მმართველი გუნდი ყველას დაწუნებულ კონსტიტუციას დაამტკიცებს

პოპულარული

მმართველი გუნდი ყველას დაწუნებულ კონსტიტუციას დაამტკიცებს

მმართველი გუნდი საკონსტიტუციო ცვლილებებთან დაკავშირებით, 6 სექტემბრის სტრასბურგის მოლაპარაკებაზე უარს ამბობს და არსებულ პროექტს რედაქციული შესწორებებით საშემოდგომო სესიაზე დაამტკიცებს. ამის შემდეგ კი კიდევ უფრო აქტუალური ხდება კითხვა – საკონსტიტუციო პროექტი არსებული ხარვეზების გამოსწორებისთვის, თუ ძალაუფლების კონსოლიდაციისა და შენარჩუნებისთვის.

მმართველი გუნდი აცხადებს, რომ საქართველოს, დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ პირველად, ექნება კონსტიტუცია, რომელიც გამორიცხავს ქვეყანაში ყოველგვარი ავტოკრატიის ჩამოყალიბებას, თუმცა სხვაგვარად ფიქრობენ ოპოზიციაში, ხარვეზებსა და საფრთხეებს ხედავენ საექსპერტო წრეებში.

 

საექსპერტო წრეების მოსაზრებები

პოლიტოლოგი ვახტანგ ძაბირაძე მიიჩნევს, რომ არსებული გამოცდილების გათვალისწინებით, შესაძლოა, პარლამენტმა მესამე მოსმენით, რომელიც ორი მოსმენით მიღებული პროექტისგან მნიშვნელოვნად განსხვავებული კონსტიტუცია მიიღოს.

კონსტიტუციის საბოლოო რედაქციას, ალბათ, მაშინ ვნახავთ, როცა მესამე მოსმენით მიიღებს პარლამენტი. ერთი იყო კომისიაზე რაც იყო, მეორე ვერსია იყო, რაც საყოველთაოდ განიხილეს, მესამე ვარიანტია პროექტი, რომელიც ორი მოსმენით მიიღეს და მესამე მოსმენით რას მიიღებენ, კაცმა არ იცის,“ – აცხადებს ძაბირაძე.

ძაბირაძე „ფორტუნასთან“ აცხადებს, რომ ხელისუფლებას არათანაბარი პოლიტიკური გარემოს შექმნა სურს და ამის გამო პროცესების ქუჩაში გადატანის საფრთხესაც ხედავს.

„კონსტიტუცია არც საფრთხეების შემცველია და არც ამცილებელი, კონსტიტუცია მაშინ  მუშაობს ქვეყანაში, როცა ქვეყნის ინტერესებსაა მორგებული და არა ხელისუფლების. სამწუხაროდ, ჩვენს რეალობაში, არა მარტო დღეს, გუშინაც, გუშინწინაც, 1995 წელსაც, როცა კონსტიტუცია იქნა მიღებული, მნიშვნელოვანი მუხლები, რაც ძალაუფლების გადანაწილებას, არჩევითობას ეხებოდა, ხელისუფლების ინტერესებს იყო მორგებული, ამას ყველა ხელისუფლება ცდილობდა და ესაა პრობლემა. მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს გამოცდილება, რომლის მიხედვით, კონსტიტუცია არაა საკმარისი ძალაუფლების შესანარჩუნებლად.  ყველა ხელისუფლება იგივეს ცდილობს და გამონაკლისი არც „ქართული ოცნება“ აღმოჩნდა.  საფრთხის შემცველია განცხადება, სადაც აღნიშნული იყო რომ არ აქვთ სურვილი, ესაუბრონ ოპოზიციას, რადგან იკვეთება, რომ მათ არ სურთ თანაბარი პოლიტიკური გარემოს შექმნა, ეს ნიშნავს, რომ ძალაუფლების შენარჩუნება სურთ, რის ფასადაც უნდა დაუჯდეთ ეს. ძალაუფლების შენარჩუნება კი უნდათ, კონსტიტუციით გაამართლონ, მაგრამ, როცა პროცესები ქუჩაში გადადის, კონსტიტუცია, როგორც წესი, იქ არ მუშაობს, საფრთხისშემცველი ისაა, რომ ოპოზიციას და ოპოზიციურ აზრს ისევ ქუჩაში მიერეკება ხელისუფლება,“ – აცხადებს ძაბირაძე.

კონსენსუსის მიუღწევლობა მოულოდნელი არ ყოფილა ექსპერტ კოტე ჩოკორაისთვის.  ის „ვენეციის კომისიის“ პრეზიდენტის განცხადებასაც ეხმიანება და აღნიშნავს, რომ თომას მარკეტმა კონსენსუსის მიღწევაში ხელისუფლებას საკუთარ როლზე კიდევ ერთხელ მიანიშნა.

„მოსალოდნელი იყო ეს შედეგი თავიდანვე, როცა კონსენსუსზე დაიწყო საუბარი. ცხადი იყო მაშინაც, როცა ხელისუფლებამ ორი მოსმენით მიიღო პროექტი და ამის შემდგომ, ალბათ, საერთაშორისო საზოგადოებისთვის და „ვენეციის კომისიისთვის“ თვალის ასახვევად დაიწყო საუბარი ე.წ. კონსენსუსზე. ოპოზიციის მხრიდან იყო შეთავაზებული წერილობით საკუთარი პოზიციები და ამის მერე იყო, ჩემი აზრით, ალბათ, გაუმართლებელი პასუხი ხელისუფლებისა, რომ ისინი ყველაფერში ადანაშაულებენ ოპოზიციას, რომ ვერ შედგა კონსენსუსი, რომელსაც ადასტურებს „ვენეციის კომისიის“ განცხადება, რომელიც ვნახე, რომ არასდროს ერთი მხარე არ არის დამნაშავე (რედ: ვენეციის კომისიის მდივნის განცხადებით, საკონსტიტუციო ცვლილებებთან დაკავშირებით არ ჰგონია, რომ მხოლოდ ერთი მხარე უნდა გამოვიყვანოთ დამნაშავედ). ცოტა დიპლომატიური განცხადებაა და, ალბათ, მასში ყველა იგულისხმებოდა. თუმცა, მთავარი აქცენტი, ალბათ, ხელისუფლებაზე მოდიოდა იმიტომ, რომ მას აქვს პროცესის წაყვანის შესაძლებლობა და მასზეა დამოკიდებული, საბოლოო ჯამში კონსენსუსი შედგება თუ არა. რეალობამ აჩვენა, რომ სინამდვილეში არანაირი კონსენსუსის მიღწევის სურვილი არ ჰქონია,“ – აღნიშნავს კოტე ჩოკორაია.

ხარვეზები და შესაძლო საფრთხეები კონსტიტუციაში

ექსპერტი კოტე ჩოკორაია აცხადებს, რომ საკონსტიტუციო ცვლილებებში რამდენიმე მნიშვნელოვანი ხარვეზია, რომელიც, პირველ რიგში, დაუბალანსებელ სისტემას ეხება.

„კერძოდ იქ, სადაც არ არსებობს ორპალატიანი პარლამენტი და რთული ტერიტორიული მოწყობის მოდელი, არ შეიძლება, პრეზიდენტი აირჩეს არაპირდაპირი წესით. მეორე და მთავარი, – ეს არის არსებული საარჩევნო სისტემა, რომელიც აბსოლუტურად მიუღებელია. აქ რიგი საკითხებია, ეს იქნება მანდატების განაწილების პრინციპი, მთავრობის პასუხისმგებლობასთან დაკავშირებული დეტალები. ამაზე მუდმივად იარსებებს განსხვავებული აზრები. ვიღაც თვლის, რომ საპარლამენტო მმართველობაა უკეთესი, ვიღაც შერეულ მმართველობას ემხრობა, მთავარი პრობლემა სწორედ ესაა, რომ იქ, სადაც არსებობს განსხვავებული აზრი, არ შეიძლება, მხოლოდ ერთი პარტიის ნება-სურვილით ხდებოდეს გადაწყვეტილებების მიღება,“ – აცხადებს ჩოკორაია.

ამასთან, ექსპერტი მიუთითებს, რომ კონსტიტუციის მხოლოდ ერთი პოლიტიკური ძალის მიერ მიღება სწორედ კონსტიტუციურ პრინციპებს ეწინააღმდეგება.

„როცა ერთი პარტია იღებს გადაწყვეტილებას, ეს არ არის კონსტიტუციური. უმრავლესობა მიიღებს და ძალაში შევა, გასაგებია, მაგრამ ეს, მთელი საკონსტიტუციო პროცესი, კონსენსუსის არარსებობა ფუნდამენტურ წინააღმდეგობაშია კონსტიტუციურ პრინციპებთან,  ეს მთავარი პრობლემაა ამ პროექტის.

„ეს, რა თქმა უნდა, იმოქმედებს ქვეყნის საერთაშორისო იმიჯზეც და ეს გამოჩნდა ვენეციის კომისიის განცხადებაშიც. ჩვენი იმიჯისთვის ეს დამაზარალებელია. ეს ემართებათ ხოლმე ხელისუფლებებს საქართველოში. ამ პროცესს შევადარებდი სტრასბურგში, ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასმართლოში მოსამართლეთა შერჩევის კონკურსს, სადაც ძალიან მძიმე მარცხი განიცადეს და სამწუხარო და სასაცილო შედეგი მივიღეთ,“ – აცხადებს ჩოკორაია.

ექსპერტი არცთუ ისე ძლიერი ოპოზიციის გათვალისწინებით, ქვეყნის შიგნით რაიმე რყევებს არ ელოდება.

„რაც შეეხება ქვეყნის შიგნით რყევებს, რეალობა ასეთია, რომ ამის შანსი ნაკლებია, ოპოზიციური სპექტრი ძალიან ძლიერი არ არის, საზოგადოების მაღალი მხარდაჭერა არ აქვს, ამიტომაც იდგმება ეს ნაბიჯები ხელისუფლების მხრიდან, რომ იყოს ამის რისკები, რომ მაგალითად, არჩევნების შედეგებზე გარკვეული ზეგავლენა მოახდინოს ამან, ალბათ, ასეთ თამამ გადაწყვეტილებას ხელისუფლება არ მიიღებდა. ასეთი გადაწყვეტილებები ყოველთვის მიიღება მაშინ, როცა ასეთი ტიპის კონცენტრირებული ძალაუფლება არსებობს.

„რაც შეეხება არჩევნებზე გავლენას, 2020 წლის არჩევნებზე იქონიებს შემდეგ ზეგავლენას, რომ პარლამენტში ძალაუფლება ექნება იმ პოლიტიკურ ჯგუფს, რომელსაც არ ექნება მოსახლეობის უმრავლესობის მხარდაჭერა, მოსახლეობის გარკვეული ნაწილით, უმცირესობის მხარდაჭერით ხელისუფლება შეძლებს ძალაუფლების შენარჩუნებას, რაც პირდაპირ წინააღმდეგობაში მოდის დემოკრატიულ პრინციპებთან, რასაც ხალხის მმართველობა ჰქვია. ეს მანიპულირებადი სისტემა 30-35%-ით მხარდაჭერილ პარტიას აძლევს შესაძლებლობას, უმრავლესობა ჰქონდეს,“ – აცხადებს ჩოკორაია.

პოლიტოლოგი ვახტანგ ძაბირაძე კი „ფორტუნასთან“ მიუთითებს, რომ კონსტიტუციის პროექტის არათუ რამდენიმე მუხლი, არამედ მთლიანად პროექტი გამოსაცვლელია.

„კონსტიტუციის (პროექტის) ძირითადი მუხლები არ არის შესაბამისობაში და არ ესადაგება პოლიტიკურ სტრატეგიებს. კონკრეტულად აქ იკვეთება სამი მნიშვნელოვანი რამ: პირველი, რასაც ოპოზიცია ფიქრობს, რომ არჩევნები ჩატარდეს პროპორციული წესით, შენარჩუნებული იყოს საარჩევნო ბლოკები, დაიწიოს ბარიერმა, პრეზიდენტის არჩევნები ჩატარდეს პირდაპირი წესით, ეს ის თემებია, რომელზეც არის აზრთა სხვადასხვაობა. მე თუ მკითხავთ, ეს არის მხოლოდ ერთი ნაწილი, კონსტიტუცია ისევ თავიდან იქნება მისაღები, თუ მოვა ხელისუფლება, რომელიც ქვეყნის აშენებაზე იფიქრებს და არა ძალაუფლების შენარჩუნებაზე.

„საარჩევნო კოდექსი არის ის, რაზეც დღეს არის კამათი, თუმცა, მე თუ მკითხავთ, მუხლები კი არა, მთლიანად არსი არის შესაცვლელი.  მთლიანად კონსტიტუციას ვგულისხმობ. კონსტიტუცია ერთიანი ორგანიზმია და თავიდან ბოლომდე უნდა იყოს გამართული. არის საკითხები, იგივე, როგორ უნდა მოხდეს ქვეყანაში ბიუროკრატიის ჩამოყალიბება, სასამართლო სისტემა, მთლიანად გადასახედია. ეს არაა კონსტიტუცია, რომლითაც ქვეყანა ეწყობა, რომელიც დემოკრატიული სახელმწიფოს ჩამოყალიბების საფუძველი იქნება. ეს ძალიან მოკლე ხანში ცხადი გახდება.

„კონსტიტუცია ჰქონდა საბჭოთა კავშირსაც.  რას დაარქმევ, იმას არა აქვს მნიშვნელობა, მასში რა არის, იმას აქვს მნიშვნელობა. ამიტომ, როცა „ვენეციის კომისია“ ლაპარაკობს, ის მართლა კონსტიტუციას გულისხმობს, რომელიც დემოკრატიული სახელმწიფოს ჩამოყალიბების საფუძველი იქნება,“ – აცხადებს ძაბირაძე.

 

რას ფიქრობენ ოპოზიციაში

საკონსტიტუციო პროცესის დაწყებიდან დღემდე ოპოზიცია ხელისუფლების ნებას კონსენსუსის მიღწევისთვის ნაკლებად ხედავს. ფორტუნასთან „რესპუბლიკური პარტიის“ წარმომადგენელი, დავით ზურაბიშვილი, აცხადებს, რომ საკონსტიტუციო პროცესი ხელისუფლებამ სწორედ ძალაუფლების შენარჩუნების მიზნით წამოიწყო.

„თავის დროზე, როცა ეს პროცესი დაიწყო, „რესპუბლიკურმა პარტიამ“ ვთქვით და მგონი, ყველასთვის ცხადი იყო, რომ ეს კეთდებოდა იმისთვის, რომ ხელისუფლებას კონსტიტუცია თავის თავზე მოერგო. არავის ჰქონია იმის ილუზია, ეს კეთდება იმიტომ, რომ მართლა სერიოზული ხარვეზებია და ეს არის გასასწორებელი, მიზანი იყო ერთი, დიადი, ნათელი, რომ  ხელისუფლებას შეექმნა ლეგიტიმური ბერკეტები კონსტიტუციის თავის თავზე მორგების სახით. ეს პირველი ხელისუფლება არ არის, ვინც ამას აკეთებს, ეს ჩვენი სახელოვანი ტრადიციაა – კონსტიტუციის საკუთარ თავზე მორგება.

„საერთაშორისო იმიჯზე ეს რომ ცუდად იმოქმედებს, რათ უნდა ბევრი ლაპარაკი. კარგად ჩანს, რომ აბსოლუტური იგნორირება მოხდა საერთაშორისო და ქართული საზოგადოების ქვეყნის შიგნით. ეს არის ძალიან ცუდი ტონი, რაც შეიძლება ძალიან მძიმედ მოუბრუნდეს ხელისუფლებას,“ – აცხადებს დავით ზურაბიშვილი.

მსგავსი მოსაზრება აქვთ „ნაციონალურ მოძრაობაშიც“.  როგორც თინათინ ბოკუჩავა „ფორტუნასთან“ აცხადებს, ხელისუფლება ოპოზიციასთან დიალოგს და საკონსტიტუციო პროექტში რეალურად რაიმეს შეცვლას არასდროს გეგმავდა.

„დიდი ხანია, ისინი სხვადასხვა რამეს ამბობენ. როგორც ჩანს, ვერ იყვნენ ბოლომდე შეჯერებული, თუ რა ფორმით გაემართლებინათ თავიანთი არასწორი საქციელი, მაგრამ ახლა ნათლად გამოჩნდა, რომ მათ საერთოდ იგნორირება გაუკეთეს საერთაშორისო აზრს, ქვეყნის საერთაშორისო იმიჯს.  ამავდროულად, ქვეყნის შიგნით პოლიტიკურ ძალებს და კონსენსუსის მნიშვნელობას. ეს კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ ამ ხელისუფლებისთვის ერთადერთი მნიშვნელოვანი აქტორი ბიძინა ივანიშვილია. “ვენეციის კომისია”, საერთაშორისო ორგანიზაციები მათთვის მეორე და მეათე ხარისხოვანია, ასევეა ნებისმიერი პოლიტიკური ოპონენტის აზრი და რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, საქართველოს მოსახლეობის აზრი.

“ისინი ცდილობენ, რომ ჩვენ გადმოგვაბრალონ ყველაფერი და ეს “ქართული ოცნებისთვის” ძალიან მიღებული პრაქტიკაა, რომ ლარის კურსით დაწყებულს და მგონი, უამინდობით დამთავრებულს,  ყველაფერს „ნაციონალური მოძრაობას“ აბრალებენ. ფაქტი სახეზეა, რომ ოპოზიციის უდიდესმა ნაწილმა ერთობლივი წერილით მივმართეთ რამდენჯერმე ხელისუფლებას და, როცა მათ დაინახეს, რომ ვერ შეგვითრიეს თავიანთ ტყუილებში და თამაშებში, უკვე ღიად მოუწიათ თავიანთი პოზიციის დაფიქსირება, რაც მდგომარეობს იმაში, რომ მათ თავიდანვე აპრიორი არ აინტერესებდათ დიალოგი, ეს იყო თამაში და ილუზია, რომელიც მანამ ითამაშეს, სანამ შეეძლოთ. ახლა ნათელი გახდა ის, რაც თავიდანვე იყო რეალობა –  ხელისუფლებას არ სურდა კონსენსუსი, დიალოგი,“ -აცხადებს თინა ბოკუჩავა.

თინა ბოკუჩავა მიუთითებს, რომ ხელისუფლებამ  „ვენეციის კომისიის“ რეკომენდაციები არ გაითვალისწინა და ამით ვა ბანკზე წავიდა.

„ეს უარყოფითად იმოქმედებს ქვეყნის საერთაშორისო იმიჯზე მაშინ, როცა ქვეყანას აქვს ევრო-ატლანტიკური მისწრაფებები, ჩვენ ყველა საერთაშორისო ორგანიზაციას ძალიან დიდი გულისყურით ვისმენდეთ, ამის ნაცვლად „ქართული ოცნება“ უკვე მეორედ ღიად ატყუებს „ვენეციის კომისიას“, საქართველოს მოსახლეობას, პოლიტიკურ სპექტრს და ყველას, ვინც საკონსტიტუციო პროცესში იყო ჩართული,“ – აცხადებს ბოკუჩავა.

პარლამენტის ფრაქცია ”ევროპული საქართველო – მოძრაობა თავისუფლებისთვის” წევრის, გიორგი ტუღუშის, თქმით, ხელისუფლებას ამ გადაწყვეტილებით ქვეყანა კიდევ უფრო მეტად შეჰყავს ჩიხში.

“ის პრინციპული საკითხები, რასაც ოპოზიცია ითხოვდა, რომ გახსნილიყო და შესაძლებელი ყოფილიყო პრინციპული საკითხების გადახედვა,  რა თქმა უნდა, ეს არ ისურვა უმრავლესობამ. როგორც ჩანს, მათი მიზანი არის ის პროექტი, რომელიც ორი მოსმენით არის მიღებული  და, რომელსაც არავინ არ ეთანხმება, უმრავლესობის გარდა, გაიტანონ და კიდევ უფრო მეტ ჩიხში შეიყვანონ ქვეყანა,“ – აღნიშნა ტუღუშმა.

პარლამენტს კონსტიტუციის მიღების პროცესის დაუყოვნებლივ შეწყვეტისკენ მოუწოდა პრეზიდენტმაც.

ასევე განცხადება გააკეთა „ვენეციის კომისიის“ პრეზიდენტის მხრიდანაც.

„ჩვენ მოკლე ვადაში საქართველოს ხელისუფლებისგან კონსტიტუციის პროექტის მიღებას მოველით და ერთ თვეში ჩვენს მოსაზრებას გამოვთქვამთ ამასთან დაკავშირებით (6-7 ოქტომბერს პლენარული სესიის ფარგლებში). იმედს გამოვთქვამთ, რომ საქართველოს პარლამენტისთვის შესაძლებელი იქნება ცვლილებების შეტანა ამ მოსაზრების თანახმად და ფართო კონსენსუსის მიღწევა კონსტრუქციული დიალოგის მეშვეობით,  – ნათქვამია ჯანი ბუკიკიოს განცხადებაში.

 

 

 

 

თაკო ივანიაძე 

ახალი ამბები /

|

4 სექტემბერი, 2017

|
WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => sakonstitucio-cvlileba
                                    [1] => fortunas-temebi
                                    [2] => dialogi-chavarda
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 159778
                )

        )

    [query_vars] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => sakonstitucio-cvlileba
                                    [1] => fortunas-temebi
                                    [2] => dialogi-chavarda
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 159778
                )

            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [static] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 9401
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [paged] => 0
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [order] => DESC
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => sakonstitucio-cvlileba
                                    [1] => fortunas-temebi
                                    [2] => dialogi-chavarda
                                )

                            [field] => slug
                            [operator] => IN
                            [include_children] => 1
                        )

                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                    [0] => mob1n_term_relationships
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                    [post_tag] => Array
                        (
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => sakonstitucio-cvlileba
                                    [1] => fortunas-temebi
                                    [2] => dialogi-chavarda
                                )

                            [field] => slug
                        )

                )

            [primary_table] => mob1n_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  mob1n_posts.ID FROM mob1n_posts  LEFT JOIN mob1n_term_relationships ON (mob1n_posts.ID = mob1n_term_relationships.object_id) WHERE 1=1  AND mob1n_posts.ID NOT IN (159778) AND ( 
  mob1n_term_relationships.term_taxonomy_id IN (18841,9401,16375)
) AND mob1n_posts.post_type = 'post' AND ((mob1n_posts.post_status = 'publish')) GROUP BY mob1n_posts.ID ORDER BY mob1n_posts.post_date DESC LIMIT 0, 3
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 188221
                    [post_author] => 12
                    [post_date] => 2017-11-17 15:45:53
                    [post_date_gmt] => 2017-11-17 11:45:53
                    [post_content] => თბილისი საზოგადოებრივი ტუალეტების პრობლემის წინაშე დგას. დედაქალაქში ფასიანი ტუალეტები შედარებით ნაკლებ ანტისანიტარულია, რასაც ვერ ვიტყვით უფასო საპირფარეშოებზე.

ტურისტები კი ქალაქში საზოგადოებრივი ტუალეტების მცირე რიცხვის გამო წუხან. განახლებულ აღმაშენებელზე ისინი რესტორნებსა და კაფე-ბარებს სწორედ ბუნებრივი მოთხოვნილებების დაკმაყოფილების მიზნითაც სტუმრობენ.

 


თათია კაკიაშვილი

[post_title] => სად დავიკმაყოფილოთ ბუნებრივი მოთხოვნილებები (ვიდეო) [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => sad-davikmayofilot-bunebrivi-motkhovnilebebi [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-11-17 16:12:20 [post_modified_gmt] => 2017-11-17 12:12:20 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=188221 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [1] => WP_Post Object ( [ID] => 187707 [post_author] => 12 [post_date] => 2017-11-16 13:55:54 [post_date_gmt] => 2017-11-16 09:55:54 [post_content] => სწრაფი კვება სულ უფრო პოპულარული ხდება მთელ მსოფლიოში და მათ შორის საქართველოშიც. ამის მიზეზი ადამიანების გადატვირთული გრაფიკია. ე.წ. „ფასტფუდს“ არ სჭირდება საათობით მომზადება და სამსახურშიც საკმაოდ მოსახერხებელია. გარდა ამისა, სწრაფი კვების ობიექტებში საკვები ბევრად იაფია, ვიდრე კაფე-ბარებში. ქართული „ფასტფუდი“ მეტწილად  ცომეულისგან შედგება, განსაკუთრებით პოპულარულია  იმერული და ფენოვანი ხაჭაპურები, ლობიანი, კარტოფილის და ხორცის ღვეზელები. უცხოური საკვებიდან შაურმა დამკვიდრდა. სწრაფი კვების შედეგად სიმსუქნის განვითარება როგორც ბავშვებში, ასევე მოზრდილებში განვითარებულ ქვეყნებში ჯანდაცვის ერთ-ერთ მთავარ პრობლემად არის ქცეული. რაც შეეხება საქართველოს, ცომეულის მომზადების დროს მეორადი ცხიმის და  გაურკვეველი წარმოშობის ხორცის გამოყენება ჯანმრთელობას სერიოზულ საფრთხეს უქმნის. ეგრეთ წოდებულ სახაჭაპურებსა და საშაურმეებში კითხვის ნიშნის ქვეშ არის სანიტარული ნორმებიც. საცხობებისა და სახაჭაპურეების შიდა სამზარეულოს გადაღებაზე "ფორტუნა" -ს მეპატრონეები კატეგორიულ უარს გაურკვეველი მიზეზებით ეუბნებოდნენ.  საცხობებში უფრთხიან,  როგორც მომზადების პროცესის ღიად ჩვენებას, ასევე პროდუქტების წარმომავლობაზე საუბარს. სწრაფი კვების ქართველ მომხმარებელთა შორის ყველა ასაკობრივი კატეგორიაა, თუმცა მსგავსი კვების ობიექტები ძირითადად სკოლებისა და უნივერსიტეტების მახლობლად არის გახსნილი. მომხმარებელთა  უმრავლესობა ინფორმირებულია პროდუქტის მავნებლობის შესახებ,  მაგრამ ცხოვრების რეჟიმის და სიიაფის გამო ამბობენ, რომ სხვა ალტერნატივა არ აქვთ. არჩევანი თქვენზეა, თუმცა ეცადეთ მოერიდოთ საშიშ და არაჯანსაღ საკვებს.   https://www.youtube.com/watch?v=Y5VBa-E1pZs&feature=youtu.be  

თამუნა გოგუაძე

[post_title] => სწრაფი კვება - სწრაფი გზა სიმსუქნისა და დაავადებებისკენ (ვიდეო) [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => swrafi-kveba-swrafi-gza-simsuqnisa-da-daavadebebisken-video [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-11-17 11:48:12 [post_modified_gmt] => 2017-11-17 07:48:12 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=187707 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 187458 [post_author] => 12 [post_date] => 2017-11-15 15:54:34 [post_date_gmt] => 2017-11-15 11:54:34 [post_content] => დაავადების 10 000 ახალი შემთხვევა და 6 000 გარდაცვლილი წელიწადში  -  საქართველოში სიკვდილიანობის ყველაზე ხშირ მიზეზად, ინფექციური დაავადებების შემდეგ, სიმსივნე სახელდება. გამონაბოლქვის,  მწვანე საფარის ნაკლებობისა და ეკოლოგიური პრობლემის პარალელურად, ონკოლოგები საქართველოში სიმსივნური დაავადებების ზრდის ერთ- ერთ მიზეზად რადიაციული ფონის დაბინძურებას მიიჩნევენ, რომელიც, მათი თქმით, სათავეს ჩერნობილის ატომური კატასტროფიდან იღებს.  

საქარველოს ცაზე რადიაციამ იწვიმა

1986 წლის 26 აპრილს უკრაინის ტერიტორიაზე ჩერნობილთან  მდებარე ატომური ელექტროსადგურის მეოთხე ბლოკზე ავარია მოხდა. აფეთქების შედეგად მთლიანად დაინგრა რეაქტორი და დაიწყო რადიოაქტიური დაბინძურება.  ავარიისას  გაჩენილმა რადიოაქტიურმა ღრუბელმა გადაიარა აღმოსავლეთი ევროპა, სკანდინავია და ინგლისი. მაისში რადიაციულმა ღრუბელმა  სამხრეთისაკენ გადმოინაცვლა  და საქართველოში რადიაცია მაისის წვიმებს მოჰყვა.   საქართველოში პროდუქტის რადიაციული დაბინძურება ავსტრიამ შენიშნა,  რომლსაც საქართველოდან საექსპორტოდ ჩაი გაჰქონდა. საქართველოს რადიოლოგიის ინსტიტუტმა ნიადაგის შესწავლის შედეგად რადიაციის კვალი დასავლეთის სხვადასხვა რეგიონში იპოვა. ბირთვული ფიზიკის სპეციალისტი, თსუ-ს პროფესორი „ფორტუნასთან“ იმ პერიოდს იხსენებს,  როცა შავიზღვისპირეთის ჩაი რადიოაქტივობის ეტალონად გამოიყენებოდა.
„ჩერნობილის აფეთქების შემდეგ რადიაქტიური ღრუბელი ამიერკავკასიის მიმართულებით წამოვიდა და დაბინძურების ეპიცენტრად საქართველოს შავიზღვისპირეთი იქცა. დაბინძურება ხდებოდა რადიაქტიური იოდით,  ცეზიუმ 134 და 137-ით. კატასტროფის შემდგომ პერიოდში რადიაქტიურმა წვიმამ დააბინძურა ნიადაგი და  შესაბამისად,  მცენარეები,  მოსავალი,  რძე და  ამ ტიპის საკვები რადიაციულად დაბინძურდა. სწორედ იმ პერიოდიდან იმატა  განსაკუთრებით დასავლეთში სიმსივნურმა დაავადებებმა.   ჩერნობილის კატასტროფიდან 30 წლის შემდეგ საფრთხე იმ მასშტაბის აღარ არის, მაგრამ ცეზიუმ 137-ს ნახევრად დაშლის 30-წლიანი პერიოდი აქვს და მისი გავლენა ბოლომდე ჯერ კიდევ არ იქნება განეიტრალებული,“ - ამბობს ბირთვული ფიზიკის სპეციალისტი ნუგზარ გუბაძე.  
რადიაციულმა საფრთხემ იკლო,  თუმცა დაბინძურების შედეგი სწორედ ახლა დადგა. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, ონკოლოგი კონსტანტინე მარდალეიშვილი ქვეყანაში ფარისებრი სიმსივნეების ბუმს  სწორედ ჩერნობილის კატასტროფას უკავშირებს.
ფარისებრის სიმსივნეების მატება სწორედ ჩერნობილის კატასტროფას უკავშირდება. საქართველოში ენდემური კერები მანამდეც იყო რაჭაში,  აფხაზეთში,  თუმცა სიმსივნური ფორმების მატება სწორედ ბოლო წლებში დაიწყო, განსაკუთრებით დასავლეთ საქართველოში.   საქართველო იყო მეოთხე სახელმწიფო,  რომელიც ჩერნობილის რადიაციულმა ღრუბელმა დააბინძურა.   რადიაციულ დაბინძურების ზემოქმედება  20-25 წლის შემდეგ   იგრძნობა და სწორედ 2 წლის წინ დაფიქსირდა სიმსივნეების პიკი. ეს ტენდენცია, დაახლოებით, 10 წელი ისევ შენარჩუნდება და შემდეგ  კლებას დაიწყებს, თუ ახალი რადიაციული დაბინძურების წყაროები არ გაჩნდება,“ - აცხადებს „ფორტუნასთან“  კონსტანტინე მარდალეიშვილი.  
რადიაციულ გამოსხივებას არამარტო ბირთვული აფეთქებების შემდეგ, ყოველდღიურ ცხოვრებაშიც ხშირად ვაწყდებით. მაგალითად,  უსაფრთხოების  სკანერები,  რომლებიც აეროპორტებსა და სხვადასხვა ოფიციალურ  სტრუქტურებშია დამონტაჟებული და სამედიცინო რენტგენი. უსაფრთხოების სკანერები სხვადასხვა სიმძლავრისაა, დანიშნულებიდან გამომდინარე.   ბირთვული ფიზიკის სპეციალისტის რეკომენდაციით,  უსაფრთხოების სკანერის ერთჯერადად მოხმარება ჯანმრთელობას სერიოზულ ზიანს ვერ მიაყენებს, თუმცა, ყოველდღიური შეხება  სახიფათოა ჯანმრთელობისთვის.   რაც შეეხება სამედიცინო რენტგენს, კანონი არეგულირებს, როგორც დასხივების დოზებს,  ასევე იმ შენობის ტექნიკურ რეგლამენტს, სადაც პროცედურები ტარდება.  მიუხედავად ამისა, სპეციალისტები გვირჩევენ,  რენტგენი წელიწადში  2-3 ჯერზე  მეტად არ გამოვიყენოთ და მაქსიმალურად  ვერიდოთ ამ ტიპის რადიაციულ დასხივებასაც     თამუნა გოგუაძე  [post_title] => რადიაციული დაბინძურება - რა მდგომარეობაა ქვეყანაში და ზრდის თუ არა სიმსივნის საფრთხეს [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => radiaciuli-dabindzureba-ra-mdgomareobaa-qveyanashi-da-zrdis-tu-ara-simsivnis-safrtkhes [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-11-15 19:54:19 [post_modified_gmt] => 2017-11-15 15:54:19 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=187458 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 3 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 188221 [post_author] => 12 [post_date] => 2017-11-17 15:45:53 [post_date_gmt] => 2017-11-17 11:45:53 [post_content] => თბილისი საზოგადოებრივი ტუალეტების პრობლემის წინაშე დგას. დედაქალაქში ფასიანი ტუალეტები შედარებით ნაკლებ ანტისანიტარულია, რასაც ვერ ვიტყვით უფასო საპირფარეშოებზე. ტურისტები კი ქალაქში საზოგადოებრივი ტუალეტების მცირე რიცხვის გამო წუხან. განახლებულ აღმაშენებელზე ისინი რესტორნებსა და კაფე-ბარებს სწორედ ბუნებრივი მოთხოვნილებების დაკმაყოფილების მიზნითაც სტუმრობენ.  

თათია კაკიაშვილი

[post_title] => სად დავიკმაყოფილოთ ბუნებრივი მოთხოვნილებები (ვიდეო) [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => sad-davikmayofilot-bunebrivi-motkhovnilebebi [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-11-17 16:12:20 [post_modified_gmt] => 2017-11-17 12:12:20 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=188221 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 249 [max_num_pages] => 83 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => 1 [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => 1 [is_tax] => [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => 22bdf7b19c33620d9067645d9dc6ae1e [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) )

მსგავსი სიახლეები