საპენსიო შემოსავალი ევროპაში: რომელ ქვეყნებში იღებენ ყველაზე მაღალ პენსიას?

პენსია ევროპაში ხანდაზმული მოსახლეობის ძირითადი შემოსავლის წყაროა.

ამის მიუხედავად, 65 წელს გადაცილებული ადამიანები მთლიანი მოსახლეობის საშუალო შემოსავლის მხოლოდ 86%-ს იღებენ, ასეთია ევროპის 28 ქვეყნის სტატისტიკა.

OECD-ის მონაცემებით, ეს მაჩვენებელი ბალტიის ქვეყნებში 70%-ზე ქვემოთ ეცემა, ხოლო ისეთ დიდ ეკონომიკებში, როგორიცაა ბელგია, დანია და შვეიცარია, 80%-საც კი ვერ აღწევს.

განსხვავების უკეთ გასაგებად სასურველია საშუალო წლიური პენსიის ნახვა ევროკავშირში.

2023 წლის მონაცემებით (რაც 2025 წლის ბოლოსთვის ყველაზე განახლებული სტატისტიკაა), ევროკავშირში საშუალო წლიური პენსია შეადგენს 17 321 ევროს, ანუ 1 443 ევროს თვეში, Eurostat-ის მიხედვით.

ევროპის 34 ქვეყანაში საშუალო წლიური პენსია მერყეობს თურქული 3 377 ევროდან ისლანდიურ 38 031 ევრომდე. ევროკავშირის წევრ ქვეყნებს შორის დიაპაზონი იწყება 4 479 ევროდან – ბულგარეთში და აღწევს 34 413 ევრომდე – ლუქსემბურგში.

რეიტინგის ქვედა ნაწილში საშუალო პენსია 8 000 ევროზე ნაკლებია, ასევე – ბოსნია და ჰერცეგოვინაში, სერბეთში, მონტენეგროში, ხორვატიაში, სლოვაკეთში, რუმინეთში, ლიეტუვაში, უნგრეთსა და ლატვიაში.

ეს მონაცემები აჩვენებს, რამდენად მკვეთრად განსხვავდება პენსიები: ევროპაში ყველაზე მაღალი პენსია ათჯერ აღემატება ყველაზე დაბალს.

„ევროკავშირის ზოგიერთი ქვეყანა უბრალოდ უფრო ღარიბია და ოჯახებს უწევთ ხანდაზმული ნათესავების პენსიის შემოსავლის შევსება და დახმარება,“ – განაცხადა ოქსფორდის უნივერსიტეტის მოწვეულმა პროფესორმა ნოელ უაითსაიდმა Euronews Business-თან საუბარში.

ევროკავშირის ოთხი უდიდესი ეკონომიკა – გერმანია, საფრანგეთი, იტალია და ესპანეთი, საშუალო მაჩვენებელზე ოდნავ მაღლა მდებარეობს. მათ შორის იტალიას აქვს ყველაზე მაღალი პენსიები, შემდეგ მოდიან ესპანეთი, საფრანგეთი და გერმანია.

პენსიები ევროკავშირის საშუალო დონეს აღემატება სკანდინავიის ხუთივე ქვეყანაში.

საპენსიო სისტემები ევროპაში განსხვავებულია

„შედარება რთულია, რადგან საპენსიო სისტემები ერთმანეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება,“ – განაცხადა AGE Platform Europe-ის პოლიტიკის მენეჯერმა ფილიპ საიდელ ლეროიმ.
მისი თქმით, ისეთ ქვეყნებში, როგორებიცაა გერმანია, ესპანეთი, საფრანგეთი და ბელგია, ძირითადი წილი მოდის სახელმწიფო, გადანაწილებით დაფინანსებულ პენსიებზე, ხოლო პროფესიული (სამუშაოზე დაფუძნებული) საპენსიო სქემები შედარებით მცირეა და მხოლოდ გარკვეულ სექტორებს მოიცავს.

„სწორედ ამიტომ არის ამ ქვეყნებში ერთ სულ მოსახლეზე საპენსიო ხარჯები მაღალი – პენსიონერთა შემოსავლის დიდი ნაწილი კანონით განსაზღვრული სახელმწიფო სქემებიდან მოდის,“ – აღნიშნა მან.

პენსიების მსყიდველუნარიანობა
როცა პენსიებს მსყიდველუნარიანობის სტანდარტებით (PPS) ზომავენ, განსხვავებები საგრძნობლად მცირდება. PPS ასახავს ცხოვრების ღირებულებას – ერთი PPS ერთეული ყველა ქვეყანაში ერთნაირი რაოდენობის საქონლისა და მომსახურების შეძენის საშუალებას იძლევა.

ასაკობრივი პენსიები PPS-ში მერყეობს 6 658-დან ბოსნია და ჰერცეგოვინაში, 22 187-მდე ლუქსემბურგში. ყველაზე მაღალი და ყველაზე დაბალი მაჩვენებლების შეფარდება მხოლოდ 3,3-ია, მაშინ როცა ნომინალურ მონაცემებში ეს სხვაობა ათჯერ აღემატება.

უაითსაიდის თქმით, ყოფილი აღმოსავლეთ ბლოკის ქვეყნებში პენსიონერებისთვის შენარჩუნებული შეღავათები – როგორიცაა უფასო ჯანდაცვა, ტრანსპორტი და სუბსიდირებული საცხოვრებელი, ზრდის მათ რეალურ მსყიდველუნარიანობას.

„განსხვავებები არ ქრება, რადგან ცხოვრების დონე დამოკიდებულია არა მხოლოდ პენსიაზე, არამედ საცხოვრებელ ხარჯებზე, ჯანდაცვაზე და ხანდაზმულთა დასაქმების შესაძლებლობებზეც,“ – აღნიშნა სინკლერმა.
ევროკავშირში პენსია საშუალოდ კარიერის ბოლო წლების შემოსავლის დაახლოებით სამ მეხუთედს შეადგენს. ბევრ ქვეყანაში ეს მაჩვენებელი 50%-ზე დაბალია, რაც პენსიონერებს ცხოვრების ღირსეული დონის შენარჩუნებას ურთულებს. პენსიონერთა სიღარიბე ბევრ ქვეყანაში სერიოზულ პრობლემად რჩება.