რა ცვლილებები შევიდა მეწარმეთა შესახებ კანონში და რა შემთხვევაში შეიძლება დადგეს დირექტორის პასუხისმგებლობის საკითხი / “ბიზნესკურიერის” პოდკასტი

მეწარმეთა შესახებ საქართველოს კანონში ცვლილებები შევიდა. ის საქართველოში რეგისტრირებულ ყველა ბიზნეს სუბიექტს ეხება და ძალაში ეტაპობრივად შევა.

კომპანიებს ევალებათ ცვლილებები ასახონ თავიანთ საქმიანობაში, მაგალითად განაახლონ წესდება, იქონიონ სადამფუძნებლო შეთანხმება, დაარეგისტრირონ რეესტრში. წინააღმდეგ შემთხვევაში მათი რეგისტრაცია გაუქმდება. ამ საბაზისო საკითხის გარდა, უამრავი სიახლეა კანონში, რაზე ინფორმაციის ფლობა მეწარმეებს, მენეჯერებს და დამფუძნებლებს მათი საქმიანობის ჯეროვანი წარმართვისთვის სჭირდებათ.

თემაზე „ბიზნესკურიერში“ გიორგი კეპულაძესთან ერთად ანა სამსონია – „ეკოვის ჯორჯიას“ იურიდიული დეპარტამენტის უფროსი საუბრობს

– ანა, რა მნიშვნელოვანი ცვლილებებია მეწარმეთა კანონში და რა უნდა იცოდნენ მეწარმეებმა?

– მნიშვნელოვანია ამ ინფორმაციის ბიზნესისთვის მიწოდება. კანონში შევიდა გარკვეული ცვლილებები, რომელზედაც ბიზნესს ყურადღების გამახვილება მართებს.

თუ კომპანიას აქამდე რეესტრში წარდგენილი ჰქონდა წესდება, ახლა მნიშვნელოვანია, წესდება მოიყვანოს ახალ მოთხოვნასთან შესაბამისობაში.

ასევე მნიშვნელოვანია, თან იქონიოს სადამფუძნებლო შეთანხმება. შესაძლებელია დამატებით მას ჰქონდეს პარტნიორთან შეთანხმება. ეს გულისხმობს, რომ კომპანიის პარტნიორებს შესაძლოა ჰქონდეთ ინდივიდუალური შეთანხმება გარკვეულ საკითხებთან დაკავშირებით, ჰქონდეთ ინდივიდუალური ხედვა და ეს მოაწესრიგონ ხელშეკრულებით, ასეთ შეთხვევაში მხარეები წარადგენენ დოკუმენტაციას რეესტრში და რეალურად გამოდის, რომ კომპანიამ შესაბამისობაში მოიყვანა დოკუმენტაცია.

ეს როგორ შეიძლება, რომ გაკეთდეს:

სახელმწიფომ შაბლონური ფორმების არსებობა უზრუნველყო და  ბიზნეს სუბიექტებს შეუძლიათ, რეესტრის საიტზე თავად მოიძიონ ეს დოკუმენტაცია,  შეავსონ და წარადგინონ.

სრულიად უფასო იქნება ამ დოკუმენტების მოძებნა წარდგენისას. ამ შემთხვევაში მხოლოდ რეგისტრაციის საფასურის გადახდა მოუწევთ.

მაგრამ  იმისთვის, რომ უკეთ იყოს დაცული მეწარმის ინტერესები, ან იმ შემთხვევაში,  თუ მათ აქვთ ინდივიდუალური ხედვები, ან სურვილები, ძალიან მნიშვნელოვანია იურისტის ჩართულობა, კონკრეტული ინდივიდუალური დოკუმენტაციის შედგენა და  რეესტრში წარდგენა.

– როგორც ვიცი, დირექტორის თანამდებობასაც ეხება გარკვეული ცვლილებები. აქამდე დირექტორი უფრო ფორმალური პირი იყო და დამფუძნებლები ამით ერთგვარად პასუხისმგებლობასაც ირიდებდნენ და ლავირების საშუალებაც ჰქონდათ.

რას გვეუბნება დირექტორების შესახებ მეწარმეთა შესახებ კანონი?

– კანონის სულისკვეთება აჯანსაღებს სამეწარმეო პროცესებს. მათ შორის დირექტორების ჭრილშიც ახალი ქმედებებია შემოტანილი.  ბაზარზე არსებობს კითხვა, რა ტიპის შრომითი ურთიერთობაა დირექტორსა და პარტნიორებს შორის.

კანონი ამ საკითხს უკვე დაარქვა თავისი სახელი და მიუთითა, რომ ეს არის სასამსახურო ურთიერთობა, სადაც უნდა მოწესრიგდეს, თუ რა ევალება დირექტორს და რა ვალდებულებას აკისრებენ მათ პარტნიორები.

ამას გარდა კანონში გაწერილია სხვადასხვა დებულებები, რაც დირექტორის ვალდებულებაა.

ხდება მესამე პირების ინტერესების დაცვა იმისთვის, რომ კომპანია იქცეოდეს კეთილსინდისიერად და უზრუნველყოფილი იყოს კომპანიის აღებული ვალდებულებების გასტუმრება.

მაგალითად თუ პოტენციურად გადახდის უუნარობის საფრთხეა კომპანიაში, ასეთ შემთხვევაში კომპანიის დირექტორს, ეკისრება პასუხისმგებლობა, მალევე მიიღოს ზომები, მიმართოს შესაბამის ორგანოს და საკითხი დააყენოს.

ამით ხდება სხვა პირების ინტერესების დაცვა.

მაგალითად თუ არსებობენ მოვალეები და თანხის გადახდა არის დღის წესრიგში, თუ დირექტორმა ინფორმირების ვადა დაარღვია

(ინფორმირებულობისთვის მოკლე ვადა აქვს), მისი პასუხისმგებლობის საკითხიც ხდება.

ეს საკითხი ეხება დივიდენდის გაცემის წესსაც..

დეტალები ძალიან ბევრია და კარგი იქნება, თუ კომპანიები დღესვე დაიწყებენ  კანონმდებლობის გაცნობას.

– ალბათ ხშირ შემთხვევაში მცირე მეწარმეებს და პატარა კომპანიებს არ აქვთ ის ფუფუნება, რომ თავისი იურისტი ჰყავდეთ და მით უმეტეს დეპარტამენტი ჰქონდეთ, ამიტომ ალბათ გარკვეული იურიდიული მომსახურება დასჭირდებათ, რომ ახალ წესდებასთან შესაბამისობაში მოიყვანონ თავიანთი წესდება.

– გეთანხმებით, თუმცა პირველ რიგში ყველაზე სწორი იქნება კანონის ცვლილებების გაცნობა. ძალიან ხშირად არის საკონსულტაციო შეხვედრები და ამ შესაძლებლობის გამოყენებაც გონივრულია.

მაგრამ თუ ბიზნეზს დამატებითი კითხვები უჩნდება, შესაძლოა, რეესტრთანაც დააზუსტოს და თუ კიდევ რაიმე დარჩა ღია, ასეთ შემთხვევაში გზა იურისტისკენ მიდის.

– რა შეიცვლება ბიზნესისთვის? მეწარმეთა შესახებ კანონი გააუმჯობესებს თუ არა მდგომარეობას და აისახება თუ არა ბიზნეს და საინვესტიციო გარემოზე?

– ცვლილებები პირველ რიგში ინფორმაციული ვაკუუმის შევსებას გულისხმობ იმისთვის, რომ  ბიზნესმა იცოდეს, თუ რა ცვლილებები ევალება. პირველი ეტაპია, ცვლილებების განხორციელება და მნიშვნელოვანია, როგორც დაინერგება პრაქტიკაში, როგორ ჩამოყალიბდება და რამდენად ერთგვაროვანი პრაქტიკა იქნება.

ამას, რა თქმა უნდა, დრო სჭირდება და ვინაიდან ასეთ რეჟიმში ვიმყოფებით, როცა სახეზე ბევრი სიახლეა, ყველაზე სწორი იქნება, გააზრებულად მივიღოთ გადაწყვეტილებების მიღება.

მაგალითად დირექტორის პასუხისმგებლობის საკითხი დადგეს იმ შემთხვევაში, თუ ის არაკეთილსინდისიერად იქცევა მეწარმე სუბიექტის მიმართ  და არ იღებ ყველა ზომას, რაც მნიშვნელოვანია.

თუ დირექტორი კონკრეტული გადაწყვეტილების წინაშეა და აქვს მოვალეობა, რომ ეს გადაწყვიტოს ცოდნით, ასეთ შემთხვევაში მან უნდა ჩართოს შესაბამისი პირი.

თუ ეს დირექტორმა გამოტოვა, შესაძლოა, კომპანიის დამფუძნებლებმა მის წინაშე დააყენოს მოთხოვნა, რომ მიმართონ სარჩელის ანაზღაურებას.

ამიტომ ძალიან მნიშვნელოვანია კონკრეტული დეტალებისთვის ყურადღების მიქცევა, რა ამოცანები განესაზღვრა დირექტორს და რა თავისუფლების მასშტაბი მიეცა.

– როგორც ვიცი, ეტაპობრივად შევა ძალაში გარკვეული ცვლილებები. როგორი გრაფიკით მოხდება ამ ცვლილების განხორციელება, გაქვთ ამის შესახებ ინფორმაცია?

– მეწარმეებს ჯერ კიდევ აქვთ დრო, რომ წარადგინონ დოკუმენტაცია.

სხვადასხვა საკითხები, როგორიცაა სასამსახურო ხელშეკრულება დირექტორსა და პარტნიორებს შორის, დივიდენდის გაცემის საკითხები და ა.შ. ისინი ფაქტობრივად უკვე შესულია ძალაში. როდესაც კომპანია იღებს გადაწყვეტილებას, პარტნიორებზე დივიდენდის გაცემასთან დაკავშირებით,  მას უკვე ევალება გაითვალისწინოს ახალი მიდგომა, რომელიც ამბობს, რომ დირექტორმა უნდა მოიკვლიოს სიტუაცია კომპანიაში და თქვას, რომ კი ბატონო, შესაძლებელია, განაწილდეს დივიდენდი.

დირექტორს ასევე ევალება, გააკეთოს განცხადება პარტნიორების წინაშე,  რომ დივიდენდის გაცემით არ დაზარალდება სხვა პირი. ანუ არ დადგება კომპანიაში გადახდის უუნარობის საკითხი.

ასეთი ცვლილებები უკვე ძალაშია და კომპანიებს ამ დეტალებზე ყურადღების გამახვილება მოუწევთ.