუფი, რომელიც ორგანიზმში განიცდის მეტაბოლიზმს ტესტოსტერონის მაგვარად და გამოყოფს მეტაბოლიტებს, რომლებსაც აქვთ უნარი მდედრობითი სქესის ნაყოფზე მოახდინონ გავლენა, შეცვალონ ის, მაგალითად გამოიწვიონ თმიანობა და ა.შ.
პროგესტერონის ჯგუფის პრეპარატების მიღება ორსულობაში უკუნაჩვენებია. მე მოვუწოდებ ჩემს კოლეგებს, რომ იმ გაიდლაინს დაემორჩილონ, სადაც მითითებულია, რომ ასეთი პრეპარატების მიღება ორსულობაში არ შეიძლება. რაც შეეხება პროგესტერონის ჯგუფის პრეპარატების ეფექტს, არსებობს უამრავი გამოკვლევა და ვერცერთმა ვერ აჩვენა მათი უპირატესობა. გამონაკლისი არის ორი პატარა ჯგუფი, ერთია ინ ვინტრო განაყოფიერების ჯგუფი, მეორე კი მრავლობითი ორსულობის მოშლა, სადაც შეიძლება მიზანშეწონილი იყოს მათი ხმარება.
რას ნიშნავს საოფისე გინეკოლოგია, საქართველოში ეს სიახლეა... იმისთვის, რომ გავიგოთ რა არის საოფისე გინეკოლოგია, უნდა გადავხედოთ გინეკოლოგიის წარსულს. გინეკოლოგია ქირურგიული დისციპლინაა, რაც ნიშნავს იმას, რომ დაავადებების უმრავლესობა ქირურგიულ მკურნალობას ექვემდებარება, ათწლეულების განმავლობაში ძირითადი გინეკოლოგიური მიდგომა იყო ლაპარატომია, ანუ მუცელკვეთა, რომელიც ტოვებდა დიდ ტრამვას, რაც თავისთავად სამკურნალო ხდებოდა. აქედან გამომდინარე ხშირი იყო სერიოზული გართულებები.
70-80–იან წლებში ტექნოლოგიურმა განვითარებამ საშუალება მოგვცა, შეგვექმნა მინიმალურად ინვაზიური ინსტრუმენტები, ეს არის ლაპარასკოპიული და ჰისტეროსკოპიული ინსტრუმენტები, რომლებიც შედარებით პატარა განაკვეთებით გვაძლევენ საშუალებას, ჩავატაროთ ოპერაცია, თუმცა, საჭირო დარჩა ზოგადი ანესთეზია.
ტექნოლოგიის შემდგომმა განვითარებამ მოიტანა ის, რომ შეიქმნა სკოპები, რომლის დიამეტრიც 4-5-ჯერ უფრო პატარაა, ვიდრ ის, რასაც 80-90 იან წლებში ვიყენებდით. ახლანდელი სკოპების დიამტრი 3,2 მილიმეტრია და მათ გარდა სინათლის წყაროსი, აქვთ ინსტრუმენტების ჩასადგმელი, წყლის ირიგატორი და ა.შ. ეს საშუალებას იძლევა როგორც სხვადასხვა ორგანოების დათვალიერებისა, ისე მანიპულაციების ჩატარების. გინეკოლოგიაში ამ ფაქტმა ის დიდი უპირატესობა მოგვცა, რომ შესაძლებელია ჰისტეროსკოპიული ოპერაციების ჩატარება ოფისში, ხშირად ყოველგვარი გაუტკივარების გარეშე, რასაც 15 წლის წინ ავადმყოფის სტაციონარში 20-25 დღით მოთავსება სჭირდებოდა, ახლა შეგიძლიათ სამსახურის შემდეგ მოხვიდეთ ოფისში, ჩაიტაროთ მკურნალობა და წახვიდეთ სახლში. არ მოცდებით არანაირ ფიზიკურ აქტივობას და მეორე დღეს ისევ სამსახურში იქნებით. თუმცა, საოფისე გინეკოლოგია არ გამოიყენება ყველა შემთხვევისთვის. რა ჩივილების დროს არის შესაძლებელი ჩაეწეროს პაციენტი თქვენთან? ჩემი პროფილია ფართო მეან გინეკოლოგია, ეს შედარებით იშვიათია და მე სპეციალურად შევინარჩუნე ფართო პროფილი. საოფისე გინეკოლოგს შეუძლია მიმართოს პაციენტმა ყველა ტიპის გინეკოლოგიური ჩივილებით, რადგან არის შემთხვევა, როდესაც მათი მკურნალობა შესაძლებელია იქვე, ოფისში. ხანდახან საჭიროა ორი ვიზიტიც, როდესაც ხდება წინასწარი გამოკვლევების ჩატარება, ან იმ მომენტისთვის ავადმყოფის მდგომარეობა ჩარევის საშუალებას არ იძლევა.
არის პაციენტთა ჯგუფი, როლებიც ოფისის მეთოდებით ვერ განიკურნებიან და მათთვის საჭიროა მინიმალური ინვაზია, რომელსაც ჟორდანიის ინსტიტუტში გავაკეთებთ.
მაგალითად საშვილოსნოს პოლიპი, რომელიც საშვილოსნოს ღრუში იზრდება, შესაძლებელის ის სხვადასხვა ზომის იყოს და დათვალიერებასთან ერთად ისეთი პატარა იყოს, რომ მისი გამოტანაც მოხერხდეს, ხანდახან მისი დანაწევრება და ნაწილ ნაწილ გამოტანა ხდება, ზოგჯერ კი კვანძი ისეა ჩაზრდილი საშვილოსნოს კუნთოვანში, რომ საჭიროა დიდი ოპერაცია. რამდენად მიღებული და დანერგილი პრაქტიკაა ევროპის ქვეყნეებში საოფისე გინეკოლოგია და რამდენად ხშირია საოფისე პირობებში გინეკოლოგიური პრობლემების მოგვარება? საოფისე პირობებში გარკვეული ოპერაციები, კერძოდ საშვილოსნოს ყელზე ქირურგიული ჩარევა 30-40 წელია ტარდება. ისეთი ჰისტეროსკოპები, რომლებმაც საშუალება მოგვცეს საშვილოსნოს ღრუში ოპერაცია გაუტკივარების გარეშე ჩავატაროთ, 2003 წელს გაკეთდა. რასაკვირველია, საოფისე გინეკოლოგიის კლინიკები დასავლეთში არის და მათი რაოდენობა სულ უფრო იზრდება, მატულობს მანიპულაციების რაოდენობაც. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/04/stumrad-eqimtan05.04.mp3"][/audio] [post_title] => იდეალური ასაკი ორსულებისთვის - არის თუ არა საშიში ფოლიუმის მჟავის მიღება [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => idealuri-asaki-orsulebistvis-aris-tu-ara-sashishi-foliumis-mdjavis-migheba [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-04-23 21:08:11 [post_modified_gmt] => 2017-04-23 17:08:11 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=120707 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 3 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 123992 [post_author] => 4 [post_date] => 2017-04-20 14:42:29 [post_date_gmt] => 2017-04-20 10:42:29 [post_content] => გადაცემა ”სტუმრად ექიმთან” ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიებს მიეძღვნა. ცნობილია, რომ მკერდისა და საშვილოსნოს კიბოს შემდეგ,ფარისბერი ჯირკვლის კიბო სტატისტიკურად მესამე ადგილს იკავებს. ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგია ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ენდოკრინოლოგიური პათოლოგიაა და ჯანდაცვის საერთაშორისო ორგანიზაციის კლასიფიკაციით, მეორე ადგილზეა დიაბეტის შემდეგ, რომლითაც წელიწადში 65 მლნ. ადამიანი ავადდება. გადაცემაში სტუმრად იმყოფებოდნენ ქირურგი ონკოლოგი, ქირურგი ენდოკრინოლოგი, მედიცინის აკადემიური დოქტორი ედიშერ სიხარულიძე და ჟურნალისტი, ჯანდაცვის პოლიტიკის სპეციალისტი თამუნა გოგოლაძე. გადაცემიდან ცნობილი გახდა, რომ 2017 წლის 27,28,29 აპრილს, ავერსის კლინიკას პროფესიული ვიზიტით ეწვევა მსოფლიოში ცნობილი, ევროპის ენდოკრინულ ქირურგთა ასოციაციის თავჯდომარე, ქ. ესენის საუნივერსიტეტო კლინიკის პროფესორი, ენდოკრინული ქირურგიის მიმართულების ხელმძღვანელი პროფესორი ჰენინგ დრალე. ბატონო ედიშერ, რა არის ის აუცილებელი რამ, რაც უნდა ვიცოდეთ ფარისებრი ჯირკვლის კიბოს შესახებ? ფარისებრი ჯირკვლის კიბო მესამე ადგილზეაძუძუს კიბოსა და საშვილოსნოს კიბოს შემდეგ. პაციენტმა უნდა იცოდეს, როგორ მოიქცეს, მნიშვნელოვანია დროული დიაგნოსტიკა. ამიერკავკასიის რეალობაში ”ავერსის კლინიკა”არის ერთადერთი სპეცილიზირებული დაწესებულება, სადაც ერთ სივრცეში ხდება,როგორც დიაგნოსტიკა, ისე მკურნალობის სრული სპექტრი. პირველი ეტაპი არის ფარისებრი ჯირკვლის კვანძოვანი წარმონაქმნის ბიოფსია. ტერმინი ”კვანძი” გულისხმობს რამდენიმე პათოლოგიას და ყოველი წარმონაქმნი, რა თქმა უნდა, ოპერაციულ ჩარევას არ საჭიროებს. ციტოლოგიური დასკვნის შემდეგ, როდესაც პაციენტს დაუდგინდება, რომ აქვს კიბო, უნდა მოხდეს დიფერენცირება. დაბალდიფერენცირებული სიმსივნეა ის მიზეზი, რომელიც ჰენინგ დრალეს საქართველოში ჩამოყვანას უკავშირდება. მსოფლიოში რამდენიმე კლინიკაა, სადაც ამ დაავადების მკურნალობა ხდება, თავად პროფესორი დრალე არის იმ მეთოდის ავტორი, რომელიც დღეისათვის სულ რამდენიმე ქვეყანაშია დანერგილი და გერმანიასთან, საფრანგეთთან,   ისრაელთანინგლისთან და აშშ-სთან ერთად, არის საქართველოც. ეს ადამიანი გვეხმარება იმ სკოლის ჩამოყალიბებაში, რომელიც ხარისხობრივად სხვა მედიცინას ჩაუყრის საფუძველს და აქ მხოლოდ ფარისებრი ჯირკვალზე არ არის საუბარი. მეთოდის უნიკალურობა შემდეგშია: ერთი კოსმეტოლოგიურად დამზოგველი განაკვეთით ხდება 2-3 ოპერაციის თავიდან არიდება. თამუნა, ვიცი რომ თქვენ გაქვთ ისტორიათუ როგორ დაუკავშირდით პროფესორ ჰენინგდრალეს... ენდოკრინულ ონკოლოგიაში ჩვენ ვთქვით ახალი სიტყვა და ამას საფუძვლად ჩემი პირადი ცხოვრების ერთი ისტორია უდევს და შევეცდები მოკლედ მოგიყვეთ.
2015 წელს ჩემს მეუღლეს დაბალდიფერენცირებული ფარისებრი ჯირკვლის ავ თვისებიანი სიმსივნე, კერძოდ მედულური კარცინომა დაუდგინეს, რომელიც მსოფლიო მოსახლეობის მხოლოდ 4%-ში გვხდება. ბატონმა ედიშერმა ”ავერსის კლინიკაში” პირველი ოპერაცია წარმატებით ჩაატარა, თუმცა საჭირო გახდა მეორე ოპერაციაც, რაც ორმხრივი ლიმფოდისექციის ჩატარებას მოითხოვდა. გამომდინარე იქიდან, რომ საქართველოში ამ ტიპის ოპერაციები, რასაც პროფესორი დრალე ატარებს, მანამდე არ ჩატარებულა, ინფორმაციის მოპოვება საერთაშორისო მასშტაბით დავიწყე. ამაში ჩემი პროფესიული გამოცდილება დამეხმარა, რადგან წლების განმავლობაში სამედიცინო ჟურნალისტიკაში ვმუშაობდი. დამჭირდა წელიწადნახევარი იმისათვის, რომ მეპოვა ის ადამიანი, რომელიც შეძლებდა ჩვენთვის კონკრეტული მიმართულება მოეცა.შევისწავლე მისი ბიოგრაფია, ნაშრომები და მივიღე გადაწყვეტილება, ჩემი მეუღლე გამგზავრებულიყო გერმანიაში. ჩვენ ყველა კითხვაზე მივიღეთ პასუხი და გამიჩნდა იდეა, რომ საქართველოში ჩამოგვეტანა ოპერაცია. ძალიან დიდი ძალისხმევის შედეგად, წელიწადნახევრის შემდეგ, მოხდა ასეთი სასწაული და პროფესორი დრალე დაგვთანხმდა საქართველოში ჩამოსულიყო ოპერაციის გასაკეთებლად.
აღსანიშნავია, რომ ის მხოლოდ ერთი პაციენტის გამო ჩამოვიდა საქართველოში. 2016 წლის 22 ივლისს ბატონ ედიშერთან ერთად ჩატარდა ოპერაცია. არჩევანი ”ავერსის კლინიკაზე”ედიშერ სიხარულიძის პერსონიდან და იმ მატერიალურ-ტექნიკური ბაზიდან გამომდინარე გაკეთდა. ამ ფაქტს დიდი გამოხმაურება მოყვა, ჩემს ტელეფონზე უამრავი ზარი ხორციელდება და გაგრძელდა პროფესორთან ჩვენი ურთიერთობა. ის შეყვარებულია საქართველოზე და მზად არის დაგვიდგეს გვერდით და დაიგეგმოს სხვა ტიპის ოპერაციებიც, რომლებიც აქამდე საქართველოში არ ტარდება. პროფესორი დრალე ძალიან დიდსიტყვას იტყვის საქართველოში. ბატონო ედიშერ, როგორი იყო თქვენი პირველი შეხვედრა? ის, რომ დრალე ჩამოდიოდა საქართველოში დაუჯერებელი იყო, ის არც ერთ პოსტსაბჭოთა ქვეყანაში ნამყოფი არ არის. პირველი შეხვედრიდან დღემდე შთაბეჭდილების ქვეშ ვარ. მუშაობა ექიმთან, რომელიც ქმნის ისტორიას, მუდმივად რაიმე ახლის სწავლაა. ყოველი ოპერაცია აღმოჩენაა, მიუხედავად იმისა, რომ ჩემი ცხოვრების 20 წელი ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიებს მივუძღვენი და მიუხედავად იმისა, რომ მიმუშავია ბევრ ძლიერ სპეციალისტთან, ჰენინგ დრალე სხვა სამყაროა. პროფესორი დრალე ამბობს, რომ დაგვეხმარება ხარისხობრივად მაღალი დონის მედიცინის დამკვიდრებაში. ეს მხოლოდ მისი დიდი ადამიანობით აიხსენება. თამუნა, მოკლედ რომ მოგვიყეთ პროფესორ ჰენინგ დრალეს შესახებ? პროფესორ დრალეს ბიოგრაფია იმდენად საინტერესოა, რომ ერთი გადაცემა არ გვეყოფა... ის დიდი მეცნიერია, აქვს 800-ზე მეტი სამეცნიერო პუბლიკაცია  და ნაშრომი. ის არის უამრავი საერთაშორისო ჟურნალის რედაქტორი, თანარედაქტორი, დრალე არის ყველა თანამედროვე გაიდლაინის ავტორი ან თანაავტორი, არის ყველაზე ორიგინალური მომხსენებელი, აქვს უამრავი ჯილდო. ძალიან დიდი ხნის განმავლობაში იყო ჰალეს საუნივერსიტეტო კლინიკის ენდოკრინული მიმართულების ხელმძღვანელი და სულ რაღაც ერთი წელია რაც გადავიდა ესენში და ამჟამად ხელმძღვანელობს ორ საუნივერსიტეტო კლინიკას, ერთს მთლიანად, მეორე კლინიკაში კი ენდოკრინული მიმართულების ხელმძღვანელია. მოგზაურობს მთელს მსოფლიოში, ძალიან აქტიური ადამიანია. ბატონო ედიშერ, თავად ტერმინი - ფარისებრი ჯირკვლის კიბო უკვე არასასიამოვნოდ ჟღერს და იწვევს შიშს... რა ტიპის ოპერაციები ტარდება თქვენთან?  მიუხედავად იმისა, რომ ოპერაციები რამდენიმე წელია ტარდება, ინფორმაციული ვაკუუმი საზოგადოებაში მაინც არის. გამოვყოფ: ვატარებთ მცირე ინვაზიურ ქირურგიას, როდესაც განაკვეთის გარეშე, ექოსკოპიის კონტროლის ქვეშ შესაძლებელია შევიყვანოთ პრეპარატი. პროცედურა ამბულატორიულად, ანესთეზიის გარეშე ტარდება და პაციენტი არ საჭიროებს პოსტოპერაციულად ჰორმონალურ შენაცვლებით თერაპიას. ეს ტარდება მხოლოდ ფარისებრი ჯირკვლის ცისტისა და სითხოვანი კომპონენტის სიჭარბის დროს. ასევე, ”ავერსის კლინიკაში”ტარდება ტრანსაქსიალური თიროიდექტომია, როდესაც განაკვეთი კეთდება არა კისრის მიდამოში, არამედ იღლიის ფოსოში. ხდება კანის აშრევება და ენდოსკოპიური მანიპულაციით შევდივართ კისრის წინა ზედაპირზე. კონტროლი ხდება მონიტორზე, რაც საშუალებას გვაძლევს, მნიშვნელოვანი ანატომიური წარმონაქმნების დაზიანება თავიდან ავირიდოთ. ამცირებს ისეთ შესაძლო გართულებებს, როგორიც არის ხმის დაკარგვა, ტემბრის შეცვლა, სუნთქვის გაძნელება და ა.შ. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ადამიანებისთვის, ვისაც პროფესიულად ხმა სჭირდება. უნდა აღინიშნოს, რომ პროფესორმა დრალემ ”ავერსის კლინიკაზე” არჩევანი ტექნიკურ-მატერიალური ბაზის გამო გააკეთა. 2014 წლიდან, საქართველოში პირველები ვატარებთ ოპერაციას ფარისებრი ჯირკვალზე, პარათიროიდურ ჯირკვალზე ინტრაოპერაციული ნერვის მონიტორის საშუალებით. ეს აპარატი გვეხმარება, მოვახდინოთ ოპერაციის მსვლელობის დროს შებრუნებული ნერვის ვიზუალიზაცია და აქედან გამომდინარე მისი ტრამვატიზაცია ავირიდოთ.
ბოლო 1000 ოპერაცია ”ავერსის კლინიკაში”გართულების გარეშე ჩატარდა, სწორედ იმ ტექნიკის საშუალებით, რასაც ჩვენ ვიყენებთ. მე ვერ ვხედავ იმის საჭიროებას, რომ საქართველოს მოქალაქეები სხვა ქვეყანაში წავიდნენ სამკურნალოდ, პირიქით, მეზობელი ქვეყნებიდან ჩვენთან მოდიან სამკურნალოდ.
თამუნა, თქვენ ერთგვარი კომუნიკატორი ხართ პროფესორ დრალესა და პაციენტებს შორისრა სახის ოპერაციებს ჩაატარებს პროფესორი დრალე და ასწრებენ თუ არა მსურველები პროფესორის სამი დღიანი ვიზიტის ფარგლებში მასთან მოხვედრას? ნამდვილად, ძალიან ბევრი ზარი შემოდის ჩემს ტელეფონზე. ძალიან რთულია, როდესაც დრო შეზღუდული გვაქვს, ყველა მსურველი მასთან მოვახვედროთ, არიან ადამიანები, რომლებსაც არ აქვთ რთული მდგომარეობა, მაგრამ მაინც სურთ კონსულტაცია. ასეთ პაციენტებს ვუხსნით, რომ ვცდილობთ პროფესორ დრალესთან ის ადამიანები მოვახვედროთ, ვისაც მართლა სჭირდება. ეს უკვე მეოთხე ვიზიტია, რომელსაც მე ვხელმძღვანელობ. დაგეგმილია რამდენიმე ონკოლოგიური ოპერაცია. ბატონო ედიშერ, არსებობს თუ არა ერთგვარი პრევენციის საშუალებაჩვენ გადაცემის დასაწყისში აღვნიშნეთ, რომ სტატისტიკა საგანგაშოა... რა არის ასეთი სტატისტიკის მიზეზი? აქ არის რამდენიმე ფაქტორი: ეკოლოგია, გენეტიკური განწყობა, სტრესი, ვირუსები და ა.შ. ყველაზე მნიშვნელოვანია დროული დიაგნოსტიკა. ეს არის პირველი ნაბიჯი... სამწუხაროდ არ არსებობს პროფილაქტიკა. დღეისათვის საქართველოში ძალიან ბევრ კლინიკაში ტარდება ასპირაციული ბიოფსია, თუმცა პრობლემა თავად ციტოლოგებშია, რადგან იყო კარგი ციტოლოგი,განსაკუთრებული ნიჭია. როგორც არსებობს აბსოლუტური სმენა, ასეთივე პარალელი შეგვიძლია გავავლოთ, რადგან ციტოლოგიური სურათის აღქმას დიდი პროფესიონალიზმი სჭირდება. ტერმინი ბიოფსია საზოგადოებაში ასევე უსიამოვნო განწყობას იწვევს, ყველა შემთხვევაში საჭიროა თუ არა მისი ჩატარება? ბიოფსიას, ისევე როგორც სხვა დიაგნოსტიკურ საშუალებას, თავისი ჩვენება აქვს. თუკი რადიოლოგი სათანადო გამოცდილებით ხედავს, რომ არის წარმონაქმნი, შეიძლება მიიჩნიოს საჭიროდ ასპირაციული ბიოფსიის ჩატარება. აბსოლუტური კრიტერიუმი არ არსებობს, თუ როდის და რომელი წარმონაქმიდან უნდა იქნეს აღებული მასალა. დაავადების დიაგნოსტიკა და მკურნალობა სასურველია სპეციალიზირებულ კლინიკებში ხდებოდეს. როგორია ოპერაციის შემდეგ პაციენტების მდგომარეობა? ”ავერსის კლინიკაში” ასევე არის ბირთვული მედიცინის ცენტრი, სადაც ოპერაციის შემდეგ პაციენტს უტარდება რადიაქტიული იოდითმკურნალობის კურსიც. რამდენიმე წლის წინ ამ პროცედურებისთვის საქართველოს მოქალაქეები სხვა ქვეყნებში მიემგზავრებოდნენ. ჩვენთან ფარისებრი ჯირკვლის მკურნალობა ხდება კომპლექსურად. დიაგნოსტიკის საწყისი ეტაპი არის ფარისებრი ჯირკვლის ექოსკოპია. თუკი არსებობსრისკ ფაქტორები, შეუძლიათ პაციენტებს ჩაიტარონ ულტრაბგერითი კვლევა და ყველა კითხვაზე მიიღებენ პასუხს. ხშირად პაციენტები შემთხვევევით გებულობენ, რომ აქვთ პრობლემა, რადგან ფარისებრი ჯირკვლის კიბოს ტკივილის სიმპტომები არ აქვს. თამუნა, თქვენ გაქვთ გეგმა, რომ პროფესორი დრალე დიდი ხნით დატოვოთ საქართველოში... დიახ, ვფიქრობ ამ საკითხზე, ხელთ მაქვს შეთავაზება ბიზნეს გეგმისთვის, რომელიც ექვს ეტაპს მოიცავს, სადაც გათვალისწინებულია ყველა კვლევა საქართველოსა და ამიერ კავკასიის მასშტაბით. მოიცავს სტატისტიკურ მონაცემებს, თუ რა სამუშაოები უნდა ჩატარდეს იმისათვის, რომ ინვესტორს ბიზნეს ინეტერესი გაუჩნდეს. ვფიქრობ, ძალიან საინტერესო იქნება ამ თემაზე მუშაობა. გამომდინარე იქიდან, რომ მოთხოვნა ძალიან დიდია, იმედი მაქვს გამოჩნდება ადამიანი, რომელიც კარგად დაინახავს პროფესორ ჰენინგ დრალეს შესაძლებლობებს და გვექნება ენდოკრინული პროფილური ცენტრი, სადაც ერთ სივრცეში მოხდება ყველა დაავადების მკურნალობა. ჩემს იდეასა და საქმეს ბოლომდე გავუძღვები. ბატონო ედიშერ, როგორია თქვენი სამომავლო გეგმები? ჩვენი გეგმაა არა მარტო ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიების სპექტრის მკურნალობა, არამედ ჩვენ ვმუშაობთ პარათიროიდულ ჯირკვლებზე. წარმატებით ჩატარდა რამდენიმე ოპერაცია თირკმელს ზედა ჯირკვალზე, ვგეგმავთ ენდოსკოპიურად ვაწარმოოთ თირკმელზედა ჯირკვლის ამოკვეთა. გვინდა შეიქმნას სკოლა, სადაც გაიზრდებიან თაობები და შეძლებენ პროფესიონალურად დიაგნოსტირებასა და მკურნალობას. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/04/stumrad-eqimtan-19-1.mp3"][/audio] [post_title] => ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიების საგანგაშო სტატისტიკა - თბილისში გერმანელი პროფესორი დრალე ჩამოდის [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => farisebri-jirkvlis-patologiebis-sagangasho-statistika-tbilisshi-germaneli-profesori-drale-chamodis [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-04-24 15:45:31 [post_modified_gmt] => 2017-04-24 11:45:31 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=123992 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 18 [max_num_pages] => 6 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => 1 [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => 1 [is_tax] => [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => c02183e126e7bca1682915ea08b21370 [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) )

მსგავსი სიახლეები