ომიკრონი სიმპტომებით უფრო გაციებას ჰგავს, ახასიათებს სისუსტე, დაბალი სიცხეები, ყელის ტკივილი და სურდო - ივანე ჩხაიძე გადაცემაში ,,სტუმრად ექიმთან"

გადაცემის ლაივი LIVE

რა დროს ფასდება კორონავირუსის დროს ბავშვებში მდგომარეობა საშუალო სიმძიმით, როდის დგება მათი ჰოსპიტალიზაციის აუცილებლობა და როგორ ვმართოთ ტემპერატურა სახლის პირობებში – საინტერესო საკითხებზე გადაცემაში „სტუმრად ექიმთან“ იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს სამედიცინო დირექტორი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი ივანე ჩხაიძე საუბრობს.


-ბატონო ივანე, მოდით, საუბარი დღეისათვის ყველაზე აქტუალური თემით, ომიკრონ-შტამით დავიწყოთ.მიუხედავად იმისა, რომ ყველა კვლევის მიხედვით, ომიკრონს დელტა შტამთან შედარებით უფრო იოლი მიმდინარეობა ახასიათებს, მაინც საინტერესოა თქვენ რას გვეტყვით ომიკრონ შტამის საფრთხეებზე ბავშვთა პოპულაციაში?

ივანე ჩხაიძე: მადლობა მოწვევისათვის. ომიკრონ-შტამი დღესდღეობით მსოფლიო მედიცინის მთავარი გამოწვევაა, რომელიც არა მხოლოდ ბავშვებს, არამედ ყველა ასაკობრივ კატეგორიას ემუქრება. ომიკრონი მსოფლიომ 25 ნოემბერს გაიცნო, იგი პირველად სამხრეთ აფრიკაში დაფიქსირდა, სადაც ჩატარდა კიდეც პირველი კვლევა 25 ნოემბრიდან 7 დეკემბრის ჩათვლით. კვლევაში 80 000-ზე მეტი ადამიანი მონაწილეობდა, მათ შორის ბავშვები. დიახ, ომიკრონს დელტა შტამთან შედარებით მსუბუქი მიმდინარეობა ახასიათებს. იგი სიმპტომებით უფრო გაციებას ჰგავს, ახასიათებს სისუსტე, დაბალი სიცხეები, ყელის ტკივილი,სურდო… დელტა შტამი კი, რომელიც განსაკუთრებით აგრესიულია, ისევე მიმდინარეობს, როგორც გრიპი -მაღალი სიცხეებით, კუნთების და სახსრების ტკივილით, თავის ტკივილით, ხველით. მიუხედავად იმისა, რომ როგორც სხვა ასაკობრივ კატეგორიებში, ასევე ბავშვებშიც ომიკრონი როგორც წესი, მსუბუქად მიმდინარეობს, იგი მაინც უდიდეს საფრთხეს წარმოადგენს ყველა ქვეყნისათვის თავისი სწრაფი გავრცელების გამო. ომიკრონ შტამში 50-მდე მუტაციაა დაფიქსირებული ალფა შტამთან შედარებით, მათ შორის ყველაზე საყურადღებო კი ის 32 მუტაციაა, რომელიც ვირუსს უჯრედში შეჭრას უიოლებს. ამ ეტაპზე „ჯანმო“ განსაკუთრებული ყურადღებით აკვირდება დანიას, რომელიც პანდემიის დაწყებიდანვე იყო მისი მართვის ერთ-ერთი საუკეთესო მაგალითი, ქვეყანას ჰქონდა ვაქცინაციის მაღალი მაჩვენებელი, ყველაზე ადრე იქ მოიხსნა შეზღუდვები, გაუქმდა ნიღბის ტარების ვალდებულება და ა.შ. აქამდე დანიაში ყოველდღიურად მაქსიმუმ 4-5 ათასი შემთხვევა ფიქსირდებოდა, ახლა კი ეს რიცხვი 12 000-ს აჭარბებს ყოველდღიურად. სწორედ ამიტომ არის ომიკრონ შტამი საშიში, რომ მან ძალიან მოკლე დროში უკვე 102 ქვეყანაში შეაღწია და მის წინააღმდეგ ისეთი ზომების მიღება, როგორიც ფრენების აკრძალვა და ყველაფრის ჩაკეტვაა, აბსოლუტურად უსარგებლოა.

 -ცოტა ხნის წინ „ნიუ იორკ თაიმსში“ გამოქვეყნდა კვლევა,რომლის მიხედვითაც ომიკრონ შტამი ნაკლებად აზიანებს ფილტვებს. რას გვეტყვით ამის შესახებ?

 ივანე ჩხაიძე: ჯერჯერობით დაახლოებით სამი კვირაა ომიკრონს ვიცნობთ და მხოლოდ რამდენიმე კვლევა არსებობს მასზე, ეს არის პირველ რიგში სამხრეთ აფრიკული, ასევე აშშ-სა და დიდ ბრიტანეთში ჩატარებული კვლევები. საბედნიეროდ, ყველა ეს კვლევა ამბობს, რომ ომიკრონ შტამი ზოგადად ნაკლებ აგრესიული და უფრო ადვილად გადასატანია, ვიდრე დელტა, თუმცა მეცნიერების ნაწილი ამბობს, რომ მის შეფასებაში არ უნდა ვიჩქაროთ, რადგან 3 კვირა ძალიან ცოტა დროა ვირუსის პოტენციალის შესაფასებლად და იმ საფრთხეების განსასაზღვრად, რის წინაშეც მას ჩვენი დაყენება შეუძლია.როდესაც ჩატარებულ კვლევაზე ვსაუბრობთ ისიც უნდა გვახსოვდეს, რომ სამხრეთ აფრიკის მოსახლეობა ასაკობრივად განსხვავდება ევროპის და თუნდაც საქართველოს მოსახლეობისაგან. იქ ინფიცირებულთა უმეტესობა 30-39 წლის ასაკის იყო, ევროპის და საქართველოს მოსახლეობა კი ბევრად ხანდაზმულია. როცა დანიას ვახსენებთ, ისიც უნდა გვახსოვდეს, რომ იქ ორჯერადად მოსახლეობის 80% არის აცრილი, ჩვენთან კი 35%, ასე რომ არავინ იცის, რას იზამს ომიკრონი ისეთ ქვეყანაში, როგორიც საქართველოა…

-ექიმები ხშირად ამბობენ, რომ ბავშვების კორონავირუსისაგან დაცვის საუკეთესო საშუალება მათ გარშემო მყოფი ზრდასრულების ვაქცინაციაა, თუმცა საინტერესოა არიან თუ არა დაცულები ომიკრონისაგან ის ბავშვები, რომლებმაც სხვა, თუნდაც დელტა შტამი გადაიტანეს?

 ივანე ჩხაიძე:
სამწუხაროდ არც ბავშვები და არც მოზრდილები, ვინც წარსულში კორონავირუსის სხვა შტამით იყო ინფიცირებული, არ არიან დაცული იმისაგან, რომ ომიკრონით დაინფიცირდნენ. ამ შემთხვევაში ბუნებრივი იმუნიტეტი ბევრად ვერ გვეხმარება, რაც შეეხება ვაქცინაციას, არსებული კვლევები უჩვენებს, რომ „ფაიზერის“ ვაქცინით ორჯერადად აცრა ომიკრონით ინფიცირების რისკს 33%-ით ამცირებს. მაშინ, როდესაც ალფა შტამის შემთხვევაში ეს რიცხვი 95% გახლდათ. მასთან შედარებით ცოტათი ნაკლებეფექტურია „ასტრაზენეკა“ და კიდევ უფრო ნაკლებ ეფექტურია „სინოვაკი“. თუმცა ეს რაც შეეხება ინფიცირებას. მძიმე შემთხვევებისა და სიკვდილობისაგან დაცვის მაჩვენებლები კი მაღალია. მაგალითად „ფაიზერის“ შემთხვევაში ეს მაჩვენებელი 70-75% გახლავთ. დადასტურებულია, რომ ძალიან ეფექტურია ბუსტერ დოზაც. „ფაიზერის“ ბუსტერი 25-ჯერ ზრდის შანსს, რომ ვირუსს ადვილად გადავიტანთ, „მოდერნას“ შემთხვევაში ეს მაჩვენებელი 40 გახლავთ. სწორედ ამიტომ, ვაქცინაცია მაინც ერთადერთი სწორი გამოსავალია, ორჯერ აცრილმა ადამიანებმა რაც შეიძლება სწრაფად უნდა გაიკეთონ ბუსტერ დოზა.

-ბატონო ივანე, მინდა გკითხოთ ერთ წლამდე ასაკის ბავშვებზე, რომლებიც როგორც ჩემთვის ცნობილია,მაღალი რისკის ჯგუფს განეკუთვნებიან. ხანდახან ამ ასაკის ან სხვა ასაკის ბავშვებსაც ვირუსი ძალიან იოლად გადააქვთ,მ ხანდახან კი ჰოსპიტალიზაცია და რეანიმაციაში გადაყვანაც კი ხდება საჭირო. რატომ ხდება ასე, თუ საუბარია იმ ბავშვებზე, ვინც სრულიად ჯანმრთელია და ზოგადად, როდის არის საჭირო ბავშვის ჰოსპიტალიზაცია?

 ივანე ჩხაიძე:
სამწუხაროდ ამ კითხვაზე ზუსტი პასუხი ჯერ არ არსებობს. შესაძლოა იყოს ორი, ერთი და იგივე ასაკის ადამიანი, ვისი ჯანმრთელობის მდგომარეობაც ნორმალურია, ერთმა ძალიან იოლად, გაციებასავით გადაიტანოს ვირუსი, მეორეს კი რეანიმაცია დასჭირდეს. ზოგადად კორონავირუსი მხოლოდ ორი წელია არსებობს და ამიტომ ბევრი რამე მის შესახებ ჯერ კიდევ უნდა გავიგოთ. ფაქტია,რომ ორგანიზმში არასწორი იმუნური რეაქცია, ციტოკინური შტორმი ვითარდება, რაც მდგომარეობის დამძიმებას იწვევს, თუმცა რა კონკრეტული ტრიგერი აქვს მას და რატომ ხდება ასეთი იმუნური პასუხის წარმოქმნა, ეს უცნობია. რაც შეეხებათ კონკრეტულად ბავშვებს, მართალი ხართ, ერთ წლამდე ასაკის ბავშვები რისკ-ჯგუფს განეკუთვნებიან და ამიტომ ნებისმიერი ამ ასაკის პაციენტი, რომელსაც კოვიდი დაუდასტურდება, ჰოსპიტალიზებული უნდა იქნას. კიდევ ერთი ჯგუფი როგორც ბავშვების, ასევე მოზრდილების შემთხვევაში, ვისაც ჰოსპიტალიზაცია სჭირდება, არიან ქრონიკული დაავადების მქონე პაციენტები. დაწყებული შაქრიანი დიაბეტით და სიმსუქნით, დამთავრებული თანდაყოლილი დაავადებებით, თუ ბავშვს აქვს რაიმე დაავადება, მისი ჰოსპიტალიზაცია საჭიროა, რადგან ასეთ ბავშვებში გართულებების რისკი მაღალია. რაც შეეხებათ სხვა ბავშვებს, თუ ვხედავთ, რომ ბავშვს აქვს სასუნთქი გზების პრობლემები, ვირუსის ფონზე გახშირებული სუნთქვა, წუთში 50 და მეტი, თუ სახეზეა ნესტოების დაბერვა და ჰაერის უკმარისობა,როდესაც გულ-მკერდის და მუცლის კუნთებიც მონაწილეობენ სუნთქვის პროცესში, როდესაც ამ ყველაფერს ახლავს მაღალი ტემპერატურა სამი დღე ან მეტი, როცა ბავშვი მოთენთილია, მივარდნილია, უმადოდ არის, როცა აღენიშნება ნაწლავების გახშირებული მოქმედება და ამის ფონზე დეჰიდრატაცია, ასეთი ბავშვის ჰოსპიტალიზაცია უნდა მოხდეს, რადგან აქ საჭიროა ინტრავენური ჩარევა. ზოგადად ნებისმიერ შემთხვევაში, მიმდინარეობა მსუბუქია , საშუალო თუ მძიმე, ბავშვი უნდა მართოს ექიმმა, რომელიც სულ უნდა იყოს საქმის კურსში.

 -კიდევ ერთი ძალიან აქტუალური შეკითხვა,რომელიც ხშირად ისმის, ეხება მაღალი ტემპერატურის მართვას ბავშვებში. მშობლები ჩივიან, რომ კოვიდით ბავშვის ინფიცირების დროს ხშირად ისინი ვერ ახერხებენ მაღალი ტემპერატურის მართვას და ის არ ემორჩილება სიცხის დამწევ საშუალებებს. რას გვირჩევთ, როგორ უნდა მოვიქცეთ ამ დროს?

 ივანე ჩხაიძე:

პირველ რიგში მინდა აღვნიშნო, რომ ყველა სახის ტემპერატურა არ არის ცუდი. სამწუხაროდ ხანდახან მშობლები შვილებს 37.5 გრადუსზეც კი „პარაცეტამოლს“ აძლევენ და ამით მათ ორგანიზმს ვირუსთან ბრძოლაში ხელს უშლიან. „ჯანმოს“ რეკომენდაციით, ადამიანს და მათ შორის ბავშვს სიცხის დამწევი საშუალება მხოლოდ მაშინ უნდა მივცეთ, როდესაც ტემპერატურა 38.5 გრადუსი და მეტია. „ამერიკის პედიატრთა ასოციაციის“ რეკომენდაციით, ეს ზღვარი 38.3 გრადუსია, თუმცა ისინი ამბობენ იმასაც, რომ ამ დროს ბავშვს უნდა დავაკვირდეთ და თუ ის ხალისიანი და კონტაქტურია, არც ამ დროს არ უნდა მივცეთ წამალი. მაღალი ტემპერატურა ვირუსებსა და ბაქტერიებს არ მოსწონთ, ეს ორგანიზმის დამცველობითი რეაქციაა მათ წინააღმდეგ და ხანდახან ორგანიზმს უბრალოდ უნდა ვაცალოთ, რომ იმოქმედოს, მთავარია ტემპერატურა საშიშ ზღვარს არ ასცდეს. კიდევ ერთი რამ რაც მინდა აღვნიშნო არის ის, რომ მშობლებს, როგორც წესი არასწორი მოლოდინები აქვთ სიცხის დამწევი საშუალების მიმართ. ისინი ელიან, რომ ტემპერატურა ნორმალურ ნიშნულს დაუბრუნდება და ღელავენ, რომ სიცხემ ორი ხაზით დაიწია. არადა სინამდვილეში, ამ დროს მიზანი არის ის, რომ ტემპერატურის ზრდა შეჩერდეს და დამწევის ფონზეც ის მაღლა არ წავიდეს. თუკი ტემპერატურა რამდენიმე ხაზით დაიწევს, მთლად უკეთესი, ესე იგი საშიშ ზღვარს ჩამოსცდა. არ უნდა ელოდეთ, რომ წამლის დალებისთანავე ბავშვის სხეულის ტემპერატურა 36.6 გრადუსზე ჩამოვა, მით უმეტეს, რომ სიცხის დამწევი საშუალებები, თუ ისინი სიროფის ან ტაბლეტის სახით არის მიცემული, დაახლოებით 30-40 წუთში მოქმედებს. ბავშვებში მხოლოდ ორი სიცხის დამწევი, „პარაცეტამოლი“ და „იბუპროფენი“ გამოიყენება, არ ვიყენებთ „ანალგინს“ და „ასპირინს“, რომლებსაც საკმაოდ სერიოზული გვერდითი მოვლენები ახასიათებთ. დოზებს შორის მინიმუმ 4 საათიანი ინტერვალი უნდა დავიცვათ და თუ ამ დროის განმავლობაში ტემპერატურა ზემოთ მიდის ან არ იკლებს, უნდა მივმართოთ სხეულის გაგრილების ისეთ საშუალებას, როგორიც მაგალითად ოთახის ტემპერატურის წყლით ბავშვის სხეულის დაზელაა. მინდა ხაზი გავუსვა, რომ ისეთი რადიკალური მეთოდები, როგორიც ყინულიანი აბაზანაა, არ არის მისაღები, რადგან ამან შესაძლოა ტემპერატურის მკვეთრი ვარდნა და სერიოზული გართულებები გამოიწვიოს. ოთახის ტემპერატურა 22-24 გრადუსია, ბავშვის ორგანიზმის კი 38-39 გრადუსი, სხვაობა საკმაოდ დიდია, ამიტომ ოთახის ტემპერატურის წყალიც მშვენივრად შეასრულებს თავის ფუნქციას.

 -ვისაუბროთ ბავშვებზე, რომლებსაც ხშირად აწუხებთ ბრონქოსპაზმები ან მიდრეკილნი არიან ლარინგოტრაქეიტებისაკენ. არიან თუ არა ასეთი ბავშვები მომატებული რისკის ჯგუფში

 ივანე ჩხაიძე: 6 წლამდე ასაკის ბავშვი მხოლოდ იმ შემთხვევაშია მომატებული რიკის ქვეშ, თუ მას აქვს მორეციდივე ობსტრუქცია, ანუ ყოველწლიურად 4-5 ეპიზოდი, როდესაც ვირუსით ინფიცირების ნიშნების და სიცხის გარეშე სახეზეა სუნთქვის გაძნელება, მსტვენი სუნთქვა და შეტევითი ხასიათის ხველა, მით უმეტეს მაშინ, თუ რომელიმე მშობელი ალერგიულია. აქ შესაძლოა ამ სიმპტომებს მიღმა ბრონქული ასთმა იმალებოდეს.არცერთი მწვავე დაავადების არსებობა კორონავირუსის გართულების გარანტი არ არის, თუმცა მდგომარეობა შესაძლოა გართულდეს ე.წ. „თვინდემიის“ დროს, ეს არის მდგომარეობა, როდესაც ბავშვს ერთდროულად ორი ვირუსი აქვს, მაგალითად ეს შეიძლება იყოს ერთდროულად გრიპი და კორონავირუსი, ან ბრონქიოლიტი და კორონავირუსი და ა.შ. ასეთ შემთხვევაში მდგომარეობის დამძიმების და ჰოსპიტალიზაციის საჭიროების რისკი ბევრად მაღალია, ვიდრე მაშინ, როცა ბავშვს მხოლოდ ერთი ვირუსი აქვს.

-მიუხედავად იმისა, რომ წინასწარ ვიცი ამ კითხვაზე თქვენი პასუხი, მაინც მინდა გკითხოთ ანტიბიოტიკებზე და ანტიბიოტიკებით თვითნებურ მკურნალობაზე. ძალიან ხშირად მშობლები შვილებს თვითნებურად აძლევენ ანტიბიოტიკებს მაშინ, როდესაც ამისი ჩვენება არ არსებობს და საქმე მხოლოდ ვირუსულ ინფექციას ეხება. ისინი ამბობენ, რომ ეს მსუბუქი ანტიბიოტიკია და ზოგჯერ ისეც ხდება, რომ სიმპტომები რამდენიმე დღეში მართლაც ლაგდება. რამდენად მიზანშეწონილია ანტიბიოტიკოთერაპია ვირუსული ინფექციების დროს?

 ივანე ჩხაიძე: მსუბუქი ანტიბიოტიკები მართლაც არსებობს, მათ ჩვენ ვიწრო სპექტრის ანტიბიოტიკებს ვუწოდებთ, რომლებიც მხოლოდ კონკრეტულ ბაქტერიაზე მოქმედებენ და არა ყველაზე. არსებობს ფართო სპექტრის, ძლიერი ანტიბიოტიკებიც, რომელიც გამოიყენება როგორც გრამდადებითი, ასევე გრამუარყოფითი ბაქტერიების წინააღმდეგ. თუმცა რასაკვირველია, ანტიბიოტიკების თვითნებურად გამოყენება, მით უმეტეს ვირუსული ინფექციების დროს, არ შეიძლება. მეტიც, ამან შესაძლოა მომავალში სერიოზული გართულებები გამოიწვიოს, მათ შორის ყველაზე გავრცელებული პრობლემაა ანტიბიოტიკორეზისტენტობა, ანუ ანტიბიოტიკების ხშირი და არასაჭირო მოხმარების ფონზე ორგანიზმის მათთან შეჩვევა. შედეგად, როდესაც ადამიანი ინფიცირდება ბაქტერიით, მას ანტიბიოტიკთა გარკვეული ჯგუფი უკვე ვეღარ შველის და საჭირო ხდება სხვა ჯგუფის ჩართვა, ანტიბიოტიკთა რიცხვი კი ამოუწურავი არ არის. სამწუხაროდ, მშობლებთან ერთად დამნაშავე ხშირად არის ექიმიც, რომელიც არასაჭირო მედიკამენტს ნიშნავს იქ, სადაც ეს არათუ სასარგებლო არ არის, არამედ საზიანოც შეიძლება იყოს. გარდა რეზისტენტობისა, ყველაზე მსუბუქ ანტიბიოტიკსაც კი უამრავი გვერდითი ეფექტი და გართულება შეიძლება მოჰყვეს, მათ შორის ანაფილაქსიური შოკიც, რომლის შიშითაც მოსახლეობის ნაწილი აცრაზე უარს ამბობს და ამ დროს თვითნებურად იღებენ ანტიბიოტიკებს და თავიანთ შვილებსაც ასმევენ.

-ბატონო ივანე, მინდა გკითხოთ ჰორმონოთერაპიის შესახებ. ბოლო დროს მასზე ხშირად საუბრობენ და ვიცით, რომ ჰორმონოთერაპია ძირითადად კოვიდის მძიმე ფორმის დროს გამოიყენება. ვისთან გამოიყენება ჰორმონი და გამოიყენება თუ არა ის მხოლოდ ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში?

ივანე ჩხაიძე: ამ კითხვაზე მარტივი პასუხი შემიძლია გაგცეთ. ეს ჰორმონი „დექსამეტაზონია“ და ის მხოლოდ იმ პაციენტებთან გამოიყენება, რომლებსაც სუნთქვის უკმარისობა აწუხებთ. სხვა არანაირი ჩვენება მას არ გააჩნია, სახლში, ბინაზე მყოფ მსუბუქ პაციენტებში „დექსამეტაზონის“ გამოყენება შეცდომაა, იგი არ იცავს გართულებისგან, იგი არც ტემპერატურაზე და არც ხველაზე არ მოქმედებს. მას იყენებენ მხოლოდ ჟანგბადდამოკიდებულ პაციენტებთან, მხოლოდ სტაციონარში.

-ბოლო კითხვა მინდა დაგისვათ იმ პაციენტებთან დაკავშირებით, ვინც უკვე გადაიტანა კოვიდი. შეგვიძლია ჩავთვალოთ თუ არა, რომ ეს ადამიანები გარკვეულწილად მიდრეკილნი არიან სხვა ვირუსებით უფრო ადვილად ინფიცირებისაკენ და რა არის ყველაზე გავრცელებული გართულება კოვიდის გადატანის შემდეგ?

ივანე ჩხაიძე: ყველაზე გავრცელებული და ამოუხსნელი გართულება კოვიდის შემდეგ არის მდგომარეობა, სახელად გახანგრძლივებული კოვიდი.მიუხედავად იმისა, რომ ადამიანმა შესაძლოა მსუბუქად ან უსიმპტომოდაც კი გადაიტანოს ვირუსი, მას შესაძლოა დარჩეს მთელი რიგი სიმპტომები,რომელიც საკმაო ხანს შეაწუხებს და მიუხედავად იმისა, რომ ეს არ არის დაკავშირებული ჰოსპიტალიზაციასა თუ სიკვდილობასთან, საგრძნობლად ამცირებს ცხოვრების ხარისხს. ამ სიმპტომების ჩამონათვალი ასამდეა, კოვიდის გადატანის შემდეგ ადამიანი შესაძლოა შეაწუხოს ხველამ, თავის, კუნთების, სახსრების ტკივილმა, ლიმფური ჯირკვლების გადიდებამ და ა.შ. თუ რამდენ ხანში დასრულდება ეს ყველაფერი, ინდივიდუალურია, ის კი, თუ რა იწვევს ამ მდგომარეობას, უცნობი.