მედეა ზირაქაშვილი: რა დრო უნდა გაატარონ პატარებმა ეკრანებთან და როდის არის საგანგაშო მეტყველების დაგვიანება

პოპულარული

მედეა ზირაქაშვილი:  რა დრო უნდა გაატარონ პატარებმა ეკრანებთან და როდის არის საგანგაშო მეტყველების დაგვიანება

გადაცემას ”სტუმრად ექიმთან” ბავშვთა ფსიქიატრი, ნევროლოგი მედეა ზირაქაშვილი ესტუმრა, რომელმაც რადიოს ეთერში მშობლებისთვის საინტერესო ისეთ თემებზე ისაუბრა, როგორებიცაა: მეტყველება, ქცევა, გაჯეტები, მულტფილმები და სასკოლო მზაობა.

 ხშირად შფოთავენ მშობლები მულტფილმებთან დაკავშირებით, არსებობს არა ერთი რეკომენდაცია და აზრთა სხვადასხვაობა, რეალურად საშიშია მულტფილმების ყურება, თუ გარკვეული დოზით დასაშვებია?

რეკომენდაციების გაცემა ძალიან ადვილია, თუმცა მშობლების მხრიდან არც ისეთი ადვილია მათი შესრულება. ჩვენ, ექიმები ვალდებულები ვართ დავეყრდნოთ კვლევებზე დაფუძნებულ ინფორმაციას. ამერიკის პედიატრთა აკადემია არის ის ორგანიზაცია, რომელიც ძალიან მნიშვნელოვან რეკომენდაციებს იძლევა, მაგრამ თუკი 2009 წელს მათი შეხედულება ძალიან კრიტიკული იყო ბავშვების ეკრანთან მიმართებაში, დღეისათვის ისინი მეტ- ნაკლებად შერბილებულია.

თუკი მაშინ ამბობდნენ, რომ 2 წლამდე ასაკის ბავშვებში მულტფილმების ყურება საერთოდ არ შეიძლებოდა, შემდეგ კი საკმაოდ გვიან ასაკამდე ერთ საათზე მეტი დაშვებული არ იყო, დღეისათვის  არსებულ დროის ლიმიტირებას ბავშვის და მოზარდის ასაკი განსაზღვრავს. მაგალითად, 2 წლამდე ისევ არ შეიძლება მულტიპლიკაციური ფილმების  ყურება, 24-დან 36 თვემდე ასაკის ბავშვებში ნახევარი საათის განმავლობაშია დასაშვები, სამი წლის შემდეგ ,წინა სასკოლო ასაკამდე კი ერთ საათამდეა ეკრანთან ურთიერთობა შესაძლებელი. თინეიჯერულ ასაკში ეს დრო  მაქსიმუმ 4 საათამდეც დასაშვებია გაიზარდოს.

ძალიან მნიშვნელოვანია გავიაზროთ კვლევებზე დაფუძნებული მტკიცებულებები, თუმცა, გამოვიდეთ ბავშვის ინტერესებიდანაც. თუ ჩვენ შევზღუდავთ დროს, დადებით და შემეცნებით  ინფორმაციას მივაწოდებთ ბავშვს, შევძლებთ მულტფილმების და ტელევიზორის გავლენით გამოწვეული მავნე რისკების თავიდან აცილებას.

2013 წელს აშშ-ში ჩატარდა კვლევა, სადაც სამი ჯგუფი მონაწილეობდა, ერთ ჯგუფს მიეწოდებოდა ინფორმაცია გაცხრილვის გარეშე, თავისი ძალადობრივი ფაქტებით, მეორე ჯგუფს შეეზღუდა დრო, მესამეს კი ძალადობრივი ინფორმაციის მიწოდება. 6თვის შემდეგ ქცევის გადაფასების შედეგად, საუკეთესო შედეგი ჰქონდა ჯგუფს, რომელსაც შეეზღუდა ძალადობრივი ხასიათის ინფორმაცია და არ ჰქონდა შეზღუდვა დროში. თუ ჩვენ მოვახდენთ ინფორმაციის გაცხრილვას და დროის ლიმიტირებას, ვფიქრობ მულტფილმებიც კი იქონიებენ დადებით გავლენას მათ განვითარებაზე.

ყველა ანიმაციურ მულტფილმს ვერ ჩავეძიებით, თუმცა, ყველაზე პოპულარულებზე მინდა გკითხოთ, მაგალითადმაშა და დათვირამდენად დასაშვებია?

ლიმიტირება ყველა შემთხვევაში უნდა დავაწესოთ, კვლევები არ არის სელექტიურად გარკვეული მულტფილმების მიმართ. ამერიკის პედიატრთა აკადემიას დასახელებული აქვს სამი ყველაზე მნიშვნელოვანი უარყოფითი ეფექტი მულტფილმებთან დაკავშირებით, პირველი ეხება ფიზიკურ ჯანმრთელობას: მაგ.ბავშვები მათი ყურებისას  ბევრ ტკბილეულს მიირთმევენ, რაც  შედეგად იწვევს გაცხიმოვნებას, ასევე შეიძლება გამოიწვიოს ხერხემლის გამრუდება, ჭარბი ვიზუალური ეფექტების შედეგად, პროვოცირება გამოიწვიოს ფოტოსტიმულაციური ეპილეფსიის.ასევე იქონიოს გავლენა ბავშვების ქცევასა და ემოციურ მდგომარეობაზე: გახდეს აგრესიული, ოპოზიციური, დაუმორჩილებელი . მაგალითად ”მაშა და დათვის“ მსგავსი მულტფილმები, სადაც ერთი პერსონაჟი ყოველთვის დაზარალებული, მეორე კი მეტ-ნაკლებად მოძალადეა, აჩენს აზრს ბავშვებში, რომ მჩაგვრელი უფრო ძლიერია და ასე უნდა მოექცეს მის გარშემომყოფებს..და ბოლოს ხშირად ბავშვები მულტფილმის  პერსონაჟის როლს ირგებენ და შესაძლოა მათთან გაიგივებით სერიოზული საფრთხე შეუქმნან საკუთარ სიცოცხლეს( გადმოხტეს სიმაღლიდან, გამოიყენოს ბასრი ნივთები)…ჩემი აზრით, მშობელმა ბავშვთან ერთად უნდა უყუროს მულტფილმს, თითოეული ქმედება სწორად აუხსნას მათ და მართოს ქცევები, რომელსაც ბავშვი გადმოიღებს მულტფილებისგან, ამ შემთხვევაში არ მგონია, რომ  აგრესორები გავზარდოთ.

ბავშვები სვამენ ძალიან ბევრ შეკითხვას, ძალიან რთულია ყველა კითხვაზე გასცე პასუხი. და მაინც უნდა ვუპასუხოთ მათ შეკითხვებს?

არის განვითარების ერთ-ერთი ეტაპი, როდესაც ისინი ძალიან ბევრ შეკითხვას სვამენ, ეს ძალიან მნიშვნელოვანია მათი შემეცნებისთვის.

მშობელმა ნებისმიერ შეკითხვას უნდა გასცეს პასუხი, არასოდეს არ უნდა უპასუხოს შეკითხვას შეკითხვით, ამან შესაძლოა კიდევ უფრო მეტი გაუგებრობა გამოიწვიოს მათში.

თუკი დედას, რომელიც ავტორიტეტია, არ აქვს პასუხი შეკითხვაზე, ეს ნიშნავს, რომ გარკვეული პერიოდის შემდეგ მშობლის ავტორიტეტულობასთან დაკავშირებით ბავშვს კითხვები გაუჩნდება. ნებისმიერ დასმულ შეკითხვას აქვს ასაკის შესაბამისი პასუხი, თუკი მშობელი პატარა ასაკის ბავშვის მიერ დასმულ შეკითხვას გასცემს მეცნიერულ პასუხს, ის უბრალოდ ვერ გაიგებს. მნიშვნელობა აქვს პასუხის შინაარსს, შეკითხვაზე პასუხი უნდა იყოს მოკლე და უნდა შეიცავდეს იმ სიტყვებს, რომელიც ბავშვისთვის გასაგებია.

დღეს არანაკლებ მნიშვნელოვანია მეტყველების თემა, მშობლები ხშირად უჩივიან იმას, რომ ბავშვები გვიან იწყებენ საუბარს. რეალურად როდის უნდა დაიწყოს მშობელმა ამ თემაზე ნერვიულობა და როდის უნდა დაიწყოს ბავშვმა საუბარი?

ადრეულ ასაკში მომართვიანობის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი სწორედ მეტყველების დაგვიანებაა. ენა და მეტყველება იმიჯნება ერთმანეთისგან. ერთია მეტყველების დარღვევა, როდესაც ბავშვს შეიძლება ჰქონდეს მაგ.სისინა, შიშინა ბგერების წარმოთქმის პრობლემა და მეორეა ენის განვითარების სირთულეები.

ენისა და მეტყველების შეფერხებას ძალიან ბევრი მიზეზი შეიძლება ჰქონდეს,იყოს მაგ.1) აუტიზმის  სპექტრის აშლილობა, ასევე 2) განვითარების ეტაპების დაყოვნება, რომელიც შეიძლება მომავალში გონებრივი ჩამორჩენილობის წინაპირობა გახდეს, 3) თვითონ ენის დარღვევები: მნიშვნელოვანია გაიმიჯნოს, ბავშვს რამდენად ესმის მისკენ მიმართული მეტყველება, რამდენად ასრულებს ინსტრუქციებს.  თუ არ ასრულებს, სმენის დაქვეითებაა ამის მიზეზი, ქცევის დარღვევა თუ რეცეფტული ენის დარღვევა(ბავშვს არ ესმის იმ ინფორმაციის შინაარსი,რომელსაც გარშემომყოფებისგან იღებს),ექსპრესული ენის დარღვევა, როდესაც ბავშვი ადეკვატურად აღიქვამს შეკითხვებს, დირექტივებს, მაგრამ აქვს ლექსიკის სიმწირე და ვერ გამოხატავს სიტყვიერად  თავის აზრებს. შესაძლოა იყოს გენეტიკური წინასწარგანწყობა შედარებით გვიან დაწყებული მეტყველების,რომელიც თავისით გვარდება ასაკის მატებასთან ერთად, თუმცა ეს  სპეციალისტმა უნდა დაადგინოს,როცა ყველა სხვა მიზეზს გამორიცხავს.

მშობლები ხშირად ჩივია, რომ მათი შვილები ვერ ლაპარაკობენ, მაგრამ ყველაფერსაგებინებენ”, რას ნიშნავს ეს ტერმინი და რა ასაკამდეა ეს დაშვებული?

”ყველაფერს მაგებინებს” – ნიშნავს იმას, რომ არ არის ექსპრესიული მეტყველება, არ არის სიტყვებით გაშუალებული ვერბალური კომუნიკაცია, მაგრამ მეტყველების დეფიციტის შევსება ხდება მიმიკა-ჟესტებით და ბავშვს პრაქტიკულად ამეტყველება არც კი სჭირდება,რადგან ისედაც მარტივად ახერხებს გარშემომყოფებთან ურთიერთობას.

ბავშვი ორი წლის ასაკში უნდა ამბობდეს 50- მდე სიტყვას, 33 თვიდან უნდა იყოს 2 სიტყვიანი ფრაზები, 36 თვიდან კი ბავშვის მეტყველება ისეთივე უნდა იყოს, როგორიც ჩვენი.არ არის მისი ვერბალური უნარები მსგავსად განვითარებული?- შესაბამისად უნდა მივმართოთ სპეციალიტს.

ხშირად ამბობენ მშობლები იმასაც, რომ ბაღში ბავშვი ალაპარაკდება, რამდენად შესაბამება ეს სიმართლეს?

ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს ენის განვითარების შეფერხების მიზეზს. თუ აქ არის მძიმე რეცეპტული მეტყველების დარღვევა, არის აუტისტური სპექტრის აშლილობა ან  განვითარების ეტაპების დაყოვნება, მხოლოდ ბავშვის ბაღში მიყვანა პრობლემას ვერ მოხსნის. თუ აქ არის მსუბუქი ექსპრესული მეტყველების შეფერხება, ან პედაგოგიური ხელმიშვებულობა, როდესაც ბავშვს აკლია  ყურადღება/კომუნიკაცია  მშობლების/აღმზრდელების მხრიდან,ვაძლევთ რეკომენდაციას, რომ ბავშვის ჩართვა ასაკობრივ სოციუმში ( ბაღში) საკმარისია პრობლემის მოსაგვარებლად.

თქვენ მუშაობთ მენტალური განვითარების ცენტრში, გაქვთ ფილიალი ასევე ბათუმშიც, რა პროცედურას გადის მშობელი თქვენთან მოსვლის შემდეგ?

პირველად ხდება  ექიმთან ვიზიტი, როდესაც ვადგენთ რა მიმართულებით უნდა წავიდეთ: რა დიაგნოზებს შორის უნდა გავავლოთ დიფერენციალური დიაგნოსტიკა. ექიმთან ვიზიტის შემდეგ ხდება პრობლემების შეფასება და იმ მულტიდისციპლინარული გუნდის შერჩევა, რომელიც უნდა ჩაერთოს დიაგნოსტიკის პროცესში. მულტიდისციპლინარულ გუნდში  ჩართულია: ფსიქიატრი, ნევროლოგი,ქცევითი თერაპევტი, კლინიკური ფსიქოლოგი, ხელოვნებითი თერაპევტი, ფიზიკური თერაპევტი, ენისა  და მეტყველების სპეციალიტი. ხდება რამდენიმე დღიანი დიაგნოსტიკური შეფასება და პაციენტი მისამართდება ამა თუ იმ ტიპის თერაპიაზე.

ვისაუბროთ ბავშვის ქცევაზე, რას ნიშნავს ცუდი ქცევა და როგორი ბავშვი ითვლება აგრესიულად?

ქცევა არასოდეს არ არის მიზეზი. ქცევა ყოველთვის არის შედეგი გარემოზე, ან იმ ადამიანებზე, ვინც არიან მის გარშემო. უნდა გავითვალისწინოთ ბავშვის ასაკი. თუკი ორი წლის ასაკში ბავშვი მაღაზიაში ცდილობს მიიღოს სასურველი ნივთი იატაკზე გაწოლით ან ტირილით, ეს რა თქმა უნდა საგანგაშო არ არის. ბავშვის ქცევის ფორმირებაზე დიდი გავლენა აქვს ფსიქოლოგიურ ტიპაჟს, გარემოს და მიდგომას. თუკი ბავშვმა იცის, რომ სასურველს ყოველთვის მიიღებს მანიპულაციური გზებით, რატომაც არა.

თუკი ბავშვი იზრდება ისეთ გარემოში, სადაც მშობელმა იცის მანიპულაციური ქცევის მართვა და სთავაზობს სასურველის მიღების ალტერნატიულ გზებს, რა თქმა უნდა ბავშვს არ სჭირდება მიმართოს გამომწვევ ქცევებს და დაბალანსებულია მისი ქცევა.ბავშვის ქცევის ფორმირებას მშობელი ახდენს. უნდა ვიცოდეთ, რა დროს დავაიგნოროთ და რა დროს დავაჯილდოვოთ, მხოლოდ ასე შევძლებთ მისი ქცევის აქტიურ მენეჯმენტს.

ერთია ასაკობრივი მანიპულაციური ქცევები და მეორეა კონკრეტული დიაგნოზი: ქცევის დარღვევა, რომელიც თავისი შინაარსით გაცილებით მძიმეა და მოიცავს ისეთ ელემენტებს, როგორიც არის აგრესია ადამიანებისა და ცხოველების მიმართ.ფიზიკური სისასტიკე, ქურდობა,სხვისი  საკუთრების განადგურება/დაზიანება, წესების დარღვევა,ამ დიაგნოზით ბავშვების და მოზარდების ქცევები სცდება ტიპური განვითარებისათვის დამახასიათებელ სიცელქეს, მავნეობას და სიჯიუტეს და საჭიროებს სპეციალისტების ჩარევას.შეიძლება მედიკამენტების ჩართვაც კი გახდეს საჭირო.

 

მარტივია იგნორი როდესაც სახლში ვართ, მაგრამ რთულია თუ კი ბავშვი მანიპულირებს სუპერმარკეტში, სადაც მას ხალხი უყურებს, ვიცით, რომ ყვირილი და ცემა დაუშვებელია

ყვირილი და ცემა დაუშვებელია იმიტომ, რომ არ ”მუშაობს” და არც არის ასეთი გზები ადეკვატური პრობლემის მოსაგვარებლად. იმიტომ იქცევა ბავშვი ასე გარეთ, რომ მან ძალიან კარგად იცის – დედა იმ ხერხებს ვერ გამოიყენებს, რასაც სახლში. სამწუხაროდ, საზოგადოება ჯერჯერობით არ არის მომწიფებული, რომ იატაკზე გაწოლილ ბავშვს გვერდი აუაროს და დედას შენიშვნა არ მისცენ. მშობელი იძულებულია დააკმაყოფილოს ბავშვის მოთხოვნილება, იმისთვის, რომ აირიდოს გარშემო მყოფი ადამიანების მხრიდან შენიშვნები.

 ბავშვები ხშირად აკოპირებენ თანატოლების ქცევებს, აფუჭებენ, ამტვრევენ, ართმევენ

გარემო ძალიან დიდ ზეგავლენას ახდენს ბავშვის ქცევაზე. ცხოვრება იმდენად ბევრი ძალადობრივი ელემენტისგან შედგება, რომ ბავშვის განვითარებაში მუდმივად პრევენციული ღონისძიებების მიმღები ვერ ვიქნებით. ვფიქრობ, ბავშვებმა უნდა გაიარონ გარკვეული ეტაპები და თავად მოახდინონ დიფერენცირება, თუმცა უნდა ვიდგეთ მათ გვერდით და საჭიროების შემთხვევაში თუ ვერ გაუმკლავდებიან სირთულეებს დავეხმაროთ მათ.

ძალიან მოდურია წინასასკოლო მოსამზადებელი კლასები, ვინ უნდა განსაზღვროს მზად არის თუ არა ბავშვი სკოლისთვის?

ბევრი მშობელი გვაკითხავს და აინტერესებს, რამდენად არის მზად მისი შვილი სკოლისთვის? საჭიროა ბევრი სფეროს მზაობა: ბავშვის მზაობა მოშორდეს მშობელს, მშობლის მზაობა გაუშვას ბავშვი სკოლაში და სკოლის მზაობა მიიღოს ბავშვი. საკოლო მზაობა არის ბავშვსა გა გარემოს შორის ისეთი ინტერაქცია, რომელიც ხელს უწყობს ბავშვის შესაძლებლობის მაქსიმალურ გამოვლენას მისთვის მინიმალური სტრესისა და ზიანის მიყენების გარეშე პირობებში. ვფიქრობ, უნდა მოხდეს მულტიდისციპლინარული  გუნდის მიერ ბავშვის შეფასება და მხოლოდ ამის შემდეგ განისაზღვროს, რამდენად არის მზად ბავშვი სკოლისთვის.

რჩევები /

|

2 თებერვალი, 2017

|
WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => medea-ziraqashvili
                                    [1] => stumrad-eqimtan
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 105899
                )

        )

    [query_vars] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => medea-ziraqashvili
                                    [1] => stumrad-eqimtan
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 105899
                )

            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [static] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 9234
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [paged] => 0
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [order] => DESC
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => medea-ziraqashvili
                                    [1] => stumrad-eqimtan
                                )

                            [field] => slug
                            [operator] => IN
                            [include_children] => 1
                        )

                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                    [0] => mob1n_term_relationships
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                    [post_tag] => Array
                        (
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => medea-ziraqashvili
                                    [1] => stumrad-eqimtan
                                )

                            [field] => slug
                        )

                )

            [primary_table] => mob1n_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  mob1n_posts.ID FROM mob1n_posts  LEFT JOIN mob1n_term_relationships ON (mob1n_posts.ID = mob1n_term_relationships.object_id) WHERE 1=1  AND mob1n_posts.ID NOT IN (105899) AND ( 
  mob1n_term_relationships.term_taxonomy_id IN (9234,10720)
) AND mob1n_posts.post_type = 'post' AND ((mob1n_posts.post_status = 'publish')) GROUP BY mob1n_posts.ID ORDER BY mob1n_posts.post_date DESC LIMIT 0, 3
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 187735
                    [post_author] => 13
                    [post_date] => 2017-11-16 14:13:52
                    [post_date_gmt] => 2017-11-16 10:13:52
                    [post_content] => გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“  სეზონის ყველაზე შემაწუხებელ სიმტოპმს ხველას დაეთმო. რას გულისხმობს ტერმინი „ალერგიული ხველა“, რამდენ  ხანს უნდა გრძლდებოდეს ის, რა არის ქრონიკული ხველის ყველაზე ხშირი მიზეზი და რა აუცილებელი რეკომენდაციების გათვალიწინებაა საჭირო ამ დროს – ამ თემაზე გადაცემაში ცნობილმა ალერგოლოგ-იმუნოლოგმა ბიძინა კულუმბეგოვმა ისაუბრა.

ბატონო ბიძინა, რიგ შემთხვევებში ხველა მარტივად და უპრობლემოდ იხსნება, ხშირად კი სპაზმური ხველის მოხსნა მედიკამენტებითაც ვერ ხერხდება, რა არის ამის მიზეზი? 

ძალიან აქტუალური თემაა. შემოდგომა რესპირაციული ვირუსული ინფექციების სეზონია. გამომწვევები, რომლებიც ხშირად ავადობას იწვევენ, სწორედ ვირუსული ინფექციებია. ყველაზე გავრცელებული ვირუსი, რომელიც პირველი გამოჩნდება ხოლმე, ეს არის მარტივი გაციების გამომწვევი ვირუსი, რომელსაც პაციენტები გრიპს უწოდებენ. ეს, რა თქმა უნდა, არ არის გრიპის ვირუსი. აქ საუბარია რინოვირუსზე, რომელსაც ასზე მეტი შტამი აქვს. ამიტომაც, ადამიანს შეიძლება ე.წ. გაციება წლის განმავლობაში ძალიან ბევრჯერ შეხვდეს.

https://www.youtube.com/watch?v=Fe8uXsUjye4&feature=youtu.be

რინოვირუსს ხშირად ახასიათებს სურდო, ყელში ჩაფხაჭვნის შეგრძნება და თუ ბავშვი პატარაა, მისი სასუნთქი გზების ანატომიური გზებიც ძალიან პატარაა. ამიტომ, რასაც უფროსი მარტივად იტანს, ბავშვისთვის ეს სერიოზული დისკომფორტი შეიძლება იყოს და გამოიხატოს შემაწუხებელ ხველაში. არის კიდევ ერთი ვირუსი, რომელიც ოქტომბრის ბოლოდან იწყება და მთელი ზამთრის განმავლობაში აქტიურია, მას რესპირაციულ სინციტიალური ვირუსი ქვია. ამ ვირუსსაც ისეთივე მიდრკილება აქვს სასუნთქი გზებისკენ და შემაწუხებელ ხველას იწვევს. ასევე ძალიან შემაწუხებელ ხველას იწვევს კორონავირუსი და არის კიდევ პარანგიტისვირუსი, რომელიც ლარინგოტრაქეიტის, ანუ კლასიკური კრუპის გამომწვევი ვირუსია. ასევე არის გრიპის ვირუსი, ანუ ინფლუენსა, როგორც ამას ინგლისურენოვან ლიტერატურაში მოიხსენიებენ ხოლმე.

ახლა ხველას დავუკავშიროთ ეს ყველაფერი - ჩვენ ექიმები ხველას ორ ნაწილად ვყოფთ, მწვავე ხველა, რომელიც 3-4 კვირა გრძელდება. აქ უდიდეს ნაწილში ხველის უკან დგას რესპირაციული, გაცივებითი ვირუსული ინფექციები. 7-8%-ში შესაძლოა ხველა უცხო სხეულის ასპირაციის შემდეგაც გამწვავდეს. ეს მოულოდნელად იწყება, ხანდახან სუნთქვა ძნელდება და სტვენითი ხასიათი აქვს.
რატომ გვიჭირს ხველის მართვა და რატომ ემორჩილება ხველა სამკურნალო საშუალებებს რთულად? ამ კითხვაზე მაქვს ყოველთვის ერთი პასუხი, ჯერ უნდა ვიცოდე დიაგნოზი. თუ ადამიანს ხველა ფილტვის ანთების გამო განუვითარდა, რა თქმა უნდა ექიმმა ფილტვის ანთებას უნდა უმკურნალოს და ხველაც გაჩერდება. თუ მწვავე შეტევითი ხველა ლარინგოტრაქეიტის გამო განვითარდა, რომელსაც მყეფარე ხასიათის ელფერი აქვს, ამ დროს საჭიროა შესაბამისი მკურნალობა, თუ ხველის უკან არის ასთმური სტატუსი, მას ასთმის სამკურნალო წამალი სჭირდება და არა ხველის წამალი. მწვავე ხველის უკან ექიმმა უნდა ამოიცნოს რა ნოზოლოგიაა. თუ ასპირაციაზეა ეჭვი, ყოველთვის ვაფრთხილებ პაციენტს, რომ არ დათრგუნოს ხველა, სჯობს ექიმთან მიბრძანდეთ და ბრონქოსკოპიით მოხდეს უცხო სხეული ამოღება.
რა არის ქრონიკულ ხველის ყველაზე ხშირი მიზეზი? თუკი ხველა 4 კვირაზე დიდხანს გრძელდება, ის ქრონიკულია, თუმცა ბევრი გაიდლაინით, ხველა 8 კვირაზე მეტხანს უნდა გრძელდებოდეს, რომ ის ქრონიკული იყოს. თუკი გვაქვს ქრონიკული ხველის შემთხვევა, რა დაავადებებზე უნდა მიიტანოს ექიმმა ეჭვი? გახანგრძლივებული ხველისას 90%-ში მიზეზი სამ ნოზოლოგიაშია. პირველი ეს არის ბრონქული ასთმა, მეორე - უკანა წვეთის სიმპტომი, ანუ ზედა სასუნთქი გზების ხველის სინდრომი, რომლის უკანაც უხშირესად ალერგიული რინიტი ან სინუსიტი დგას. მესამე მიზეზი კი არის გასტროეზოფაგალური რეფლუქსური დაავადება, როდესაც კუჭიდან საყლაპის შიგთავსში ქაფისებური მასის ამოსვლა დაუსრულებელ, გახანგრძლივებულ ხველას იწყებს. როგორ, რა მინიშნებებით მივხვდეთ, რომ საქმე გვაქვს ამ უკანასკნელთან? გასტროეზოფაგალური რეფლუქსური ხველა ყველაზე ხშირად მწვავდება მაშინ, როდესაც პაციენტი ჰორიზონტალურ პოზაში გადადის. თუკი ამ დროს ხველის პროვოცირება ვითარდება, იცოდეთ რომ ძალიან ხშირად, ხველის უკან გასტროეზოფაგალური რეფლუქსი იქნება და ამას ექიმის დიფერენციალური დიაგნოსტიკა სჭირდება. რაც შეეხება ზედა სასუნთქი გზების ხველის სინდრომს - ეს არის ე.წ. წიაღების ანთება. თუკი პაციენტს აქვს ჰაიმორიტი, სინუსიტი და ა.შ. ამ დროს მთელი ღამის განმავლობაში ბრონქებში ჩაედინება ნახველი, პაციენტი ან ნერწყვს ყლაპავს, ან მსუბუქ ხველას ავითარებს და როდესაც დილას წამოდგება, მშობელი ამჩნევს, რომ სველი, პროდუქტიული ხველა აქვს. შუა დღის 2-3 საათის შემდეგ კი თითქოს მშრალი ხველა იწყება. მშობელი ამ დროს დაბნეულია, რადგან ხველა არის სველიც და მშრალიც და ექიმი ნიშნავს მშრალი ხველისთვის განკუთვნილ წამალსაც და სველი ხვლისთვის საჭირო წამალსაც, სჯობს ეს ვაღიაროთ. ენის უკანა ძირზე შპადელის ღრმა დაჭერა საკმარისია იმისათვის, რომ მივხვდეთ, რასთან გვაქვს საქმე. თუ ხველა არის გარდამავალი და გახანგრძლივებული, საკმარისია სინუსიტების სწორი მკურნალობა, 2-3 დღეში ხველა სრულიად ქრება. და მესამე მიზეზი - ასთმური ხველა, ეს განსაკუთრებით 6 წლის ასაკის ზემოთ პაციენტებს ახასიათებთ და სხვა სიმპტომი არ არის. როდის უნდა მიიტანოს ეჭვი ექიმმა ასთმაზე? თუ შეატყობთ, რომ გახანგრძლივებული ხველა, ასთმისათვის განკუთვნილი საინჰალაციო საშუალებებით წყნარდება, მაშინვე მიმართეთ სპეციალისტს. ეს არ არის 100%-იანი დიაგნოზი, მაგრამ მნიშვნელოვანი მინიშნებაა. ყველა ბავშვს, რომელსაც აქვს მსტვინავი ხასიათის ხველა, რა თქმა უნდა ყველას ასთმა არ დაემართება. თუკი მსტვინავი ხმოვანებაა, დადგენილია, რომ ვისაც ასეთი ტიპის სუნთქვა ერთხელ ჰქონდა, 100%-დან 52% ისე იზრდება, რომ ხიხინი არასდროს აღარ აქვს, მეორე ნახევარს კი შესაძლოა გაუმეორდეს. ამ ბავშვების 80%-ს, სკოლის ასაკამდე 60%-ს, ხოლო დარჩენილ 20%-ს გარდატეხის ასაკამდე ასთმისთვის დამახასიათებელი მთავარი სუნთქვითი ნიშანი ყოველგვარი ჩარევის გარეშე ულაგდება. მხოლოდ 20%-ია რისკის მატარებელი, რომ მას ასთმა ჩამოუყალიბდეს. ანუ, 10-დან 8 ბავშვი იკურნება თავისით, რა თქმა უნდა ექიმის დახმარებით.
ვინ არის ამ 20%-ში, ვისაც ასთმა დარჩება? თუ პაციენსტს 3-4 წლის ასაკში გარემო ალერგენებზე აქვს ალერგია, მტვერზე, ნესტზე, მცენარეზე, ცხოველის ბეწვზე, ან თუ პაციენტს ხიხინის დაწყებამდე აქვს ატოპიური დერმატეტი, ან თუ პაციენტს ოჯახის წევრი ჰყავს ასთმით დაავადებული - ეს ყველაფერი ნიშნავს იმას, რომ ამ პაციენტს ასთმის განვითარების მაღალი რისკი აქვს და ჩვენ ყველაფერი უნდა გავაკეთოთ იმისთვის, რომ მას ეს ავარიდოთ. დღეს თანამედროვე მედიცინა გვაძლევს იმის საშუალებას, გავარკვოთ და სწორად შევაფასოთ მდგომარეობა, რისკები, როგორ შევებრძოლოთ ალერგენებს შინ თუ გარეთ და ა.შ.
თქვენ გარემო ალერგენები აღნიშნეთ, მაშინ როდესაც ბავშვი ხველისკენ მიდრეკილია, საჭიროა თუ არა ეს ლაბორატორიული  კვლევები თუნდაც პროფილაქტიკის მიზნით ჩატარდეს? თუ ბავშვი წლინახევრის ქვედა ასაკშია, მაშინ ალერგენების მიმართ ალერგიული განწყობა იშვიათია და თითქმის არ გვხდება. თუმცა არის შემთხვევები, განსაკუთრებით დასავლეთ საქართველოში, როდესაც 9 თვის ასაკშიც დაფიქსირდა ალერგიული განწყობა. თუკი ბავშვი არის 2 წლის, აქვს მსტვინავი ხასიათის სუნთქვა და ეს ექიმს შეუფასებია, ამ დროს ოჯახმა უნდა იცოდეს, რა დგას ამის უკან, ინფექცია, თუ ალერგია. ალერგია არის დაუსრულებელი, გადაულახავი, გექმნება რისკი, 10 წლის ასაკის შემდეგ იგივე დაგმართოს იმ ალერგენმა, რასაც დღეს ვირუსი გმართებს. ხიხინის 80%-ს გადალახავენ ბავშვები, რადგან ამის უკან გაცივებითი დაავადებაა, ხოლო იმ 20%-ს, ვისაც ავადობის უკან ალერგია აქვს, არ უნდა დავუკარგოთ აცრების გაკეთების შანსი. როდესაც ხველა იწყება ღამით, როგორ უნდა მოიქცეს მშობელი? საბედნიეროდ, საქართველოში ყველა ოჯახს აქვს საშუალება მივიდეს ექიმთან. ჩანაწერში ვაკეთებ ხოლმე სახლში გამოყენებადი პრეპარატების რესურსს და ვაძლევ მშობელს უფლებას, ის სახლში გამოიყენოს. თუ შეტევა მწვავეა, პაციენტმა რესურსები ამოწურა, შესაძლებელია სასწრაფო დახმარების გამოძახება. 7-8 წლიდან 15 წლის ასაკის ბავშვებში გვხდება ხოლმე ჩვეული, ფსიქოგენური ხველა, რასაც მეტყველების მართვა და ფსიქოლოგის კონსულტაცია სჭირდება, თუმცა ეს არის სულ ბოლოს და მაშინ, როდესაც უკვე ყველა გზა გავლილი გაქვს. საინტერესოა, რომ ფსიქოგენური ხველა ღამით, ანუ ძილისას ჩერდება და მშობლებს სწორედ ამ ნიშნით სეუძლიათ დიფერენცირება მოახდინონ. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/11/ekimebi-15-bidina.mp3"][/audio] http://fortuna.ge/rogor-vumkurnalot-alergias-rchevebi-bidzina-kulumbegovisgan/   [post_title] => რა იწვევს, რამდენნაირი არსებობს და როგორ დავაღწიოთ თავი ხველას - ბიძინა კულუმბეგოვის რჩევები [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => ra-iwvevs-ramdennairi-arsebobs-da-rogor-davaghwiot-tavi-khvelas-bidzina-kulumbegovis-rchevebi [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-11-16 17:25:22 [post_modified_gmt] => 2017-11-16 13:25:22 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=187735 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [1] => WP_Post Object ( [ID] => 185803 [post_author] => 13 [post_date] => 2017-11-09 15:59:21 [post_date_gmt] => 2017-11-09 11:59:21 [post_content] => 8 ნოემბერს გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“ ისეთ აქტუალურ თემას დაეთმო, როგორიცაა კუჭის წყლულოვანი დაავადება. რა სიმპტომებით ვლინდება კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადება, რა არის მისი გამომწვევი ძირითადი მიზეზი, როგორ ხდება დაავადების დიაგნოსტირება, რა გართულებები შეიძლება მას მოჰყვეს, ხდება თუ არა წყლულისგან საბოლოოდ განკურნება  და რა როლს თამაშობს კვება კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადების განვითარებაში - ამ თემებზე გადაცემაში თერაპევტმა გიორგი გვილიამ ისაუბრა, რომელთანაც კონსულტაციის მიღება „ინტერკლინიკაშია“ შესაძლებელი.  შეიძლება თუ არა პაციენტმა მუცლის ტკივილის ხასიათის მიხედვით, თავად განსაზღვროს, რასთან აქვს საქმე? ძალიან რთულია, პაციენტმა თავად განსაზღვროს, თუ რასთან აქვს საქმე. ისე გართულდა, შეიცვალა და მრავალფეროვანი გახდა პათოლოგია, რომ შეიძლება სინდრომები და დაავადებები აგერიოს. მხოლოდ ტკივილის მიხედვით, მიზეზის განსაზღვრა შეუძლებელია. ტკივილი სუბიექტური რამ არის და ორი ერთი და იგივე მიდამოს ტკივილი, სულაც არ ნიშნავს ერთსა და იმავე დაავადებას. მუცლის ღრუში პირველ რიგში ანთებითი გენეზის ტკივილები უნდა გამოვრიცხოთ, იგულისხმება საყლაპავი, კუჭი, წვრილი და მსხვილი ნაწლავი. ტკივილის მხრივ მეორე რიგში კენჭოვანი დაავადებები უნდა გამოვყოთ და მთელი რიგი ე.წ. ფუნქციური დაავადებები, როდესაც თითქოს ვერ ვიგებთ დაავადების მიზეზს, გამოკვლევებით ორგანოების დაზიანება არ აღინიშნება, მაგრამ ადამიანს ბევრი პათოლოგიური ჩივილი აქვს. ბოლოსთვის შემოვიტოვე სიმსივნური დაავადებები, ამ დროს განვითარებული ტკივილი ასე თუ ისე სტაბილურია და შეცდომა ნაკლებია. https://www.youtube.com/watch?v=tPLqjSVrm6w&feature=youtu.be კუჭის წყლული, საქართველოში ყველაზე გავრცელებული დააადებაა, რა არის ამის მიზეზი და რა ასაკის ადამიანებში გვხვდება ის უფრო მეტად? წყლულოვანი დაავადება ნებისმიერი ასაკის ადამიანებს აღენიშნებათ, თუმცა, ყველაზე ხშირად ახალგაზრდა და შუა ხსნის აქტიურ ასაკში ფიქსირდება. თუ გვხვდება ხანშიშესულ ასაკში, ეს უკვე საფრთხილოა. გავრცელების მიხედვით, წყლულოვანი დაავადება უფრო ჩამორჩება გასტრიტულ პათოლოგიებს და ეს კარგია, რადგან წყლულოვან დაავადებებს უფრო მეტი გართულება აქვს, ვიდრე ბანალურ გასტრიტებს.
რაც შეეხება გამოწვევ მიზეზებს, ბოლო წლებია პირველ ადგილზე ჰელიკობაქტერპილორი დგას, ეს არის ბაქტერია რომელიც ჩვენს კუჭში ცხოვრობს, რომლის პათოლოგიური შტამების ცხოველმყოფელობას მოყვება ის პროცესი, რომლის შედეგადაც ირღვევა კუჭის, ან თორმეტგოჯას ლორწოვანის კვება, ვითარდება მისი იშემია, დაწყლულება, წყლულის გაღრმავება და როდესაც ეს დეფექტი ლორწქვეშა შრესაც მიაღწევს, ამ სტადიიდან დაავადებას ქვია წყლულოვანი დაავადება, რასაც მოსახლეობაში კუჭის წყლულს ეძახიან. თუმცა, საინტერესოა, რომ ეს სინამდვილეში თორმეტ გოჯას წყლულია, კუჭის წყლული უფრო იშვიათად გვხვდება და ეს ძალიან კარგია, რადგან ამ დროს უფრო მეტად სიმსივნეზე ვფიქრობთ, თორმეტგოჯა წყლული კი ძალიან იშვიათად გარდაიქმნება სიმსივნურ პათოლოგიაში.
ჰელიკობაქტერული ინვაზია მთელს მსოფლიოშია გავრცელებული და გადაცემის გზა უამრავია, მასთან ბრძოლა საკმაოდ რთული გამოდგა, მანაც ათასნაირი გარდაქმნა განიცადა, მიეჩვია ბევრი ტიპის მკურნალობას და რთული გახდა მისი მოშორება. წყლულოვანი დაავადების გაჩენას ხელს უწყობს სტრესული გარემო, განსაკუთრებით დასაქმებული ადამიანის აქტიურ პერიოდში. ვეღარ გამოვყოფ, დაავადება უფრო მეტად ქალებშია თუ მამაკაცებში გავრცელებული, ბოლო ათწლეულის განმავლობაში თითქმის განსხვავება აღარ არის. წინათ მამაკაცებში უფრო მეტად იყო, რადგან ალკოჰოლსა და თამბქაქოს უფრო მეტად მოიხმარდნენ. ცნობილია, რომ წყლულოვანი დაავადების დიაგნოსტირების ერთ-ერთი მთავარი საშუალება არის ენდოსკოპიური კვლევა, თუ არსებობს რაიმე ალტერნატიული მეთოდი? ენდოსკოპიური კვლევა მთავარ მეთოდად მიიჩნევა წყლულოვანი დაავადების დიანოსტირებისას. აღნიშნული კვლევა აუცილებელია, როდესაც ეჭვობ წყლულოვან დააადებას ან ანთებით პათოლოგიას. ენდოსკოპიის დროს, უმეტეს შემთხვევაში ხდება ბიოფსიური მასალის აღებაც და საოცარი შედეგები შეიძლება მივიღოთ. ენდოსკოპისტი აკეთებს ბიოფსიას და ნახულობს, რომ შორს წასული ანთებითი ცვლილებებია, ბიოფსიის დროს ხდება ასევე ჰელიკობაქტერის აღმოჩენაც. ენდოსკოპიას ვერაფერი შეცვლის გასტრიტისა და დუოდენიტის შემთხვევაში. რა თქმა უნდა, გასტროსკოპია უსიამოვნო პროცედურაა, ეს დამოკიდებულია აპარატის სრულყოფაზე, მკვლევარზე, მის მოხერხებულობაზე და ა.შ. თანამედროვე აპარატების წყალობით მნიშვნელოვნად არის კვლევის დრო შემცირებული - მაქსიმუმ 1-3 წუთი, თუკი ეს ვენური ნარკოზის გარეშე კეთდება. საქართველოში ბევრი კლინიკა გადასულია ნარკოზით შესრულებაზე, ეს აუცილებელია როგორც პაციენტისთვის ისე ექიმისთვის. ეს არ არის პაციენტის კომფორტისთვის, ეს პირველ რიგში სჭირდება ექიმ ენდოსკოპიტს. თუკი პაციენტი ნერვიულობს, არ აცდის ექიმს კვლევა ჩაატაროს და კარგად დაათვალიეროს, შეიძლება შეცდომებიც მოუვიდეს. ვენური ნარკოზით კი ექიმს საკმარისი დრო აქვს საჭიროების დროს ბიოფსიური მასალაც აიღოს და ჩაერიოს კიდეც. რაც შეეხება სხვა მეთოდებს, არსებობს რენდგენოგრაფიული კვლევა, დიდი წყლულების დროს შეიძლება მოგვცეს წარმოდგენა, თუმცა უმეტეს შემთხვევაში ის არ იძლევა სრულ სურათს. ბოლო პერიოდში გაჩნდა ულტრაბგერითი კვლევით კუჭის დათვალიერების შესაძლებლობა, მაგრამ ის იმ დონეზე არ არის, რომ წყულოვანი დაავადების დიაგნოზი დავსვათ, წყლულის სახეობაზე ვისაუბროთ და ა.შ. ენდოსკოპია პირველ მეთოდად რჩება. https://www.facebook.com/Avtoradio/videos/1423142661072817/ აქვს თუ არა წყლულოვან დაავადებას რაიმე გამოკვეთილი სიმპტომი? მედიცინაში ერთი ზოგადი წესია, თუ პაციენტს ბევრი ჩივილი აქვს, ბევრს მეტყველებს და უამრავ სიმპტომს ჩამოთვლის, აქ ერთი ტიპის პათოლოგიაზე არ არის საუბარი. წყლულოვანი დაავადების მქონე პაციენტები რამდენიმე ჩივილს ასახელებენ. კარდინალური ნიშანი ჯერჯერობით არის ტკივილი, თუმცა, მან ხასიათი შეიცვალა, თუკი წლების წინ ვამბობდით, რომ თორმეტგოჯას წყლულის პათოლოგიამ ღამის ტკივილი, კვების შემდეგ ტკივილი იცოდა, და ა.შ. კი, ეს სიმპტომები რჩება, მაგრამ იგივე წყლულოვან დაავადებასაც ახასიათებს. გარდა ტკივილისა, წყლულოვანი დაავადების მქონე პაციენტებში ვითარდება მდგომარეობა, რასაც ჩვენ ფუნქციურ პილოროსტენოზს ვუწოდებთ. აქ ხდება კუჭის გასავალი ნაწილის შეშუპება. ასეთ დროს პაციენტს მოულოდნელი პირღებინება ემართება და ეს ეჭვს აჩენს წყლულოვან დაავადებაზე, თუმცა ასე დიაგნოზის დასმა მაინც არ შეგვიძლია, ამიტომ არის ენდოსკოპიური კვლევა საჭირო. სადამდე შეიძლება გართულების თვალსაზრისით მიგვიყვანოს კუჭის წყლულმა? ეს ვერაგი დაავადებაა გართულების მხრივ. არის ე.წ. მუნჯი წყლული, რომელიც არანაირ სიმპტომს არ იძლევა და ეგრევე სიცოცხლისთვის საშიში ისეთი გართულებით გვევლინება, როგორიც არის სისხლდენა. ზოგ შემთხვევაში ეს სულაც არ არის მასიური სისხლდენა, თუმცა წნევის ვარდნითა და კარდიოლოგიური ცვლილებებით გამოიხატება. ბევრ შემთხვეაში მასიური სისხლდენის დროს არ არის პირღებინება, მაგრამ არის შავი განავალი, რაც ნაწლავებში ჩაღვრილი სისხლის გამო ხდება. არის ასევე გართულება პერფორაციით, ანუ როდესაც კუჭისა და თორმეტგოჯას კედლის დარღვევა ხდება, ანუ წყლული ისეთი სიღრმის არის, რომ სამივე შრე გაიარა და შიგთავსი ჩაიღვარა მუცლის ღრუში, ამ დროს საჭიროა ქირურგიული ჩარევა. არის კიდევ ერთი სახის გართულება, რომელიც წყლულის შეხორცების შემდეგაც რჩება ხოლმე, ეს არის კუჭისა და თორმეტგოჯას მოტორიკის უნარი. სწორი კვება - რატომ არის ასეთი მნიშვნელოვანი ეს საკითხი და რა სახის საკვებზეა საუბარი? კვება გასტროეტეროლოგიური ტრაქტის ნებისმიერი მცირე თუ დიდი დაავადების პათოგენეზში ძალიან დიდ როლს თამაშობს და ვერანაირად ვერ დავეთანხმები მოსაზრებას, რომ დიეტის როლი უმნიშვნელოა. დიეტა აუცილებელია, რადგან კუჭის აგრესიული მჟავიანობისას ჩნდება შანსი იმისა, რომ განახლდეს დაავადება, მეორადად განვითარდეს და კიდევ უფრო გაღრმავდეს ანთებითი პროცესი.
ჩვენ კვებას აღარ ვაქცევთ ყურადღებას, საკვები თანამდროვე ადამიანისთვის იგივე გახდა, რაც ავტომობილში საწვავის ჩასხმის პროცესი. კვებას დროების გამოყოფა სჭირდება, სამჯერადი-ოთხჯერადი კვება დღის განმავლობაში აუცილებელია, საჭიროა საკვების კარგად დაღეჭვა, ისეთი საკვები რაციონიდან უნდა ამოვიღოთ, რომელიც აგრესიულია, მაგალითად მწარე, ან სანელებლებიანი პროდუქტი.
გულძმარვის დროს ზიანდება საყლაპავის ლორწოვანი და ეს ერთი შეხედვით მარტივი დამოკიდებულება ამ სიმპტომთან შესაძლოა,  დიდი გართულებების წინაპირობა იყოს. საკვები უნდა იყოს არც ძალიან ცხელი და არც ძალიან ცივი. ჩვენს სუფრას თუ გადახედავთ, საკვები რამდენიმე სართულად არის დალაგებული, ამდენი საკვების ერთ ჯერზე მიღება არ შეიძლება. ბევრი ფაფაც კი გადაძაბავს კუჭს. არც ალკოჰოლის ასე სმა არ შეიძლება, როგორც ქართველები ვსვამთ. ჩვენ არ ვაქცევთ ყურადღებას რა საკვებთან რა სასმელის მიღება შეიძლება. ნიორი და ხახვი მინიმუმზე უნდა დაიყვანოთ, რადგან ისინი წყლულოვან დაავადებას ამწვავებენ, არაფერს ვამბობ ალკოჰოლზე, რომელიც საერთოდ არ შეიძლება. ტკბილეულსა და ცომეულს პირდაპირი ასეთი დამაზიანებელი გავლენა არ აქვს, თუმცა თუკი ცომეული არ არის გამომშრალი, ამ დროს კუჭის მოტორიკა დუნდება, ასეთი საკვები დიდ ხანს რჩება კუჭში, ზედმეტი მუშაობა უწევს კუჭს , რომელიც აიძულებს მას ან ზემოთ წავიდეს, ან ქვემოთ. არ ვამბობ, რომ საერთოდ უარი თქვათ, კარგად დაღეჭეთ. და მინდა ცალკე აღვნიშნო თამბაქო, რომელიც ახალგაზრდა ასაკში კუჭს უფრო მეტად აზიანებს, ვიდრე ფილტვსა და გულს. წყლულოვანი დაავადებების დროს თამბაქო ძალიან ცუდ როლს ასრულებს. შესაძლებელია თუ არა კუჭის წყლულისგან საბოლოოდ განკურნება? ეს ისეთი ფატალური დაავადება აღარ არის, როგორც 40-50 წლის წინ იყო. ბოლო 20 წლის განმავლობაში მიდგომა შეიცვალა, გამოიცვალა სტატისტიკა, ჰელიკობაქტერის წინააღმდეგ მიმართულმა მკურნალობამ დიდი შედეგები მოგვიტანა და თითქმის 100%-ით არის განკურნება შესაძლებელი, ხოლო ქირურგიული ჩარევა ძალიან იშვიათად არის. თუკი შეხორცდა წყლული, ეს ყველაფრის დასრულებას არ ნიშნავს. წყლულის მორჩენა ნიშნავს იმას, რომ მორჩა ტკივილი, სისხლდენით გართულება, გადავსების შეგრძნება და ა.შ. წყლულის შეხორცება არ ნიშნავს მისი ყველა თანმხლები გასტრიტისა და სხვა სიმპტომის გაქრობას. თუ ჩვენ კვების რეჟიმს არ დავიცავთ, გაართულებს თანმყოლი გასტრიტის მდგომარეობას, რომელიც შემდეგ გასხვავებული სახით წამოვა და შესაძლოა, ეს დისკომფორტი უფრო მძიმე იყოს, ვიდრე წყლულის დროს იყო. პაციენტმა მთელი ცხოვრება უნდა დაიცვას კვების რეჟიმი. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/11/ekimi-8-noemberi-giorgi-gvilia.mp3"][/audio] [post_title] => კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულის გამომწვევი მიზეზები [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => kuchisa-da-tormetgoja-nawlavis-wylulis-gamomwvevi-mizezebi [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-11-10 11:20:17 [post_modified_gmt] => 2017-11-10 07:20:17 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=185803 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 183191 [post_author] => 13 [post_date] => 2017-11-02 18:12:32 [post_date_gmt] => 2017-11-02 14:12:32 [post_content] => გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“  სეზონის ყველაზე მწვავე და აქტუალურ სიმპტომებს დაეთმო, როგორიცაა ცხელება, მყეფარე ხველა, ხმაურიანი სუნთქვა, ყურის ტკვილი, მწვავე რინიტი და სხვა. რა სიმპტომებით ვლინდება ცრუ კრუპი პატარებში, რა პირველადი დახმარება უნდა გაეწიოს ამ დროს ბავშვს, რატომ არის ხშირად ხველის მკურნალობის სტანდარტული სქემა უშედეგო და შესაძლებელია თუ არა შემაწუხებელი ხველა ბრონქიალურ ასთმაში გადაიზარდოს – ამ და სხვა საინტრესო თემებზე გადაცემაში სტუმრად ექიმთან „სეუ-კლინიკის“ პედიატრიული დეპარტამენტისა და "მზიურიმედის" პედიატრმა, პროფესორმა ინგა მამუჩიშვილმა ისაუბრა. დავიწყოთ საუბარი ცრუ კრუპით, რა სიმპტომებით ვლინდება ის? ძალიან საყურადღებოა კრუპოზული მდგომარეობა. ამ დროს ხდება ხორხის ლორწოვანის შეშუპება და ჩასუნთქვის პროცესის გაძნელება. ეს კი იწვევს ბავშვის შეშინებას და გარკვეულ პანიკურ მდგომარეობას, რადგან უჭირს სუნთქვა. კრუპს ძირითადად ვირუსი იწვევს - ადენოვირუსი, პარაგრიპი...
კრუპი ლარინგოტრაქეიტის ერთ-ერთი ფორმაა, რაც შეიძლება ალერგენმაც გამოიწვიოს. ბავშვი სრულიად მოულოდნელად იღვიძებს ასეთი მდგომარეობით, ისმის მყეფარე ხველა, თუმცა, კრუპი ყვავის ჩხავილს ნიშნავს. ბავშვი ასეთ დროს გადაუდებელ დახმარებას საჭიროებს და პირველ რიგში მას მშობელი უნდა დაეხმაროს. უნდა დატენიანდეს ჰაერი, გააკეთეთ ფიზიოლოგიური ხსნარით ინჰალაცია, გამოაღეთ ფანჯრები. მთავარია ბავშვს არ ეშინოდეს და მშობელი უნდა ეცადოს შეუმსუბუქოს მას მდგომარეობა. აუცილებელია, მშობელმა გამოიძახოს სასწრაფო დახმარების ბრიგადა. არის შემთხვევები, როდესაც ძალიან სწრაფად ხდება ლორწოვანის შეშუპება, ამიტომ პირველი დახმარება დექსამეტაზონია. უნდა გავტეხოთ ამპულა და ბავშვს პირის ღრუში ჩავასხათ, ასე უფრო სწრაფად ხდება პრეპარატის მოქმედება.
https://www.youtube.com/watch?v=UtlBLW3cLHw&feature=youtu.be თქვენ აღნიშნეთ, რომ ცრუ კრუპის დროს სასურველია ფანჯარა იყოს ღია და ოთახში გრილოდეს. ხომ არ ვუწყობთ ამით ხელს ბავშვის გაციებას? ოთახში ჰაერის ტემპერატურა უნდა იყოს ზომიერი - 20-22 გრადუსი. ცენტრალური გათბობის პირობებში გამომშრალმა ჰაერმა შესაძლოა ხველის პროვოცირება მოახდინოს, რადგან ხდება ლორწოვანის გამოშრობა და შეშუპება. თუკი არის ვირუსული მდგომარეობა, ამას მშობლები აუცილებლად აღნიშნავენ, რადგან მას სხვა სიმპტომებიც აქვს. რაც შეეხება ალერგიას, აქ შეიძლება იყოს ხველა, ცემინება მაგრამ არა ტემპერატურა. რა ასაკში ფიქსირდება ცრუ კრუპი ყველაზე ხშირად? ყველაზე ხშირად ცრუ კრუპი ვითარდება 6 თვიდან სამ წლამდე. სამი წლიდან მცირდება, თუმცა, ხუთი წლის ასაკამდეც შეიძლება დაფიქსირდეს. კრუპის ერთ-ერთი ნიშანი არის შეცვლილი ხმა, ნიშნავს თუ არა ეს, რომ ყოველთვის ხმის ტემბრის ცვლილებისას ცრუ კრუპთან გვაქვს საქმე? არა რა თქმა უნდა, შეცვლილი ხმა ყოველთვის ცრუ კრუპს არ ნიშნავს. ცრუ კრუპი არის გაძნელებული ჩასუნთქვა. შეცვლილი ხმა შეიძლება ლარინგიტის დროს დაფიქსირდეს. შეიძლება იყოს ალერგიული გენეზის და ა.შ. ხშირად გვესმის ტერმინები ბრონქოსპაზმი და ლარინგოსპაზმი, რა ინფორმაციის მომცემია ეს მშოვლისთვის? როდესაც იწყება ხველა, ის თავიდან ყოველთვის მშრალია და მხოლოდ რამდენიე დღის შემდეგ გადადის პროდუქტიულ ხველაში. ხველის მიზეზი შესაძლოა იყოს ლორწოვანის შეშუპება, ლორწოვანის სანათურში სეკრეტის დაგროვება, მექანიკური ზეწოლა და ა.შ. თუკი საქმე გვაქვს ჩვეულებრივ ბრონქიტთან, რომელიც არ მიმდინარეობს ობსტრუქციით, ის იწყება მშრალი ხველით. ჩვეულებრივ ფიზიოლოგიურ მდგომარეობაში ბავშვს შეიძლება ჰქონდეს 8-10 ხველითი ბიძგი და ეს ნორმაა. არ მიმაჩნია, რომ მწვავე ბრონქიტს სჭირდება მკურნალობა, ის შეიძლება თავისით დაიწყოს და თავისით ჩათავდეს. არ არის საჭირო მედიკამენტი და მკურნალობა. რა თქმა უნდა ექიმმა უნდა მოისმინოს და აკონტროლოს, რადგან შეიძლება განვითარდეს სპაზმი. თუმცა, სპაზმზე უფრო ხშირად ბრონქიალური ობსტრუქცია ვითარდება. სამ წლამდე ასაკამდე არ არის ჩამოყალიბებული ბრონქის კუნთი, რომელიც მას გარშემო აკრავს და ამიტომ ფიქსირდება არა ბრონქოსპაზმი, არამედ ბრონქოობსტრუქცია. ჩასუნქვის გაძნელება ძირითადად ლარინგოტრაქეიტების დროს ხდება, ამოსუნთქვის გაძნელება კი ბრონქის ობსტრუქციისას. ბრონქის ობსტრუქციას იწვევს ლორწოვანის შეშუპება და ის სეკრეტი, რომელიც ლორწოვანის შეშუპების შედეგად ბრონქში გამოიყო. დედები ხშირად ამბობენ, რომ გულ-მკერდიდან ხიხინი ან სტვენა ესმით, ეს არ არის პათოლოგიური მდგომარეობა. მათ ძალიან მოკლე, განიერი ბრონქები აქვთ, გულმკერდის კედელი კი თხელია, ამიტომაც ისმის ყურის დადებითაც. ობსტრუქციის შემთხვევაში კი ბავშვი დახმარებას საჭიროებს. სამ წლამდე არ შეიძლება სხვადასხვა სიროფის გამოყენება, ყველაზე მნიშვნელოვანია ინჰალაციური თერაპია, ვიწყებთ ფიზიოლოგიური ხსნარით და შეიძლება ექიმის დანიშნულებით სხვადასხვა მედიკამენტი დაემატოს. არის შემთხვევები, როდესაც ფიზიოლოგიური ხსნარით ინჰალაციური თერაპია საკმარისი არ არის. რატომ მძიმდება ზოგიერთ შემთხვევაში ხველა შემაწუხებელი სპაზმით? ეს დამოკიდებულია ბავშვის ფონურ მდგომარეობაზე. მნიშვნელოვანია ალერგიული ფაქტორები, რამდენად ხშირად მოავადეა ბავშვი და ა. შ. ეს ყველაფერი ხდება ხუთ წლამდე, შემდეგ კი, როგორც წესი, ყველაფერი სწორდება. არიან ბავშვები შედარებით დაქვეითებული იმუნოლოგიური სტატუსით, ან არიან ბავშვები, რომლებიც ვაკუუმში გაზარდეს მშობლებმა, წაიყვანეს ბაღში და ყველა ვირუსი ერთად შეხვდათ, ეს არ არის ცუდი, უნდა იავადოს ბავშვმა, რომ სხვადასხვა გამოწვევების მიმართ მდგრადობა გამოიმუშავოს. თუმცა, სამწუხაროდ საქართველოში, საბავშვო ბაღებში ძალიან ხშირია ავადობა, რადგან მშობლებს დაავადებული ბავშვები მიყავთ და მთელი ჯგუფი ინფიცირდება. რა როლს თამაშობს მედიკამენტები შემაწუხებელი ხველის მკურნალობაში? ექიმები ძალიან ბევრ სირთულეს ვაწყდებით ამასთან დაკავშირებით. როგორც ავღნიშნე, მწვავე ბრონქიტი რიგ შემთხვევაში თავისით შეიძლება დასრულდეს, მხოლოდ ფიზოლოგიური ხსნარის ინჰალაციით. იგივე მდგომარეობა შეიძლება სხვა ბავშვს გაურთულდეს და აუცილებელია ექიმთან კონსულტაცია, უნდა გამოვავლინოთ დიაგნოზი და დავნიშნოთ მედიკამენტოზური მკურნალობა. მე ძალიან მაღიზიანებს, როდესაც მედიკამენტებზე კეთდება რეკლამები, რადგან მშობლები დამოუკიდებლად აძლევენ პატარებს და ამძიმებენ მდგომარეობას. მედიკამენტის დანიშვნა უნდა მოხდეს ძალიან გონივრულად. ბოლო პერიოდში, მოდაში შემოვიდა ანტიჰორმონული დამოკიდებულება, ამბობენ, რომ არავითარ შემთხვევაში არ მისცემენ ისეთ პრეპარატს, რომელიც ჰორმონს შეიცავს. ზოგჯერ ასეთ წამალს სასიცოცხლო მნიშვნელობა აქვს და არ შეიძლება წინაღმდეგობის გაწევა. არც ერთ ექიმს არ უნდა, რომ ბავშვის მდგომარეობა გაუარესდეს. ერთ შემთხვევაში ფიზიოლოგიური ხსნარი შეიძლება ძალიან კარგი იყოს, მეორე შემთხვევაში კი რთული პრეპარატები გახდეს საჭირო. ხველის ერთ-ერთ მაპროვოცირებელ ფაქტორად  რინიტი მიიჩნევა. არის თუ არა რეკომენდებული ასეთ დროს გამხსნელი საშუალებების გამოყენება? რინოობსტრუქცია და რინორეა ბავშვებისთვის დამახასიათებელია, სწრაფად ხდება ლორწოვანის შეშუპება. ბავშვის ცხვირი აუცილებლად უნდა სუნთქავდეს. რინორეამ შეიძლება სერიოზული დისკომფორტი მიაყენოს ბავშვს. დროთა განმავლობაში შესაძლოა, ჰაიმორიტი გამოიწვიოს, სინუსიტმა კი ხველა განაპირობოს, ან ვერ დაიძინოს. რა თქმა უნდა უჟანგბადო გარემო აღაგზნებს ბავშვს. ფიზიოლოგიური ხსნარი არაჩვეულებრივია, თუმცა, ხშირად გვიწევს გამხსნელების გამოყენება. ცხვირი ახლოს არის ტვინთან, ის შოკური ორგანოა, შესაძლოა ჰემატოენცეფალური ბარიერის გავლა მოხდეს და იქაც ის მოვლენები განავითაროს, რაც ცხვირის ღრუში. ამიტომ გამხსნელი საშუალება ექიმთან შეთანხმებით უნდა დაინიშნოს. [caption id="attachment_183198" align="aligncenter" width="800"] გადაცემის წამყვანი ნატა ხარაშვილი და პედიატრი ინგა მამუჩიშვილი[/caption]   რას ნიშნავს ტერმინი ალერგიული ხველა და შესაძლოა თუ არა ის გადაიზარდოს ბრონქიალურ ასთმაში? ალერგია ალერგოლოგის კომპეტენციაა, თუმცა, პედიატრები ასეთ შემთხვევებს ძალიან ხშირად ვხვდებით. ალერგიული ხველა ვითარდება ბავშვის ჩაძინების მომენტში და გამთენიისას, შეიძლება ახასიათებდეს ამოსუნთქვის გაძნელება. ძირითადად ეს ემართებათ ისეთ ბავშვებს, ვისაც ალერგიული ფონი აქვთ. შეიძლება ალერგიული ხველა იყოს ვირუსინდუცირებული, შესაძლოა, საღამოს რაიმე ალერგიული საკვები მიიღოს და დაეწყოს შეუპოვარი ხველა. დღეს არსებობს ძალიან ბევრი საშუალება, რომ ამ მდგომარეობის ტრანსფორმირება ბრონქულ ასთმაში არ მოხდეს.
ბრონქული ასთმა, ანუ ობსტრუქციული ბრონქიტი, ხველა ამოსუნთქვის გაძნელებით უიმედო მდგომარეობა აღარ არის. საჭიროა ბევრი სხვადასხვა კვლევა და დროულად მკურნალობის დაწყება.
ცხელება ერთ-ერთი ყველაზე საყურადღებო სიმპტომია, რას უნდა მივაქციოთ ყურადღება და როდის უნდა მივმართოთ სპეციალისტს? ცხელება არის ნიშანი იმისა, რომ ბავშვი არის ავად. ის შეიძლება განპირობებული იყოს ვირუსული ან ბაქტერიული ინფექციებით. დასაწყისში, როგორც წესი, არის ვირუსული ინფექცია, თუ ცხელება გახანგრძლივდა ხუთ დღეზე მეტ ხანს, თუ არ ნელდება და დადებითი დინამიკა არ არის, ხდება მეორადი ბაქტერიული ფლორის გააქტიურება. აუცილებელია ბავშვი მესამე-მეოთხე დღეს მიიიყვანოთ ექიმთან. ცხელება განსაკუთრებით შეუპოვარია პირველი 48 საათის განმავლობაში.
აუცილებელი არ არის ტემპერატურულ რეაქციას ვებრძოლოთ. თუ ბავშვი წუხს დაბალ ტმპერატურაზე, 37.5-ზეც შეგვიძლია დამწევი მივცეთ. თუკი ბავშვს ანამნეზში აქვს კრუნჩხვითი რეაქცია, რასაკვირველია მაღალ ტემპერატურამდე აღარ უნდა დავიცადოთ.
ხშირად დამწევის მიცემიდან ერთ საათში ისევ მაღალია ტემპერატურა. თუ ძალიან მაღალია ტემპერატურა და ბავშვი წუხს, უმჯობესია მედიკამენტი მივცეთ ორმაგი დოზით და არა ხშირ-ხშირად, ანუ უნდა გაზარდოთ ინტერვალი. ეს ახალი რეკომენდაციაა და ძალიან ეფექტური აღმოჩნდა. 48 საათის შემდეგ ტემპერატურა დამწევს მარტივად ემორჩილება და არც ისეთი შემაწუხებელია. ძალიან გავრცელებულია პატარებში ყურის ტკივილი. რა გამოსავალი არსებობს ამ დროს? დიაგნოზი დროულად უნდა დაისვას. თუ ოტიტი დაფიქსირდა, ხშირად ვამისამართებთ პაციენტს ოტორინოლარინგოლოგთან. ოტიტი ეს არის შუა ყურის ანთება, რადგან ყური დაკავშირებულია ტვინთან, ბაქტერიული ოტიტისას გვეშინია აღმავალი ინფექციის. თუ ვირუსული ინფექციისას არის ოტიტი, ამ დროს მხოლოდ მედიკამენტის გამოყენება შეგვიძლია. სამ წლამდე ასაკამდე ყური, ცხვირი, ხახა ერთ სიბრტყეში აქვთ განთავსებული, შესაძლოა გადაცემითი პროცესი იყოს ყურში და განვითარდეს ოტიტი, სწორედ ამიტომ, როდესაც პედიატრი სინჯავს ბავშვს, აუცილებლად უნდა გაისინჯოს ყურიც. როდესაც ყურის ტკივილია, ბავშვი ძალიან ტირის და მას არ ამშვიდებს არაფერი გარდა ტკივილგამაყუჩებელისა. ოტიტი ხშირად ერთვის ვირუსულ და ცხვირ–ხახის ინფექციებს. როგორია თქვენი დაკვირვება - იკლო თუ არა გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინის გაკეთების შემდეგ ვირუსულმა ინფექციებმა? დღევანდელ მონაცემებზე ვერ ვისაუბრებ, რადგან ახლა მიმდინარებს ვაქცინაცია, თუმცა, გვაქვს წინა წლების მონაცემები. არ უნდა ვიფიქროთ, რომ გრიპის ვაქცინის შემდეგ ბავშვი ავად არ გახდება, აუცილებლად შევხდება ვირუსი, მაგრამ უფრო მსუბუქად. გრიპის ვაქცინა ყოველ წელს სხვადასხვაა, კარგი იქნებოდა ოქტომბრის ბოლომდე დასრულებულიყო ვაქცინაცია, თუმცა 15 ნოემბარამდე ისევ შესაძლებელია აცრა, რომ მანამ, სანამ ვირუსის ახალი ტალღა შემოვა, ბავშვის იმუნურის ისტემა მოემზადოს, რადგან ანტისხეულების გამომუშავებისთვის ორგანიზმს მინიმუმ ორი კვირა სჭირდება. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/11/ekimebi-1-noemberi-inga.mp3"][/audio] http://fortuna.ge/inga-mamuchishvili-bavshvebis-gakadjebaze-zafkhulshi-rogor-moviqcet-gausadzlisi-sickhis-dros/ http://fortuna.ge/virusebi-da-mati-prevencia-cnobili-pediatri-inga-mamuchishvili-gadacemashi-stumrad-eqimtan/ [post_title] => ინგა მამუჩიშვილი: რა სიმპტომებით ვლინდება ცრუ კრუპი და რა გადაუდებელი დახმარების გაწევაა საჭირო ამ დროს [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => inga-mamuchishvili-ra-simptomebit-vlindeba-cru-krupi-da-ra-gadaudebeli-dakhmarebis-gawevaa-sachiro-am-dros [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-11-03 12:05:24 [post_modified_gmt] => 2017-11-03 08:05:24 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=183191 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 3 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 187735 [post_author] => 13 [post_date] => 2017-11-16 14:13:52 [post_date_gmt] => 2017-11-16 10:13:52 [post_content] => გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“  სეზონის ყველაზე შემაწუხებელ სიმტოპმს ხველას დაეთმო. რას გულისხმობს ტერმინი „ალერგიული ხველა“, რამდენ  ხანს უნდა გრძლდებოდეს ის, რა არის ქრონიკული ხველის ყველაზე ხშირი მიზეზი და რა აუცილებელი რეკომენდაციების გათვალიწინებაა საჭირო ამ დროს – ამ თემაზე გადაცემაში ცნობილმა ალერგოლოგ-იმუნოლოგმა ბიძინა კულუმბეგოვმა ისაუბრა. ბატონო ბიძინა, რიგ შემთხვევებში ხველა მარტივად და უპრობლემოდ იხსნება, ხშირად კი სპაზმური ხველის მოხსნა მედიკამენტებითაც ვერ ხერხდება, რა არის ამის მიზეზი? ძალიან აქტუალური თემაა. შემოდგომა რესპირაციული ვირუსული ინფექციების სეზონია. გამომწვევები, რომლებიც ხშირად ავადობას იწვევენ, სწორედ ვირუსული ინფექციებია. ყველაზე გავრცელებული ვირუსი, რომელიც პირველი გამოჩნდება ხოლმე, ეს არის მარტივი გაციების გამომწვევი ვირუსი, რომელსაც პაციენტები გრიპს უწოდებენ. ეს, რა თქმა უნდა, არ არის გრიპის ვირუსი. აქ საუბარია რინოვირუსზე, რომელსაც ასზე მეტი შტამი აქვს. ამიტომაც, ადამიანს შეიძლება ე.წ. გაციება წლის განმავლობაში ძალიან ბევრჯერ შეხვდეს. https://www.youtube.com/watch?v=Fe8uXsUjye4&feature=youtu.be რინოვირუსს ხშირად ახასიათებს სურდო, ყელში ჩაფხაჭვნის შეგრძნება და თუ ბავშვი პატარაა, მისი სასუნთქი გზების ანატომიური გზებიც ძალიან პატარაა. ამიტომ, რასაც უფროსი მარტივად იტანს, ბავშვისთვის ეს სერიოზული დისკომფორტი შეიძლება იყოს და გამოიხატოს შემაწუხებელ ხველაში. არის კიდევ ერთი ვირუსი, რომელიც ოქტომბრის ბოლოდან იწყება და მთელი ზამთრის განმავლობაში აქტიურია, მას რესპირაციულ სინციტიალური ვირუსი ქვია. ამ ვირუსსაც ისეთივე მიდრკილება აქვს სასუნთქი გზებისკენ და შემაწუხებელ ხველას იწვევს. ასევე ძალიან შემაწუხებელ ხველას იწვევს კორონავირუსი და არის კიდევ პარანგიტისვირუსი, რომელიც ლარინგოტრაქეიტის, ანუ კლასიკური კრუპის გამომწვევი ვირუსია. ასევე არის გრიპის ვირუსი, ანუ ინფლუენსა, როგორც ამას ინგლისურენოვან ლიტერატურაში მოიხსენიებენ ხოლმე. ახლა ხველას დავუკავშიროთ ეს ყველაფერი - ჩვენ ექიმები ხველას ორ ნაწილად ვყოფთ, მწვავე ხველა, რომელიც 3-4 კვირა გრძელდება. აქ უდიდეს ნაწილში ხველის უკან დგას რესპირაციული, გაცივებითი ვირუსული ინფექციები. 7-8%-ში შესაძლოა ხველა უცხო სხეულის ასპირაციის შემდეგაც გამწვავდეს. ეს მოულოდნელად იწყება, ხანდახან სუნთქვა ძნელდება და სტვენითი ხასიათი აქვს.
რატომ გვიჭირს ხველის მართვა და რატომ ემორჩილება ხველა სამკურნალო საშუალებებს რთულად? ამ კითხვაზე მაქვს ყოველთვის ერთი პასუხი, ჯერ უნდა ვიცოდე დიაგნოზი. თუ ადამიანს ხველა ფილტვის ანთების გამო განუვითარდა, რა თქმა უნდა ექიმმა ფილტვის ანთებას უნდა უმკურნალოს და ხველაც გაჩერდება. თუ მწვავე შეტევითი ხველა ლარინგოტრაქეიტის გამო განვითარდა, რომელსაც მყეფარე ხასიათის ელფერი აქვს, ამ დროს საჭიროა შესაბამისი მკურნალობა, თუ ხველის უკან არის ასთმური სტატუსი, მას ასთმის სამკურნალო წამალი სჭირდება და არა ხველის წამალი. მწვავე ხველის უკან ექიმმა უნდა ამოიცნოს რა ნოზოლოგიაა. თუ ასპირაციაზეა ეჭვი, ყოველთვის ვაფრთხილებ პაციენტს, რომ არ დათრგუნოს ხველა, სჯობს ექიმთან მიბრძანდეთ და ბრონქოსკოპიით მოხდეს უცხო სხეული ამოღება.
რა არის ქრონიკულ ხველის ყველაზე ხშირი მიზეზი? თუკი ხველა 4 კვირაზე დიდხანს გრძელდება, ის ქრონიკულია, თუმცა ბევრი გაიდლაინით, ხველა 8 კვირაზე მეტხანს უნდა გრძელდებოდეს, რომ ის ქრონიკული იყოს. თუკი გვაქვს ქრონიკული ხველის შემთხვევა, რა დაავადებებზე უნდა მიიტანოს ექიმმა ეჭვი? გახანგრძლივებული ხველისას 90%-ში მიზეზი სამ ნოზოლოგიაშია. პირველი ეს არის ბრონქული ასთმა, მეორე - უკანა წვეთის სიმპტომი, ანუ ზედა სასუნთქი გზების ხველის სინდრომი, რომლის უკანაც უხშირესად ალერგიული რინიტი ან სინუსიტი დგას. მესამე მიზეზი კი არის გასტროეზოფაგალური რეფლუქსური დაავადება, როდესაც კუჭიდან საყლაპის შიგთავსში ქაფისებური მასის ამოსვლა დაუსრულებელ, გახანგრძლივებულ ხველას იწყებს. როგორ, რა მინიშნებებით მივხვდეთ, რომ საქმე გვაქვს ამ უკანასკნელთან? გასტროეზოფაგალური რეფლუქსური ხველა ყველაზე ხშირად მწვავდება მაშინ, როდესაც პაციენტი ჰორიზონტალურ პოზაში გადადის. თუკი ამ დროს ხველის პროვოცირება ვითარდება, იცოდეთ რომ ძალიან ხშირად, ხველის უკან გასტროეზოფაგალური რეფლუქსი იქნება და ამას ექიმის დიფერენციალური დიაგნოსტიკა სჭირდება. რაც შეეხება ზედა სასუნთქი გზების ხველის სინდრომს - ეს არის ე.წ. წიაღების ანთება. თუკი პაციენტს აქვს ჰაიმორიტი, სინუსიტი და ა.შ. ამ დროს მთელი ღამის განმავლობაში ბრონქებში ჩაედინება ნახველი, პაციენტი ან ნერწყვს ყლაპავს, ან მსუბუქ ხველას ავითარებს და როდესაც დილას წამოდგება, მშობელი ამჩნევს, რომ სველი, პროდუქტიული ხველა აქვს. შუა დღის 2-3 საათის შემდეგ კი თითქოს მშრალი ხველა იწყება. მშობელი ამ დროს დაბნეულია, რადგან ხველა არის სველიც და მშრალიც და ექიმი ნიშნავს მშრალი ხველისთვის განკუთვნილ წამალსაც და სველი ხვლისთვის საჭირო წამალსაც, სჯობს ეს ვაღიაროთ. ენის უკანა ძირზე შპადელის ღრმა დაჭერა საკმარისია იმისათვის, რომ მივხვდეთ, რასთან გვაქვს საქმე. თუ ხველა არის გარდამავალი და გახანგრძლივებული, საკმარისია სინუსიტების სწორი მკურნალობა, 2-3 დღეში ხველა სრულიად ქრება. და მესამე მიზეზი - ასთმური ხველა, ეს განსაკუთრებით 6 წლის ასაკის ზემოთ პაციენტებს ახასიათებთ და სხვა სიმპტომი არ არის. როდის უნდა მიიტანოს ეჭვი ექიმმა ასთმაზე? თუ შეატყობთ, რომ გახანგრძლივებული ხველა, ასთმისათვის განკუთვნილი საინჰალაციო საშუალებებით წყნარდება, მაშინვე მიმართეთ სპეციალისტს. ეს არ არის 100%-იანი დიაგნოზი, მაგრამ მნიშვნელოვანი მინიშნებაა. ყველა ბავშვს, რომელსაც აქვს მსტვინავი ხასიათის ხველა, რა თქმა უნდა ყველას ასთმა არ დაემართება. თუკი მსტვინავი ხმოვანებაა, დადგენილია, რომ ვისაც ასეთი ტიპის სუნთქვა ერთხელ ჰქონდა, 100%-დან 52% ისე იზრდება, რომ ხიხინი არასდროს აღარ აქვს, მეორე ნახევარს კი შესაძლოა გაუმეორდეს. ამ ბავშვების 80%-ს, სკოლის ასაკამდე 60%-ს, ხოლო დარჩენილ 20%-ს გარდატეხის ასაკამდე ასთმისთვის დამახასიათებელი მთავარი სუნთქვითი ნიშანი ყოველგვარი ჩარევის გარეშე ულაგდება. მხოლოდ 20%-ია რისკის მატარებელი, რომ მას ასთმა ჩამოუყალიბდეს. ანუ, 10-დან 8 ბავშვი იკურნება თავისით, რა თქმა უნდა ექიმის დახმარებით.
ვინ არის ამ 20%-ში, ვისაც ასთმა დარჩება? თუ პაციენსტს 3-4 წლის ასაკში გარემო ალერგენებზე აქვს ალერგია, მტვერზე, ნესტზე, მცენარეზე, ცხოველის ბეწვზე, ან თუ პაციენტს ხიხინის დაწყებამდე აქვს ატოპიური დერმატეტი, ან თუ პაციენტს ოჯახის წევრი ჰყავს ასთმით დაავადებული - ეს ყველაფერი ნიშნავს იმას, რომ ამ პაციენტს ასთმის განვითარების მაღალი რისკი აქვს და ჩვენ ყველაფერი უნდა გავაკეთოთ იმისთვის, რომ მას ეს ავარიდოთ. დღეს თანამედროვე მედიცინა გვაძლევს იმის საშუალებას, გავარკვოთ და სწორად შევაფასოთ მდგომარეობა, რისკები, როგორ შევებრძოლოთ ალერგენებს შინ თუ გარეთ და ა.შ.
თქვენ გარემო ალერგენები აღნიშნეთ, მაშინ როდესაც ბავშვი ხველისკენ მიდრეკილია, საჭიროა თუ არა ეს ლაბორატორიული  კვლევები თუნდაც პროფილაქტიკის მიზნით ჩატარდეს? თუ ბავშვი წლინახევრის ქვედა ასაკშია, მაშინ ალერგენების მიმართ ალერგიული განწყობა იშვიათია და თითქმის არ გვხდება. თუმცა არის შემთხვევები, განსაკუთრებით დასავლეთ საქართველოში, როდესაც 9 თვის ასაკშიც დაფიქსირდა ალერგიული განწყობა. თუკი ბავშვი არის 2 წლის, აქვს მსტვინავი ხასიათის სუნთქვა და ეს ექიმს შეუფასებია, ამ დროს ოჯახმა უნდა იცოდეს, რა დგას ამის უკან, ინფექცია, თუ ალერგია. ალერგია არის დაუსრულებელი, გადაულახავი, გექმნება რისკი, 10 წლის ასაკის შემდეგ იგივე დაგმართოს იმ ალერგენმა, რასაც დღეს ვირუსი გმართებს. ხიხინის 80%-ს გადალახავენ ბავშვები, რადგან ამის უკან გაცივებითი დაავადებაა, ხოლო იმ 20%-ს, ვისაც ავადობის უკან ალერგია აქვს, არ უნდა დავუკარგოთ აცრების გაკეთების შანსი. როდესაც ხველა იწყება ღამით, როგორ უნდა მოიქცეს მშობელი? საბედნიეროდ, საქართველოში ყველა ოჯახს აქვს საშუალება მივიდეს ექიმთან. ჩანაწერში ვაკეთებ ხოლმე სახლში გამოყენებადი პრეპარატების რესურსს და ვაძლევ მშობელს უფლებას, ის სახლში გამოიყენოს. თუ შეტევა მწვავეა, პაციენტმა რესურსები ამოწურა, შესაძლებელია სასწრაფო დახმარების გამოძახება. 7-8 წლიდან 15 წლის ასაკის ბავშვებში გვხდება ხოლმე ჩვეული, ფსიქოგენური ხველა, რასაც მეტყველების მართვა და ფსიქოლოგის კონსულტაცია სჭირდება, თუმცა ეს არის სულ ბოლოს და მაშინ, როდესაც უკვე ყველა გზა გავლილი გაქვს. საინტერესოა, რომ ფსიქოგენური ხველა ღამით, ანუ ძილისას ჩერდება და მშობლებს სწორედ ამ ნიშნით სეუძლიათ დიფერენცირება მოახდინონ. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/11/ekimebi-15-bidina.mp3"][/audio] http://fortuna.ge/rogor-vumkurnalot-alergias-rchevebi-bidzina-kulumbegovisgan/   [post_title] => რა იწვევს, რამდენნაირი არსებობს და როგორ დავაღწიოთ თავი ხველას - ბიძინა კულუმბეგოვის რჩევები [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => ra-iwvevs-ramdennairi-arsebobs-da-rogor-davaghwiot-tavi-khvelas-bidzina-kulumbegovis-rchevebi [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-11-16 17:25:22 [post_modified_gmt] => 2017-11-16 13:25:22 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=187735 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 45 [max_num_pages] => 15 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => 1 [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => 1 [is_tax] => [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => 62d23c08a398d91cf543b0c7a76177ab [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) )

მსგავსი სიახლეები