საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, პროფესორი გიორგი ფხაკაძე სოციალურ ქსელში სიმსუქნის სამკურნალო მედიკამენტების შესახებ წერს და 2026 წლის უახლეს და პრაქტიკულ მიმოხილვას გვთავაზობს:
„განახლებულია 2026 წლის 28 ივლისის მდგომარეობით
სიმსუქნე არ არის მხოლოდ გარეგნობის ან ნებისყოფის საკითხი — ის ქრონიკული დაავადებაა, რომელიც ზრდის ტიპი 2 დიაბეტის, მაღალი წნევის, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების, ძილის აპნოესა და სხვა გართულებების რისკს.
თანამედროვე GLP-1 და GIP/GLP-1 პრეპარატები ამცირებს მადას, ზრდის დანაყრების შეგრძნებას და ეხმარება პაციენტს წონის ხანგრძლივ მართვაში. თუმცა ყველაზე პოპულარული ან ყველაზე ძლიერი პრეპარატი ავტომატურად ყველასთვის საუკეთესო არ არის.
ჩემი მთავარი რეკომენდაცია
თუ ადამიანს აქვს სიმსუქნე და სჭირდება მაქსიმალურად ძლიერი, უკვე დამტკიცებული მკურნალობა, ჩემი პირველი განსახილველი ვარიანტი იქნება Zepbound — ტირზეპატიდი.
რატომ?
დღეისთვის ის ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური დამტკიცებული პრეპარატია;
გამოიყენება კვირაში ერთხელ;
კვლევებში წონის საშუალო კლება ხშირად დაახლოებით 20%-ს ან მეტს აღწევდა;
განსაკუთრებით საინტერესოა გამოხატული სიმსუქნის, პრედიაბეტის, ინსულინრეზისტენტობისა და სიმსუქნესთან დაკავშირებული ძილის აპნოეს დროს. აშშ-ის FDA-მ Zepbound ქრონიკული წონის მართვისთვის დაამტკიცა.
თუ პაციენტს უკვე აქვს გულ-სისხლძარღვთა დაავადება, Wegovy შეიძლება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი არჩევანი იყოს, რადგან მას დადასტურებული აქვს გულის შეტევის, ინსულტისა და გულ-სისხლძარღვთა სიკვდილის რისკის შემცირება ჭარბი წონის ან სიმსუქნის მქონე გარკვეულ მაღალრისკიან პაციენტებში.
თუ ადამიანს ინექცია არ სურს, 2026 წელს უკვე ხელმისაწვდომია უფრო ეფექტური ორალური არჩევანიც — Wegovy-ის ყოველდღიური აბი. კლინიკურ პროგრამაში მკურნალობის გამგრძელებელ მონაწილეებში წონის საშუალო კლება დაახლოებით 17% იყო.
დამტკიცებული ძირითადი პრეპარატები
Zepbound — ტირზეპატიდი
მწარმოებელი: Eli Lilly, აშშ
ფორმა: კვირაში ერთხელ ინექცია
ძირითადი დანიშნულება: სიმსუქნე და წონის ხანგრძლივი მართვა
მოსალოდნელი წონის კლება: დაახლოებით 20–22%, თუმცა შედეგი ინდივიდუალურია
უპირატესობები
ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი ეფექტურობა;
ძლიერი გავლენა მადაზე და მეტაბოლურ მაჩვენებლებზე;
კვირაში მხოლოდ ერთხელ კეთდება;
გამოიყენება სიმსუქნესთან დაკავშირებული გარკვეული გართულებების დროსაც.
ნაკლოვანებები
გულისრევა, დიარეა ან ყაბზობა;
ზოგიერთ პაციენტში დოზის გაზრდა რთულად გადაიტანება;
მკურნალობის შეწყვეტის შემდეგ წონის დაბრუნება შესაძლებელია;
ღირებულება დაზღვევის გარეშე მაღალია.
აშშ-ის ოფიციალური ფასი: დაახლოებით 499–1,086.37 აშშ დოლარი ერთ შევსებაზე, დოზისა და მიწოდების ფორმის მიხედვით. ეს არის აშშ-ის ფასი და არ ასახავს საქართველოში ან ევროპაში რეალურ ღირებულებას.
Wegovy — სემაგლუტიდის ინექცია
მწარმოებელი: Novo Nordisk, დანია
ფორმა: კვირაში ერთხელ
დანიშნულება: სიმსუქნე და წონის ხანგრძლივი მართვა
საშუალო წონის კლება: დაახლოებით 15%, დოზისა და პაციენტის მიხედვით
უპირატესობები
კარგად შესწავლილი პრეპარატია;
ხანგრძლივი კლინიკური გამოცდილება აქვს;
გარკვეულ მაღალრისკიან პაციენტებში დადასტურებული აქვს გულ-სისხლძარღვთა სარგებელი;
2026 წელს აშშ-ში დამტკიცდა უფრო მაღალი, 7.2 მგ დოზაც გარკვეული ზრდასრული პაციენტებისთვის.
ნაკლოვანებები
ტირზეპატიდთან შედარებით საშუალოდ ნაკლები წონის კლება;
კუჭ-ნაწლავის გვერდითი მოვლენები;
მაღალი დოზა ყველასთვის საჭირო ან შესაფერისი არ არის.
აშშ-ში შესაბამისი თვითგადახდის პროგრამით საინექციო Wegovy-ის ფასი გარკვეული დოზებისთვის დაახლოებით 349 დოლარია თვეში, ხოლო 7.2 მგ Wegovy HD-ისთვის — დაახლოებით 399 დოლარი თვეში. ახალი პაციენტებისთვის საწყის დოზებზე დროებითი შეღავათებიც მოქმედებს.
Wegovy-ის აბი — ორალური სემაგლუტიდი
მწარმოებელი: Novo Nordisk, დანია
ფორმა: ყოველდღიური აბი
წონის კლება: დაახლოებით 15–17% მკურნალობის გაგრძელების პირობებში
უპირატესობა: ინექცია საჭირო არ არის
2026 წელს Wegovy-ის აბი სიმსუქნის სამკურნალო პირველ ორალურ GLP-1 პრეპარატად დამტკიცდა როგორც აშშ-ში, ისე ევროკავშირში.
უპირატესობები
არ საჭიროებს ინექციას;
ორალური პრეპარატისთვის მაღალი ეფექტურობა;
სემაგლუტიდის შესახებ დიდი კლინიკური გამოცდილება არსებობს.
ნაკლოვანებები
ყოველდღიურად უნდა მიიღოთ;
მიღების წესის ზუსტად დაცვა მნიშვნელოვანია;
შეიძლება გამოიწვიოს გულისრევა, ღებინება, დიარეა ან ყაბზობა.
აშშ-ის შესაბამის პროგრამაში გარკვეული დოზების ფასი დაახლოებით 149 დოლარიდან თვეში იწყება, თუმცა პროგრამის პირობები, დოზები და ვადები შეზღუდულია.
Foundayo — ორფორგლიპრონი
მწარმოებელი: Eli Lilly, აშშ
ფორმა: ყოველდღიური, არაპეპტიდური GLP-1 აბი
წონის კლება: დაახლოებით 11–12% ძირითადი კვლევების მიხედვით
მისი მთავარი უპირატესობაა, რომ აბი არ საჭიროებს ინექციას და მისი მიღება საკვებთან მკაცრად დაკავშირებული არ არის. FDA-მ პრეპარატი 2026 წელს დაამტკიცა.
უპირატესობები
მარტივი ყოველდღიური აბი;
საკვებთან დაკავშირებული რთული რეჟიმი არ სჭირდება;
შეიძლება ბევრისთვის უფრო მოსახერხებელი იყოს.
ნაკლოვანებები
საშუალოდ ნაკლები ეფექტურობა, ვიდრე Zepbound-ს ან Wegovy-ის მაღალეფექტურ ფორმებს;
ახალი პრეპარატია და ხანგრძლივი რეალური გამოცდილება ჯერ ნაკლებია;
იგივე კლასისთვის დამახასიათებელი კუჭ-ნაწლავის პრობლემები შესაძლებელია.
დიაბეტის პრეპარატები, რომლებსაც წონის კლებაზეც აქვს ეფექტი
Mounjaro — ტირზეპატიდი
Eli Lilly, აშშ
კვირაში ერთხელ
ოფიციალურად ძირითადად ტიპი 2 დიაბეტის სამკურნალოდ
Mounjaro და Zepbound ერთსა და იმავე მოქმედ ნივთიერებას — ტირზეპატიდს — შეიცავს, მაგრამ სხვადასხვა ოფიციალური ჩვენება აქვს.
აშშ-ის სიის ფასი დაახლოებით 1,112.16 დოლარია ერთ შევსებაზე.
ჩემი შეფასება: ტიპი 2 დიაბეტის მქონე პაციენტისთვის ძალიან ძლიერი ვარიანტია, მაგრამ მხოლოდ სიმსუქნის მკურნალობისას უპირატესობა უნდა მიენიჭოს შესაბამისი ჩვენებით დამტკიცებულ Zepbound-ს.
Ozempic — სემაგლუტიდი
Novo Nordisk, დანია
კვირაში ერთხელ
ოფიციალურად ტიპი 2 დიაბეტის სამკურნალოდ
Ozempic შეიძლება წონასაც ამცირებდეს, მაგრამ იგი არ უნდა გადაიქცეს „კოსმეტიკური გახდომის ინექციად“.
აშშ-ის ოფიციალური სიის ფასი დაახლოებით 1,027.51 დოლარია ერთ კალამზე, თუმცა გარკვეული თვითგადახდის პროგრამებით ფასი შეიძლება მნიშვნელოვნად შემცირდეს.
Rybelsus — ორალური სემაგლუტიდი
Novo Nordisk, დანია
ყოველდღიური აბი
ოფიციალურად ტიპი 2 დიაბეტისთვის
ჩემი შეფასება: შეიძლება იყოს კარგი არჩევანი ზოგიერთი დიაბეტიანი პაციენტისთვის, მაგრამ მხოლოდ სიმსუქნის სამკურნალოდ დღეს უკვე არსებობს უფრო მიზნობრივი ორალური ვარიანტები.
რა ახალი თაობის პრეპარატები მოდის?
Retatrutide — „სამმაგი აგონისტი“
Eli Lilly, აშშ
კვირაში ერთხელ
მოქმედებს სამ მიმართულებაზე: GLP-1 + GIP + გლუკაგონი
2026 წლის მაისში გამოცხადებულ III ფაზის TRIUMPH-1 კვლევაში 12 მგ დოზაზე მონაწილეებმა 80 კვირაში საშუალოდ დაკარგეს სხეულის წონის 28.3%, ხოლო დაახლოებით 45.3%-მა მინიმუმ 30% დაიკლო.
2026 წლის ივლისში გამოქვეყნებულ სხვა III ფაზის კვლევაში ტიპი 2 დიაბეტის მქონე მონაწილეებმა საშუალოდ 20.8%-მდე წონა დაკარგეს.
რატომ არის მნიშვნელოვანი?
ეფექტურობა უკვე უახლოვდება ზოგიერთი ბარიატრიული ოპერაციის შედეგად მიღებულ წონის კლებას;
მოქმედებს ერთდროულად სამ მეტაბოლურ გზაზე;
შესაძლოა მომავალი წლების ყველაზე ძლიერი პრეპარატი გახდეს.
მაგრამ მთავარი გაფრთხილება
Retatrutide ჯერ კვლევითი პრეპარატია და ფართო კომერციული გამოყენებისთვის ჯერ არ არის დამტკიცებული;
ოფიციალური ფასი არ არსებობს;
ინტერნეტში გაყიდული „retatrutide“ შეიძლება იყოს ყალბი, დაბინძურებული ან არასწორად დოზირებული.
CagriSema
Novo Nordisk, დანია
სემაგლუტიდისა და კაგრილინტიდის კომბინაცია
აერთიანებს GLP-1-ისა და ამილინის მექანიზმებს
მიზანია სემაგლუტიდზე უფრო ძლიერი წონის კლება და მადის უფრო ეფექტური კონტროლი. ოფიციალური საბოლოო ფასი ჯერ არ არსებობს.
Amycretin
Novo Nordisk, დანია
ერთდროულად მოქმედებს GLP-1-ისა და ამილინის გზებზე
მუშავდება როგორც ინექციის, ისე აბის ფორმით
მისი მიზანია მაღალი ეფექტურობის მიღწევა უფრო მოსახერხებელი ფორმით. პრეპარატი ჯერ განვითარების პროცესშია და ოფიციალური ფასი არ აქვს.
MariTide
Amgen, აშშ
სავარაუდოდ თვეში ერთხელ ან უფრო იშვიათად
II ფაზის კვლევაში დიაბეტის არმქონე სიმსუქნის მქონე მონაწილეებში წონის საშუალო კლება დაახლოებით 20%-მდე იყო 52 კვირაში. მისი მთავარი შესაძლო უპირატესობაა უფრო იშვიათი ინექცია. ოფიციალური ფასი ჯერ არ არსებობს.
ყველაზე ხშირი გვერდითი მოვლენები
GLP-1, GIP/GLP-1 და ახალი კომბინირებული პრეპარატების ყველაზე გავრცელებული გვერდითი მოვლენებია:
• გულისრევა;
• ღებინება;
• დიარეა;
• ყაბზობა;
• მუცლის ტკივილი ან შებერილობა;
• გულძმარვა და ბოყინი;
• მადის მკვეთრი დაქვეითება;
• დაღლილობა;
• თავბრუსხვევა;
• თავის ტკივილი;
• ინექციის ადგილის სიწითლე, ქავილი ან ტკივილი.
გვერდითი მოვლენები განსაკუთრებით ხშირია მკურნალობის დასაწყისში ან დოზის სწრაფად გაზრდისას.
იშვიათი, მაგრამ მნიშვნელოვანი რისკები
გაუწყლოება და თირკმლის ფუნქციის გაუარესება;
ნაღვლის ბუშტის კენჭები ან ანთება;
პანკრეატიტის შესაძლო რისკი;
კუჭის დაცლის მნიშვნელოვანი შენელება;
არსებული გასტროპარეზის გაუარესება;
ჰიპოგლიკემია ინსულინთან ან გარკვეულ დიაბეტის წამლებთან კომბინაციისას;
დიაბეტური რეტინოპათიის დროებითი გაუარესება სისხლში შაქრის ძალიან სწრაფი შემცირებისას;
ოპერაციის ან ანესთეზიის დროს კუჭში საკვების დარჩენა და ასპირაციის რისკი;
კუნთოვანი მასის დაკარგვა;
სწრაფი წონის კლების ფონზე დროებითი თმის ცვენა.
ძლიერი და მუდმივი მუცლის ტკივილის, განმეორებითი ღებინების, სიყვითლის, მძიმე გაუწყლოების ან მხედველობის უეცარი ცვლილების შემთხვევაში საჭიროა ექიმთან დაუყოვნებლივ მიმართვა.
ვის სჭირდება განსაკუთრებული სიფრთხილე?
ეს პრეპარატები არ უნდა დაიწყოთ თვითნებურად, განსაკუთრებით:
• ორსულობის ან ორსულობის დაგეგმვის დროს;
• ძუძუთი კვების პერიოდში;
• მძიმე გასტროპარეზის დროს;
• პანკრეატიტის ან ნაღვლის ბუშტის დაავადების ისტორიისას;
• ფარისებრი ჯირკვლის მედულარული კარცინომის ან MEN2-ის პირადი ან ოჯახური ისტორიის შემთხვევაში;
• თუ უკვე იღებთ სხვა GLP-1 პრეპარატს.
ერთი GLP-1 პრეპარატის მეორესთან კომბინირება მეტი წონის დასაკლებად დაუშვებელია. Wegovy-ის ოფიციალური ინფორმაცია პირდაპირ აღნიშნავს, რომ იგი არ უნდა გამოიყენებოდეს სხვა სემაგლუტიდის შემცველ ან სხვა GLP-1 პრეპარატთან ერთად.
ჩემი პრაქტიკული რეკომენდაციები
აირჩიეთ პრეპარატი დიაგნოზის მიხედვით და არა პოპულარობის მიხედვით.
სიმსუქნის სამკურნალოდ უპირატესობა მიენიჭოს სწორედ სიმსუქნისთვის დამტკიცებულ პრეპარატს — Zepbound-ს, Wegovy-ს ან შესაბამის ორალურ ფორმას.
მკურნალობა უნდა დაიწყოს დაბალი დოზით და გაიზარდოს თანდათან. სწრაფი დოზირება უფრო მეტ გვერდით ეფექტს იწვევს და უკეთეს შედეგს არ ნიშნავს.
მკურნალობის დაწყებამდე სასურველია შეფასდეს:
• სხეულის მასის ინდექსი და წელის გარშემოწერილობა;
• არტერიული წნევა;
• გლუკოზა და HbA1c;
• ღვიძლისა და თირკმლის ფუნქცია;
• ლიპიდური პროფილი;
• თანმხლები დაავადებები;
• სხვა მედიკამენტები;
• ორსულობის გეგმები;
• კვებითი ქცევა და კუნთოვანი მასის დაკარგვის რისკი.
წონის კლების პერიოდში აუცილებელია საკმარისი ცილა, სითხე და ძალოვანი ვარჯიში, რათა მაქსიმალურად შენარჩუნდეს კუნთოვანი მასა.
თავიდანვე უნდა არსებობდეს გრძელვადიანი გეგმა. პრეპარატის შეწყვეტის შემდეგ მადა და წონა შეიძლება კვლავ გაიზარდოს.
არ შეიძინოთ სემაგლუტიდი, ტირზეპატიდი ან retatrutide სოციალური ქსელიდან, სილამაზის სალონიდან ან უცნობი ინტერნეტგამყიდველისგან. FDA აფრთხილებს ყალბ და დაუმტკიცებელ GLP-1 პროდუქტებზე, მათ შორის გაყალბებულ ეტიკეტებსა და არარსებული აფთიაქების სახელით გაყიდულ პრეპარატებზე.
ჩემი საბოლოო არჩევანი
Zepbound — როდესაც საჭიროა ყველაზე მაღალი დამტკიცებული ეფექტურობა.
Wegovy — როდესაც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია გულ-სისხლძარღვთა რისკის შემცირების დადასტურებული სარგებელი.
Wegovy-ის აბი — როდესაც პაციენტს მაღალი ეფექტურობა სურს, მაგრამ ინექცია არ უნდა.
Foundayo — როდესაც მნიშვნელოვანია მარტივი ყოველდღიური აბი და ინექციის თავიდან აცილება.
Mounjaro ან Ozempic — ძირითადად ტიპი 2 დიაბეტის მქონე პაციენტებისთვის, ოფიციალური ჩვენებების შესაბამისად.
Retatrutide — შესაძლოა მომავალი ლიდერი გახდეს, მაგრამ დღეს ჯერ კვლევითი პრეპარატია და მისი გამოყენება კვლევის ფარგლებს გარეთ არ უნდა მოხდეს.
საუკეთესო წამალი არ არის ყველაზე ძვირი, ყველაზე ახალი ან ყველაზე პოპულარული. საუკეთესოა ის, რომელიც კონკრეტული პაციენტისთვის ეფექტური, უსაფრთხო, ხელმისაწვდომი და ხანგრძლივად გამოსაყენებელია.
მითითებული ფასები ძირითადად აშშ-ის სიის ან მწარმოებლის თვითგადახდის პროგრამების ფასებია. საქართველოში, საფრანგეთსა და სხვა ქვეყნებში ფასი, რეგისტრაცია და ხელმისაწვდომობა შეიძლება მნიშვნელოვნად განსხვავდებოდეს“, – წერს გიორგი ფხაკაძე სოცილურ ქსელში.
