რა ასაკიდან წავიყვანოთ ბავშვი ზღვაზე და როგორ შევუდგინოთ კვების რაციონი – რეკომენდაციები ეკა უბერისგან

პოპულარული

რა ასაკიდან წავიყვანოთ ბავშვი ზღვაზე და როგორ შევუდგინოთ კვების რაციონი – რეკომენდაციები ეკა უბერისგან

17 მაისს გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“ ბავშვთა სწორ კვებას დაეთმო. როგორი უნდა იყოს კვების რაციონი გაზაფხული-ზაფხულის სეზონზე, რომელ ხილს აქვს ყველაზე სასარგებლო თვისებები და რა ასაკიდან არის რეკომენდებული მისი მიღება, რა ფორმით ვლინდება ზაფხულის სეზონისთვის დამახასიათებელი ნაწლავური ინფექციები და რომელია დასვენების საუკეთესო ადგილი ბაშვებისთვის – ამ და სხვა საინტერესო თემებზე  მედიცინის დოქტორმა, პედიატრმა ეკა უბერმა ისაუბრა.

მშობლები ხშირად ჩქარობენ ბავშვებისთვის ხილის მიცემას. როგორია თქვენი რეკომენდაცია ხილთან დაკავშირებით, რომელი ხილი უნდა ვაჭამოთ ბავშვს და რა ასაკიდან?

პირველ რიგში, ყურადღებას გავამახვილებ რა უპირატესობა აქვს ხილს და რა სასარგებლო შემადგენლობები აქვს მას – ეს არის უჯრედისი, ვიტამინები და კარატინოიდები, ანუ ბეტა კაროტინი, რომელიც ძალიან დიდ როლს ასრულებს ნივთიერებათა ცვლაში, სიმსივნური დაავადებების პრევენციაში და ა.შ. ზოგადად, ერთი წლის ზემოთ ასაკის ჯანმრთელი ბავშვებისთვის, რომლებსაც კონკრეტული კომპონენტების მიმართ ალერგია არ აღენიშნებათ, არც ერთი ხილი უკუჩვენებას არ წარმოადგენს. მთავარი ის არის, რომელი ხილით უნდა დავიწყოთ და რა რაოდენობით. საქართველო მდიდარია ხილით და სასურველია, ყოველთვის სეზონური, ადგილობრივი ხილით დავიწყოთ. საზღვარგარეთიდან შემოსული ხილი გამოიყურება ლამაზად, არ ფუჭდება, რადგან ის სავსეა სხვადასხვა დანამატებით და ის საერთოდ არ არის საჭირო ბავშვისთვის.

დავიწყოთ ვაშლით, რომელიც მდიდარია უჯრედისით, ვიტამინებით და აპექტინით – ეს არის ნივთირება, რომელიც წმენდს ნაწლავებს და ცუდი ქოლესტერინის ნორმალიზებას უწყობს ხელს. ერთ-ერთი სასარგებლო პროდუქტი არის ატამი, რომელიც მდიდარია კალციუმით, რკინით A და C ვიტამინებით და ის აუცილებლად სეზონზე უნდა მივცეთ ბავშვს. შეგვიძლია სეზონზე ჩვენ თვითონვე შევინახოთ ატამი, რომელსაც ფოლგის ქაღალდში გავახვევთ, ჩავდებთ საყინულეში და მოგვიანებით მივართმევთ პატარას.

რაც შეეხება კენკროვანებს, ძალიან ხშირია ალერგიული რეაქციები და ამიტომ მათი მიცემის დროს ცოტა მეტი სიფრთხილე გვჭირდება. კენკროვანები შეიცავენ წიწვებს, რომლებშიც შესაძლოა ბაქტერიებისა და ინფექციის წყარო იყოს, ამიტომ ერთი წლის ასაკის ბავშვებში თერმულად დაუმუშავებელს ხილს ვერიდებით. თუ ძალიან უნდა მშობელს, შეუძლია კომპოტი გააკეთოს და ისე მისცეს ბავშვს. რაც შეეხება ბანანს, მას ჩვენს ქვეყანაში არ აქვს ის ეფექტი, რაც რეალურად უნდა ჰქონდეს. გავითვალისწინოთ, რომ დიდი რაოდენობით ფრუქტოზას ბავშვი კარგად ვერ ინელებს, მაგალითად ერთი ვაშლი მისთვის კარგია, მაგრამ სამი ვაშლი შესაძლოა დიარეის მიზეზი გახდეს.

თავდაპირველად ხილის მიცემა მშობელმა უნდა დაიწყოს თერმული დამუშავებით, შემდეგ კი ცოცხალი მცირე და ზომიერი რაოდენობით გააგრძელოს. 

ახლა მარწყვის სეზონია…

მარწყვი საფრთხილო პროდუქტია, ისევე როგორც საზამთრო და ნესვი. პროდუქტი, რომელიც მიწასთან ახლოს არის კარგად იწოვს ნიტრატებსა და ქიმიკატებს. ამიტომაც, სასურველი არ არის სამ წლამდე ასაკში აღნიშნული ხილის მიღება. ყველა ხილი შეიცავს შაქარს, ფრუქტოზას, რომელიც ასევე ზრდის ენდოკრინული დაავადებების განვითარების რისკს. ყველაფერში უნდა დავიცვათ ზომიერება, რადგან დიდი რაოდენობით შაქრის მიღება სასურველი არ არის. საკმაოდ კალორიულია ყურძენი, მსხალი, ლეღვი, კარალიოკი, ამიტომაც არის მათი ზომიერად მიღებაა საჭირო.

არსებობს თუ არა ხილი, რომელიც კარგად მოქმედებს დაბალ ჰემოგლობინზე და მისი მიღება რეკომენდებულია რკინადეფიციტური ანემიის დროს?

მაგალითად, ატამში არის დიდი რაოდენობით რკინის შემცველობა, მაგრამ კვებითი კომპონენტებით, უკვე განვითარებული დეფიციტის შევსება არ ხდება. ჯანმრთელი კვება არის პრევენცია, მაგრამ უკვე განვითარებული დეფიტი უნდა შეივსოს მედიკამენტებით.

რას იტყვით ბოსტნეულზე, რომელიც გაზაფხულის სეზონზე შემოდის და რამდენად რეკომენდებულია ის პატარებისთვის?

ბოსტნეულთან მიმართებაში საკითხი უფრო მსუბუქად დგას. ბოსტნეულიც შეიცავს დიდი რაოდენობით კარატინიოდებსა და უჯრედისს. აქაც უნდა გავითვალისწინოთ ადგილობრივი პროდუქტის უპირატესობა. მშობლებს ხშირად ეჩქარებათ ახალი კარტოფილის მიცემა პატარებისთვის. რეალურად კი, სანამ კარტოფილი კარგად არ შემოვა, სასურველი არ არის მიცემა, ხოლო ერთ წლამდე საერთოდ არ არის საჭირო. კარტოფილში ბევრი ვიტამინი არ არის, არსებობს უფრო მეტად სასარგებლო პროდუქტი, მაგალითად ბროკოლი, ან ყაბაყი, რომელიც სავსეა ვიტამინებითა და მიკროელემენტებით. რაც შეეხება კიტრს, მისი მიცემა წლადე ასაკში არ შეიძლება, მასში ბევრი წყალია და ნაკლები მიკროელემენტები.

არის თუ არა პროდუქტები, რომელიც გაზაფხულზე უნდა შეიზღუდოს და რეკონედებულია თუ არა სეზონურად შეიცვალოს ბავშვის კვების რაციონი?

ზოგადად, სამ წლამდე ასაკის ბავშვებში კვების რაციონი არ იცვლება. აუცილებელი პირობაა ცილები, ცხიმები, ნახშირწყლები. ცილები წარმოდგენილია ხორცით თევზითა და პარკოსნებით, მაგალითად ლობიოთი. ხორცი ან თევზი აუცილებელი პირობაა ყოველდღიური რაციონისთვის, სეზონის მიუხედავად. ვაშლის წვენის მიცემას ადრეულ ასაკში არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს, როგორც კი პატარას ტკბილს, შაქრით მდიდარ პროდუქტს შესთავაზებთ, შესაძლოა, ბოსტნეულმა დისკომფორტი გამოიწვიოს. ამიტომ, სასურველია ჯერ ხორცისა და ბოსტნეულის დაგემოვნება მოხდეს, რადგან გემოვნების რეცეპტორების ჩამოყალიბება ამ ასაკში ხდება, რასაც შესთავაზებ, ისეთი გემოვნება ჩამოუყალიბდება. მაგალითად, ადაპტირებული რძის ნარევი, რომელიც ჩვენი გადმოსახედიდან უგემურია, პატარას ძალიან მოსწონს. ჩემი რჩევაა, ნუ იჩქარებენ მშობლები თავისუფალი ნახშირწყლების, შაქრებისა და ცხიმების, საფუარით სავსე ფუნთუშეულის დაგემოვნებას. ამ დროს ყალიბდება შერჩევითი უმადობა. ამიტომ ბავშვი ძალიან კარგად მიირთმევს ნახშირწყალს და ცხიმებს, მაგრამ უარს ამბობს ჯანსაღ კვებაზე.

რას იტყვით ხილფაფებზე, რომლებიც აფთიაქებში იყიდება…

ბავშვთა კვება ერთადერთი ხაზია, რომელიც მკაცრად კონტროლდება მსოფლიოს ჯანდაცვის ორგანიზაციების მიერ. ბავშვთა კვების პროდუქტი უნდა იყოს ბიო, კონსერვატებისგან, საღებავებისგან და სხვა მავნე ნივთიერებებისგან თავისუფალი. ასეთი პროდუქტი თერმულად არის მოხუფული და წესით დანამატების გარეშეც კარგად უნდა ინახებოდეს.

რა რეკომენდაციები გაქვთ ბავშვებისთვის, რომლებსაც არ უყვართ ხილი?

ხშირად მშობელი ამბობს, რომ ბავშვი არაფერს ჭამს, ამ დროს ექიმი ბავშვის წონასა და სიმაღლეს ამოწმებს და თუ ის ასაკობრივ ნორმას შეესაბამება, საქმე გვაქვს შერჩევით უმადობასთან. ბავშვმა დააგემოვნა ნახშირწყლები, აქედან იღებს კალორიებს და უარს ამბობს ჯანმრთელ კვებაზე. ვარკვევთ, ბავშვი არასწორად ჭამს თუ ნამდვილად უმადობა აქვს. თუ სახეზეა უმადობა და ამას ერთვის ასაკობრივ ნორმასთან ჩამორჩენა, ვიწყებთ სხვადასხვა სახის კვლევებს უმადობის ზუსტი მიზეზის დასადგენად.

უნდა დავაძალოთ თუ არა ბავშვს ჭამა?

ეს არის ჩვენი გენეტიკური თვისება. საქართველოში ოჯახი ვალდებულია, რომ ბავშვმა კარგად ჭამოს. რეალურად დაძალების ინსტიტუტი ვერ მუშაობს ისე, როგორც საჭიროა, პირიქით, როგორც კი ბავშვს  ვაძალებთ რაიმე პროდუქტს, მას აგრესია უჩნდება და უარს ამბობს იმ პროდუქტზე, თუნდაც ძალიან მშიერი იყოს. გაითვალისწინეთ, რაც უფრო გვიან დააგემოვნებინებთ „გემრიელ“ პროდუქტებს, მით უკეთესია.  ბავშვმა ხომ არ იცის, რა გემო აქვს კანფეტს, შოკოლადს, ნამცხვარს…

რა სიხშირით შეიძლება ბავშვისთვის ნაყინის მიცემა?

ნაყინი არ არის პროდუქტი, რომელიც კატეგორიულად უნდა შეიზღუდოს, მაგრამ აქაც ზომიერებაა საჭირო და დღის განმავლობაში 100-150 გრამი საკმარისია. თუკი ბავშვი ნაყინს კარგად იტანს და სასუნთქი სისტემის გადაციება არ ხდება, ან ნუშურები არ აქვს მორეციდივე ჩირქოვანი პროცესით, პრობლემა არ არის. ნაყინში დიდი რაოდენობით შაქარია, ამიტომ ერთი ულუფა დღის განმავლობაში სრულიად საკმარისია.

როგორ და რამდენ ხანს უნდა ისვენებდეს ბავშვი ზაფხულში?

ბავშვის გარეთ გაყვანა ჯანსაღი ცხოვრების ერთ-ერთი კომპონენტია, ნებისმიერ ამინდში, მაშინაც კი როდესაც ქარია, ის ორი საათი მაინც უნდა იყოს ჰაერზე. რაც შეეხება დასვენებას, ამ დროს ყველაზე სასარგებლოა მთა, მინიმუმ 1 200 მეტრი ზღვის დონიდან. იქ სადაც ბევრი სიმწვანე და ბევრი სუფთა ჰაერია, ბავშვისთვის ძალიან სასარგებლოა. ადაპტაციას 7-10 დღეში სჭირდება და შესაბამისად შეცვლილი გარემოს აღქმას ორგანიზმი სწორედ ამის შემდეგ იწყებს – ამიტომ მინიმუმ ორი კვირა მაინც ბავშვი მთიან კურორტზე უნდა გვყავდეს. მიიჩნევა, რომ ურბანული ბავშვები უფრო ხშირად ავადობენ, განსაკუთრებით რესპირატორული პათოლოგიებით, ვიდრე სოფელში მცხოვრები ბავშვები.

გირჩევთ, ერთ წლამდე ასაკის ბავშვები ქალაქიდან შორს არ გაიყვანოთ, რომ საჭიროების შემთხვევაში სამედიცინო პუნქტთან ახლოს იმყოფებოდეთ. ასევე, სასურველია 3-4 წლამდე ბავშვი არ მოხდეს ზღვის კურორტზე.

ბავშვები, რომლებსაც განსხვავებული პრობლემები აქვთ, მაგალითად ხველა, ან გლანდების პრობლემა… უნდა შევარჩიოთ თუ არა დასვენების ადგილი ამის მიხედვით?

სკოლამდელი ასაკის ბავშვებში, ძირითადად, რესპირატორული ინფექციებია გავრცელებული. მთავარია ბავშვი იყოს ჰაერზე და ინფექციური წყაროსგან შორს. მოზრდილ ადამიანებს აქვთ იმუნიტეტი და იშვიათად ავადობენ, ხოლო სამ წლამდე ასაკის ბავშვებს იმუნიტეტი პრაქტიკულად არ აქვთ და მის გამომუშავებას სწორედ ვირუსების შეხვედრა უწყობს ხელს. შესაძლებელია იმუნიტეტის ხელოვნურად ჩამოყალიბება გარკვეული აცრების ჩატარების შედეგად.

ბავშვებს, რომლებსაც აქვთ ძვალ-სახსროვანი პრობლემები, ასეთი პატარებისთვის თუ შეიძლება ზღვაზე წაყვანა?

ინსოლაციის შემთხვევაში ძალიან რთულია ზომიერების დაცვა. ზღვისპირა კურორტებზე ბავშვი გარეთ მხოლოდ 10:00 საათამდე უნდა იყოს, ამის შემდეგ დაცული უნდა იყოს ულტრაიისფერი სხვივებისგან, გარდა ამისა, ზღვაზე აკლიმატიაზაცია უფრო ხანგრძლივია და შესაძლებელია 10-12 დღემდეც გაგრძელდეს. აკლიმატიზაციას ხელს უწყობს დიდი რაოდენობით სითხის მიცემა, ჩვეული რეჟიმის დაცვა და ა.შ.

თუ ყველა რეკომენდაციას დავიცავთ, არის თუ არა ეს გარანტი იმისა, რომ ზამთარში ვირუსებისგან თავი დავიცვათ?

პირველ რიგში ადაპტირებული, სრულფასოვანი კვება, ძილისა და სიფხიზლის პერიოდების დაცვა ძალიან მნიშვნელოვანია. სამ წლამდე ასაკში ბავშვს 21:00 საათზე სასურველია ეძინოს. მშობლები ხშირად ამბობენ, რომ არ იძინებს მათი პატარა. ირკვევა, რომ ღამის ორ საათზე იმიტომ იძინებს, რომ დღის 12:00 საათამდე  არ იღვიძებს. მთავარია რაც შეიძლება დიდი ხანი სეირნობა, ჯანრთელი ცხოვრების წესი, დროული ვაქცინაცია ეს ყველაფერი, რა თქმა უნდა თავის შედეგს გამოიღებს.

როგორ უნდა მოვემზადოთ ახალი სეზონისთვის?

გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინა სექტემბრის ბოლოს, ოქტობრის დასაწყისში შემოდის ხოლმე. ყოველ წელს იქმნება ახალი ვაქცინა, რომელიც დაფუძნებულია გასული წლების ვირუსებზე, ეს არის მზა იმუნიტეტი ორგანიზმისთვის და პლუს ამას, ვაქცინას ემატება 25% შესაძლო მუტაციებისა. ერთი ვირუსით ადამიანი ერთხელ ავადობს, გრიპის ვირუსი იმდენად სწრაფად განიცდის მუტაციას, რომ ორგანიზმი ვეღარ ცნობს მას და იგივე სიმპტომებით ავადდება, თუმცა სახეშეცვლილი ვირუსებით. მარტო ვაქცინაცია არ იქნება რა თქმა უნდა ეფექტური, გავიმეორებ, საჭიროა სრულფასოვანი კვება, შესაძლებელია კვებითი დანამატების მიღებაც, თუკი ბავშვი არ იკვებება ისე, როგორც საჭიროა. ვიტამინების მიღება ხშირად არაჯანსაღი პროდუქტების მიღებისკენ ლტოლვას აძლიერებს.

რა სიმპტომებით ვლინდება ნაწლავური ინფექციები?

ნაწლავური ინფექციები სეზონური ხასიათისაა, უხშირესად ვირუსული ეტიოლოგიით არის წარმოდგენილი და ამისი მიზეზი ხშირად არის როტა ვისრუსი. ჩვენს ქვეყანაში კეთდება როტა ვირუსის საწინააღმდეგო აცრა, რომელიც ნაწილობრივ იცავს ორგანიზმს დიარეის განვითარებისკენ. რითია საშიში ეს დაავადება? რომ არ მოხდეს სითხის დიდი რაოდენობით დაკარგვა და დაკარგულსა და მიღებულ სითხეს შორის წინასწორობის დარღვევა. ხშირად, ასეთი ინფექციისას დამახასიათებელია გულის რევა, გახშირებული ნაწლავთა მოქმედება. ხშირად განავალში სითხისა და ლორწოს შემცველობა. ამ დროს პირველი წამალი არის ორგანიზმის სითხით დატვირთვა. აფთიაქებში მრავალად მოიძებნება ელექტროლიტური ხსნარები, რომლებიც ჩანაცვლებით თერაპიას გულისხმობენ. ამ დროს მედიკამენტის მიცემა საჩქარო არ არის, პირველი არის სითხით შევსება, ანუ რეჰიდრატაცია. თუკი გახშირებული ნაწლავთა მოქმდება აქვს ბავშვს, მშობელმა  აუცილებლად უნდა მიმართოს ექიმს. ამ დროს მისაღებია ყველანაირი სითხე უკიდურეს შემთხვევაში, თუმცა სასურველია ელექტროლიტური ხსნარები, რომლებიც მიღებულ სითხეს ორგანიზმში აკავებენ.

როდის უნდა მივმართოთ ექიმს ნაწლავური ინფექციების დროს?

ადრეული ასაკის ბავშვებთან მიმართებაში მშობლის ნდობა ძალიან რთულია, რადგან ის ადეკვატურად ვერ შეაფასებს, არის თუ არა გაუწყლოვანების საშიშროება, ამიტომ პირველივე სიმპტომების გამოჩენისთანავე უნდა შეეხმიანოს ექიმს, რადგან უფრო სწრაფად აღმოიფხვრება პრობლემა.

გაცილებით ეფექტურია პეროლარულად მიღებული სითხეები და არა გადასხმა. გადასხმა არის ალტერნატივა იმ შემთხვევაში, თუ ბავშვი საჭირო რაოდენობით სითხეს ვერ იღებს.

პირველი ორი დღის განმავლობაში მშობლის ძალისხმევაა საჭირო, რომ ბავშვს სითხის ადეკვატური რაოდენობა მიაწოდოს და ექიმმა უნდა შეაფასოს, რამდენად სწორია მისი სახლის პირობებში მკურნალობა.

არსებობს თუ არა დაავადებები რომლებიც გაზაფხულსა და ზაფხულში უფრო მეტად არის გამოვლენილი?

ვიტყვი, რომ საზოგადოებაში გავრცელებული ”ენტეროვირუსები” სრულად სხვა დაავადებების გამომწვევია და ის არაფერ კავშირშია გახშირებულ ნაწლავთა მოქმედებასთან. ეს ტერმინი არასწორია ნაწლავურ ინფექციებთან. სკოლამდელი ასაკის ბავშვი ავადობს ხშირად და ეს არის ნორმა, უფრო მეტიც, თუ მას არ უტარდება ვაქცინაცია, ეს განაპირობებს იმუნიტეტის გამომუშავებას.

დიარეულ დაავადებებს ახასიათებს სეზონურობა, ვლინდება გაზაფხულის ბოლოსა და ზაფხულში, ხოლო რესპირატორულ დაავადებებს, შემოდგომასა და ზამთრის პერიოდში ვხვდებით. მთავარია ჰიგიენის წესების დაცვა, ხელების ხშირი დაბანა.

ექსკლუზივი /

|

18 მაისი, 2017

|

საკვანძო სიტყვები

WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => eka-uberi
                                    [1] => stumrad-eqimtan
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 132047
                )

        )

    [query_vars] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => eka-uberi
                                    [1] => stumrad-eqimtan
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 132047
                )

            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [static] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 3718
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [paged] => 0
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [order] => DESC
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => eka-uberi
                                    [1] => stumrad-eqimtan
                                )

                            [field] => slug
                            [operator] => IN
                            [include_children] => 1
                        )

                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                    [0] => mob1n_term_relationships
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                    [post_tag] => Array
                        (
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => eka-uberi
                                    [1] => stumrad-eqimtan
                                )

                            [field] => slug
                        )

                )

            [primary_table] => mob1n_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  mob1n_posts.ID FROM mob1n_posts  LEFT JOIN mob1n_term_relationships ON (mob1n_posts.ID = mob1n_term_relationships.object_id) WHERE 1=1  AND mob1n_posts.ID NOT IN (132047) AND ( 
  mob1n_term_relationships.term_taxonomy_id IN (3718,10720)
) AND mob1n_posts.post_type = 'post' AND ((mob1n_posts.post_status = 'publish')) GROUP BY mob1n_posts.ID ORDER BY mob1n_posts.post_date DESC LIMIT 0, 3
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 205877
                    [post_author] => 23
                    [post_date] => 2018-01-18 14:28:36
                    [post_date_gmt] => 2018-01-18 10:28:36
                    [post_content] => 17 იანვარს გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“  21-ე საუკუნის მთავარ პრობლემას, სტრესს, და ყველაზე გავრცელებულ სიმპტომს, შფოთვით აშლილობას მიეძღვნა. რა სიმპტომებით ვლინდება ის ყოველდღიურ ცხოვრებაში და რა გამოსავალი არსებობს ამ დროს -  ამ და სხვა საინტერესო თემებზე „ჯანმრთელობის ინსტიტუტის“ დირექტორმა, ნევროლოგმა გიორგი გეგელაშვილი ისაუბრა.

 ბატონო გიორგი, როგორი ადამიანები არიან მიდრეკილი ნევროზისკენ?

ტერმინი ნევროზი ყურს ცუდად ხვდება, ხშირად დამცინავ ფრაზად იყენებენ. ახალი კლასიფიკაციებით, ნევროზის ესა თუ ის სიმპტომი ცალკეულ ავადმყოფობებად არის წარმოდგენილი. შესაბამისად თქვენ შეხვდებით ექიმების ჩანაწერებში შემდეგ დიაგნოზებს: გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა, აგორაფობია, სომატოფორმული აშლილობა, მცირე და დიდი დეპრესია და სხვა. ამას ყველაფერს ერთად ადრე ნევროზს ეძახდნენ და საზოგადოებისთვისაც უფრო გასაგებია. მე ვცდილობ, ეს სიტყვა არ გამოვიყენო ხოლმე, რადგან ტერმინი ნევროზი გაკილვის საგანი ხდება ხოლმე. სულაც არ არის ცოდვა, ნევროზი დავარქვათ ისეთ აშლილობებს, რომლებიც სულიერ სფეროსთან არის დაკავშირებული და საფუძვლად არ უდევს ორგანული პათოლოგია.

https://www.youtube.com/watch?v=N31xk79kyPU

რა სიმპტომებით ვლინდება შფოთვით აშლილობა და რა არის გამოსავალი?

ძალიან კარგი კითხვაა, საზოგადოებას ნამდვილად აინტერესებს ეს თემა. პაციენტი უნდა მივიდეს ექიმთან მაშინ, როდესაც წარმოექმნება სოციალური სიამოვნების ბარიერები. როდესაც არ აქვს ადამიანს დამშვიდების უნარი, როდესაც ფეთქებადი ხასიათი აქვს, როდესაც უცნაური შეგრძნებები აქვს სხეულში და ა.შ. შეგვიძლია რამდენიმე ცხოვრებისეული მაგალითი მოვიყვანოთ, თუ ბავშვს სახლში დააგვიანდა და ვერ უკავშირდება მშობელი, რა თქმა უნდა ღელავს ის. მაგრამ, როდესაც ბავშვი დაბრუნდება და ის კარგად არის, მშობელმა დამშვიდება უნდა შეძლოს.
ალბათ, ვერავინ იტყვის სად გადის ზღვარი, მაგრამ ფუნქციური აშლილობები მეხის გავარდნასავით არ იწყება. ჯერ ერთ სიამოვნებაზე იტყვის უარს, შემდეგ შიში დაემართება, რასაც მეგობარი ვერ გაუნეიტრალებს, არ უნდა ფილმის ნახვა, არ უნდა სიმღერის მოსმენა, ეცვლება დამოკიდებულება სექსის მიმართ, სახლში სისუფთავის მიმართ, თავის მოვლის მიმართ და ა.შ. ამ დროს აუცილებლად უნდა დაგეგმოს სპეციალისტთან ვიზიტი და გაარკვიოს, როგორ მართოს გრძნობები.
რა არის საუკეთესო გამოსვალი, მედიკამენტოზური მკურნალობა თუ საკუთარი თავთან ინტენსიური მუშაობა? კარგია შეძახილები, ის რაღაც ეტაპზე მუშაობს და აჩენს გარკვეულ იმედებს. მაგრამ, როდესაც ადამიანს აქვს სხვადასხვა ტიპის აშლილობა და გამუდმებვით ესმის ფრაზა - „აიყვანე თავი ხელში“, ჩნდება პრორტესტის გრძნობა, ის იკეტება თავის თავში, ემართება უნდობლობა ამ ადამიანების მიმართ. ერთი და იგივე შეძახილს თავისი დოზა აქვს, ამის შემდეგ ის უარყოფითად მოქმედებს ადამიანის ფსიქიკაზე. ანტიდეპრესანტებს აქვს გვიანი მოქმედება... არის სწრაფად მოქმედი დეპრესიის მომხსნელი საშუალებები და არაფრით არ შეიძლება, მაგალითად ალკოჰოლი, ან ფსიქოაქტიური საშუალებები, ისინი სიამოვნებას მოგგვრით, მაგრამ ბუმერაბგივით უბრუნდება ადამიანს. ბოლო წლებში, აღმოაჩინეს წამლები, რომლებსაც აქვს საათების განმავლობაში დეპრესიის მოხსნის შესაძლებლობა, მაგრამ ეს წამლები ჯერ კიდევ ცდებს გადიან. რეალურად, სამკურნალო საშუალებებს, რომლებიც ხელმისაწვდომია ფარმაცევტულ ბაზარზე, 2-3 კვირა უნდათ იმისთვის, სანამ თავის თავს გამოავლენენ. ისე კი 6-8 კვირა სჭირდება ექიმს წამლის ეფექტიანობის დასადგენად. პაციენტის თვალით თუ შევხედავთ, მას არ უნდა დაელოდოს ამდენი ხანი და ფიქრობს, რომ ფუჭად ღებულობს. ამიტომ იღებს ისეთ საშუალებებს, რომლებიც სწრაფად მოქმედებს. ანქსიოლიტიკი ნიშნავს შფოთვის მოსახსნელ საშუალებას, მაგრამ ეს არ არის შფოთვის სამკურნალო ძირითადი საშუალება. თუ ადამიანმა მიიღო ეფექტური ტრანკვილიზერები, რომლებიც შფოთვას ნახევარ საათში ხსნიან და ხშირად იღებს ამას, ის შეიძლება საკუთარი თავისთვის ბოროტი მომხმარებელი გახდეს... ასეთი პრეპარატი გარკვეული კრიზისული დღეებისთვის უნდა შეინახოს ადამიანმა, ისე კი უნდა მიიღოს ექიმის მიერ დანიშნული ანტიდეპრესანტი. არის თუ არა შფოთვითი აშლილობა გენეტიკური, თუ ის  დამოკიდებულია გარემო პირობებზე? როგორც ნებისმიერი ავადმყოფობის შემთხევვაში, აქაც არის შინაგანი და გარეგანი ფაქტორების ერთობლიობა. ზოგიერთი ავადმყოფობის დროს შინაგანი ფაქტორი სჭარბობს, ზოგიერთში კი გარეგანი. შინაგან ფაქტორებში შეგვიძლია განვიხილოთ მემკვიდრული ფაქტორი, მაგრამ ძალიან ფრთხილად უნდა ვიყოთ ამ საკითხის მიმართ. ხშირად არასწორად მოვიხსენიებთ მემკვიდრულ განწყობას. ერთი და იგივე განათებისა და ტენიანობის პირობებში, მაშინ, როდესაც ერთსა და იმავე საკვებს მიირთმევენ, ერთი რამ უხარიათ ოჯახის წევრებს, ანუ ერთ გარემოში არიან, ამიტომ არ არის გასაკვირი ერთი ავადმყოფობა დაემართოთ. მაგრამ, თუ გარკვეული ფსიქიკური პრობლემა აქვს რომელიმე მშობელს და მშობლებს შორის არის მუდმივი კონფლიქტი, რომც არ ჰქონდეს ბავშვს გენში, აღზრდასა და ბავშვობის პერიოდში გონებაში ებეჭდება ეს. სად იწყება ცხოვრების წესი და სად გენეტიკა, აქაც ბევრი დაფიქრება გვმართებს. თითო პაციენტთან საუბარი თითო ისტორიაა. რატომ ახლავს სტრესს ისეთი შემაწუხებელი სიმპტომები, როგორიცაა გულის აჩქარება, სისუსტე, დაღლა, ოფლიანობა, თავის ტკივილი და ა.შ რეალურად ეს არის მოდელირება ადამიანის ფუნქციური უნარის. რაც თქვენ ჩამოთვალეთ, ყველა მათგანი საჭიროა. ნებისმიერ შემთხვევაში არსებობს ამა თუ იმ ორგანოს მდგომარეობა, რომელიც ამა თუ იმ სიტუაციას ესადაგება. როდესაც ადამიანს სძინავს, ის მოდუნებულია, პულსი ნელია, შესაძლოა წნევა დაბალი იყოს და ეს სწორია. მაგრამ, როდესაც ქუჩაში სურს ავტობუსს მიუსწროს, ამ დროს გულიც უნდა აჩქარდეს, კუნთებში ძალაც უნდა მიეცეს. ამ მდგომარეობას ბრძოლა ან სრბოლა ეწოდება. როდესაც ეს უადგილოა და მოსვენებულ მდგომარეობაში ხშირდება გულის ცემა და ეს შემაწუხებელია, კი ბატონო, ექიმი საჭიროა. ზოგადად გამოკვლევები სჭირდება ექიმს, რომ დიაგნოზი დასვას. მაგალითად, თავის ტკივილის დროს, 98%-ში თავის ტვინის გადაღება ნორმალურ მონაცემებს აჩვვენებს. თუკი ამ კვლევის გადაღება ხდება პირველადი ჯანდაცვის რომელიმე დაწესებულებაში, ათასიდან მხოლოდ ორს შეიძლება ჰქონდეს ცვლილება. დანარჩენი გეკითხება, აბა, რატომ სტკივა მაშინ თავი. მიაჩნიათ, რომ ექიმის აზრზე მეტი მნიშვნელობა აქვს კომპიუტერულ ტომოგრამას. განა ყველაფერი რაც ძვირი ღირს აუცილებელია? განა რაც უფრო ძვირია წამალი უფრო კარგია? - ასე არ არის. წამლების მიმართ გარკვეული გემოვნებაც ჩამოყალიბდა. ერთი თავისებურება რაც შემიძლია ვთქვა არის ის, რომ ქართველი ვერ აღიარებს ნერვოზს და ადამიანს არც რძალი უნდა ნერვოზიანი და არც საკუთარი თავი. კიდევ ერთი დამახასიათებელი რამ არის - კარგი, მაქვს ნერვოზი, მაგრამ რატომ უნდა მივიდე ექიმთან? მესამე თავისებურებაა ის, რატომ არ დავნიშნე წამალი? მეოთხე კი ის არის, რომ წამალს არ უნდა ჰქონდეს გვერდითი მოვლენა. მიმდინარეობს ტრფობა ე.წ. მცენარეული, არაფრის მომცემი წამლების მიმართ, ჟანგბადის წვეთების, ვიტამინების, მეტაბოლიტების მიმართ და ა.შ. როდესაც ნამდვილ წამალს დაუნიშნავ, სწორედ იმას არ სვამს ადამიანი. არ მიყვარს გამოთქმა, კი არაფერია, მაგრამ მოდი, მაინც დალიე ეს... მე ამას ჩემი კოლეგების საამებლად არ ვამბობ. ვერ ნახულობენ ვერაფერს, მაგრამ წამალს, რომელიც ასეულობით ლარი ღირს, მხოლოდ იმიტომ ნიშნავენ, რომ პაციენტს აამონ. საბოლოოდ, ყველაფერი მაინც ქიმიურად არის დამუშავებული, მცენარეულიც წამალიც კი.
თუ არ მიყვები ექიმის დანიშნულებას, კარგავ რწმენას... ავადმყოფობასთან ზავდადებული პაციენტის მორჩენა ძალიან რთულია. დროულად დაწყებული მკურნალობა აუცილებელია.
როდესაც ეუბნები ადამიანს, რომ ჯანსაღად იცხოვროს, ეღიმება. მე არ ვამბობ, ცეკვაზე იაროს, სახლში ჩართე მუსიკა და იცეკვე... თუ ოჯახის ერთი წევრი ცუდ ხასიათზეა, ეს ხომ ყველას გადაედება. თუ საზოგადოება თანაგრძნობით მიიღებს სხვის ტკივილს, ავადმყოფობებიც ნაკლები იქნება და წამლებიც ნაკლები დაგვჭირდება. ზედმეტი ცნობისმოყვარეობაც დამღუპველია. ანტიდეპრესანტით თავის ტკივილს ვარჩენთ, შაკიკის სამკურნალოდ კი გამოიყენება წნევის წამალი, გულის წამალი, ანტიდეპრესანტი და ეპილეფსიის პრეპარატი. შაკიკის საპრევენციო პრეპარატი არ გამოუგონიათ. შენ, რატომ აძლევ მეზობელო შენს თავს უფლებას და რატომ ეუბნები პაციენტს რომ ეს ძლიერი წამალია. აბა რა უნდა მიიღოს, ჟანგბადის წვეთები? რომელიც მხოლოდ ბიზნესმენის ჯიბეს ასქელებს? ხანდახან ჩემი კოლეგის დანიშნულებას ვნახულობ, ორი გვერდია სავსე, მრცხვენია. ელემენტალურად წამლები კუჭში ჩხუბობენ, უნდა დაინიშნოს პრიორიტეტული წამალი. როგორც ქართული სუფრაა გადატვირთული, კუჭებიც ასევეა წამლებით გადატვირთული.
თუკი შფოთვით აშლილობას, თვეობით სჭირდება მკურნალობა, ეს არ ნიშნავს, რომ ექიმმა წამლებზე შეგსვა. ბედნიერების მოპოვებას დრო სჭირდება, რადგან დაავადება ხანგრძლივია. ჯანსაღი ცხოვრების წესით ავადმყოფობის დამარცხებაც კი შეიძლება, ეს უნივერსალური რეკომენდაციაა.
გადაცემის ლაივი https://www.facebook.com/fortuna106.9/videos/1903583026333184/   გადაცემის ჩანაწერი [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2018/01/eqimebi-17-ianvari.mp3"][/audio]   [post_title] => გიორგი გეგელაშვილი: „რა სიმპტომებით ვლინდება შფოთვითი აშლილობა და როგორ დავამარცხოთ ის“ [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => giorgi-gegelashvili-ra-simptomebit-vlindeba-shfotviti-ashliloba-da-rogor-davamarckhot-is [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-01-18 14:46:42 [post_modified_gmt] => 2018-01-18 10:46:42 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=205877 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [1] => WP_Post Object ( [ID] => 204097 [post_author] => 12 [post_date] => 2018-01-12 15:36:09 [post_date_gmt] => 2018-01-12 11:36:09 [post_content] => უნდა გავაბრაზოთ თუ არა „ბატონი“, გამონაყარი უნდა დავუმუშაოთ თუ არა “ბრილიანტის მწვანით” ,  ე.წ. „ზელიონკით“,  შეიძლება თუ არა მისი დაბანა, მასთან ერთად ალკოჰოლის მიღება, უნდა ჩამოვუკიდოთ თუ არა ოთახში წითელი ფერის ნივთები, თეთრეული, ფარდები  - ეს არასრული ჩამონათვალია საზოგადოებაში ფართოდ გავრცელებული იმ შეხედულებებიდან, რომლებსაც ინფექციური დაავადების,  ე.წ.  „ბატონების“  მკურნალობისას იყენებენ. ჩუტყვავილას ინფექციური დაავადებით დაინფიცირების შემთხვევებმა ბოლო პერიოდში იმატა. ამაზე ექიმები საუბრობენ, თუმცა „დაავადებათა კონტროლის ცენტრში“ საგანგაშოს ვერაფერს ხედავენ. ჩვენ როგორ უნდა დავიცვათ თავი დაინფიცირებისგან და როგორ გავუფრთხილდეთ ჩვენს შვილებს? ექიმების თქმით, ჩუტყვავილას ინფექცია ადვილად გადამდები ინფექციების რიცხვს მიეკუთვნება. ვრცელდება ჰაერწვეთოვანი გზით. თუ ის ერთხელ მაინც გვაქვს გადატანილი, ტოვებს მყარ იმუნიტეტს, რომელიც ადამიანს ხელმეორედ დაავადებისგან იცავს. გამორიცხულია, იყო მხოლოდ გადამტანი მესამე პირი, თუ თავად არ ხარ ვირუსის მატარებელი. ინფექცია გადამდებია პირველი გამონაყარის  გაჩენამდე 1-2  დღე-ღამის განმავლობაში და 3-7 დღე მისი გაქრობის შემდეგ. როდესაც უკანასკნელი გამონაყარი ფუფხად იქცევა, ავადმყოფი საშიში აღარ არის - ფუფხი ვირუსს არ შეიცავს. ეს კი დაახლოებით 2-3-კვირიანი პერიოდია. გამონაყარი პირველად ტანზე ჩნდება, შემდეგ - სახეზე, თავის თმიან ნაწილში, კიდურების ნაწილებზე. თავდაპირველად წითელ ლაქებს ან კანის ზედაპირიდან წამოწეულ წარმონაქმნებს წააგავს, რამდენიმე საათში კი გაწითლებულ კანზე დაყრილ ოვალურ ან მრგვალ გამჭვირვალე ბუშტუკებად იქცევა. მათი შიგთავსი მალევე იმღვრევა. ბუშტუკები ადვილად სკდება, სითხე იღვრება, ხოლო კანი მათ ადგილას მუქი ფუფხით იფარება. ფუფხის მოცილების შემდეგ ნაწიბური არ წარმოიქმნება. სამაგიეროდ, რჩება კანის მუქი ლაქა, რომელიც თანდათან ფერმკრთალდება, ხოლო 2-3 თვეში სულმთლად ქრება.

ჩუტყვავილა და დაბანა

„ჩუტყვავილა არის ვირუსული ინფექცია. როგორც წესი, ჯანმრთელ ადამიანებში ის უპრობლემოდ და გართულების გარეშე მიმდინარეობს, თუმცა, თუ ორგანიზმი დაუძლურებულია ქრონიკული დაავადებებით ან სხვა პრობლემებით, შესაძლებელია, ჩუტყვავილას ვირუსმა სხვა გართულებები, განსაკუთრებით, ნერვული სისტემის მხრივ, გამოიწვიოს. თუ საუბარია ბავშვებზე, ხშირად ეს, როგორც წესი, გართულებების გარეშე ჩაივლის ხოლმე. არსებობს ვაქცინაცია ჩუტყვავილას წინააღმდეგ, რომელიც მთელს მსოფლიოში, განსაკუთრებით განვითარებულ ქვეყნებში, ფართოდაა გავრცელებული, რის შემდეგაც შესაძლოა, ან არ შეგხვდეთ, ან თუ შეგხვდებათ, მსუბუქ ფორმებში წარიმართოს,“  - განუცხადა „ფორტუნას“ პედიატრმა ეკა უბერმა
მისი თქმით,  გავრცელებული შეხედულება, თითქოს, ჩუტყვავილათი დაავადებულის ბანაობა არ შეიძლება, არასწორია. პირიქით, ჰიგიენის ნორმები ამ დროს განსაკუთრებით უნდა დავიცვათ. ბანაობაც შესაძლებელია, ღრუბლის გარეშე, იმ საპნით, რომელსაც იქამდეც იყენებდნენ. ჩუტყვავილა თვითგანკურნებადი დაავადებაა, მაქსიმალურად უნდა დავიცვათ კანის სისუფთავე, რადგან კანის დაზიანებული ზედაპირებიდან არ შევიდეს ინფექცია.  ექიმების რეკომენდაციით, ბავშვებს უნდა დავაჭრათ ფრჩხილები, რადგან ქავილისას დამატებითი ინფექციის გავრცელება ავიცილოთ თავიდან.  

ჩუტყვავილა და „ბატონის გაბრაზება“

პედიატრის თქმით, საზოგადოებაში ასევე ფართოდ გავრცელებული მოსაზრება, რომ „ბატონის“ გაბრაზება არ შეიძლება, სამედიცინო ჩვენებას არ წარმოადგენს. ეს არის ქართული ტრადიციული შეხედულება, უფრო ცრურწმენა, ვიდრე რეალობა.  

ჩუტყვავილა და  ე.წ. „ზელიონკა“

სადაც იყო და დაფიქსირდა ჩუტყვავილა, ძალიან მაღალია სხვა ადამიანების დასნებოვნების რისკი. თუ ბავშვი მოხვდა ისეთ გარემოში, სადაც ჩუტყვავილით დაინფიცირებული იყო და მას არ აქვს გამოყრილი, პრევენციისთვის სასურველია 72 საათის განმავლობაში ჩატარდეს ვაქცინაცია. ეს არაა აცრების კალენდარში, თუმცა საქართველოში ვაქცინა არის. პოსტსაბჭოურ სივრცეში გავრცელებული იყო ე.წ „ზელიონკითგამონაყრის დაფარვა. ეკა უბერის თქმით, ბრილიანტის მწვანე დიდი ეფექტურობით არ გამოირჩევა, შესაბამისად, მის ნაცვლად ის რეკომენდაციას სხვა ანტიჰისტამინურ გელებს უწევს.  

რეკომენდაციები პრევენციისთვის

იმუნოლოგი რუსუდან კანაშვილის რეკომენდაციით, ვირუსი როგორ ადვილადაც ვრცელდება, ასევე, ძალიან ადვილად კვდება განიავებით და გარემოს სველი წესით დამუშავებით. გარდა ამისა, მისი პრევენციისთვის მიღებული ფორმა მსოფლიოში არის ვაქცინაცია. რუსუდან კანაშვილის თქმით, თავი  ჩუტყვავილასგან, ისევე როგორც სხვა ტიპის ვირუსებისგან, უნდა დავიცვათ ნიღბით.                                                                                                                                                                                                                        ქეთი გიგოლაშვილი  [post_title] => „გაბრაზებული ბატონი“, „ზელიონკა“, უარი დაბანაზე თუ სხვა რამ - როგორ დავიცვათ თავი ჩუტყვავილასგან [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => gabrazebuli-batoni-zelionka-uari-dabanaze-tu-skhva-ram-rogor-davicvat-tavi-chutyvavilasgan [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-01-12 16:00:52 [post_modified_gmt] => 2018-01-12 12:00:52 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=204097 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 203790 [post_author] => 23 [post_date] => 2018-01-11 15:08:40 [post_date_gmt] => 2018-01-11 11:08:40 [post_content] => როგორ დავიბრუნოთ ძველი წონა დღესასწაულების შემდეგ; რა სახის განტვირთვის დღეებსა თუ მონოდიეტებს გვირჩევენ სპეციალისტები; ნიშნავს თუ არა ჯანსაღი ცხოვრების წესი სამუდამოდ უარის თქმას საყვარელ კერძებზე და რატომ ბრუნდება ძველი წონა ხანგრძლივი დიეტების შემდეგ –ამ და სხვა საინტერესო თემებზე გადაცემაში „სტუმრად ექიმთან" კლინიკა „ველესის“ ენდოკრინოლოგმა, თამარ ჩადუნელმა ისაუბრა.  დღესასწაული და თანმხლები პრობლემები, როგორ მოვერიოთ ჭარბ წონას ახალი წლების შემდეგ? დღესასწაულების შემდეგ საკმაოდ რთულია ფორმაში ჩადგომა, რადგან ადამიანები ახალი წლის დღეებში დიდი რაოდენობით მაღალკალორიულ საკვებს მიირთმევენ. თუ ადამიანს ჭარბი წონა ისედაც აქვს, კიდევ უფრო სწრაფად აისახება მატება და რამდენიმე დღეში 5-7 კილოგრამის მომატებაც კი ხდება. ჩემი რჩევაა, ადამიანმა პირველ რიგში მიმართოს სპეციალისტს, ჩაიტაროს გამოკვლევები და ამის მიხედვით მოხდეს ცვლილებების მოწესრიგება, ხშირად არის შაქრის დონე მომატებული, ან ქოლესტერინი იმატებს... რა სახის განტვირთვის დღეებსა და მონოდიეტებს გვირჩევთ მომატებული კილოგრამების დასაკლებად? რაც შეეხება განტვირთვის დღეებს, მისი გაკეთება მხოლოდ აუცილებლობის შემთხვევაშია გამართლებული. მონოდიეტებს კი მაშინ მიმართავენ, როდესაც სწრაფად სურთ წონაში კლება. მონოდიეტის ხანგრძლივად დაცვა არ შეიძლება, რადგან ის იმუნიტეტს აქვეითებს. მონოდიეტა სპეციალსიტმა უნდა დანიშნოს, ორგანიზმის მდგომარეობის გათვალისწინებით. მე პირადად არ ვარ მონოდიეტების მომხრე, მირჩევნია პაციენტმა კვება მოაწესრიგოს. მონოდიეტა გულისხმობს ერთი სახეობის პროდუქტის მიღებას, შესაძლოა იყოს ორი პროდუქტიც. რაც შეეხება განტვირთვის დღეებს მხოლოდ წყლით, წყალი სასარგებლოა, მაგრამ გააჩნია რა რაოდენობით მიიღებს ადამიანი წყალს, თუმცა, ჩემი აზრით, წყალათან ერთად დაბალ პროცენტიანი კეფირის მიღება წონაში კლებას გააუმჯობესებს. რა არის ყველაზე კალორიული საახალწლო სუფრაზე? იმ ადამიანებს, ვინც წინა საახალწლო პერიოდში მოგვმართეს, აინტერესებდათ, როგორ მიეღოთ საახაწლო სუფრაზე კერძები და თან წონაში არ მოემატებინათ. გოზინაყი, ჩურჩხელა, საცივი, ხაჭაპური, რა თქმა უნდა იწვევს წონაში მატებას, ასევე ორგანიზმის გადატვირთვას. გულისხმობს თუ არა, ჯანსაღი ცხოვრების წესი სამუდამოდ უარის თქმას „გემრიელ საკვებზე“? ჯანსაღი ცხოვრების წესი რა თქმა უნდა უნდა გულისხმობს სწორ კვებას, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ ადამიანებმა გემრიელ კერძებზე სამუდამოდ უარი უნდა თქვას. ჩვენ პაციენტებს მრავალფეროვანი კვების საშუალებას ვაძლევთ, ვასწავლით, როგორ უნდა მოამზადონ სახლის პირობებში გემრიელი საკვები და თან წონაში დაიკლონ. სადღესასწაულო დღეებში ჩვენ არ ვზღუდავთ გემრიელი საკვების მიღებას. ჯანსაღი ცხოვრების წესი მოიცავს სწორ კვებას, მნიშვნელოვანია საუზმე და მრავაფეროვანი საკვები. ხილი შეიცავს შაქარსა და ფრუქტოზას და მისი მიღება დღის პირველ ნახევარში უმჯობესია. ხილი მიირთვით არა დესერტად, არამედ დამოუკიდებელი კვების სახით. ტკბილეულიც უმჯობესია დღის პირველ ნახევარში, მაგალითად შავი შოკოლადი. რაც შეეხება ბოსტნეულს, ის შეიცავს ცოცხალ უჯრედიის, ვიტამინებსა და მინერალებს, ის უხვად უნდა მიიღოთ. მნიშვნელოვანია ორგანიზმმა მიიღოს ცილოვანი პროდუქტი, რომლის მირთმევაც რეკომენდებულია როგორც დილას, ისე საღამოს. უნდა იყოს თუ არა რაციონში პური თუ მასზე უარის თქმა სჯობს? პური უმჯობესია იყოს დიეტური, საფუარის გარეშე, სასურველია იყოს შავი. არ არის რეკომენდებული ცხელი პურის მიღება, უმჯობესია იყოს მეორე დღის. პურეულის ჯგუფს მიეკუთვნება ასევე ბურღულეული, მაგალითად წიწიბურა, ჰერკულესი და ჩანაცვლებაც შესაძლებელია. რას ნიშნავს ტერმინი ჰორმონალური დისბალანსი და რატომ იწვევს ის წონის ცვალებადობას? ჭარბი წონის, ან სიმსუქნის მიზეზი მხოლოდ ჰორმონალური დისბალანსი არ არის. ხშირად ამბობენ და უკვირთ, რომ დღეში ერთხელ იკვებებიან და მაინც ვერ იკლებენ. კვება აუცილებელია 4-5-ჯერ 3 საათიანი ინტერვალით. დღეში ერთხელ, ან ღამით საკვების მიღება ხდება ჭარბი წონის მიზეზი. ხშირად ხვდებით კვებითი ქცევის ფსიქო-ნერვოლოგიურ დარღვევებს, სტრესის ფონზე გაუცნობიერებლად ჭარბი რაოდენობით იღებენ საკვებს. ამ დროს მნიშვნელოვანია ფსიქოლოგის დახმარება, რომ ადამიანმა მართოს საკუთარი თავი. ჩვენს კლინიკაში კომპლექსურად ხდება როგორც ფსიქოლოგის, ისე ენდოკრინოლოგის ჩართულება სიმსუქნის პრობლემის მოსაგვარებლად. პაციენტებს არ უწევთ სხვადასხვა ადგილზე სიარული სხვადასხვა სპეციალისტთან, ჩვენ ერთობლივი მუშაობით ვიღებთ კარგ შედეგს. დაახლოებით 6 თვეა საჭირო შედეგის მისაღებად. არ არის რთული აკრძალვები, მორგებულია ჯანსაღი კვების პრინციპებზე, მთავარია სურვილი, რომ ადამიანი შეიცვალოს. შესაძლოა თუ არა ბავშვის წონის თავისებურებით განვსაზღვროთ, ექნება თუ არა მას მიდრეკილება სიმსუქნისკენ? სამწუხაროდ, სიმსუქნის პრობლემას დღითი დღე უფრო ხშირად ვხვდებით, ხშირია ჭარბი წონა ბავშვებში, ის მთელი ცხოვრება იქნება მიდრეკილი ამისკენ. სიმსუქნე ეს არის დაავადება და დიდი შეცდომაა, როდესაც ჯამრთელად მიიჩნევა ბავშვი, ან მოზრდილი მაშინ, როდესაც მისი წონა ნორმაზე მეტია. ნუ დააძალებთ ბავშვებს საკვებს, ნუ გაასუქებთ ბავშვებს, ნუ გაზრდით იმ დაავადებების გამოვლენის რისკს, რაც ახლავს ზედმეტ წონას, მოუწესრიგეთ პატარებს კვების რეჟიმი. რა ძირითადი კვლევების ჩატარებაა აუცილებელი ჰორმონალური დისბალანსის გამოსარიცხად? სიმსუქნის ერთ-ერთი მიზეზი ხშირად არის ხოლმე ჰიპოთირეოზი, რაც ხშირია საქართველოში, ასევე გასათვალისწინებელია შაქრის დონე სისხლში, თუ ძალიან დიდია წონა, უნდა შეფასდეს სხვადასხვა ქოლესტერინის დონე. როგორც წესი, კონკრეტული, თუნდაც ხანგრძლივი დიეტების და სასურველი შედეგის დადგომის შემდეგ, ადამიანები მაინც იბრუნებენ ძველ კილოგრამებს, რატომ? თუ მკაცრი დიეტა შეარჩია ადამიანმა, რასაც ხშირად თვითნებურად მიმართავენ, გარკვეულ ეტაპზე წყვეტენ და სასურველი შედეგიც ნაკლებად დგება, ხშირია ისიც, რომ წონა უკან ბრუნდება, მნიშვნელოვანია ის, რა მეთოდი აირჩია ადამიანმა წონაში დაკლებისთვის. ამიტომ არის დიეტის დროს ფსიქოლოგის ჩართულობა და ეს ჩვენი პრიორიტეტია. ხდება ფსიქოემოციური ფონისა და ჰორმონალური დისბალანსის მოწესრიგება, კვების რეჟიმის დარეგულირება, დამოკიდებულებების დაძლევა. ჩვენთან მკურნალობის მინიმალური ხანგრძლივობა არის 6 თვე, ამ დროს პაციენტი მუდმივი დაკვირვების ქვეშ არის, რაც კიდევ უფრო ამარტივებს შედეგის მიღებას. მოწესრიგებული კვების რეჟიმი 6 თვის შემდეგაც უნდა შენარჩუნდეს. ჩემი აზრით, 6 თვე საკმარისია იმისთვის, რომ ადამიანმა მოიწესრიგოს კვების რეჟიმი. ამიტომ არის მნიშვნელოვანი ხანგრძლივი პროცესი და არა სამ დღიანი მონოდიეტა. უნდა გავიაზროთ, რომ სიმსუქნე ეს არის დაავადება, რომელსაც მკურნალობა სჭირდება, შესაძლოა სიმსუქნიდან გამომდინარე განვითარდეს დაავადება, მაგალითად შაქრიანი დაბეტი ტიპი ორი, იზრდება გულ-სისხლ-ძარღვთა სისტემის დაავადებების რისკი, იმატებს ძვალ–სახსროვანი პრობლემების გაჩენის რისკი და სხვა. ასევე, არის დაავადებები, რომელსაც თან ახლავს ჭარბი წონა, მაგალითად ჰიპოთირეოზი. რა შემთხვევაში უნდა მიმართოს პაციენტმა ენდოკრინოლოგს? თუ ადამიანს ჭარბი წონა აქვს, კვების რეჟიმი უნდა მოაწესრიგოს, თუ ვერ მიიღო შედეგი, უნდა მიმართოს სპეციალისტს. თუმცა, სუმსუქნის შემთხვევაში, აუცილებელია სპეციალისტთან ვიზიტი. გადაცემის ჩანაწერი: [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2018/01/10-ianvari-tamar-chaduneli.mp3"][/audio]         [post_title] => როგორ დავიკლოთ წონაში დღესასწაულების შემდეგ – რჩევები ენდოკრინოლოგისგან [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => rogor-daviklot-wonashi-dghesaswaulebis-shemdeg-rchevebi-endokrinologisgan [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-01-11 15:12:32 [post_modified_gmt] => 2018-01-11 11:12:32 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=203790 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 3 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 205877 [post_author] => 23 [post_date] => 2018-01-18 14:28:36 [post_date_gmt] => 2018-01-18 10:28:36 [post_content] => 17 იანვარს გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“  21-ე საუკუნის მთავარ პრობლემას, სტრესს, და ყველაზე გავრცელებულ სიმპტომს, შფოთვით აშლილობას მიეძღვნა. რა სიმპტომებით ვლინდება ის ყოველდღიურ ცხოვრებაში და რა გამოსავალი არსებობს ამ დროს -  ამ და სხვა საინტერესო თემებზე „ჯანმრთელობის ინსტიტუტის“ დირექტორმა, ნევროლოგმა გიორგი გეგელაშვილი ისაუბრა.  ბატონო გიორგი, როგორი ადამიანები არიან მიდრეკილი ნევროზისკენ? ტერმინი ნევროზი ყურს ცუდად ხვდება, ხშირად დამცინავ ფრაზად იყენებენ. ახალი კლასიფიკაციებით, ნევროზის ესა თუ ის სიმპტომი ცალკეულ ავადმყოფობებად არის წარმოდგენილი. შესაბამისად თქვენ შეხვდებით ექიმების ჩანაწერებში შემდეგ დიაგნოზებს: გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა, აგორაფობია, სომატოფორმული აშლილობა, მცირე და დიდი დეპრესია და სხვა. ამას ყველაფერს ერთად ადრე ნევროზს ეძახდნენ და საზოგადოებისთვისაც უფრო გასაგებია. მე ვცდილობ, ეს სიტყვა არ გამოვიყენო ხოლმე, რადგან ტერმინი ნევროზი გაკილვის საგანი ხდება ხოლმე. სულაც არ არის ცოდვა, ნევროზი დავარქვათ ისეთ აშლილობებს, რომლებიც სულიერ სფეროსთან არის დაკავშირებული და საფუძვლად არ უდევს ორგანული პათოლოგია. https://www.youtube.com/watch?v=N31xk79kyPU რა სიმპტომებით ვლინდება შფოთვით აშლილობა და რა არის გამოსავალი? ძალიან კარგი კითხვაა, საზოგადოებას ნამდვილად აინტერესებს ეს თემა. პაციენტი უნდა მივიდეს ექიმთან მაშინ, როდესაც წარმოექმნება სოციალური სიამოვნების ბარიერები. როდესაც არ აქვს ადამიანს დამშვიდების უნარი, როდესაც ფეთქებადი ხასიათი აქვს, როდესაც უცნაური შეგრძნებები აქვს სხეულში და ა.შ. შეგვიძლია რამდენიმე ცხოვრებისეული მაგალითი მოვიყვანოთ, თუ ბავშვს სახლში დააგვიანდა და ვერ უკავშირდება მშობელი, რა თქმა უნდა ღელავს ის. მაგრამ, როდესაც ბავშვი დაბრუნდება და ის კარგად არის, მშობელმა დამშვიდება უნდა შეძლოს.
ალბათ, ვერავინ იტყვის სად გადის ზღვარი, მაგრამ ფუნქციური აშლილობები მეხის გავარდნასავით არ იწყება. ჯერ ერთ სიამოვნებაზე იტყვის უარს, შემდეგ შიში დაემართება, რასაც მეგობარი ვერ გაუნეიტრალებს, არ უნდა ფილმის ნახვა, არ უნდა სიმღერის მოსმენა, ეცვლება დამოკიდებულება სექსის მიმართ, სახლში სისუფთავის მიმართ, თავის მოვლის მიმართ და ა.შ. ამ დროს აუცილებლად უნდა დაგეგმოს სპეციალისტთან ვიზიტი და გაარკვიოს, როგორ მართოს გრძნობები.
რა არის საუკეთესო გამოსვალი, მედიკამენტოზური მკურნალობა თუ საკუთარი თავთან ინტენსიური მუშაობა? კარგია შეძახილები, ის რაღაც ეტაპზე მუშაობს და აჩენს გარკვეულ იმედებს. მაგრამ, როდესაც ადამიანს აქვს სხვადასხვა ტიპის აშლილობა და გამუდმებვით ესმის ფრაზა - „აიყვანე თავი ხელში“, ჩნდება პრორტესტის გრძნობა, ის იკეტება თავის თავში, ემართება უნდობლობა ამ ადამიანების მიმართ. ერთი და იგივე შეძახილს თავისი დოზა აქვს, ამის შემდეგ ის უარყოფითად მოქმედებს ადამიანის ფსიქიკაზე. ანტიდეპრესანტებს აქვს გვიანი მოქმედება... არის სწრაფად მოქმედი დეპრესიის მომხსნელი საშუალებები და არაფრით არ შეიძლება, მაგალითად ალკოჰოლი, ან ფსიქოაქტიური საშუალებები, ისინი სიამოვნებას მოგგვრით, მაგრამ ბუმერაბგივით უბრუნდება ადამიანს. ბოლო წლებში, აღმოაჩინეს წამლები, რომლებსაც აქვს საათების განმავლობაში დეპრესიის მოხსნის შესაძლებლობა, მაგრამ ეს წამლები ჯერ კიდევ ცდებს გადიან. რეალურად, სამკურნალო საშუალებებს, რომლებიც ხელმისაწვდომია ფარმაცევტულ ბაზარზე, 2-3 კვირა უნდათ იმისთვის, სანამ თავის თავს გამოავლენენ. ისე კი 6-8 კვირა სჭირდება ექიმს წამლის ეფექტიანობის დასადგენად. პაციენტის თვალით თუ შევხედავთ, მას არ უნდა დაელოდოს ამდენი ხანი და ფიქრობს, რომ ფუჭად ღებულობს. ამიტომ იღებს ისეთ საშუალებებს, რომლებიც სწრაფად მოქმედებს. ანქსიოლიტიკი ნიშნავს შფოთვის მოსახსნელ საშუალებას, მაგრამ ეს არ არის შფოთვის სამკურნალო ძირითადი საშუალება. თუ ადამიანმა მიიღო ეფექტური ტრანკვილიზერები, რომლებიც შფოთვას ნახევარ საათში ხსნიან და ხშირად იღებს ამას, ის შეიძლება საკუთარი თავისთვის ბოროტი მომხმარებელი გახდეს... ასეთი პრეპარატი გარკვეული კრიზისული დღეებისთვის უნდა შეინახოს ადამიანმა, ისე კი უნდა მიიღოს ექიმის მიერ დანიშნული ანტიდეპრესანტი. არის თუ არა შფოთვითი აშლილობა გენეტიკური, თუ ის  დამოკიდებულია გარემო პირობებზე? როგორც ნებისმიერი ავადმყოფობის შემთხევვაში, აქაც არის შინაგანი და გარეგანი ფაქტორების ერთობლიობა. ზოგიერთი ავადმყოფობის დროს შინაგანი ფაქტორი სჭარბობს, ზოგიერთში კი გარეგანი. შინაგან ფაქტორებში შეგვიძლია განვიხილოთ მემკვიდრული ფაქტორი, მაგრამ ძალიან ფრთხილად უნდა ვიყოთ ამ საკითხის მიმართ. ხშირად არასწორად მოვიხსენიებთ მემკვიდრულ განწყობას. ერთი და იგივე განათებისა და ტენიანობის პირობებში, მაშინ, როდესაც ერთსა და იმავე საკვებს მიირთმევენ, ერთი რამ უხარიათ ოჯახის წევრებს, ანუ ერთ გარემოში არიან, ამიტომ არ არის გასაკვირი ერთი ავადმყოფობა დაემართოთ. მაგრამ, თუ გარკვეული ფსიქიკური პრობლემა აქვს რომელიმე მშობელს და მშობლებს შორის არის მუდმივი კონფლიქტი, რომც არ ჰქონდეს ბავშვს გენში, აღზრდასა და ბავშვობის პერიოდში გონებაში ებეჭდება ეს. სად იწყება ცხოვრების წესი და სად გენეტიკა, აქაც ბევრი დაფიქრება გვმართებს. თითო პაციენტთან საუბარი თითო ისტორიაა. რატომ ახლავს სტრესს ისეთი შემაწუხებელი სიმპტომები, როგორიცაა გულის აჩქარება, სისუსტე, დაღლა, ოფლიანობა, თავის ტკივილი და ა.შ რეალურად ეს არის მოდელირება ადამიანის ფუნქციური უნარის. რაც თქვენ ჩამოთვალეთ, ყველა მათგანი საჭიროა. ნებისმიერ შემთხვევაში არსებობს ამა თუ იმ ორგანოს მდგომარეობა, რომელიც ამა თუ იმ სიტუაციას ესადაგება. როდესაც ადამიანს სძინავს, ის მოდუნებულია, პულსი ნელია, შესაძლოა წნევა დაბალი იყოს და ეს სწორია. მაგრამ, როდესაც ქუჩაში სურს ავტობუსს მიუსწროს, ამ დროს გულიც უნდა აჩქარდეს, კუნთებში ძალაც უნდა მიეცეს. ამ მდგომარეობას ბრძოლა ან სრბოლა ეწოდება. როდესაც ეს უადგილოა და მოსვენებულ მდგომარეობაში ხშირდება გულის ცემა და ეს შემაწუხებელია, კი ბატონო, ექიმი საჭიროა. ზოგადად გამოკვლევები სჭირდება ექიმს, რომ დიაგნოზი დასვას. მაგალითად, თავის ტკივილის დროს, 98%-ში თავის ტვინის გადაღება ნორმალურ მონაცემებს აჩვვენებს. თუკი ამ კვლევის გადაღება ხდება პირველადი ჯანდაცვის რომელიმე დაწესებულებაში, ათასიდან მხოლოდ ორს შეიძლება ჰქონდეს ცვლილება. დანარჩენი გეკითხება, აბა, რატომ სტკივა მაშინ თავი. მიაჩნიათ, რომ ექიმის აზრზე მეტი მნიშვნელობა აქვს კომპიუტერულ ტომოგრამას. განა ყველაფერი რაც ძვირი ღირს აუცილებელია? განა რაც უფრო ძვირია წამალი უფრო კარგია? - ასე არ არის. წამლების მიმართ გარკვეული გემოვნებაც ჩამოყალიბდა. ერთი თავისებურება რაც შემიძლია ვთქვა არის ის, რომ ქართველი ვერ აღიარებს ნერვოზს და ადამიანს არც რძალი უნდა ნერვოზიანი და არც საკუთარი თავი. კიდევ ერთი დამახასიათებელი რამ არის - კარგი, მაქვს ნერვოზი, მაგრამ რატომ უნდა მივიდე ექიმთან? მესამე თავისებურებაა ის, რატომ არ დავნიშნე წამალი? მეოთხე კი ის არის, რომ წამალს არ უნდა ჰქონდეს გვერდითი მოვლენა. მიმდინარეობს ტრფობა ე.წ. მცენარეული, არაფრის მომცემი წამლების მიმართ, ჟანგბადის წვეთების, ვიტამინების, მეტაბოლიტების მიმართ და ა.შ. როდესაც ნამდვილ წამალს დაუნიშნავ, სწორედ იმას არ სვამს ადამიანი. არ მიყვარს გამოთქმა, კი არაფერია, მაგრამ მოდი, მაინც დალიე ეს... მე ამას ჩემი კოლეგების საამებლად არ ვამბობ. ვერ ნახულობენ ვერაფერს, მაგრამ წამალს, რომელიც ასეულობით ლარი ღირს, მხოლოდ იმიტომ ნიშნავენ, რომ პაციენტს აამონ. საბოლოოდ, ყველაფერი მაინც ქიმიურად არის დამუშავებული, მცენარეულიც წამალიც კი.
თუ არ მიყვები ექიმის დანიშნულებას, კარგავ რწმენას... ავადმყოფობასთან ზავდადებული პაციენტის მორჩენა ძალიან რთულია. დროულად დაწყებული მკურნალობა აუცილებელია.
როდესაც ეუბნები ადამიანს, რომ ჯანსაღად იცხოვროს, ეღიმება. მე არ ვამბობ, ცეკვაზე იაროს, სახლში ჩართე მუსიკა და იცეკვე... თუ ოჯახის ერთი წევრი ცუდ ხასიათზეა, ეს ხომ ყველას გადაედება. თუ საზოგადოება თანაგრძნობით მიიღებს სხვის ტკივილს, ავადმყოფობებიც ნაკლები იქნება და წამლებიც ნაკლები დაგვჭირდება. ზედმეტი ცნობისმოყვარეობაც დამღუპველია. ანტიდეპრესანტით თავის ტკივილს ვარჩენთ, შაკიკის სამკურნალოდ კი გამოიყენება წნევის წამალი, გულის წამალი, ანტიდეპრესანტი და ეპილეფსიის პრეპარატი. შაკიკის საპრევენციო პრეპარატი არ გამოუგონიათ. შენ, რატომ აძლევ მეზობელო შენს თავს უფლებას და რატომ ეუბნები პაციენტს რომ ეს ძლიერი წამალია. აბა რა უნდა მიიღოს, ჟანგბადის წვეთები? რომელიც მხოლოდ ბიზნესმენის ჯიბეს ასქელებს? ხანდახან ჩემი კოლეგის დანიშნულებას ვნახულობ, ორი გვერდია სავსე, მრცხვენია. ელემენტალურად წამლები კუჭში ჩხუბობენ, უნდა დაინიშნოს პრიორიტეტული წამალი. როგორც ქართული სუფრაა გადატვირთული, კუჭებიც ასევეა წამლებით გადატვირთული.
თუკი შფოთვით აშლილობას, თვეობით სჭირდება მკურნალობა, ეს არ ნიშნავს, რომ ექიმმა წამლებზე შეგსვა. ბედნიერების მოპოვებას დრო სჭირდება, რადგან დაავადება ხანგრძლივია. ჯანსაღი ცხოვრების წესით ავადმყოფობის დამარცხებაც კი შეიძლება, ეს უნივერსალური რეკომენდაციაა.
გადაცემის ლაივი https://www.facebook.com/fortuna106.9/videos/1903583026333184/   გადაცემის ჩანაწერი [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2018/01/eqimebi-17-ianvari.mp3"][/audio]   [post_title] => გიორგი გეგელაშვილი: „რა სიმპტომებით ვლინდება შფოთვითი აშლილობა და როგორ დავამარცხოთ ის“ [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => giorgi-gegelashvili-ra-simptomebit-vlindeba-shfotviti-ashliloba-da-rogor-davamarckhot-is [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-01-18 14:46:42 [post_modified_gmt] => 2018-01-18 10:46:42 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=205877 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 55 [max_num_pages] => 19 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => 1 [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => 1 [is_tax] => [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => f674d6fde46b7e1161625fbac871e76e [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) )

მსგავსი სიახლეები