„Roblox-ი „უსაფრთხო თამაში“ თუ ბავშვებზე ზემოქმედების მექანიზმი? – რა ინფორმაციას ავრცელებს პროფესორი, გიორგი ფხაკაძე

რატომ უჩივიან Roblox-ს მშობლები და არის თუ არა Roblox-ი „უსაფრთხო თამაში“?

დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი, გიორგი ფხაკაძე დეტალურად განმარტავს, თუ რა საფრთხეს შეიცავს მსგავსი თამაშები მოზარდებისთვის.

მისი თქმით, გადაჭარბებული ვიდეოთამაშები დაკავშირებულია ძილის დარღვევასთან, შფოთვასთან, ყურადღების პრობლემებთან, სოციალური იზოლაციის ზრდასთან.

პროფესორი მშობლებს რეკომენდაციებითაც მიმართავს:

„უსაფრთხო თამაში“ თუ ბავშვებზე ზემოქმედების მექანიზმი? – რატომ უჩივიან Roblox-ს მშობლები. ბავშვები დღეს მხოლოდ თამაშს აღარ თამაშობენ – ისინი შედიან ციფრულ გარემოში, რომელიც ხშირად აგებულია დამოკიდებულების, ფსიქოლოგიური ჩართულობისა და ფინანსური მანიპულაციის პრინციპებზე.
როდესაც პლატფორმა მილიონობით არასრულწლოვანს აერთიანებს, პასუხისმგებლობაც შესაბამისი უნდა იყოს.
Roblox-ის გარშემო მიმდინარე სასამართლო დავები კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რომ ტექნოლოგიური კომპანიები ხშირად უსაფრთხოებაზე მხოლოდ მაშინ იწყებენ საუბარს, როცა სკანდალი და ფინანსური ზეწოლა იწყება.
რა არის Roblox?
Roblox Corporation-ის მიერ შექმნილი Roblox მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ონლაინ პლატფორმაა ბავშვებსა და მოზარდებში.
მომხმარებლებს შეუძლიათ:

• დაუკავშირდნენ სხვა მოთამაშეებს
• გამოიყენონ ჩატი და ხმოვანი კომუნიკაცია
• იყიდონ ვირტუალური ნივთები („Robux“)
• გაატარონ საათები ვირტუალურ სამყაროში
  პლატფორმას ყოველდღიურად ათეულობით მილიონი ბავშვი იყენებს.

რატომ უჩივიან კომპანიას მშობლები?

აშშ-ში Roblox-ის წინააღმდეგ არაერთი სარჩელია შეტანილი. მშობლები და იურისტები ამტკიცებენ, რომ პლატფორმამ ვერ უზრუნველყო ბავშვების სათანადო დაცვა.
სარჩელებში საუბარია:

• ბავშვებთან არასრულწლოვნებისთვის შეუსაბამო კონტაქტზე
• ონლაინ „გრუმინგზე“
• ჩატის არასაკმარის კონტროლზე
• ასაკის ვერიფიკაციის სუსტ სისტემაზე
• დამოკიდებულების გამომწვევ მექანიზმებზე
• ფინანსურ მანიპულაციაზე თამაშის შიგნით
  ზოგიერთ საქმეში საუბარია იმაზეც, რომ პლატფორმა ბავშვებს საათობით აკავებს ეკრანთან სპეციალურად შექმნილი ფსიქოლოგიური სისტემებით.
   

რა საფრთხე აქვს ასეთ თამაშებს ბავშვებისთვის?
1. დამოკიდებულება
ბავშვებში ტვინის ჯილდოს სისტემა განსაკუთრებით მგრძნობიარეა.
ქულები, ვირტუალური პრიზები, „ლაიქები“ და მუდმივი სტიმულაცია ქმნის ქცევით დამოკიდებულებას.
2. სოციალური ზეწოლა
ბავშვები ხშირად ცდილობენ ონლაინ სტატუსის, „სკინების“ ან ვირტუალური ნივთების მიღებას, რათა თანატოლებში „მიღებულები“ იყვნენ.
3. უცნობებთან კონტაქტი
მიუხედავად უსაფრთხოების სისტემებისა, ექსპერტები მიუთითებენ, რომ ონლაინ პლატფორმებზე ბავშვები მაინც შეიძლება აღმოჩნდნენ არასასურველი კომუნიკაციის რისკის ქვეშ.
 4. ძილისა და ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები
გადაჭარბებული ვიდეოთამაშები დაკავშირებულია:

• ძილის დარღვევასთან
• შფოთვასთან
• ყურადღების პრობლემებთან
• სოციალური იზოლაციის ზრდასთან
   რას აკეთებს Roblox ახლა? – კომპანიამ ბოლო პერიოდში უსაფრთხოების ახალი ფუნქციები დაამატა:
• ასაკის დამატებითი ვერიფიკაცია
• ბავშვებისთვის ჩატის შეზღუდვა
• ასაკობრივი ჯგუფების მიხედვით კომუნიკაციის კონტროლი
• მშობლების კონტროლის გაფართოება
  მაგრამ კრიტიკოსები ამბობენ, რომ ეს ნაბიჯები „ძალიან გვიან“ გადაიდგა.
    რა უნდა გააკეთონ მშობლებმა?
• არასოდეს დატოვოთ პატარა ბავშვი ონლაინ თამაშში ზედამხედველობის გარეშე
• გამორთეთ ღია ჩატი
• დააწესეთ ეკრანის დროის ლიმიტი
• პერიოდულად შეამოწმეთ ვის ესაუბრება ბავშვი
• ესაუბრეთ ონლაინ საფრთხეებზე
• არ გამოიყენოთ თამაში როგორც „ელექტრონული ძიძა“
   

ხშირად დასმული კითხვები: Roblox აკრძალულია რომელიმე ქვეყანაში? – არა, მაგრამ სხვადასხვა ქვეყანაში მიმდინარეობს გამოძიებები და სამართლებრივი დავები.
ყველა ონლაინ თამაში საშიშია?
არა. პრობლემა იწყება მაშინ, როცა არ არსებობს კონტროლი, ასაკობრივი დაცვა და დროის ლიმიტი.
რა ასაკიდან არის რეკომენდებული?
ოფიციალურად Roblox სხვადასხვა ასაკისთვისაა ხელმისაწვდომი, მაგრამ ექსპერტები მშობლების აქტიურ ჩართულობას აუცილებელ პირობად მიიჩნევენ“, – წერს გიორგი ფხაკაძე სოციალურ ქსელში.