ევროპაში შოკოლადი ერთ-ერთ ყველაზე სწრაფად გაძვირებულ პროდუქტად იქცა, 2025 წელს მისი ფასი საშუალოდ დაახლოებით 18%-ით გაიზარდა, რაც საკვებ პროდუქტებს შორის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელია.
მთავარი მიზეზი კაკაოს კრიზისია, რომელიც ბოლო წლებში გლობალურ ბაზარზე ჩამოყალიბდა. მსოფლიოს კაკაოს ძირითადი ნაწილი დასავლეთ აფრიკაში – განსაკუთრებით განასა და კოტ-დ’ივუარში იწარმოება და სწორედ ამ ლოკაციებზე დაიწყო პრობლემები. გვალვა, კლიმატის ცვლილება და მცენარეთა დაავადებები მნიშვნელოვნად ამცირებს მოსავალს, რაც ავტომატურად ზრდის ფასებს.
კაკაოს ფასები ბოლო წლებში ისტორიულ მაქსიმუმამდეც კი გაიზარდა – ზოგ პერიოდში ტონაზე $10,000-ზე მეტი ღირდა, რაც შოკოლადის მწარმოებლებისთვის სერიოზულ ფინანსურ წნეხად იქცა . შედეგად, კომპანიებმა დაიწყეს:
- ფასების ზრდა
- პროდუქტის შემცირება
- კაკაოს შემცვლელი ინგრედიენტების გამოყენება
დამატებით ზეწოლას ქმნის სხვა ფაქტორებიც – ენერგიის, შაქრის, ტრანსპორტისა და შრომის გაძვირება, რაც საბოლოო პროდუქტზეც აისახება .
მიუხედავად იმისა, რომ 2026 წელს კაკაოს ფასები ნაწილობრივ შემცირდა, მომხმარებლებისთვის შოკოლადი იაფი ჯერ ვერ გახდა. მიზეზი მარტივია – მწარმოებლები ხშირად იყენებენ ძველ, ძვირ კონტრაქტებს და ცდილობენ დაკარგული მარჟების აღდგენას .
რას უნდა ველოდოთ მომავალში?
ანალიტიკოსები ვარაუდობენ, რომ შოკოლადი მოკლევადიან პერიოდში კვლავ ძვირ პროდუქტად დარჩება. კლიმატური რისკები არ ქრება, ხოლო გლობალური მოთხოვნა გრძელვადიანად მაინც იზრდება. უფრო მეტიც, ზოგი პროგნოზით, კაკაოს წარმოება შესაძლოა კიდევ უფრო შემცირდეს, რაც ფასებზე დამატებით ზეწოლას შექმნის.
შედეგად, ბაზარზე უკვე ჩანს ახალი ტენდენცია – კომპანიები ექსპერიმენტებს ატარებენ ალტერნატიულ ინგრედიენტებზე და „შოკოლადის შემცვლელებზე“, რათა ხარჯები შეამცირონ და მომხმარებლებისთვის ხელმისაწვდომობა შეინარჩუნონ.
შოკოლადი თანდათან იქცევა არა ყოველდღიურ, არამედ უფრო „პრემიუმ“ პროდუქტად. თუ კლიმატური და მიწოდების პრობლემები გაგრძელდება, უახლოეს წლებში ტკბილეულის ბაზარი შესაძლოა კიდევ უფრო გაძვირდეს და შოკოლადმა ნელ-ნელა ფუფუნების კატეგორიაში გადაინაცვლოს.
