ევროკავშირში ბავშვების ონლაინ უსაფრთხოების გასაძლიერებლად ახალი, მკაცრი წესების შემოღებას გეგმავენ. ევროკომისიამ „KIDS Act“-ის სახელით ახალი საკანონმდებლო ინიციატივა წარადგინა, რომელიც სოციალური ქსელების გარდა ონლაინ თამაშებს, ვიდეოპლატფორმებსა და ხელოვნური ინტელექტის ჩატბოტებსაც შეეხება.
ინიციატივის მიხედვით, 13 წლამდე ბავშვებს სოციალურ ქსელებზე წვდომა უნდა შეეზღუდოთ, ხოლო 13-დან 15 წლამდე მოზარდებს საკუთარი ანგარიშის შექმნა მხოლოდ მშობლის თანხმობით შეეძლებათ. დამოუკიდებელი ანგარიშის შექმნის მინიმალურ ასაკად ევროკომისია 15 წელს განიხილავს.
ახალი წესები მხოლოდ ანგარიშების ასაკობრივ შეზღუდვას არ ითვალისწინებს. პლატფორმებს დაეკისრებათ ვალდებულება, ბავშვებისთვის უსაფრთხო პარამეტრები ნაგულისხმევად ჩართონ და შეამცირონ ისეთი ფუნქციების გამოყენება, რომლებიც არასრულწლოვანებში დამოკიდებულების ჩამოყალიბებას უწყობს ხელს. საუბარია უსასრულო სქროლვაზე, პერსონალიზებულ რეკლამებსა და სხვა მექანიზმებზე, რომლებიც მომხმარებლის ეკრანთან ხანგრძლივად გაჩერებას ახალისებს.
ევროკომისიის განსაკუთრებული ყურადღების ქვეშ მოექცა ე.წ. AI-„მეგობრებიც“ – ჩატბოტები, რომლებიც მომხმარებელთან ადამიანურ ურთიერთობას ჰბაძავენ და ემოციური მხარდაჭერის ან მეგობრობის იმიტაციას ქმნიან. ახალი წესების მიხედვით, ასეთი სისტემების დიზაინი არ უნდა იყოს მიმართული ბავშვებში ემოციური დამოკიდებულების ჩამოყალიბებისკენ.
AI-ჩატბოტებს ასევე აეკრძალებათ ბავშვის წინა საუბრებიდან მიღებული ინფორმაციის ავტომატურად გამოყენება შემდგომ ურთიერთობებში, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ეს ბავშვის უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად არის აუცილებელი. თუ AI-„მეგობარი“ სოციალური ქსელის, ვიდეოპლატფორმის ან ონლაინ თამაშის ნაწილია, ის ავტომატურად არ უნდა ჩაირთოს და პლატფორმამ ბავშვი მისი გამოყენებისკენ არ უნდა წაახალისოს.
ევროკავშირის ახალი მიდგომა ონლაინ თამაშებსაც მოიცავს. პლატფორმებს მოუწევთ ისეთი ფუნქციების შეზღუდვა, რომლებიც ბავშვებს ზედმეტი ხარჯვისკენ, დამოკიდებულებისკენ ან სხვა რისკებისკენ უბიძგებს. ასევე გაძლიერდება მშობლებისთვის განკუთვნილი კონტროლის ინსტრუმენტები, რომლებიც ბავშვის ასაკსა და განვითარების ეტაპზე უნდა იყოს მორგებული.
ოფიციალური დოკუმენტის მიხედვით, არასრულწლოვნები ონლაინ სივრცეში შეიძლება შეხვდნენ კიბერბულინგს, უცხო ადამიანებისგან მომდინარე საფრთხეებს, მანიპულაციურ კომერციულ პრაქტიკებსა და ისეთ ციფრულ მექანიზმებს, რომლებიც დამოკიდებულების ჩამოყალიბებას უწყობს ხელს.
ახალი რეგულაციის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ნაწილი ასაკის დადასტურებაა. ევროკავშირი ასაკის შემოწმების ერთიანი და კონფიდენციალურობის დამცავი სისტემის შექმნას გეგმავს, რათა პლატფორმებმა მომხმარებლის ასაკი უფრო საიმედოდ განსაზღვრონ და არასრულწლოვანებისთვის დაწესებული შეზღუდვები რეალურად აღასრულონ.
ამ ეტაპზე ეს ჯერ კანონმდებლობა არ არის. ევროკომისიის მიერ წარდგენილი წინადადება ახლა ევროკავშირის წევრმა სახელმწიფოებმა და ევროპარლამენტმა უნდა განიხილონ და საბოლოო ტექსტი შესაძლოა პროცესის განმავლობაში შეიცვალოს. ევროკომისია მოქალაქეებსა და დაინტერესებულ მხარეებს წინადადებაზე მოსაზრებების წარდგენას 2026 წლის 26 ნოემბრამდე სთავაზობს.
თუ ახალი წესები დამტკიცდა, ევროკავშირის მასშტაბით ბავშვებისთვის სოციალური ქსელების, ონლაინ თამაშებისა და ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებისადმი ერთ-ერთი ყველაზე მკაცრი მიდგომა ამოქმედდება. მთავარი ცვლილება ის იქნება, რომ პლატფორმებს ბავშვების უსაფრთხოების უზრუნველყოფა მხოლოდ მშობლებისთვის მინდობილ საკითხად აღარ დარჩებათ – უსაფრთხო გარემოს შექმნა თავად ტექნოლოგიური კომპანიების ვალდებულება გახდება.
