მედეა ზირაქაშვილი: რა დრო უნდა გაატარონ პატარებმა ეკრანებთან და როდის არის საგანგაშო მეტყველების დაგვიანება

პოპულარული

მედეა ზირაქაშვილი:  რა დრო უნდა გაატარონ პატარებმა ეკრანებთან და როდის არის საგანგაშო მეტყველების დაგვიანება

გადაცემას ”სტუმრად ექიმთან” ბავშვთა ფსიქიატრი, ნევროლოგი მედეა ზირაქაშვილი ესტუმრა, რომელმაც რადიოს ეთერში მშობლებისთვის საინტერესო ისეთ თემებზე ისაუბრა, როგორებიცაა: მეტყველება, ქცევა, გაჯეტები, მულტფილმები და სასკოლო მზაობა.

 ხშირად შფოთავენ მშობლები მულტფილმებთან დაკავშირებით, არსებობს არა ერთი რეკომენდაცია და აზრთა სხვადასხვაობა, რეალურად საშიშია მულტფილმების ყურება, თუ გარკვეული დოზით დასაშვებია?

რეკომენდაციების გაცემა ძალიან ადვილია, თუმცა მშობლების მხრიდან არც ისეთი ადვილია მათი შესრულება. ჩვენ, ექიმები ვალდებულები ვართ დავეყრდნოთ კვლევებზე დაფუძნებულ ინფორმაციას. ამერიკის პედიატრთა აკადემია არის ის ორგანიზაცია, რომელიც ძალიან მნიშვნელოვან რეკომენდაციებს იძლევა, მაგრამ თუკი 2009 წელს მათი შეხედულება ძალიან კრიტიკული იყო ბავშვების ეკრანთან მიმართებაში, დღეისათვის ისინი მეტ- ნაკლებად შერბილებულია.

თუკი მაშინ ამბობდნენ, რომ 2 წლამდე ასაკის ბავშვებში მულტფილმების ყურება საერთოდ არ შეიძლებოდა, შემდეგ კი საკმაოდ გვიან ასაკამდე ერთ საათზე მეტი დაშვებული არ იყო, დღეისათვის  არსებულ დროის ლიმიტირებას ბავშვის და მოზარდის ასაკი განსაზღვრავს. მაგალითად, 2 წლამდე ისევ არ შეიძლება მულტიპლიკაციური ფილმების  ყურება, 24-დან 36 თვემდე ასაკის ბავშვებში ნახევარი საათის განმავლობაშია დასაშვები, სამი წლის შემდეგ ,წინა სასკოლო ასაკამდე კი ერთ საათამდეა ეკრანთან ურთიერთობა შესაძლებელი. თინეიჯერულ ასაკში ეს დრო  მაქსიმუმ 4 საათამდეც დასაშვებია გაიზარდოს.

ძალიან მნიშვნელოვანია გავიაზროთ კვლევებზე დაფუძნებული მტკიცებულებები, თუმცა, გამოვიდეთ ბავშვის ინტერესებიდანაც. თუ ჩვენ შევზღუდავთ დროს, დადებით და შემეცნებით  ინფორმაციას მივაწოდებთ ბავშვს, შევძლებთ მულტფილმების და ტელევიზორის გავლენით გამოწვეული მავნე რისკების თავიდან აცილებას.

2013 წელს აშშ-ში ჩატარდა კვლევა, სადაც სამი ჯგუფი მონაწილეობდა, ერთ ჯგუფს მიეწოდებოდა ინფორმაცია გაცხრილვის გარეშე, თავისი ძალადობრივი ფაქტებით, მეორე ჯგუფს შეეზღუდა დრო, მესამეს კი ძალადობრივი ინფორმაციის მიწოდება. 6თვის შემდეგ ქცევის გადაფასების შედეგად, საუკეთესო შედეგი ჰქონდა ჯგუფს, რომელსაც შეეზღუდა ძალადობრივი ხასიათის ინფორმაცია და არ ჰქონდა შეზღუდვა დროში. თუ ჩვენ მოვახდენთ ინფორმაციის გაცხრილვას და დროის ლიმიტირებას, ვფიქრობ მულტფილმებიც კი იქონიებენ დადებით გავლენას მათ განვითარებაზე.

ყველა ანიმაციურ მულტფილმს ვერ ჩავეძიებით, თუმცა, ყველაზე პოპულარულებზე მინდა გკითხოთ, მაგალითადმაშა და დათვირამდენად დასაშვებია?

ლიმიტირება ყველა შემთხვევაში უნდა დავაწესოთ, კვლევები არ არის სელექტიურად გარკვეული მულტფილმების მიმართ. ამერიკის პედიატრთა აკადემიას დასახელებული აქვს სამი ყველაზე მნიშვნელოვანი უარყოფითი ეფექტი მულტფილმებთან დაკავშირებით, პირველი ეხება ფიზიკურ ჯანმრთელობას: მაგ.ბავშვები მათი ყურებისას  ბევრ ტკბილეულს მიირთმევენ, რაც  შედეგად იწვევს გაცხიმოვნებას, ასევე შეიძლება გამოიწვიოს ხერხემლის გამრუდება, ჭარბი ვიზუალური ეფექტების შედეგად, პროვოცირება გამოიწვიოს ფოტოსტიმულაციური ეპილეფსიის.ასევე იქონიოს გავლენა ბავშვების ქცევასა და ემოციურ მდგომარეობაზე: გახდეს აგრესიული, ოპოზიციური, დაუმორჩილებელი . მაგალითად ”მაშა და დათვის“ მსგავსი მულტფილმები, სადაც ერთი პერსონაჟი ყოველთვის დაზარალებული, მეორე კი მეტ-ნაკლებად მოძალადეა, აჩენს აზრს ბავშვებში, რომ მჩაგვრელი უფრო ძლიერია და ასე უნდა მოექცეს მის გარშემომყოფებს..და ბოლოს ხშირად ბავშვები მულტფილმის  პერსონაჟის როლს ირგებენ და შესაძლოა მათთან გაიგივებით სერიოზული საფრთხე შეუქმნან საკუთარ სიცოცხლეს( გადმოხტეს სიმაღლიდან, გამოიყენოს ბასრი ნივთები)…ჩემი აზრით, მშობელმა ბავშვთან ერთად უნდა უყუროს მულტფილმს, თითოეული ქმედება სწორად აუხსნას მათ და მართოს ქცევები, რომელსაც ბავშვი გადმოიღებს მულტფილებისგან, ამ შემთხვევაში არ მგონია, რომ  აგრესორები გავზარდოთ.

ბავშვები სვამენ ძალიან ბევრ შეკითხვას, ძალიან რთულია ყველა კითხვაზე გასცე პასუხი. და მაინც უნდა ვუპასუხოთ მათ შეკითხვებს?

არის განვითარების ერთ-ერთი ეტაპი, როდესაც ისინი ძალიან ბევრ შეკითხვას სვამენ, ეს ძალიან მნიშვნელოვანია მათი შემეცნებისთვის.

მშობელმა ნებისმიერ შეკითხვას უნდა გასცეს პასუხი, არასოდეს არ უნდა უპასუხოს შეკითხვას შეკითხვით, ამან შესაძლოა კიდევ უფრო მეტი გაუგებრობა გამოიწვიოს მათში.

თუკი დედას, რომელიც ავტორიტეტია, არ აქვს პასუხი შეკითხვაზე, ეს ნიშნავს, რომ გარკვეული პერიოდის შემდეგ მშობლის ავტორიტეტულობასთან დაკავშირებით ბავშვს კითხვები გაუჩნდება. ნებისმიერ დასმულ შეკითხვას აქვს ასაკის შესაბამისი პასუხი, თუკი მშობელი პატარა ასაკის ბავშვის მიერ დასმულ შეკითხვას გასცემს მეცნიერულ პასუხს, ის უბრალოდ ვერ გაიგებს. მნიშვნელობა აქვს პასუხის შინაარსს, შეკითხვაზე პასუხი უნდა იყოს მოკლე და უნდა შეიცავდეს იმ სიტყვებს, რომელიც ბავშვისთვის გასაგებია.

დღეს არანაკლებ მნიშვნელოვანია მეტყველების თემა, მშობლები ხშირად უჩივიან იმას, რომ ბავშვები გვიან იწყებენ საუბარს. რეალურად როდის უნდა დაიწყოს მშობელმა ამ თემაზე ნერვიულობა და როდის უნდა დაიწყოს ბავშვმა საუბარი?

ადრეულ ასაკში მომართვიანობის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი სწორედ მეტყველების დაგვიანებაა. ენა და მეტყველება იმიჯნება ერთმანეთისგან. ერთია მეტყველების დარღვევა, როდესაც ბავშვს შეიძლება ჰქონდეს მაგ.სისინა, შიშინა ბგერების წარმოთქმის პრობლემა და მეორეა ენის განვითარების სირთულეები.

ენისა და მეტყველების შეფერხებას ძალიან ბევრი მიზეზი შეიძლება ჰქონდეს,იყოს მაგ.1) აუტიზმის  სპექტრის აშლილობა, ასევე 2) განვითარების ეტაპების დაყოვნება, რომელიც შეიძლება მომავალში გონებრივი ჩამორჩენილობის წინაპირობა გახდეს, 3) თვითონ ენის დარღვევები: მნიშვნელოვანია გაიმიჯნოს, ბავშვს რამდენად ესმის მისკენ მიმართული მეტყველება, რამდენად ასრულებს ინსტრუქციებს.  თუ არ ასრულებს, სმენის დაქვეითებაა ამის მიზეზი, ქცევის დარღვევა თუ რეცეფტული ენის დარღვევა(ბავშვს არ ესმის იმ ინფორმაციის შინაარსი,რომელსაც გარშემომყოფებისგან იღებს),ექსპრესული ენის დარღვევა, როდესაც ბავშვი ადეკვატურად აღიქვამს შეკითხვებს, დირექტივებს, მაგრამ აქვს ლექსიკის სიმწირე და ვერ გამოხატავს სიტყვიერად  თავის აზრებს. შესაძლოა იყოს გენეტიკური წინასწარგანწყობა შედარებით გვიან დაწყებული მეტყველების,რომელიც თავისით გვარდება ასაკის მატებასთან ერთად, თუმცა ეს  სპეციალისტმა უნდა დაადგინოს,როცა ყველა სხვა მიზეზს გამორიცხავს.

მშობლები ხშირად ჩივია, რომ მათი შვილები ვერ ლაპარაკობენ, მაგრამ ყველაფერსაგებინებენ”, რას ნიშნავს ეს ტერმინი და რა ასაკამდეა ეს დაშვებული?

”ყველაფერს მაგებინებს” – ნიშნავს იმას, რომ არ არის ექსპრესიული მეტყველება, არ არის სიტყვებით გაშუალებული ვერბალური კომუნიკაცია, მაგრამ მეტყველების დეფიციტის შევსება ხდება მიმიკა-ჟესტებით და ბავშვს პრაქტიკულად ამეტყველება არც კი სჭირდება,რადგან ისედაც მარტივად ახერხებს გარშემომყოფებთან ურთიერთობას.

ბავშვი ორი წლის ასაკში უნდა ამბობდეს 50- მდე სიტყვას, 33 თვიდან უნდა იყოს 2 სიტყვიანი ფრაზები, 36 თვიდან კი ბავშვის მეტყველება ისეთივე უნდა იყოს, როგორიც ჩვენი.არ არის მისი ვერბალური უნარები მსგავსად განვითარებული?- შესაბამისად უნდა მივმართოთ სპეციალიტს.

ხშირად ამბობენ მშობლები იმასაც, რომ ბაღში ბავშვი ალაპარაკდება, რამდენად შესაბამება ეს სიმართლეს?

ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს ენის განვითარების შეფერხების მიზეზს. თუ აქ არის მძიმე რეცეპტული მეტყველების დარღვევა, არის აუტისტური სპექტრის აშლილობა ან  განვითარების ეტაპების დაყოვნება, მხოლოდ ბავშვის ბაღში მიყვანა პრობლემას ვერ მოხსნის. თუ აქ არის მსუბუქი ექსპრესული მეტყველების შეფერხება, ან პედაგოგიური ხელმიშვებულობა, როდესაც ბავშვს აკლია  ყურადღება/კომუნიკაცია  მშობლების/აღმზრდელების მხრიდან,ვაძლევთ რეკომენდაციას, რომ ბავშვის ჩართვა ასაკობრივ სოციუმში ( ბაღში) საკმარისია პრობლემის მოსაგვარებლად.

თქვენ მუშაობთ მენტალური განვითარების ცენტრში, გაქვთ ფილიალი ასევე ბათუმშიც, რა პროცედურას გადის მშობელი თქვენთან მოსვლის შემდეგ?

პირველად ხდება  ექიმთან ვიზიტი, როდესაც ვადგენთ რა მიმართულებით უნდა წავიდეთ: რა დიაგნოზებს შორის უნდა გავავლოთ დიფერენციალური დიაგნოსტიკა. ექიმთან ვიზიტის შემდეგ ხდება პრობლემების შეფასება და იმ მულტიდისციპლინარული გუნდის შერჩევა, რომელიც უნდა ჩაერთოს დიაგნოსტიკის პროცესში. მულტიდისციპლინარულ გუნდში  ჩართულია: ფსიქიატრი, ნევროლოგი,ქცევითი თერაპევტი, კლინიკური ფსიქოლოგი, ხელოვნებითი თერაპევტი, ფიზიკური თერაპევტი, ენისა  და მეტყველების სპეციალიტი. ხდება რამდენიმე დღიანი დიაგნოსტიკური შეფასება და პაციენტი მისამართდება ამა თუ იმ ტიპის თერაპიაზე.

ვისაუბროთ ბავშვის ქცევაზე, რას ნიშნავს ცუდი ქცევა და როგორი ბავშვი ითვლება აგრესიულად?

ქცევა არასოდეს არ არის მიზეზი. ქცევა ყოველთვის არის შედეგი გარემოზე, ან იმ ადამიანებზე, ვინც არიან მის გარშემო. უნდა გავითვალისწინოთ ბავშვის ასაკი. თუკი ორი წლის ასაკში ბავშვი მაღაზიაში ცდილობს მიიღოს სასურველი ნივთი იატაკზე გაწოლით ან ტირილით, ეს რა თქმა უნდა საგანგაშო არ არის. ბავშვის ქცევის ფორმირებაზე დიდი გავლენა აქვს ფსიქოლოგიურ ტიპაჟს, გარემოს და მიდგომას. თუკი ბავშვმა იცის, რომ სასურველს ყოველთვის მიიღებს მანიპულაციური გზებით, რატომაც არა.

თუკი ბავშვი იზრდება ისეთ გარემოში, სადაც მშობელმა იცის მანიპულაციური ქცევის მართვა და სთავაზობს სასურველის მიღების ალტერნატიულ გზებს, რა თქმა უნდა ბავშვს არ სჭირდება მიმართოს გამომწვევ ქცევებს და დაბალანსებულია მისი ქცევა.ბავშვის ქცევის ფორმირებას მშობელი ახდენს. უნდა ვიცოდეთ, რა დროს დავაიგნოროთ და რა დროს დავაჯილდოვოთ, მხოლოდ ასე შევძლებთ მისი ქცევის აქტიურ მენეჯმენტს.

ერთია ასაკობრივი მანიპულაციური ქცევები და მეორეა კონკრეტული დიაგნოზი: ქცევის დარღვევა, რომელიც თავისი შინაარსით გაცილებით მძიმეა და მოიცავს ისეთ ელემენტებს, როგორიც არის აგრესია ადამიანებისა და ცხოველების მიმართ.ფიზიკური სისასტიკე, ქურდობა,სხვისი  საკუთრების განადგურება/დაზიანება, წესების დარღვევა,ამ დიაგნოზით ბავშვების და მოზარდების ქცევები სცდება ტიპური განვითარებისათვის დამახასიათებელ სიცელქეს, მავნეობას და სიჯიუტეს და საჭიროებს სპეციალისტების ჩარევას.შეიძლება მედიკამენტების ჩართვაც კი გახდეს საჭირო.

 

მარტივია იგნორი როდესაც სახლში ვართ, მაგრამ რთულია თუ კი ბავშვი მანიპულირებს სუპერმარკეტში, სადაც მას ხალხი უყურებს, ვიცით, რომ ყვირილი და ცემა დაუშვებელია

ყვირილი და ცემა დაუშვებელია იმიტომ, რომ არ ”მუშაობს” და არც არის ასეთი გზები ადეკვატური პრობლემის მოსაგვარებლად. იმიტომ იქცევა ბავშვი ასე გარეთ, რომ მან ძალიან კარგად იცის – დედა იმ ხერხებს ვერ გამოიყენებს, რასაც სახლში. სამწუხაროდ, საზოგადოება ჯერჯერობით არ არის მომწიფებული, რომ იატაკზე გაწოლილ ბავშვს გვერდი აუაროს და დედას შენიშვნა არ მისცენ. მშობელი იძულებულია დააკმაყოფილოს ბავშვის მოთხოვნილება, იმისთვის, რომ აირიდოს გარშემო მყოფი ადამიანების მხრიდან შენიშვნები.

 ბავშვები ხშირად აკოპირებენ თანატოლების ქცევებს, აფუჭებენ, ამტვრევენ, ართმევენ

გარემო ძალიან დიდ ზეგავლენას ახდენს ბავშვის ქცევაზე. ცხოვრება იმდენად ბევრი ძალადობრივი ელემენტისგან შედგება, რომ ბავშვის განვითარებაში მუდმივად პრევენციული ღონისძიებების მიმღები ვერ ვიქნებით. ვფიქრობ, ბავშვებმა უნდა გაიარონ გარკვეული ეტაპები და თავად მოახდინონ დიფერენცირება, თუმცა უნდა ვიდგეთ მათ გვერდით და საჭიროების შემთხვევაში თუ ვერ გაუმკლავდებიან სირთულეებს დავეხმაროთ მათ.

ძალიან მოდურია წინასასკოლო მოსამზადებელი კლასები, ვინ უნდა განსაზღვროს მზად არის თუ არა ბავშვი სკოლისთვის?

ბევრი მშობელი გვაკითხავს და აინტერესებს, რამდენად არის მზად მისი შვილი სკოლისთვის? საჭიროა ბევრი სფეროს მზაობა: ბავშვის მზაობა მოშორდეს მშობელს, მშობლის მზაობა გაუშვას ბავშვი სკოლაში და სკოლის მზაობა მიიღოს ბავშვი. საკოლო მზაობა არის ბავშვსა გა გარემოს შორის ისეთი ინტერაქცია, რომელიც ხელს უწყობს ბავშვის შესაძლებლობის მაქსიმალურ გამოვლენას მისთვის მინიმალური სტრესისა და ზიანის მიყენების გარეშე პირობებში. ვფიქრობ, უნდა მოხდეს მულტიდისციპლინარული  გუნდის მიერ ბავშვის შეფასება და მხოლოდ ამის შემდეგ განისაზღვროს, რამდენად არის მზად ბავშვი სკოლისთვის.

რჩევები /

|

2 თებერვალი, 2017

|
WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => medea-ziraqashvili
                                    [1] => stumrad-eqimtan
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 105899
                )

        )

    [query_vars] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => medea-ziraqashvili
                                    [1] => stumrad-eqimtan
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 105899
                )

            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [static] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 9234
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [paged] => 0
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [order] => DESC
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => medea-ziraqashvili
                                    [1] => stumrad-eqimtan
                                )

                            [field] => slug
                            [operator] => IN
                            [include_children] => 1
                        )

                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                    [0] => mob1n_term_relationships
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                    [post_tag] => Array
                        (
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => medea-ziraqashvili
                                    [1] => stumrad-eqimtan
                                )

                            [field] => slug
                        )

                )

            [primary_table] => mob1n_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  mob1n_posts.ID FROM mob1n_posts  LEFT JOIN mob1n_term_relationships ON (mob1n_posts.ID = mob1n_term_relationships.object_id) WHERE 1=1  AND mob1n_posts.ID NOT IN (105899) AND ( 
  mob1n_term_relationships.term_taxonomy_id IN (9234,10720)
) AND mob1n_posts.post_type = 'post' AND ((mob1n_posts.post_status = 'publish')) GROUP BY mob1n_posts.ID ORDER BY mob1n_posts.post_date DESC LIMIT 0, 3
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 234036
                    [post_author] => 23
                    [post_date] => 2018-04-19 14:16:47
                    [post_date_gmt] => 2018-04-19 10:16:47
                    [post_content] => გადაცემის ლაივი LIVE

გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“ ისეთ აქტუალურ თემას მიეძღვნა, როგორიცაა ბავშვის სწორი ზრდა-განვითარება, მასთან დაკავშირებული პრობლემები და ყველაზე ხშირად დასმული შეკითხვები.

როგორ ამოვიცნოთ ტკივილი ადრეული ასაკის ბავშვებთან,  სასურველია თუ არა ბავშვის ფიზიკური დატვირთვა ადრეულ ასაკში და რომელი სპორტის სახეობაზე სჯობს არჩევანის გაკეთება, არის თუ არა  ფიგურული სრიალი ზედა და ქვედა სასუნთქი სისტემის დაავადებების „ეფექტური წამალი“, რამდენად მოქმედებს ჰალოთერაპია ბავშვის იმუნიტეტის ჩამოყალიბებაზე – ამ და სხვა საინტერესო თემაზე გადაცემაში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერისტეტის პროფესორმა, ექიმმა-რევმატოლოგმა, თინათინ კუტუბიძემ ისაუბრა.



 პირველ რიგში მინდა გკითხოთ ტკივლის შეგრძნებაზე ბავშვებში, როგორ ამოვიცნოთ სტკივა თუ არა რამე ბავშვს, როცა ის უმიზეზოდ ტირის?

 ეს ძალიან საინტერესო და მნიშვნელოვანი თემაა. ტკივილი ეს ის სასიგნალო ნიშანია, რომლითაც თქვენი პატარა გაძლევთ ნიშანს, რომ მას რაღაც უჭირს. ტკივილი სხვადასხვანაირი ტიპის, სიძლიერისა და ლოკალიზაციის არის. ბავშვი ტკივილს სხვადასხვანაირად გამოხატავს. უნდა მივაქციოთ ყურადღება, ნამდვილად სტკივა მას თუ არა, რადგან ცოტა მოზრდილი ბავშვები ყურადღების მიქცევასაც ცდილობენ.

ტკივილი არის აფერენტული რეფლექსი, რომლითაც ორგანიზმი პრობლემის შესახებ გამცნობთ. ის შეიძლება იყოს მწვავე, შედარებით ყრუ, ან ქრონიკული. პატარა ბავშვებში ტკივილის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი გამოვლინება არის ჭირვეულობა, მოუსვენრობა, ძილის დარღვევა, უარი საკვების მიღებაზე. პირველი რეაქცია, რომელიც მომვლელს აქვს, არის ის, რომ ბავშვს რაღაც სჭირს.მოზრდილი ასაკის ბავშვები სწავლობენ ტკივილის ლოკალიზაციის მითითებას და აღწერას.
პედიატრთან მიმართვიანობის მესამედი ტკივილს უკავშირდება. რევმატოლოგებთან მოდიან ბავშვები, რომლებსაც სტკივათ სახსრები. ჩვენ ვინტერესდებით, როდის სტკივათ, უშლის თუ არა ტკივილი ყოველდღიურ აქტივობაში ხელს და ა.შ. ამერიკის პედიატრთა აკადემიამ სხვადასხვა ასაკის ბავშვებისთვის შეიმუშავა ე.წ. ტკივილის შეფასების შკალა, სადაც ნახატებია გამოსახული და ბავშვი აღწერს, რომელი უფრო შეესაბამება მის ტკივილს.
ტკივილი შეიძლება იყოს სხვადასხვანაირი ლოკალიზაციის და თვისობრიობის: შეიძლება იყოს მწვავე, მოვლითი ან დუნე ხასიათის. მაგალითად, თუ მოვიდა პატარა სახსრის ტკივილით, ვინტერესდებით, ხომ არ ახლავს თან ტემპერატურა, საერთო სისუსტე, ზედა სასუნქთი გზების ინფექცია და ა.შ. ტკივილი შეიძლება იყოს იზოლირებული სიმპტომი, ასევე ანთებითი პროცესის გამოვლინების ძალიან მნიშვნელოვანი სიგნალი. ყველა კითხვა საჭიროებს ხოლმე შეფასებას და სხვადასხვა ეტაპზე გარკვეულ წილად პასუხის გაცემას. ყოველთვის საგანგაშოა თუ არა ტკივლი და რა დროს არის აუცილებელი ექიმის კონსულტაცია? შესაძლებელია ტკივილი იყოს მოვლითი ხასიათის და ძალიან სწრაფად გაიაროს. დედა უნდა დააკვირდეს ბავშვს, გაიარა ტკივილმა, თუ ის მეორდება. თუკი ბავშვი მიუთითებს ლოკალიზაციას, უნდა დავაკვირდეთ, რა სიხშირით მეორდება ტკივილი. თუკი ტკივილის დროს შეეცვალა ბავშვს ხასიათი, მოყვა ტემპერატურული რეაქცია, მოითენთა და ა.შ. ეს უკვე საგანგაშოა და დაუყონებლივ უნდა მიმართოს მშობელმა სპეციალისტს. ექიმები ხშირად გვირჩევენ, რომ საჭიროა მეტი ფიზიკური აქტივობა და ნაკლები  დრო გაჯეტებთან... რა ასაკიდან უნდა მივიყვანოთ ბავშვი სპორტზე, რომ ხელი შევუწყოთ ბავშვის ფიზიკურ განვითარებას? ცხოვრების თანამედროვე წესმა, რომელიც ჩვენს ბავშვებს ჩამოუყალიბდათ, გამოიწვია ის, რომ ბავშვები არიან ნაკლებად აქტიურები. დღეს მთელი მსოფლიო საუბრობს იმაზე, რომ ადამიანი ფიზიკურ აქტივობას ბავშვობიდანვე უნდა მიეჩვიოს. ჯანმრთელობაზე საუბარს ჩანასახიდანვე ვიწყებთ. აქ საინტერესოა ისიც, რომელი ბავშვის ფიზიკურ აქტივობაზეა საუბარი - ჯანმრთელ ბავშვზე, თუ ბავშვზე, რომელსაც რაიმე სხვა ქრონიკული პრობლემა აქვს. აქ პრინციპულად განსხვავებული მიდგომაა. არსებობენ ბავშვები იუვენილური იდიოპათიური ართრიტებით. წინათ მიიჩნეოდა, რომ მათი ფიზიკური დატვირთვა არ შეიძლებოდა, ახლა კი პირიქით, ამბობენ, რომ ისინი ფიზიკურად აქტიურები უნდა იყვნენ.
მივყვეთ თავიდან - თუკი ბავშვი არის პრაქტიკულად ჯანმრთელი, ასაკიდან გამომდინარე დატვირთვა განსხვავებულია. სკოლამდელი ასაკის ბავშვი უნდა მიეჩვიოს თანატოლებთან თამაშს, გუნდურობას. უკვე შემდეგ შეიძლება საუბარი ინდივიდუალურ სპორტზე, მაგალითად ცურვაზე, რომელიც უნივერსალური სპორტია და 4-5 წლიდან უკვე შესაძლებელია ბავშვი დაკავდეს მისით. ძალიან კარგია ცურვა ძვალ-სახსროვანი სისტემის ადეკვატური განვითარებისათვის. ამერიკის პედიატრიული აკადემიის რეკომენდაციით, სკოლის ასაკის ბავშვებისთვის დატვირთვის მინიმალური ხანგრძლივობა უნდა იყოს მინიმუმ ერთი საათი. აშშ-ში 2006-2009 წლებში ჩატარდა კვლევა და 6-დან 15 წლამდე ასაკის ბავშვების შესწავლა მოხდა. დადგინდა, რომ რაც უფრო იზრდება ბავშვი, მით მეტ დროს ატარებს კომპიუტერთან და კლებულობს მისი ფიზიკური აქტივობა. 15 წლამდე ასაკის ბავშვების აქტივობა სამუშაო დღეებში, 40-50%-ში 60 წუთს შეადგენს, უქმეებზე კი აქტივობა იკლებს და 50 წუთზე ნაკლებია. რაც შეეხება სპორტულ დატვირთვას, დღეს ბევრი ბავშვი პრაქტიკულად პროფესიონალური სპორტით არის დაკავებული.
მინდა მშობლებს მივცე რეკომენდაცია - მანამ, სანამ ბავშვს სერიოზული სპორტით დააკავებენ, გაიროს სამედიცინო შემოწმება, რადან 3-4 საათი ფიზიკური დატვირთვა შესაძლოა ზიანის მომტანი აღმოჩნდეს. 12 წლის ასაკიდან ხშირად ჩნდება ე.წ. შლატერის დაავადება და ეს ზედმეტ ფიზიკურ აქტივობას უკავშირდება. თუ შეამჩნიეთ, რომ ბავშვს ორივე მუხლში ძლიერი ტკივილი აქვს, აუცილებლად მიიყვანეთ ის ტრავმატოლოგთან. ამბობენ, რომ ფიგურული სრიალი განსაკუთრებით სასარგებლოა მათთვის, ვისაც ზედა და ქვედა სასუნთქი გზების პრობლემა აქვს.. ყველანაირი ადეკვატური სპორტული დატვირთვა ემსახურება იმუნური სისტემის გაძლიერებას, მათ შორის ფიგურული სრიალი. სანამ მეზობლებისა და ნათესავების რჩევებს გავითვალისწინებთ, ექიმთან გავიაროთ კონსულტაცია. ნამდვილად პოპულარული ხდება ბოლო დროს ფიგურული სრიალი. ყველა ის აქტივობა, რომელიც დაკავშირებულია სასუნთქი კუნთების გაძლიერებასთან და ფილტვის სასიცოცხლო ტევადობას ზრდის, ეს მხოლოდ მისასალმებელია. მათ შორის ფიგურული სრიალი ნამდვილად არის მოწოდებული სასუნთქი გზების სისტემის დაავადებების პრევენციისათვის. ასევე, ძალიან პოპულარული ხდება ჰალოთერაპია. აქვს თუ არა ამ ტიპის მკურნალობას რაიმე ეფექტი თუ ეს კომერციის ნაწილია? ჰალოთერაპია ალტერნატიული მედიცინაა. იყო გარკვეული კვლევები ჩატარებული, რომ მარილის კრისტალოიდები გარკვეულ დადებით ეფექტს ახდენს სასუნთქ სისტემაზე. იმას, რასაც ევიდენსური მედიცინა ქვია, ამის შესახებ კონკრეტული მონაცემები არ აქვს. ჩვენს ქვეყანაში არის ჰალოთერაპიის შესახებ გარკვეული გამოცდილება დაგროვებული და აქვს არსებობის უფლება. მე როგორც ექიმი, ჰალოთერაპიას ალტერნატიული მედიცინის კუთხით შევხედავდი, რადგან სასუნთქი გზების დაავადებების მკურნალობის უამრავი სხვადასხვა მეთოდი არსებობს, მათ შორის ტრადიციული. შემდეგი თემა ასევე ბავშვის ზრდა–განვითარებას ეხება, როდესაც მშობლები ამჩნევენ, რომ ბავშვი მის თანატოლებ სიმაღლით ჩამორჩება, იწყებენ სხვადასხვა პროდუქტების მიცემას. მართალია თუ არა, რომ მაგალითად ჭარხლის წვენმა შეიძლება სიმაღლეში ზრდა გამოიწვიოს? ბავშვის წონისა და ზომის შესაფასებელ სპეციალური შკალები არსებობს. სიმაღლეს უპირველეს ყოვლისა განაპირობებს გენეტიკა და გარემო ფაქტორები ადეკვატურ მოვლასთან ერთად. ბავშვმა ყველა მიკროელემენტი და ნუტრიენტი საკმარისი რაოდენობით უნდა მიიღო. მას ესაჭიროება ცილა, ცხიმი და ნახშირწყალი ადეკვატური რაოდენობით. სპორტი ერთ-ერთი ხელშემწყობია მისი ზრდა-განვითარებისა. ჩვენ ისეთ ქვეყანაში ვცხოვრობთ, სადაც დიდი რაოდენობით გვაქვს ხილი და ბოსტნეული და ბავშვმა ისინი სწორედ ასეთი სახით უნდა მიიღოს. მიმართეთ პედიატრსა და ენდოკრინოლოგს, რომელმაც უნდა შეაფასოს ბავშვის ძვლოვანი ასაკი და გადაწყდეს, ესაჭიროება თუ არა რაიმე სხვა დამატებითი ჩარევა სამედიცინო თვალსაზრისით. თუ მან ადეკვატურად მიიღო ყველა ის საკვები, რომელიც მას ესაჭიროება, აღარ არის დანამატების მიღება რეკომენდებული. თუ გენეტიკის მიუხედავად, სიმაღლეში საგრძნობი ჩამორჩენაა,  შეიძლება თუ არა ეს იყოს ფიზიოლოგიური პროცესი და არ საჭიროებდეს კონსულტაციას, თუ ყოველთვის სჯობს მივმართოთ სპეციალისტს? უნდა გავითვალისწინოთ ბავშვის განვითარების თავისებურებები. ხშირად ყველაფერს ვაძლევთ ბავშვს, მაგრამ ის მაინც ჩამორჩება სიმაღლეში. არსებობს გლუტენის აუტანლობა, ცელიაკია, ან თუ ანემია აქვს ბავშვს, ის ყოველთვის ჩამორჩება ზრდა-განვითარებაში, უნდა გამოვრიცხოთ ყველა ასეთი დაავადება. როდესაც ვსაუბრობთ რევმატიულ დაავადებებზე, რა ტიპის დაავადებებია ყველაზე მეტად გავრცელებული და რა იწვევს მათ? ბავშვთა რევმატიული დაავადება უამრავია. ეს არის ე.წ. ავტოიმუნური დაავადებების ჯგუფი, როდესაც ორგანიზმი ანტისხეულს თავისი საკუთარი ქსოვილების საწინააღმდეგოდ გამოიმუშავებს. ამ დაავადებების გამომწვევი მიზეზები უცნობია. ყველაზე ხშირია იუვენილური იდიოპათიური ართრიტები, ანუ სახსრების ანთება, რომელსაც გარკვეული მიზეზი არ აქვს, ასევე არსებობს სისტემური ვასკულიტები, სისტემური წითელი მგლურა და ა.შ. ყველაზე გავრცელებულია ართრიტი, ანუ სახსრის ანთება და მასთან დაკავშირებული პრობლემები. ამ დაავადებების გამომწვევი მიზეზები არ ვიცით, მაგრამ არსებობს მთელი რიგი დაავადებებისა, რომლებიც შეიძლება ხელშემწყობი ფაქტორი იყოს, მაგალითად კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ინფექციების შემდეგ განვითარებული ართრიტები, ან ზედა სასუნთქი გზების ბაქტერიული გენეზის ინფექცია, რომელიც რევმატიულ ცხელებას, ან გულის რევმატიულ დაზიანებას იწვევს. რევმატიული დაავადებები არის ძალიან დიდი ჯგუფი დაავადებებისა, რომლებსაც მძიმე კლინიკური მიმდინარეობა ახასიათებს, მაგრამ კარგად ექვემდებარებიან მკურნალობას. ძალიან ხშირად სახსრების ტკივილით ვლინდება, მაგრამ არსებობს დაავადებები ისეთი მიმდინარეობით, როგორიც არის ღვიძლისა და ელენთის გადიდება, ცხელება, გამონაყარი, ლიმფური კვანძების გადიდება და მხოლოდ გარკვეული პერიოდის შემდეგ ყალიბდება სახსროვანი კომპონენტი, ან შეიძლება საერთოდ არ იყოს სახსრების ტკივილი.   გადაცემის აუდიოჩანაწერი [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2018/04/18-aprili-tika-kutubidze.mp3"][/audio] [post_title] => რა ასაკიდან უნდა ვატაროთ ბავშვი სპორტზე და რომელია სპორტის უნივერსალური სახეობა  - თინათინ კუტიბიძის რეკომენდაციები [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => ra-asakidan-unda-vatarot-bavshvi-sportze-da-romelia-sportis-universaluri-sakheoba-tinatin-kutibidzis-rekomendaciebi [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-04-20 12:31:05 [post_modified_gmt] => 2018-04-20 08:31:05 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=234036 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [1] => WP_Post Object ( [ID] => 232030 [post_author] => 23 [post_date] => 2018-04-12 16:15:22 [post_date_gmt] => 2018-04-12 12:15:22 [post_content] =>

გადაცემის ლაივი LIVE

მარტში ქვეყნის სამედიცინო საზოგადოებამ ცნობილი ბავშვთა ექიმის, პროფესორ ირაკლი ფაღავას 100 წლის იუბილე აღნიშნა. ირაკლი ფაღავა სხვადასხვა დროს იყო თბილისის და რესპუბლიკის პედიატრთა სამეცნიერო საბჭოს თავმჯდომარე, პედიატრიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. არ დარჩენილა არც ერთი აქტუალური საკითხი ბავშვთა სნეულებების სფეროში, მას რომ არ ეთქვა თავისი წონადი სიტყვა. ის განსაკუთრებით ზრუნავდა ადრეული ასაკიდან ბავშვთა სწორ აღზრდაზე, რადგან ქვეყნის მომავალს ჯანსაღი თაობის აღზრდაში ხედავდა. მისი „პედიატრიის ცნობარი“ და „ბავშვთა დაავადებები“ ქართველ ექიმთა და სტუდენტთა მრავალი თაობის სამაგიდო წიგნებად იქცა. ისტორია გრძელდება, ირაკლი ფაღავას შვილი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი ყარამან ფაღავაა, რომელიც მაისის თვეში  70 წლის იუბილეს აღნიშნავს. გადაცემაში „სტუმრად ექიმთან“ ყარამან ფაღავამ თანამედროვე პედიატრიის გამოწვევებსა და პრობლემებზე ისაუბრა და ვრცლად მიმოიხილა თემები, რომლებიც მშობლებისთვის დღეს ძალიან აქტუალურია. ცოტა ხნის წინ ბატონი ირაკლი ფაღავას იუბილე აღინიშნა, თქვენი გადმოსახედიდან, როგორ შეაფასებთ იმ დიდ გზას, რომელიც მან გაიარა? მამაჩემთან ვმუშაობდი, გარკვეულად ჩემი ხელმძღვანელიც იყო სადოქტორო დისერტაციის დაცვისას, ვთანამშრომლობდით და მისი ყველაზე დიდი კრიტიკოსი მე ვიყავი. ყველა მის გამოსვლას ვუსმენდი და ისიც ჩემგან შესაბამის გამოძახილს ელოდა. მამაჩემზე გადაღებულია ფილმი, დაწერილია წიგნი - დიახ, ეს კარგია, მაგრამ მთავარი არ არის. მთავარი ის არის, რომ ირაკლი ფაღავა სამედიცინო საზოგადოებისთვის, ახალგაზრდებისთვის სამაგალითოა. დღეს, როდესაც მისი გარდაცვალებიდან 30 წელი გავიდა, ყველაზე მნიშვნელოვანი შეკითხვაა – რა დარჩა მას შემდეგ. ყოველთვის ჩემს თავსაც ვუსვამ ამ შეკითხვას. ის იყო ექიმი, საზოგადო მოღვაწე, ნამდვილი პროფესორი, მასწავლებელი, მკვლევარი - პრაქტიკულად ყველა მიმართულებით თავისი კვალი დატოვა. ძირითადი მაინც იყო მედიცინაში ფსიქოლოგიური ფაქტორის მნიშვნელობა დაავადებების განვითარებაში, ალერგოზები და ბრონქული ასთმა. ის ძალიან ძლიერი იყო კომუნიკაციაში. იმისათვის, რომ ადამიანი კარგად გახდეს, უნდა სჯეროდეს ბავშვსაც და მშობელსაც ექიმის. რაც შეეხება საზოგადოებრივ აქტივობას, იყო დემოგრაფიული კომისიის თავჯდომარის მოადგილე, ქართული ლიტერატურული ენის ნორმატივების დამდგენი კომისიის წევრი, თუმცა, მისთვის მთვარი მაინც ბუნებრივი კვების მხარდაჭერა იყო. დასავლეთ საქართველოში ძუძუმტეობა და ძიძიშვილობა  ტრადიციული იყო. ერთის მხრივ კლასთა ბრძოლის სიმწვავეს ანელებდა, მეორეს მხრივ კი გარკვეულად ცუდი როლიც შეასრულა. ეგონათ, რომ თუ თავადი და აზნაური თავის შვილს ძუძუს არ აჭმევდა, ცუდი იყო. ყველა მოვლენას აქვს თავისი ავერსი და რევერსი. დღესდღეობით დადგენილია, რომ ბუნებრივი კვება არის ქვაკუთხედი ბავშვის განვითარებისა და მისი წინსვლისა. რაც შეეხება მეცნიერებას, მან თავისი წონადი სიტყვა მრავალ დარგში თქვა. ქართული პედიატრიის ენციკლოპედია დატოვა მან, სადაც 1980 წლამდე თუ რამე გაკეთებულა ქართულ პედიატრიაში, ყველაფერია შესული. მე უკვე მამაჩემზე უფროსი ვარ ასაკით, მთავარი ცხოვრებაში არის საკუთარი თავის რეალიზაცია და იმაზე სამწუხარო არაფერია, როდესაც გონიერი და ნიჭით აღსავსე კაცი ამას ვერ მოახდენს. იარკლი ფაღავამ მეტწილად თავისი თავის რეალიზაცია მოახდინა. ბატონო ყარამან, თქვენ მაისში 70 წლის ხდებით, ამ დროის მანძილზე დიდი გამოცდილება დააგროვეთ. როგორ ფიქრობთ, რატომ იმატა ავადობებმა და რა დაავადებებზეა საუბარი? დაავადებები იყო, არის და იქნება, უბრალოდ იცვლება სტრუქტურა. სამწუხაროდ ჩვენში ბოლომდე ვერ იქნა რესპირატორული (ხველა, ბრონქული ასთმა, ბრონქოსპაზმი) და კუჭ-ნაჭლავის (ფაღარათი, შეკრულობა არასწორი კვების გამო) დაავადებების აღმოფხვრა. არის ასევე ე.წ. „ცივილიზაციის დაავადებები“, რომლებიც უფრო მეტად დასავლეთშია, ესენია: ავტოიმუნური დაავადებები, ალერგოზები, რევმატული დაავადებები. საქართველოში იშვიათ დაავადებებზე საკითხი მე წამოვწიე პირველად და ლექციებს ვკითხულობ. ჩემს სპეციალობაში მთავარი ხიბლი ისაა, რომ იშვიათ დაავადებას გამოვავლენ და ვუმკურნალებ პაციენტს. მთელი მსოფლიო დგას დაავადებების გამომწვევი მიკრობების ეპიდემიის წინაშე, რომლებიც ანტიბიოტიკების მიმართ რეზისტენტულნი არიან. მაშინ, როდესაც პენიცილინი აღმოაჩინეს, ეს იყო რევოლუცია და ის ყველაფერს კურნავდა. ახალგაზრდა ექიმი ვიყავი და ფილტვების ანთებას პენიცილინით ვმკურნალობდით. ახლა კი უძვირეს ანტიბიოტიკებს ვიყენებთ, დიდხანს ვმკურნალობთ, იძლევა უამრავ ალერგიულ გართულებას, გვერდით მოვლენას და ა.შ. ამიტომ ახალი მიდგომებია საჭირო და ხშირად ახალი არის კარგად დავიწყებული ძველი.
ბაქტერიოფაგოთერაპიაში საქართველო პიონერია, ბაქტერიოფაგის ინსტიტუტი მთელს მსოფლიოში პირველად საქართველოში დაარსდა. რამდენიმე თვის წინ გერმანიაში ვიყავი, ჩვენი შედეგები მოვახსენე კუჭ-ნაწლავის ბაქტერიოფაგოთერაპიის შესახებ და დიდი ოვაციები გამოიწვია ამან.
აღსანიშნავია ნევროზის საკითხიც, იმატა არასწორი ქცევით განპირობებულმა დაავადებებმა. ნამეტან სტერილურ გარემოში ვზრდით მშობლები ბავშვებს, უნდა გავარჯიშდეს ბავშვის ორგანიზმი. არიქა, ცხოველთან კონტაქტი საშიშია... არადა ისტორიულად ადამიანი ყოველთვის კონტაქტში იყო ცხოველთან. ეხლა კი ორგანიზმის იმუნური სისტემა გახდა სამიზნის გარეშე. სწორედ ეს არის ავტოიმუინური დაავადებების მიზეზი. თქვენ წარმოიდგინეთ, ჭიებიც კი პერიოდულად ესაჭიროება ორგანიზმს. აღარ ვსაუბრობ აგრესიაზე, დეპრესიაზე, ეს ხომ საშინელებაა, რომ ახალგაზრდები ერთმანეთს დანას უყრიან. ამისი მიზეზი ის არის, რომ ახალგაზრდები ვერ ახდენენ საკუთარი თავის რეალიზაციას. აუცილებელია სპორტით დაკავება. აგრესიაზე და დეპრესიაზე როდესაც ვსაუბრობთ, ბიჭების მშობლებს რჩევა მინდა მივცე. ბიჭებმა შეიძლება იჩხუბონ, არაფერი დაშავდება. შეიძლება შენზე ღონიერმა 20-ჯერ დაგარტყას, მაგრამ ერთხელ თუ უპასუხე, ეს არაფერი, მაგრამ თუ ერთხელ დაგარტყეს და შენ ხელები დაუშვი, ე.ი. ფსიქოლოგიურად გატეხილი ხარ. როგორ შეიძლება ახალგაზრდა თავს იკლავდეს, როდესაც ის წინ უნდა მიდიოდეს და მიზნები უნდა ჰქონდეს. როდესაც დემოგრაფიაზე ვსაუბრობთ, მართალია, გვინდა რომ ერი გამრავლდეს, მაგრამ მხოლოდ გამრავლება არ არის, კულტურული კოდიც არის საჭირო. დიახ, გლობალიზაციაში ყველაფერი ცუდი არ არის, მაგრამ ქართველი ახალგაზრდა უნდა ატარებდეს კულტურულ კოდს. ზაფხული მოდის, ბავშვები სოფლებში გაუშვით, ქართულ ენას ისწავლიან. მეტია ცხოველი, ბაქტერია და გამომუშავდება იმუნიტეტი. რა დაავადებებისა და ჩივილების დროს გამოიყენება ფაგები და როდის აქვს განსაკუთრებული ეფექტი? ფაგი არის კარგი, მეგობარი ვირუსი, რომელიც კლავს ცუდ ბაქტერიას. ამიტომ, ნებისმიერი ბაქტერიული ინფექციის დროს (სასუნთქი გზების, ყელის ინფექციები, ფილტვების ანთება, კანის ინფექცია, საშარდე გზების ინფექცია და ა.შ) ის ყოველთვის ძალიან ეფექტურია და რაც ყველაზე მთავარია, არ აქვს გვერდითი მოქმედება. ზოგიერთი დაავადების დროს მეტი შედეგი აქვს, ზოგიერთი დაავადების დროს კი ნაკლები, თუმცა მცდელობა ყოველთვის ღირს. დღეს ყველაზე გავრცელებულ ჩივილებსა და მათი მკურნალობის უახლეს მეთოდებზე მინდა გკიხოთ. რატომ შეიცვალა მიდგომა ასე რადიკალურად. ჩვენ ხშირად გვესმის, რომ იგივე მაღალ ტემპერატურას უწინ ძმრიანი წინდებითა და წამლების მინიმალისტური რაოდენობით ებრძოდნენ, რა იყო ამაში ცუდი? პირველ რიგში ცხელების თაობაზე ვისაუბრებ. მთავარი ის კი არ არის მარტივად ვებრძოდით თუ ცუდად, მთავარი ის არის, რა შედეგით ვებრძოდით. დღესდღეობით დადგენილია, რომ ცხელების წინააღმდეგ საუკეთესოა იბუპროფენისა და პარაცეტამოლის ჯგუფის პრეპარატები. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ აქ არის გვერდითი მოვლენები, ამიტომ საუკეთესოა ტრადიციული მეთოდები მედიკამენტებთან ერთად გამოვიყენოთ.
თუ სიცხე არის 40 გრადუსი, ნუ დაველოდებით წამლის მოქმედებას, მაშინვე ოთახის ტემპერატურის წყლით სავსე აბაზანაში ჩავსვათ ბავშვი. ძმარი არ არის ეფექტური.
რაც შეეხება ხველას, ის უფრო მძიმე გახდა. იმიტომ, რომ ხველას ძირითადად საფუძვლად გაუარესებული ეკოლოგიური მდგომარეობა და ქრონიკული ანთება უდევს, რომელიც ხშირი ინფექციების, ალერგიისა და რესპირაქციული დაავადებების მიზეზია. ასევე, გააჩნია ხველასაც. არის ხველა, რომელსაც ორთქლით, ფიზიოლოგიური ხსნარით ინჰალაცია და ამოსახველებლები შველის. შეგახსენებთ, რომ ამოსახველებლები საღამოს 18:00 საათის შემდეგ არ შეიძლება. თუ ხველა ღამით არის, მაშინ ანტიჰისტამინურ საშუალებებს, დამამშვიდებლებს გამოვიყენებთ. პრობლემაა შემაწუხებელი ხველა და ამ დროს ყველაზე ეფექტურია ბრონქოდილატატორები და ეპინეფრინი. უნდა ვეძებოთ ხველების მიზეზი და პირველ რიგში მნიშვნელოვანია ვირუსული ინფექციების თავიდან არიდება. თანამედროვეობის კიდევ ერთი პოპულარული თემა გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინაა, რა აზრის ხართ ვაქცინაზე და თვლით თუ არა, რომ მისი გაკეთება უკლებლივ ყველა ბავშვისთვის აუცილებელია? ძალიან რთული შეკითხვაა. ვაქცინაცია თანამედროვე მედიცინის უდიდესი მიღწევაა. დავაფიქსირებ როგორც ოფიციალურ აზრს, ისე ჩემს პირად მოსაზრებას.
ჩვილი, დღენაკლული, სხვადასხვა ქრონიკული დაავადებების მქონე და ხშირად მოავადე ბავშვები აუცილებლად უნდა აიცრან. ასაკოვანი ადამიანები აუცილებლად უნდა ავცრათ. რაც შეეხება შუა ხნის ასაკის ადამიანებს, ონკოლოგიური დაავადებების მქონე ადამიანები, მძიმე ანემიის, იმუნოდეფიციტისა და ასთმის მქონე ადამიანებისთვის აცრა აუცილებელია. რაც შეეხება ჯანმრთელ ადამიანს, აქ ცოტა ფეხს ვითრევ. უმჯობესია მას იმუნიტეტი ჰქონდეს და ზედმეტი ჩარევა არ განახორციელოთ.
აქ შეიძლება ოფიციალურ აზრს ცოტათი ვცილდები, მაგრამ ისევ ვიმეორებ, თუ სუსტია ორგანიზმი, უნდა დავეხმაროთ, თუ ძლიერია ორგანიზმი, უნდა გავაძლიეროთ. მე მაგალითიც მინდა მოვიყვანო და თავიც მოვიწონო, დღეს დილასაც 06:00 საათზე ვიყავი აუზზე და შემდეგ ცივი შხაპი მივიღე. ბოლო 30 წელია მე ავად არ გავმხდარვარ. როგორ უნდა გავაძლიეროთ იმუნიტეტი, რა არის მთავარი, რაც მშობელმა უნდა გააკეთოს, რომ ბავშვი ახალ სეზონს გაკაჟებული შეხვდეს? რევოლუციები არ მიყვარს. იმუნიტეტისათვის საუკეთესო არის გაკაჟება. შესაძლებელია აცრებიც გავაკეთოთ იმ იმედით, რომ მომავალში აღარ დაგვჭირდება. არის უამრავი წამალი, რომელსაც მეც ვნიშნავ იმუნიტეტის გასაძლიერებლად. მაგრამ, მთავარი არის ცივი წყალი - ჩვილობის ასაკიდან ხელ-პირის ცივი წყლით დაბანა. აბაზანა 37 გრადუსიდან სამ თვეში 32 გრადუსზე უნდა ჩამოვიდეს. აბაზანის შემდეგ ცივი წყალი გადავავლოთ, 2 წლის შემდეგ ტანის დაზელვა, კიდევ ცოტა ხნის შემდეგ ცივი შხაპი, რომელსაც სულ ათი წამი უნდა - დაგავიწყდებათ რა არის გრიპი, რა არის რესპირაციული ინფექცია. მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაცია ამბობს, რომ წელიწადში 5-6-ჯერ რესპირატორული დაავადება ნორმაა, მე კი ვამბობ რომ დიახ, ასე ხშირად ხდება, მაგრამ არ არის ეს ნორმა. საბავშვო ბაღებს აბრალებენ, რომ ბავშვი ავად ხდება. დაუკვირდით, განა ყველა ხდება ავად? ზოგიერთი სულ ავად არის, ზოგიერთი კი ქარსა და სიცივეშიც კი არ ხდება ავად - ის კარგად გაკაჟებულია. სახლში წასაღები მესიჯია - თუ თქვენს შვილებს კარგად გააკაჟებთ, თქვენი პრობლემა მხოლოდ ის იქნება, რა წრეზე ატაროთ ბავშვი, ბიჭი ფეხბურთზე თუ ცურვაზე, და გოგონა ცეკვასა თუ მხატვრულ ტანვარჯიშზე. სხვა პრობლემები თანდათანობით ნულამდე დავა. მთავარია ოპტიმისტური განწყობა. მედიცინა წინ მიდის, უამრავი გამარჯვების მომსწრე პირადად ვარ. იმედი ვიქონიოთ, რომ უფრო ჯანმრთელები ვიქნებით.   გადაცემის აუდიოჩანაწერი [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2018/04/11-aprili-karaman-pagava.mp3"][/audio]   [post_title] => ცივი წყალი იმუნიტეტისთვის საუკეთესო საშუალებაა - ყარამან ფაღავა [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => civi-wyali-imunitetistvis-sauketeso-sashualebaa-yaraman-faghava [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-04-12 17:01:43 [post_modified_gmt] => 2018-04-12 13:01:43 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=232030 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 230428 [post_author] => 23 [post_date] => 2018-04-06 12:28:50 [post_date_gmt] => 2018-04-06 08:28:50 [post_content] => გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“ აუტიზმის შესახებ გარცელებულ ყველაზე აქტუალურ თემებსა და ცნობადობის ამაღლების აუცილებლობას დაეთმო.  რამდენად შეუძლია პლანშეტს, ტელეფონს, ტელევიზორს აუტიზმის გამოწვევა და სპექტრის ნიშნების ჩამოყალიბება; რაზეა დამოკიდებული დიაგნოზის საბოლოდ  მოხსნა  და რა შედეგები აქვთ ბავშვებს, რომლებსაც შესაბამისი თერაპია ადრეულ ასაკში დაიწყეს; რა კავშირშია მძიმე მეტალები აუტიზმთან; რა ეტაპზეა უახლესი კვლევები აუტიზმის დიაგნოსტიკასა და მედიკამენტოზური თერაპიის ნაწილში –  ამ და სხვა საინტერესო თემებზე გადაცემაში ბავშვთა ფსიქიატრმა, ნევროლოგმა მედეა ზირაქაშვილმა ისაუბრა. ბოლო დროს ხშირად გვესმის, რომ აუისტური სპექტრის დიაგნოზმა იმატა. რეალურია ეს, თუ იმატა დროულმა მომართვიანობამ  და ხალხი პრობლემაზე ღიად ალაპარაკდა? აუტიზმთან დაკავშირებით  2010  წლის შემდეგ სტატისტიკა არ შეცვლილა.  2010 წელს დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრის მიერ მოწოდებული ინფორმაციით, 68 ბავშვიდან ერთს ჰქონდა აუტიზმის სპექტრის აშლილობა. დღეს სტატისტიკა იგივეა, ამიტომ ასეთი დიდი შფოთვა ვფიქრობ, გადაჭარბებულია. რაც შეეხება თავად ტერმინის უფრო ხშირად გამოყენებას, კი ნამდვილად დღეს ბევრს და ღიად ვსაუბრობთ აუტიზმის სპექტრის აშლილობაზე, გაცილებით მაღალია სოზოგადო აქტიურობა ამ საკითხთან დაკავშირებით. https://www.youtube.com/watch?v=v-adOwbOJp8&feature=youtu.be როდესაც გამომწვევ მიზეზებზე ვსაუბრობთ, შირად გვემის, რომ პლანშეტი და ციფრული ტექნოლოგიები პირ კავშირშია აუტიზმთა, რეალურად რამდენად შეუძლია პლანშეტ, ტელეფონს, ტელევიზორს აუტიზმის გამოვევა და სპექტრის ნიშნების ჩამოყალიბება? როგორც წესი, ბევრი მითი ვრცელდება ხოლმე მაშინ, როდესაც არ ვიცით ზუსტი მიზეზი. აუტიზმი სწორედ ამ დიაგნოსტიკური კატეგორიების ჯგუფს მიეკუთვნება. დღეს სულ უფრო ხშირად საუბრობენ აუტიზმის წარმოშობაზე, როგორც მემკვიდრული წინასწარგანწყობისა და რისკ ფატორების ურთიერთქმედების შედეგზე.კვლევებით გამოვლენილ რისკ ფაქტორებს შორის ,რაც უნდა ბევრი ვეძებოთ ლიტერატურაში  ვერსად ვერ ვნახავთ ასე ხაზგასმით გამოყოფილ ციფრულ ტექნოლოგიებს-მოაზრებულს რისკ ფაქტორად.შესაძლებელია ციფრულ ტექნოლოგიებზე მიჯაჭვულობამ  დაამძიმოს სიმპტომატიკა,მეტად მოხდეს ინტერესთა სფეროს შევიწროვება , მეტად იზოლირდეს ბავშვი, მაგრამ ის რომ ტელევიზორმა და კომპიუტერმა“ დამართა აუტიზმი“, რაც ხშირად მომისმენია მშობლების კომენტარიდან - მხოლოდ ისტერიის ნაწილი მგონია.მეტი კვლევებია საჭირო ამ კორელაციის საფუძვლიანად შესასწავლად, რადგან დღესდღეობით მსგავსი კვლევების მნიშვნელოვანი დეფიციტია, მაგრამ რაც უკვე არის, მათ შორის ციფრული ტექნოლოგიების და აუტიზმის ,როგორც მიზეზ- შედეგობრივი დამოკიდებულების შესახებ ცალსახად მითითებული ნამდვილად არ არის.საინტრესოა, რომ ბოლო პერიოდში, გაიდლაინების ტონიც შემსუბუქდა და თუკი ადრე მითითებული იყო, რომ გაჯეტი ბავშვისთვის საერთოდ არ შეიძლებოდა,ამჟამინდელი მოწოდებაა,რომ აკრძალვის ნაცვლად ეკრანთან გატარებული დრო,გონივრულად და ზომიერად გამოიყენოს. მთავარია, რა შინაარსი მიეწოდება ბავშვს. მოხსნილი დიაგნოზების შესახებ მინდა გკითხოთ, რაზეა დამოკიდებული დიაგნოზის საბოლოდ  მოხსნა  და რა შედეგები აქვთ ბავშვებს, რომლებსაც შესაბამისი თერაპია ადრეულ საკში დაიწყეს? თუ გადავხედავთ 70-იანი წლების მონაცემებს, ვნახავთ, რომ მაშინ არ იყო საუბარი იმაზე, რომ ეს დიაგნოზი მოხსნას ექვემდებარებოდა. მაშინ საუბრობდნენ, რომ ეს მდგომარეობა მთელი ცხოვრების განმავლობაში გრძელდებოდა. 2013 წელს პირველად გაჩნდა ინფორმაცია, რომ შესაძლებელია მიღწეულ იქნას  მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება. ეს განცხადება 19 წლიანი დაკვირვების შედეგად გაკეთდა. კვლევას ამ სფეროში ძალიან მნიშვნელოვანი ფიგურა, კატერინა ლორდი ხელმძღვანელობდა. შედეგები დაიბეჭდა „ბავშვთა ფსიქოლოგიისა და ფსიქიატრიის“ ჟურნალში (JOURNAL OF CHILD PSYCHOLOGY AND PSYCHIATRY DECEMBER 2013 Impact Factor: 6.46) აქ საუბარი იყო, რომ შემთხვევათა 9%-ში შესაძლებელია დიაგნოზი მოიხსნას. ამავე პერიოდში დებორა ფეინი, რომელიც ასევე ძალიან მნიშვნელოვანი ფიგურაა, პირველად იწყებს საუბარს „ოპტიმალურ გამოსავალზე“. ოპტიმალური გამოსავალი არის მდგომარეობა, რომელსაც მაღალი ინტელექტის მქონე აუტისტური სპექტრის აშლილობის მქონე ადამიანი აღწევს. ამ დროს იმდენად მსუბუქდება აუტიზმის სპექტრის აშლილობის სიმპტომები, რომ ადამიანს ყოველდღიურ ფუნქციონირებაში  ხელი არ ეშლება. ცხადია შეიძლება რჩებოდეს სხვა პრობლემა, მაგალითად პრაგმატული ენის დარღვევები,  იმპულსურობა, შფოთვა, დეპრესია, ყურადღების კონცენტრაციის პრობლემა. დღეს თავისუფლად ვსაუბრობთ, რომ შესაძლებელია დიაგნოზის მოხსნა.ძალიან  დიდ პროფესიონალიზმს და საკითხის ყოველმხრივ ცოდნას მოითხოვს „ოპტიმალური გამოსავლის“  დადგენა და ბავშვისა და მოზარდისთვის სერვისების შეწყვეტა.ერთია, როდესაც ადრეულ ასაკში დაწყებული თერაპიის ფონზე ვიღებთ სასურველ შედეგს სოციალურ- კომუნიკაციური უნარების გაუმჯობესების კუთხით და მეორეა ოპტიმალური გამოსავალი თავისი სერვისების შეწყვეტით.არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ აუტიზმის სპექტრის დროს ბავშვებს თავისი სიმძიმისა და განვითარების მხრივ უნდა მივაწოდოთ თერაპიული სერვისი და სხვადასხვა ასაკში, სხვადასხვა განვითარების დონეზე ეს მეთოდები და სპეციალისტები სხვადასხვაა და მულტიდისციპლინური. ასევე უნდა გვახსოვდეს, რომ დიაგნოზის მოხსნა არ არის მარტივი. დიაგნოზის მოხსნა არ ხდება 2-3 წელიწადში, ეს მრავალწლიანი დაკვირვების შედეგია. თქვენ გამოაქვეყნეთ ორი ძალიან საინტერესო ბლოგი უახლესი კვლევების შესახებ, სადაც სისხლის ანალიზის მიხედვით აუტიზმის დიაგნოსტიკასა და აუტისტური სპექტრის აშლილობის მქონე ადამიანებისთვის მედიკამენტოზური თერაპიის ჩართვაზე იყო საუბარი 2018 წლის თებერვალში აშშ-ს საკვებისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ( FDA), ერთ-ერთ ფარმაცევტულ კომპანიასთან ერთად, დაიწყო სერიოზული კვლევების ციკლი მედიკამენტზე, რომელსაც მთელი მსოფლიო იმედის თვალით შეყურებს.2020 წლისთვის დაიდება საბოლოო შედეგები, რამდენად მნიშვნელოვნად შეუძლია მედიკამენტმა გააუმჯობესოს სოციალურ- კომუნიკაციური უნარები აუტიზმის სპექტრის აშლილობის დროს.გამოცდის პირველი ეტაპი მედიკამენტმა ზრდასრულებზე უკვე გაიარა, ახლა საუბარია იმაზე, რომ ის ბავშვებსა და მოზარდებზე გამოიცადოს და დადასტურდეს მისი ეფექტურობა.ამ დრომდე არავინ   იცის, თუ რა მექანიზმით მუშაობს ის. არის კიდევ ერთი სიახლე, რომელიც არ არის ისეთი მასშტაბური, როგორიც წინა კვლევა. დიდი ბრიტანეთისა და ბოლონიის უნივერსიტეტების მეცნიერებმა გამოიკვლიეს 35 ტიპური განვითარებისა და 31 აუტიზმის სპექტრის აშლილობის მქონე ბავშვები და შეადარეს მათი სისხლისა და შარდის ანალიზები. აღმოჩნდა, რომ აუტიზმის სპექტრის აშლილობის მქონე ბავშვების სისხლი შეიცავდა დიდი რაოდენობით დაზიანებული ცილის დაშლილ პროდუქტს- დითიროზინს , ტიპური განვითარების  ბავშვების სისხლთან შედარებით.ადრეა ჯერ საუბარი იმაზე, რომ ეს პროდუქტია სწორედ ეტიოლოგიური ფაქტორი- აუტიზმის და მკვლევარები თვითონ ბევრს საუბრობენ კვლევის ნაკლოვანებებზე,მაგრამ ვფიქრობ,რომ მაინც ძალიან საინტერესო კვლევაა. კიდევ ერთი პოპულარული თემა არის მძიმე მეტალები და მათი გავლენა აუტისტური სპექტრის აშლილობზე ... ვფიქრობ, რომ მხოლოდ მძიმე მეტალების კონცენტრაციის მატება სისხლში, რომ განაპირობებდეს აუტიზმის სპექტრის აშლილობის ესოდენ მრავალფეროვან კლინიკას, ძალიან ადვილად დასამტკიცებელი იქნებოდა ეს ფაქტი მეცნიერთა მიერ,თმითუმეტეს თუ გავითვალისწინებთ რა რაოდენობის ფინანსები და ადამიანური რესურსი იხარჯება აუტიზმის სპექტრის აშლილობის ეტიოლოგიური ფაქტორის ძიებაზე. ძალიან ხშირად გვესმის, რომ აუტიზმის სპექტრის მქონე ბავშვებს ექმნებათ პრობლემები ბაღში, რეალურად როგორი უნდა იყოს გარემო ამ დროს ბავშვებისთვის და არის თუ არა საჯარო  ბაღები სოციალური უნარების განვითარებისთვის კარგი ადგილი? ბავშვები, რომლებსაც აუტიზმის სპექტრის აშლილობა ან ნებისმიერი ტიპის განვითარების დარღვევა აქვთ, უნდა იზრდებიდნენ და ვითარდებიდნენ ტიპური განვითარების მქონე ბავშვებთან ერთად. როდესაც ჩვენ ვსაუბრობთ აუტიზმის სპექტრის აშლილობაზე, რომლის მთავარი ნიშნებიც არის კომუნიკაციის და სოციალიზაციის დეფიციტი, თუ არ დავეხმარებით მას ბავშვებთან ინტეგრირებაში ძალიან დიდხანს დაკავდება მისთვის სასურველი აქტივობით, იზოლირებულად ითამაშებს და ვერ მივიღებთ იმ მნიშვნელოვან ეფექტს, რისთვისაც მიგვყავს ბაღში ბავშვი.ვფიქრობ , რომ ინფორმირებული კადრების დეფიციტი ნამდვლად არსებობს. ეს არ ნიშნავს, რომ პედაგოგები არ ცდილობენ, უბრალოდ სასურველია მეტი დრო  ეთმობოდეს განსაკუთრებული საჭიროების მქონე ბავშვებთან ურთიერთობის უნარების განვითარებას პროფესიულ წრეებში.ასევე მშობელს შეგვიძლია მივცეთ  რჩევა: თუ არის შესაძლებლობა ბავშვის ბაღისთვის მოსამზადებლად, მე ყოველთვის ვაძლევ რეკომენდაციას: ჯერ დავიწყოთ ქცევითი თერაპია, მეტად მიმღები გავხადოთ ბავში სწავლებისადმი ,ჩამოვაყალიბოთ საწყისი სოციალური უნარები, ვიმუშაოთ იმიტაციის უნარზე,ჩამოვაყალიბოთ მარტივი ინსტრუქციული კონტროლი და შემდეგ უფრო მარტივად მოხდება მისი ბაღში ადაპტირება, თუ ამის არც ტექნიკური, არც ფინანსური შესაძლებლობა არ არსებობს, რა თმა უნდა სახლში დასმას, სჯობს, რომ მიიყვანოს ბაღში. ქცევითი პრობლემები, ყურადღების დეფიციტი, დაგვიანებული მეტყველება, ჰიპერაქტიულობა - ეს ის ხშირი სიმპტომებია, რომელიც ადრეული ასაკის ბავშვებში თითქმის ყველა ნაბიჯზე გვხვდება. სად გადის ზღვარი აუტიზმსა და სხვა ტიპის განვითარების ეტაპების შეფერხებას შორის და რა დროს გვჭირდება ფსიქოლოგის დახმარება? სწორედ ამის გამო ხშირია დაგვიანებით მომართვა, რადგან მშობელი ფიქრობს, რომ ის რაც მის შვილს ახასიათებს, აღენიშნებათ სხვა ბავშვებსაც. შესაძლოა, სიმპტომები ერთნაირი იყოს, აქ საუბარია სხვადასხვა სფეროებში სირთულეების ერთობლიობასა და ინტენსივობაზე და ფუნქციონირების დონის დარღვევაზე.  შესაძლოა, ყველა ბავშვი აწყობდეს მწკრივში სათამაშოს, მაგრამ მისთვის სათამაშოს გამოყენება მხოლოდ ასეთი სტერეოტიპული მიდგომით თუკი შემოიფარგლება, ეს პრობლემაა. შეიძლება ბავშვი არ ლაპარაკობდეს,მაგრამ დავალების შესრულებაში მას ხელს რა უშლის. თუკი არ მეტყველებს ბავშვი, მიმიკა-ჟესტებით უნდა ჩაანაცვლოს  მეტყველების დეფიციტი. თუკი ბავშვი ბევრს ტრიალებს, ირიბი მზერით აკვირდება საგნებს, აქვს უმიზეზო სიცილის ეპიზოდები, ახასიათებს სიხარულის დროს მოჭარბებული მოძრაობები - რა თქმა უნდა, ეს არ არის ტიპური განვითარების ნიშნები. რომ შევაჯამოთ -ბავშვს,  რომელსაც  არ უჩნდება სურვილი მშობელს გაუზიაროს სიხარული, ან რომელსაც აქვს მზერითი კონტაქტის,  სოციალური ღიმილის დეფიციტი, არ რეაგირებს სახელით დაძახებაზე, სიხარულზე, აქვს მოჭარბებული მოტორული აქტივობა - ამ სიმპტომებზე მშობელმა ადრეულ ასაკში უნდა გაამახვილოს ყურადღება და მიმართოს სპეციალისტს. გადაცემის ლაივი LIVE გადაცემის აუდიოჩანაწერი [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2018/04/EKIMEBI-4-APRILI-MEDEA-ZIRAKASHVILI-1.mp3"][/audio] [post_title] => შესაძლებელია თუ არა აუტიზმის დიაგნოზის მოხსნა – მედეა ზირაქაშვილის რეკომენდაციები [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => shesadzlebelia-tu-ara-autizmis-diagnozis-mokhsna-medea-ziraqashvilis-rekomendaciebi [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-04-06 12:29:20 [post_modified_gmt] => 2018-04-06 08:29:20 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=230428 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 3 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 234036 [post_author] => 23 [post_date] => 2018-04-19 14:16:47 [post_date_gmt] => 2018-04-19 10:16:47 [post_content] => გადაცემის ლაივი LIVE გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“ ისეთ აქტუალურ თემას მიეძღვნა, როგორიცაა ბავშვის სწორი ზრდა-განვითარება, მასთან დაკავშირებული პრობლემები და ყველაზე ხშირად დასმული შეკითხვები. როგორ ამოვიცნოთ ტკივილი ადრეული ასაკის ბავშვებთან,  სასურველია თუ არა ბავშვის ფიზიკური დატვირთვა ადრეულ ასაკში და რომელი სპორტის სახეობაზე სჯობს არჩევანის გაკეთება, არის თუ არა  ფიგურული სრიალი ზედა და ქვედა სასუნთქი სისტემის დაავადებების „ეფექტური წამალი“, რამდენად მოქმედებს ჰალოთერაპია ბავშვის იმუნიტეტის ჩამოყალიბებაზე – ამ და სხვა საინტერესო თემაზე გადაცემაში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერისტეტის პროფესორმა, ექიმმა-რევმატოლოგმა, თინათინ კუტუბიძემ ისაუბრა.  პირველ რიგში მინდა გკითხოთ ტკივლის შეგრძნებაზე ბავშვებში, როგორ ამოვიცნოთ სტკივა თუ არა რამე ბავშვს, როცა ის უმიზეზოდ ტირის?  ეს ძალიან საინტერესო და მნიშვნელოვანი თემაა. ტკივილი ეს ის სასიგნალო ნიშანია, რომლითაც თქვენი პატარა გაძლევთ ნიშანს, რომ მას რაღაც უჭირს. ტკივილი სხვადასხვანაირი ტიპის, სიძლიერისა და ლოკალიზაციის არის. ბავშვი ტკივილს სხვადასხვანაირად გამოხატავს. უნდა მივაქციოთ ყურადღება, ნამდვილად სტკივა მას თუ არა, რადგან ცოტა მოზრდილი ბავშვები ყურადღების მიქცევასაც ცდილობენ. ტკივილი არის აფერენტული რეფლექსი, რომლითაც ორგანიზმი პრობლემის შესახებ გამცნობთ. ის შეიძლება იყოს მწვავე, შედარებით ყრუ, ან ქრონიკული. პატარა ბავშვებში ტკივილის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი გამოვლინება არის ჭირვეულობა, მოუსვენრობა, ძილის დარღვევა, უარი საკვების მიღებაზე. პირველი რეაქცია, რომელიც მომვლელს აქვს, არის ის, რომ ბავშვს რაღაც სჭირს.მოზრდილი ასაკის ბავშვები სწავლობენ ტკივილის ლოკალიზაციის მითითებას და აღწერას.
პედიატრთან მიმართვიანობის მესამედი ტკივილს უკავშირდება. რევმატოლოგებთან მოდიან ბავშვები, რომლებსაც სტკივათ სახსრები. ჩვენ ვინტერესდებით, როდის სტკივათ, უშლის თუ არა ტკივილი ყოველდღიურ აქტივობაში ხელს და ა.შ. ამერიკის პედიატრთა აკადემიამ სხვადასხვა ასაკის ბავშვებისთვის შეიმუშავა ე.წ. ტკივილის შეფასების შკალა, სადაც ნახატებია გამოსახული და ბავშვი აღწერს, რომელი უფრო შეესაბამება მის ტკივილს.
ტკივილი შეიძლება იყოს სხვადასხვანაირი ლოკალიზაციის და თვისობრიობის: შეიძლება იყოს მწვავე, მოვლითი ან დუნე ხასიათის. მაგალითად, თუ მოვიდა პატარა სახსრის ტკივილით, ვინტერესდებით, ხომ არ ახლავს თან ტემპერატურა, საერთო სისუსტე, ზედა სასუნქთი გზების ინფექცია და ა.შ. ტკივილი შეიძლება იყოს იზოლირებული სიმპტომი, ასევე ანთებითი პროცესის გამოვლინების ძალიან მნიშვნელოვანი სიგნალი. ყველა კითხვა საჭიროებს ხოლმე შეფასებას და სხვადასხვა ეტაპზე გარკვეულ წილად პასუხის გაცემას. ყოველთვის საგანგაშოა თუ არა ტკივლი და რა დროს არის აუცილებელი ექიმის კონსულტაცია? შესაძლებელია ტკივილი იყოს მოვლითი ხასიათის და ძალიან სწრაფად გაიაროს. დედა უნდა დააკვირდეს ბავშვს, გაიარა ტკივილმა, თუ ის მეორდება. თუკი ბავშვი მიუთითებს ლოკალიზაციას, უნდა დავაკვირდეთ, რა სიხშირით მეორდება ტკივილი. თუკი ტკივილის დროს შეეცვალა ბავშვს ხასიათი, მოყვა ტემპერატურული რეაქცია, მოითენთა და ა.შ. ეს უკვე საგანგაშოა და დაუყონებლივ უნდა მიმართოს მშობელმა სპეციალისტს. ექიმები ხშირად გვირჩევენ, რომ საჭიროა მეტი ფიზიკური აქტივობა და ნაკლები  დრო გაჯეტებთან... რა ასაკიდან უნდა მივიყვანოთ ბავშვი სპორტზე, რომ ხელი შევუწყოთ ბავშვის ფიზიკურ განვითარებას? ცხოვრების თანამედროვე წესმა, რომელიც ჩვენს ბავშვებს ჩამოუყალიბდათ, გამოიწვია ის, რომ ბავშვები არიან ნაკლებად აქტიურები. დღეს მთელი მსოფლიო საუბრობს იმაზე, რომ ადამიანი ფიზიკურ აქტივობას ბავშვობიდანვე უნდა მიეჩვიოს. ჯანმრთელობაზე საუბარს ჩანასახიდანვე ვიწყებთ. აქ საინტერესოა ისიც, რომელი ბავშვის ფიზიკურ აქტივობაზეა საუბარი - ჯანმრთელ ბავშვზე, თუ ბავშვზე, რომელსაც რაიმე სხვა ქრონიკული პრობლემა აქვს. აქ პრინციპულად განსხვავებული მიდგომაა. არსებობენ ბავშვები იუვენილური იდიოპათიური ართრიტებით. წინათ მიიჩნეოდა, რომ მათი ფიზიკური დატვირთვა არ შეიძლებოდა, ახლა კი პირიქით, ამბობენ, რომ ისინი ფიზიკურად აქტიურები უნდა იყვნენ.
მივყვეთ თავიდან - თუკი ბავშვი არის პრაქტიკულად ჯანმრთელი, ასაკიდან გამომდინარე დატვირთვა განსხვავებულია. სკოლამდელი ასაკის ბავშვი უნდა მიეჩვიოს თანატოლებთან თამაშს, გუნდურობას. უკვე შემდეგ შეიძლება საუბარი ინდივიდუალურ სპორტზე, მაგალითად ცურვაზე, რომელიც უნივერსალური სპორტია და 4-5 წლიდან უკვე შესაძლებელია ბავშვი დაკავდეს მისით. ძალიან კარგია ცურვა ძვალ-სახსროვანი სისტემის ადეკვატური განვითარებისათვის. ამერიკის პედიატრიული აკადემიის რეკომენდაციით, სკოლის ასაკის ბავშვებისთვის დატვირთვის მინიმალური ხანგრძლივობა უნდა იყოს მინიმუმ ერთი საათი. აშშ-ში 2006-2009 წლებში ჩატარდა კვლევა და 6-დან 15 წლამდე ასაკის ბავშვების შესწავლა მოხდა. დადგინდა, რომ რაც უფრო იზრდება ბავშვი, მით მეტ დროს ატარებს კომპიუტერთან და კლებულობს მისი ფიზიკური აქტივობა. 15 წლამდე ასაკის ბავშვების აქტივობა სამუშაო დღეებში, 40-50%-ში 60 წუთს შეადგენს, უქმეებზე კი აქტივობა იკლებს და 50 წუთზე ნაკლებია. რაც შეეხება სპორტულ დატვირთვას, დღეს ბევრი ბავშვი პრაქტიკულად პროფესიონალური სპორტით არის დაკავებული.
მინდა მშობლებს მივცე რეკომენდაცია - მანამ, სანამ ბავშვს სერიოზული სპორტით დააკავებენ, გაიროს სამედიცინო შემოწმება, რადან 3-4 საათი ფიზიკური დატვირთვა შესაძლოა ზიანის მომტანი აღმოჩნდეს. 12 წლის ასაკიდან ხშირად ჩნდება ე.წ. შლატერის დაავადება და ეს ზედმეტ ფიზიკურ აქტივობას უკავშირდება. თუ შეამჩნიეთ, რომ ბავშვს ორივე მუხლში ძლიერი ტკივილი აქვს, აუცილებლად მიიყვანეთ ის ტრავმატოლოგთან. ამბობენ, რომ ფიგურული სრიალი განსაკუთრებით სასარგებლოა მათთვის, ვისაც ზედა და ქვედა სასუნთქი გზების პრობლემა აქვს.. ყველანაირი ადეკვატური სპორტული დატვირთვა ემსახურება იმუნური სისტემის გაძლიერებას, მათ შორის ფიგურული სრიალი. სანამ მეზობლებისა და ნათესავების რჩევებს გავითვალისწინებთ, ექიმთან გავიაროთ კონსულტაცია. ნამდვილად პოპულარული ხდება ბოლო დროს ფიგურული სრიალი. ყველა ის აქტივობა, რომელიც დაკავშირებულია სასუნთქი კუნთების გაძლიერებასთან და ფილტვის სასიცოცხლო ტევადობას ზრდის, ეს მხოლოდ მისასალმებელია. მათ შორის ფიგურული სრიალი ნამდვილად არის მოწოდებული სასუნთქი გზების სისტემის დაავადებების პრევენციისათვის. ასევე, ძალიან პოპულარული ხდება ჰალოთერაპია. აქვს თუ არა ამ ტიპის მკურნალობას რაიმე ეფექტი თუ ეს კომერციის ნაწილია? ჰალოთერაპია ალტერნატიული მედიცინაა. იყო გარკვეული კვლევები ჩატარებული, რომ მარილის კრისტალოიდები გარკვეულ დადებით ეფექტს ახდენს სასუნთქ სისტემაზე. იმას, რასაც ევიდენსური მედიცინა ქვია, ამის შესახებ კონკრეტული მონაცემები არ აქვს. ჩვენს ქვეყანაში არის ჰალოთერაპიის შესახებ გარკვეული გამოცდილება დაგროვებული და აქვს არსებობის უფლება. მე როგორც ექიმი, ჰალოთერაპიას ალტერნატიული მედიცინის კუთხით შევხედავდი, რადგან სასუნთქი გზების დაავადებების მკურნალობის უამრავი სხვადასხვა მეთოდი არსებობს, მათ შორის ტრადიციული. შემდეგი თემა ასევე ბავშვის ზრდა–განვითარებას ეხება, როდესაც მშობლები ამჩნევენ, რომ ბავშვი მის თანატოლებ სიმაღლით ჩამორჩება, იწყებენ სხვადასხვა პროდუქტების მიცემას. მართალია თუ არა, რომ მაგალითად ჭარხლის წვენმა შეიძლება სიმაღლეში ზრდა გამოიწვიოს? ბავშვის წონისა და ზომის შესაფასებელ სპეციალური შკალები არსებობს. სიმაღლეს უპირველეს ყოვლისა განაპირობებს გენეტიკა და გარემო ფაქტორები ადეკვატურ მოვლასთან ერთად. ბავშვმა ყველა მიკროელემენტი და ნუტრიენტი საკმარისი რაოდენობით უნდა მიიღო. მას ესაჭიროება ცილა, ცხიმი და ნახშირწყალი ადეკვატური რაოდენობით. სპორტი ერთ-ერთი ხელშემწყობია მისი ზრდა-განვითარებისა. ჩვენ ისეთ ქვეყანაში ვცხოვრობთ, სადაც დიდი რაოდენობით გვაქვს ხილი და ბოსტნეული და ბავშვმა ისინი სწორედ ასეთი სახით უნდა მიიღოს. მიმართეთ პედიატრსა და ენდოკრინოლოგს, რომელმაც უნდა შეაფასოს ბავშვის ძვლოვანი ასაკი და გადაწყდეს, ესაჭიროება თუ არა რაიმე სხვა დამატებითი ჩარევა სამედიცინო თვალსაზრისით. თუ მან ადეკვატურად მიიღო ყველა ის საკვები, რომელიც მას ესაჭიროება, აღარ არის დანამატების მიღება რეკომენდებული. თუ გენეტიკის მიუხედავად, სიმაღლეში საგრძნობი ჩამორჩენაა,  შეიძლება თუ არა ეს იყოს ფიზიოლოგიური პროცესი და არ საჭიროებდეს კონსულტაციას, თუ ყოველთვის სჯობს მივმართოთ სპეციალისტს? უნდა გავითვალისწინოთ ბავშვის განვითარების თავისებურებები. ხშირად ყველაფერს ვაძლევთ ბავშვს, მაგრამ ის მაინც ჩამორჩება სიმაღლეში. არსებობს გლუტენის აუტანლობა, ცელიაკია, ან თუ ანემია აქვს ბავშვს, ის ყოველთვის ჩამორჩება ზრდა-განვითარებაში, უნდა გამოვრიცხოთ ყველა ასეთი დაავადება. როდესაც ვსაუბრობთ რევმატიულ დაავადებებზე, რა ტიპის დაავადებებია ყველაზე მეტად გავრცელებული და რა იწვევს მათ? ბავშვთა რევმატიული დაავადება უამრავია. ეს არის ე.წ. ავტოიმუნური დაავადებების ჯგუფი, როდესაც ორგანიზმი ანტისხეულს თავისი საკუთარი ქსოვილების საწინააღმდეგოდ გამოიმუშავებს. ამ დაავადებების გამომწვევი მიზეზები უცნობია. ყველაზე ხშირია იუვენილური იდიოპათიური ართრიტები, ანუ სახსრების ანთება, რომელსაც გარკვეული მიზეზი არ აქვს, ასევე არსებობს სისტემური ვასკულიტები, სისტემური წითელი მგლურა და ა.შ. ყველაზე გავრცელებულია ართრიტი, ანუ სახსრის ანთება და მასთან დაკავშირებული პრობლემები. ამ დაავადებების გამომწვევი მიზეზები არ ვიცით, მაგრამ არსებობს მთელი რიგი დაავადებებისა, რომლებიც შეიძლება ხელშემწყობი ფაქტორი იყოს, მაგალითად კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ინფექციების შემდეგ განვითარებული ართრიტები, ან ზედა სასუნთქი გზების ბაქტერიული გენეზის ინფექცია, რომელიც რევმატიულ ცხელებას, ან გულის რევმატიულ დაზიანებას იწვევს. რევმატიული დაავადებები არის ძალიან დიდი ჯგუფი დაავადებებისა, რომლებსაც მძიმე კლინიკური მიმდინარეობა ახასიათებს, მაგრამ კარგად ექვემდებარებიან მკურნალობას. ძალიან ხშირად სახსრების ტკივილით ვლინდება, მაგრამ არსებობს დაავადებები ისეთი მიმდინარეობით, როგორიც არის ღვიძლისა და ელენთის გადიდება, ცხელება, გამონაყარი, ლიმფური კვანძების გადიდება და მხოლოდ გარკვეული პერიოდის შემდეგ ყალიბდება სახსროვანი კომპონენტი, ან შეიძლება საერთოდ არ იყოს სახსრების ტკივილი.   გადაცემის აუდიოჩანაწერი [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2018/04/18-aprili-tika-kutubidze.mp3"][/audio] [post_title] => რა ასაკიდან უნდა ვატაროთ ბავშვი სპორტზე და რომელია სპორტის უნივერსალური სახეობა  - თინათინ კუტიბიძის რეკომენდაციები [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => ra-asakidan-unda-vatarot-bavshvi-sportze-da-romelia-sportis-universaluri-sakheoba-tinatin-kutibidzis-rekomendaciebi [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-04-20 12:31:05 [post_modified_gmt] => 2018-04-20 08:31:05 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=234036 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 70 [max_num_pages] => 24 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => 1 [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => 1 [is_tax] => [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => 62d23c08a398d91cf543b0c7a76177ab [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) )

მსგავსი სიახლეები