გინეკოლოგიური დარღვევები და სიმპტომები, რომლებიც ბავშვის განვითარების შეფერხებას იწვევს

პოპულარული

გინეკოლოგიური დარღვევები და სიმპტომები, რომლებიც ბავშვის განვითარების შეფერხებას იწვევს

26 ივლისს გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“ გოგონების რეპროდუქციულ ჯანმრთელობას მიეძღვნა. ჰიგიენური პროცედურების სწორად დაცვა, გინეკოლოგიური პრობლემები, რომლებიც განვითარების შეფერხებას იწვევს, დარღვეული მენსტრუალური ციკლი და რთული გარდატეხის ასაკი – ამ და სხვა საინტერესო თემებზე გადაცემაში ჟორდანიას კლინიკის ბავშვთა და მოზარდთა გინეკოლოგ-რეპროდუქტოლოგმა, მედიცინის დოქტორმა მაკა ჯორბენაძემ ისაუბრა.

რა სიმპტომების გამოვლენისას უნდა მიმართონ მშობლებმა ბავშვთა გინეკოლოგს?

უნდა გამოვყოთ ასაკობრივი ჯგუფები, გოგონები სქესობრივ მომწიფებამდე და სქესობრივი მომწიფების პერიოდში. სქესობრივი მომწიფების პერიოდამდე, ანუ რვა წლის ასაკამდე, ბავშვებს შეიძლება მრავალი პრობლემა ჰქონდეთ და დასჭირდეთ გინეკოლოგთან ვიზიტი. შეიძლება იყოს სისხლიანი გამონადენი სასქესო ორგანოებიდან, ქავილი, წვა, ტკივილი და ა.შ. შეიძლება იყოს ნაადრევი სქესობრივი მომწიფება, რაც გამოიხატება სარძევე ჯირკვლების გაჯირჯვებაში, მეორადი სასქესო ნიშნების წარმოქმნასა და ა.შ. ამ დროს აუცილებელია მშობელმა ბავშვთან ერთად მიმართოს ბავშვთა გინეკოლოგს და მოხდეს შესაბამისი მკურნალობის დანიშვნა. თუკი ბავშვს 3-4 წლის ასაკში დაეწყო მკერდის ზრდა, დროულად უნდა მიმართოს მშობელმა სპეციალისტს. შეიძლება იყოს გენეტიკური ანომალიები, რაც ახალშობილობის შემდეგ ვლინდება, გინეკოლოგმა უნდა შეაფასოს, როგორია გარეთა სასქესო ორგანოები, ხომ არ არის რაიმე განვითარების მანკი და ა.შ. რაც შეეხება სქესობრივი მომწიფების პერიოდს, რომელიც, როგორც აღვნიშნეთ, დაახლოებით რვა წლის ასაკიდან იწყება, სხვადასხვა ნიშნებით გამოიხატება. პირველი ნიშანი ეს არის მკერდის გაჯირჯვება, შემდეგ კი იღლიის ფოსოსა და ბოქვენზე თმიანობის გაჩენა. ამ პერიოდში შეიძლება სხვადასხვა გართულება მოხდეს. მეორადი სასქესო ნიშნების გაჩენიდან დაახლოებით ორ წელიწადში იწყება პირველი მენსტრუაცია. თუ დაიწყო მეორადი სასქესო ნიშნების გაჩენა რვა წლის ასაკში, 10-11 წლის ასაკში შეიძლება იყოს პირველი მენსტრუაცია, რომელსაც ჩვენ სამედიცინო ენაზე მენარხეს ვეძახით. შეიძლება იყოს მეორადი სასქესო ნიშნები, მაგრამ არ იყოს მენსტრუალური ციკლი, რაც სხვადასხვა პათოლოგიებთან არის კავშირში. მენსტრუალური ციკლის დადგომის შემდეგ, მოზარდობის პერიოდში, უნდა დავაკვირდეთ, თუ როგორია მათი ციკლი. პირველი მენსტრუაციიდან 2-3 წლის განმავლობაში შეიძლება იყოს სხვადასხვა ტიპის დარღვევა. ხშირად, ბავშვები სისხლდენას მალავენ, ეს გრძელდება ერთი თვეც კი და სანამ ძალიან არ დასუსტდებიან, დედა ვერ ამჩნევს. დარღვევის კიდევ ერთი ვარიანტია გაიშვიათება და მენსტრუალური ციკლი შეიძლება იყოს 3-6-9 თვეში ერთხელ.

შესაძლოა თუ არა, გინეკოლოგიურმა პრობლემებმა გამოიწვიოს განვითარების ეტაპების შეფერხება და როგორ უნდა მოხდეს ამის შეფასება?

რა თქმა უნდა, ხდება როგორც ნაადრევი სქესობრივი მომწიფება, ისე შეიძლება შეფერხდეს ეს პროცესი და ამისი მიზეზიც სხვადასხვა პათოლოგიები, ან ჰორმონალური დისბალანსი იყოს. მშობელმა ყურადღება უნდა მიაქციოს ასაკობრივ ნორმებს. ჩვენ ვამბობთ, რომ მომწიფება იწყება რვა წლიდან, მაგრამ ეს არის წიგნის მიხედვით. შეიძლება ბავშვი იყოს რვა წლის, არ ჰქონდეს განვითარებული არანაირი მეორადი სქესობრივი ნიშნები და ეს იყოს ნორმა, მაგრამ ამადროულად, რვა წლის ბავშვი შეიძლება იყოს განვითარებული ფიზიკურად, წონით, ზომით, სიმაღლით და შესაბამისად მას შეიძლება ჰქონდეს მეორადი სასქესო ნიშნები. შესაძლოა 11 წლის ასაკში არ ჰქონდეს გოგონას მეორადი სქესობრივი ნიშნები განვითარებული და ესეც არ არის საგანგაშო, თუკი ამ ფაქტს ბავშვის ფიზიკურ განვითარებასთან მიმართებაში ვაფასებთ. შეიძლება ბავშვს 5-6 წლის ასაკში ჰქონდეს მკერდი, მაგრამ ეს იყოს ცხიმოვანი ქსოვილის ხარჯზე, ანუ ბავშვი წონაში მეტია და ამასაც სჭირდება გამოკვლევა, რომ რაიმე სახის პათოლოგია გამოირიცხოს. როდესაც არ არის მეორადი სასქესო ნიშნები და არის მენსტრუალური გამონადენი, ესეც უნდა იქნას დიფერენცირებული, რომ არ გამოგვრჩეს რაიმე გართულება. მოგეხსენებათ, ეს ასაკი ძალიან რთულია, ამ დროს ბავშვები შორდებიან მშობლებს, საზოგადოებაში ამას „გარდატეხის ასაკს“ ეძახიან და ამ დროს შეიძლება რაიმე სიმპტომი, რომელიც მას აწუხებს, არ უთხრას მშობელს. ამიტომ, დედა უნდა იყოს ძალიან ყურადღებით.

როდესაც საქმე ეხება მენსტრუალური ციკლის დარღვევას, რა ჰორმონალურ ცვლილებებთან გვაქვს საქმე?

ასაკი, რომელიც არის უნივერსალური პირველი მენსტრუაციისთვის არის 11-13 წელი. რაც შეეხება დარღვევებს – მშობელი უნდა დააკვირდეს, ხომ არ არის თმიანობა, საუბარია გოგონებში მამაკაცური ტიპის გათმიანებაზე იქ, სადაც თმა არ უნდა იყოს და ამას სჭირდება მკურნალობა. შეიძლება ასეთი ტიპის თმა იყოს, ტუჩის ზედა მხარეს, ბაკებზე, მუცლის თეთრ ხაზზე, მკერდის ძვალზე – ეს ძალიან ხშირი პათოლოგიაა საქართველოში. დიაგნოსტირება საქართველოში რთული გახდა, რადგან მოდაშია ეპილაცია და ყველა მოზარდს გაკეთებული აქვს. ეს ცუდი არ არის, ესთეტიურად კარგია, მაგრამ ვეკითხებით პაციენტს, ხომ არ აქვს თმიანობა, რომ დავადგინოთ რასთან გვაქვს საქმე. ასევე, ხშირია სებორეა, ანუ გამონაყარი სახესა და ზურგზე და ამას კანის ცხიმიანობა იწვევს, ესეც სპეციალისტმა უნდა ნახოს და დაინიშნოს მკურნალობა. ყველაზე ხშირი სტატისტიკურად არის მენსტრუალური ციკლის დარღვევა და ამას თან სდევს თმიანობა, გამონაყარი და ამას უკვე პაციენტი გამოკითხვისას აღნიშნავს ხოლმე. მოზარდობის პერიოდში ხშირია მწვავე ინფექციები, რასაც წვა და ქავილი მოყვება და უნდა ინახოს სპეციალისტის მიერ, რათა მოხდეს დიაგნოსტირება. ხშირია მომართვიანობა მტკივნეული მესტრუაციის გამო, ეს შეიძლება იყოს გენეტიკური, ასაკობრივი, რაც უფრო ადრე იწყება, ამბობენ, რომ უფრო ხშირად არის ხოლმე მტკივნეული  და კიდევ ერთხელ ვიტყვი, რომ აუცილებელია ექიმის ჩარევა.

რა მიიჩნევა მენსტრუალური ციკლის დარღვევად?

ძალიან საინტერესოა ისიც, რა მიიჩნევა მენსტრუაციის დარღვევად. კლასიკურად მიიჩნევა, რომ მენსტრუაცია არის 28 დღეში ერთხელ, მაგრამ რა თქმა უნდა ყველა ქალბატონს ასე არ აქვს. მენსტრუაცია შეიძლება იყოს 21 დღეში ერთხელ და 35 დღეში ერთხელაც. ეს დიაპაზონია, რომელიც დარღვევად არ მიიჩნევა, თუკი 21 დღეზე ნაკლებია, დარღვევაა და 35 დღეზე მეტი გადაცდენაც დარღვევაა. რაც შეეხება დღეების რაოდენობას დაახლოებით შვიდ დღემდე ნორმალურია, შვიდი დღის შემდეგ მენსტრუალური გამონადენი პრობლემაა. რაოდენობრივად კი დღეში უნდა იყოს 80 მილილიტრი, ამაზე მეტი ჭარბად მიიჩნევა და საჭიროა ექიმის ჩარევა. პირველი მენსტრუაცია ხშირად არის ხოლმე გახანგრძლივებული და ეს განსაკუთრებით საყუარდღებოა, რადგან 1-2 თვე გრძელდება და ბავშვები მაშინ მიმართავენ კლინიკებს, როდესაც მწვავე ანემია აქვთ და სისხლის გადასხმა სჭირდებათ. შეიძლება მენარხე საერთოდ არ იყოს, გოგონას ჰქონდეს მეორადი სასქესო ნიშნები განვითარებული და ესეც სხვადასხვა პათოლოგიების მიზეზი იყოს. არის ხოლმე შემთხვევები, როდესაც საქალწულე აპკი დახურულია და სისხლი გარეთ არ გამოდის. შეიძლება ასე გაგრძელდეს 4-6 მენსტრუალური ციკლი, ამ დროს მცირე მენჯის არეში აქვთ ხოლმე ტკივილი  და სანამ ძალიან მძიმე მდგომარეობამდე არ მივლენ, ექიმთან არ მიდიან. ასეთ დროს მცირე ქირურგიული ჩარევა ხდება. 16 წლის ასაკში თუ არ არის მენსტრუალური ციკლი, ეს უკვე დაგვიანებულია.

ადრეული სექსუალური კავშირი და ადრეული ორსულობა-მშობიარობა, რა ითვლება ადრეულ ასაკად და რა მდგომარეობაა საქართველოში ამ მხრივ?

ძალიან საინტერესო თემაა, გართულებები ბევრია მოზარდობის პერიოდში ორსულობისა და მშობიარობისას. ნაადრევი არის 19 წლის ასაკამდე ორსულობა და მშობიარობა, რაც ბევრ გართულებას იძლევა. ორსულები, რომლებიც მალავენ ორსულობას და არ არიან ქორწინებაში, ეს კიდევ უფრო ართულებს დედისა და ნაყოფის მდგომარეობას. მოზარდის შემთხვევაში, რომელიც თავადაც ყალიბდება და ატარებს ნაყოფს, ხშირია ანემია, ინფექცია, ნაადრევი მშობიარობა, ნაყოფის მკვდრადშობადობა, ნაყოფის დაბალი წონა და მშობიარობის გართულება, რადგან არ არის კარგად განვითარებული მენჯის ძვალი. ძალიან ბევრი პრობლემაა, რომელიც სწორედ მოზარდობასთან არის დაკავშირებული. მშობიარობის შემდეგ შეიძლება იყოს სისხლდენით გართულება. ყველა გართულება, რაც ჩამოვთავლე, ორჯერ უფრო ხშირია, ვიდრე ზრდასრულის ასაკის ქალბატონებში. შეიძლება 15 წლის ასაკში გოგონა იყოს ზრდასრული, ბავშვი გააჩინოს სრულფასოვნად, თუმცა პრობლემები ამის შემდეგ მაინც იწყება. ისინი არ არიან მზად ბავშვის გაზრდისთვის, არ კვებავენ ძუძუთი, არ უვლიან შესაბამისად, რადგანაც თავადაც ბავშვები არიან და ეს მძიმე პრობლემაა.

ნაადრევი სქესობრივი კავშირები იწვევს ნაადრევ ორსულობასა და მშობიარობას. ადრეული მენარხე შეიძლება ერთ-ერთი რისკი იყოს ნაადრევი ორსულობა-მშობიარობისა. ბავშვი ინფორმირებული იყოს ჩასახვის საწინააღმდეგო საშუალებების შესახებ, რომ ნაადრევი ორსულობით საკუთარ ჯანმრთელობას საფრთხე არ შეუქმნას. არ არის აუცილებელი 14-16 წლის ასაკში ორსულობა – ეს უნდა გაითავისოს საქართველოს მოსახლეობამ.

.

როგორი უნდა იყოს გოგონების ჰიგიენა, რა რეკომენდაციები უნდა გაითვალისწინონ მშობლებმა?

ეს არის ანატომიური და ფიზიოლოგიოური ფაქტორები, ანატომიური გულისხმობს იმას, რომ არ არის ჩამოყალიბებული გარეთა სასქესო ორგანოები, არ არის ცხიმოვანი ქსოვილი განვითარებული დიდ სასირცხვო ბაგეში და ა.შ. ამ დროს ხელსაყრელი პირობებია იმისათვის, რომ განვითარდეს ინფექციები. ამ პერიოდში არის ხოლმე ესტროგენების დეფიციტიც და ძალიან მნიშვნელოვანია ჰიგიენური ნორმების დაცვა. მშობლებს ხშირად გონიათ, რომ თუ ბავშვებს ხშირად დაბანენ და ბევრ საპონს გამოიყენებენ, ეს კარგია. ბავშვები, რომლებიც პამპერსს გამოიყენებენ, მათ უფრო ხშირად ბანენ, მაგრამ არ არის აუცილებელი საპნით მოხდეს ყოველი დაბანა, რადგან საპონი აშრობს გარეთა სასირცხვო ბაგეებს, რაც იწვევს ხოლმე მცირე სასირცხვო ბაგეების შეხორცებას. ეს საკმაოდ რთული და ხშირი პათოლოგიაა ბავშვებში, რადგან ამ დროს არ არის ესტროგენების საკმარისი რაოდენობა. თუ მთლიანად შეხორცდა მცირე სასირცხვო ბაგეები, ხდება შარდის შეკავება, რაც აღმავალ ინფექციას იწვევს. ხშირად მოდიან პაციენტები, რომ ქირურგის რეკომენდაციით პატარას სჭირდება ოპერაცია, თუმცა ჩვენ მედიკამენტოზურად და დედის მიერ, შესაბამისი ჰიგიენის დაცვით შეგვიძლია ბაგეების გახსნა და ნორმაში მოყვანა. შემდეგში არის სპეციალური დამატენიანებელი საშუალებები, რომელიც მოიხმარება ბავშვებში, რომ ასეთი ტიპის გართულება არ მოხდეს. დაბანა უნდა ხდებოდეს წინიდან უკან, რომ არ დაისვაროს სხვადასხვა ბაქტერიით გარეთა სასქესო ორგანოები. თუკი პატარს მკურნალობენ ანტიბიოტკიებით, შეიძლება თავი იჩინოს სოკოვანმა ინფექციამ, ამასაც მიხედვა სჭირდება. სასურველია პამპერსი ნაკლები დროის განმავლობაში ჰქონდეთ პატარებს. რადგან ჰაერთან კონტაქტი მნიშვნელოვანია. უკიდურეს შემთხვევაში შეიძლება სველი ხელსახოცის გამოყენება, თუმცა, რა თქმა უნდა უმჯობესია დაბანა. მოზარდ გოგონებში ეს პრობლემა ნაკლებად არის, წინათ ამბობდნენ, რომ მენსტრუაციისას დაბანა არ შეიძლებოდა, პირიქით, ციკლის დროს უფრო ხშირად არის ჰიგიენის დაცვა საჭირო.

ჟორდანიას კლინიკის დიღმის ფილიალი ცოტა ხნის წინ განახლდა…

ჟორდანიას ინსტიტუტს დიდი ისტორია აქვს, ახლა მას ჟორდანიას კლინიკა ქვია. სხვადასხვა მიმართულებას ვთავაზობთ პაციენტებს, გვაქვს ინ ვინტრო განაყოფიერება, რეპროდუქციული განყოფილება, გენეტიკური, ჰორმონალური მიმართულება, საოფისე გინეკოლოგია, ენდოსკოპია, ბავშვთა განყოფილება და ა.შ.

რჩევები /

|

28 ივლისი, 2017

|
WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => stumrad-eqimtan
                                    [1] => maka-jorbenadze
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 149767
                )

        )

    [query_vars] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => stumrad-eqimtan
                                    [1] => maka-jorbenadze
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 149767
                )

            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [static] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 10720
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [paged] => 0
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [order] => DESC
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => stumrad-eqimtan
                                    [1] => maka-jorbenadze
                                )

                            [field] => slug
                            [operator] => IN
                            [include_children] => 1
                        )

                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                    [0] => mob1n_term_relationships
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                    [post_tag] => Array
                        (
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => stumrad-eqimtan
                                    [1] => maka-jorbenadze
                                )

                            [field] => slug
                        )

                )

            [primary_table] => mob1n_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  mob1n_posts.ID FROM mob1n_posts  LEFT JOIN mob1n_term_relationships ON (mob1n_posts.ID = mob1n_term_relationships.object_id) WHERE 1=1  AND mob1n_posts.ID NOT IN (149767) AND ( 
  mob1n_term_relationships.term_taxonomy_id IN (17728,10720)
) AND mob1n_posts.post_type = 'post' AND ((mob1n_posts.post_status = 'publish')) GROUP BY mob1n_posts.ID ORDER BY mob1n_posts.post_date DESC LIMIT 0, 3
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 177603
                    [post_author] => 13
                    [post_date] => 2017-10-19 18:00:07
                    [post_date_gmt] => 2017-10-19 14:00:07
                    [post_content] => ბევრმა ალბათ არ იცის, რომ საქართველოში 2013 წლიდან მსოფლიოში აღიარებული პედიატრი მიხაელ ლენცე იმყოფება. ის გივი ჟვანიას სახელობის პედიატრიის აკადემიურ კლინიკაში საქმიანობს. მიხაელ ლენცე აქტიურად იღებს მონაწილეობას ყველა მძიმე პაციენტის მკურნალობის პროცესში, ასევე იღებს პაციენტებს სხვადასხვა ჩივილით.  აღსანიშნავია, რომ პროფესორი ლენცეს გადაწყვეტილებით, ის ამას ქველმოქმედების ფასად აკეთებს და უკვე უამრავი მადლიერი პაციენტი ჰყავს. ქართველი პაციენტებისა და მათი მშობლებისთვის ვიზიტისას ენის ბარიერის პრობლემაც მოხსნილია. პროფესორი თავისუფლად საუბრობს ინგლისურ და გერმანულ ენებზე. მას ჰყავს ქართველი ასისტენტი მარიამ ღუღუნიშვილი, რაც კომუნიკაციას კიდევ უფრო აადვილებს. რადიო „ფორტუნა“ პროფესორს კლინიკაში ესტუმრა და მასთან ერთად ერთი დღე გაატარა. ჩვენმა ჟურნალისტმა მშობლებთან გასაუბრებაც მოასწრო და ისიც გაარკვია, რომ მიხაელ ლენცემ ბევრი მათგანის ცხოვრებაში გარდამტეხი როლი შეასრულა.

https://www.youtube.com/watch?v=ttJ2cOKOSzk&feature=youtu.be

პირველად მიხაელ ლენცე საქართველოში 2005 წელას ჩამოვიდა  და ქართველ ექიმებს შეხვდა.  მან ჟვანიას სახელობის პედიატრიის აკადემიურ კლინიკას თანამშრომლობა თავად შესთავაზა და საქმიანობაც მალევე დაიწყო. მიუხედავად იმისა, რომ ბატონი ლენცე პროფესიით გასტროენტეროლოგია, მისი პაციენტები ის პატარებიც არიან, რომლებსაც სხვადასხვა სახის პრობლემა აქვთ – მათ შორის მწვავე რესპირაციული ინფექციები, რაზეც მიმართვიანობა ყველაზე მაღალია. საინტერესოა, რომ პროფესორი ლენცე მიმდინარე წლის მარტში რადიო „ფორტუნასაც“ სტუმრობდა, სადაც გადაცემაში „სტუმრად ექიმთან“ მენინგოკოკურ ინფექციაზე ისაუბრა. ამჯერად პროფესორმა საქართველოში პირველი ვიზიტი გაიხსენა:

„პირველად საქართველოში ჩამოვედი 2005 წელს, ეს იყო გასტროენტეროლოგების შეხვედრაზე და თავიდანვე მომეწონა საქართველო. მე თავად ბაიერნიდან ვარ, სადაც ბევრი მთაა და აქაურობამ ძალიან მომხიბლა. მივხვდი, რომ ჩვენ უნდა შეგვეცვალა საქართველოში მედიცინა, რადგან რუსული განვლენა იგრძნობოდა, შესაბამისად, ჩამოვედი 2013 წელს და ამ დღემდე 2000 პაციენტი მივიღე უკვე ამ კლინიკაში“.



პროფესორი ამბობს, რომ ჟვანიას კლინიკა საქართველოში ერთადერთი ბავშვთა საუნივერსიტეტო კლინიკაა და არჩევანიც სწორედ ამის მიხედვით გააკეთა.  პროფესორი მიიჩნევს, რომ საქართველოში კვლავ არის სკეპტიკური დამოკიდებულება აცრების მიმართ, რაც არასწორია:

„ბევრს ჰგონია, რომ აღარ არსებობს დიფტერია და მისი მსგავსი დაავადებები, მაგრამ ეს ასე არ არის, დაავადება აღარ გვხვდება მაშინ, როცა 70-80% არის აცრილი, ეს საკმაოდ დიდი რიცხვია და თუ ეს ასე არ არის, მაშინ ეპიდემიები გავრცელდება. სახელმწიფოს რაც შეუძლია გააკეთოს, არის ის, რომ არ მიიღონ სკოლებში და საბავშვო ბაღებში ის ბავშვები, რომლებიც არ არიან აცრილები და ითვლებიან საშიშებად“, - ამბობს მიხაელ ლენცე.



პროფესორის ვიზიტზე ვრცლად ისაუბრა გივი ჟვანიას სახელობის პედიატრიის აკადემიური კლინიკიას გენერალურმა დირექტორმა, ლია ძიძიგურმაც:

„მიხაელ ლენცე თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის გივი ჟვანიას სახელობის პედიატრიის აკადემიურ კლინიკაში 2013 წლიდან მოღვაწეობს და ყოველ წელს 6 თვის განმავლობაში საქართველოში იმყოფება. ის გერმანიის სამთავრობო პროგრამის DAAD-ის ეგიდითაა ჩამოსული და ევროპის გასტროენტეროლოგთა, ჰემოტოლოგთა და ნუტრიციოლოგთა ასოციაციის ყოფილი პრეზიდენტი გახლავთ. ისაა ბონის უნივერსიტეტის პროფესორი და საერთოდ, მსოფლიოში აღიარებული პედიატრი-გასტროენტეროლოგი. აგერ უკვე 5 წელია, ვთანამშრომლობთ და მინდა გითხრათ, რომ ის ძალიან თავმდაბალი ადამიანი და ნამდვილი პროფესიონალია. იგი აქტიურად იღებს მონაწილეობას ყველა მძიმე პაციენტის მკურნალობის პროცესში. სვამს გასტროენტეროლოგიური ნოზოლოგიების დიაგნოზს, ესაა ცელიაკი, მუკოვისციდოზი, ვილსონის დაავადება, კრონის დაავადება. მართალია, ეს დაავადებები საქართველოში იშვიათია, მაგრამ რატომღაც ამ ბოლო წლებში იმატა დიაგნოსტიკამ მუკოვისციდოზზე და ცელიაკიაზე. ის თანამშრომლობს ბონის საუნივერსიტეტო კლინიკასთან, გვაკავშირებს იქაურ პროფესორებთან და აქტიურად მონაწილეობს გასვლით პროფილაქტიკურ ღონისძიებებში, რომლებიც რეგიონებში ტარდება“



გაირკვა, რომ საქართველოზე და ქართველ პაციენტებზე შეყვარებული ექიმის ქველმოქმედება პაციენტებთან ურთიერთობას  სცდება. ორი წლის წინ პროფესორმა მილიონიანი საქველმოქმედო აქცია ჩაატარა და ჟვანიას კლინიკას ფიბრობრონქოსკოპები, ენდოსკოპები, მონიტორები  და ფიბროგასტროსკოპები საჩუქრად გადასცა.  პროფესორი საქართველოში გერმანიის აკადემიური გაცვლითი სამსახურის ფარგლებში იმყოფება, რაც გულისხმობს იმას, რომ მიხაელ ლენცე ყოველ წელს, 6 თვის განმავლობაში ჟვანიას კლინიკაში პატარა პაციენტებს მიიღებს და ასევე ქართველ ექიმებს მძიმე დიაგნოზის მქონე ბავშვების მკურნალობის პროცესში დაეხმარება.
                    [post_title] => მიხაელ ლენცე  – საქართველოზე შეყვარებული გერმანელი ექიმი, რომელიც პაციენტებს „ჟვანიას კლინიკაში“ იღებს
                    [post_excerpt] => 
                    [post_status] => publish
                    [comment_status] => closed
                    [ping_status] => closed
                    [post_password] => 
                    [post_name] => mikhael-lence-saqartveloze-sheyvarebuli-germaneli-eqimi-romelic-pacientebs-djvanias-klinikashi-ighebs
                    [to_ping] => 
                    [pinged] => 
                    [post_modified] => 2017-10-19 22:47:09
                    [post_modified_gmt] => 2017-10-19 18:47:09
                    [post_content_filtered] => 
                    [post_parent] => 0
                    [guid] => http://fortuna.ge/?p=177603
                    [menu_order] => 0
                    [post_type] => post
                    [post_mime_type] => 
                    [comment_count] => 0
                    [filter] => raw
                )

            [1] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 177319
                    [post_author] => 13
                    [post_date] => 2017-10-19 13:16:24
                    [post_date_gmt] => 2017-10-19 09:16:24
                    [post_content] => ბავშვთა ნეონატოლოგი ნინო სოლომონია გადაცემაში „სტუმრად ექიმთან“

ცოტა ხნის წინ სოციალური ქსელით გავრცელდა ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ იაშვილის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს ნეონატოლოგიური დეპარტამენტის ექიმებმა 600-გრამიანი ბავშვი გადაარჩინეს. ამ პოსტს საზოგადოების მხრიდან უამრავი სამადლობელი წერილი მოჰყვა. მალევე გაირკვა, რომ ამავე დეპარტამენტის ექიმებმა  24 კვირის ვადაზე დაბადებული გოგონაც გადაარჩინეს, რომელიც 750 გრამს იწონიდა. რადიო „ფორტუნა“ ესაუბრა გოგონას დედას, რომელმაც აღნიშნა, რომ ექიმების თავდაუზოგავი შრომის შედეგად დღეს პატარა თავს კარგად გრძნობს. გადაცემამ „სტუმრად ექიმთან” ამჯერად ამ ისტორიებისს მთავარ გმირს უმასპინძლა. იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს ახალშობილთა და ჩვილ ბავშვთა კრიტიკული მედიცინის დეპარტამენტის ხელმძღვანელმა ნინო სოლომონიამ ამ ისტორიების გახსენებისას ემოციები ვერ შეიკავა. ექიმი დეტალურად მოჰყვა, როგორ იბრძოდა ის საკუთარ გუნდთან ერთად პატარების გადასარჩენად. ასევე გადაცემაში ნინო სოლომონიამ ნაადრევი მშობიარობის მიზეზებზე, დღენაკლული ბავშვების მოვლის თავისებურებებსა და ძუძუთი კვების უპირატესობებზე ისაუბრა და ახალგაზრდა დედებს საინტერესო რეკომენდაციები მისცა.



ქალბატონო ნინო, რა ძირთადი ფაქტორები იწვევს ნაადრევ მშობიარობას?

ნაადრევი მშობიარობა და მისი შედეგი, დღენაკლული ახალშობილი, დღევანდელ მსოფლიოში ძალიან რთული ტიპის პატარაა, რომლის გამოზრდაც ბევრ სირთულესთან არის დაკავშირებული. ნაადრევი მშობიარობის მხოლოდ ერთი მიზეზი არ არსებობს და არც ის ვიცით, როგორ ავიცილოთ თავიდან. არის ფაქტორთა ერთობლიობა, მაგალითად, რისკ ჯგუფში შედიან: ძალიან ახალგაზრდა დედები, ან 35 წელს ზემოთ დედები, მრავალნაყოფიანი ორსულობა, დაბალი სოციალურ-ეკონომიური მდგომარეობა, როდესაც დედები ვერ ახერხებენ ანტენატალურ მეთვალყურეობას, მაღალი წნევა არა მხოლოდ ორსულობის პერიოდში, არამედ მანამდეც, ქრონიკული დაავადებები და ინფექციები, რომლებიც შეიძლება სრულიად არ იყოს ხილული. ზოგჯერ, გარკვეული მდგომარეობების დროს ხელოვნურად უწევთ ორსულობის შეწყვეტა და ჩნდება დღენაკლული ახალშობილი. დღენაკლულობაა ყველაფერი, რაც არის 37 კვირამდე. ახალშობილი, რომელიც 32 კვირამდე იბადება, არის ძალზედ დღენაკლული ახალშობილი, ხოლო მაშინ, როდესაც პატარა 28 კვირის ქვემოთ იბადება, ესტრემალურ დღენაკლულობასთან გვაქვს საქმე. რა თქმა უნდა სხვადასხვა ვადაზე დაბადებული ახალშობილები სხვადასხვა გამოწვევების წინაშე დგანან, აქ საუბარია სიმწიფის ხარისხზეც, რამდენად ახლოს არის ის სიმწიფესთან და რამდენად შეძლებს იმ გარემოში გადარჩენას, რასაც ჩვენ ხელოვნურად ვუქმნით.

https://www.youtube.com/watch?v=quQF9aNPFtU

რა პარამეტრებს უნდა აკმაყოფილებდეს ახალშობილი, რომ ის სახლში გაიწეროს?

თუნდაც 36 კვირის ახალშობილი, რომელიც შეიძლება 2 400 გრამს იწონიდეს, არის დღენაკლული ბავშვი, მაგრამ შეიძლება სრულიად აკმაყოფილებდეს ყველა კრიტერიუმს და გაიწეროს სახლში. პირველ რიგში, პატარას არ უნდა ჰქონდეს არანაირი რისკ ფაქტორი. არის შემთხვევები, როდესაც დედას დიაბეტი აქვს, ამ დროს ბავშვი ნორმალური წონის არის, შეუძლია შეინარჩუნოს სხეულის ტემპერატურა, შეუძლია იკვებოს ძუძუთი, არ აქვს სუნთქვის უკმარისობის ნიშნები და ა.შ. თუმცა, მას მაინც სჭირდება გარკვეული მონიტორინგი, მაგალითად გაკონტროლდეს გლუკოზის მაჩვენებელი. 35-36 კვირის გესტაციის ვადაზე დაბადებული ბავშვები, რომლებიც მოგვიანებითი პერიოდის დღენაკლულ ახალშობილებად მიიჩნევიან და თითქოს მზად არიან საშვილოსნოს გარეთ ადეკვატური ზრდა-განვითარება შეძლონ, ეს ბავშვები მაინც მიეკუთვნებიან გარკვეულ რიკსის ჯგუფს და აქვთ წონასთან, სიყვითლესთან, წოვა-ყლაპვის კოორდინაციისთან, თერმოლაბილურობასთან დაკავშირებული პრობლემები და აპნოეს ეპიზოდები. ეს მაჩვენებლები მათთან უფრო მაღალია, ვიდრე დროულ ახალშობილებთან. ყველა ასეთ პატარასთან უნდა მოხდეს ამ ფაქტორების გათვალისწინება და პედიატრთან ვიზიტი რაც შეიძლება მალე.
აშშ-ში ძალიან კარგი პრაქტიკა აქვთ, გაწერისას ყოველთვის იცის იმ ექიმმა რომელიც წერს, ვინ იქნება ბავშვის პედიატრი და როდის ნახავს მას. ყოფილა ჩვენთან შემთხვევები, როდესაც სამშობიაროდან გაწერისას, პირველივე კვირის ბოლოს ბავშვები ჩვენთან შემოსულან, და პირველი ჩივილი არის ის, რომ ბავშვი ვერ ინარჩუნებს ტემპერატურას, მივარდნილია, ვერ წოვს და ა.შ. და მიზეზი სწორედ დღენაკლულობაა. ეს ბავშვები მალე ეწერებიან ბინაზე ახალშობილთა ინტენსიური თერაპიის დეპარტამენტიდან, რადგან მათ საბედნიეროდ აგრესიული ჩარევა არ სჭირდებათ.
რა უპირატესობა აქვს ძუძუთი კვებას როგორც დღენაკლული ახალშობილების, ისე დროულ ვადაზე დაბადებულ ბავშვებში? მიუხედავად იმისა, რომ არაერთ ნეონატოლოგსა და პედიატრს უსაუბრია ამ თემაზე, მე მგონია, რომ რამდენჯერაც მოგვეცემა საშუალება, იმდენჯერ უნდა ვისაუბროთ ამ თემაზე, რომ გაიზარდოს იმ დედების რაოდენობა, რომლებიც პატარებს ძუძუთი კვებავენ. ხშირია შემთხვევა, როდესაც გადმოყავთ სამშობიარო სახლიდან ჩემს დეპარტამენტში ახალშობილი და დედა, რომელიც მოდის ჩვენთან, ამბობს რომ რძე აღარ აქვს ან უთხრეს, რომ რძე გაეშრო.
უამრავი სამეცნიერო მტკიცებულებებზე დამყარებული ინფორმაცია არსებობს იმის შესახებ, რომ ძუძუთი გაზრდილ ბავშვებში გაცილებით ნაკლებია ავადობის მაჩვენებლი, ალერგიის მაჩვენებელი, მაღალია ინტელქტუალური კოეფიციენტი, განსაკუთრებით დღენაკლულ ახალშობილებში ნაკლებია ნაწლავის ანთებითი გართულებები. https://www.youtube.com/watch?v=0iXaHZz-Mnc
წვეთ-წვეთობით, მილილიტრობით ვაძლევთ ახალშობილს ამ უნიკალურ საკვებს. თუკი აქვს დედას საშუალება, საოცარი საკვებით გაზარდოს შთამომავლობა, ამაზე უარის თქმა დანაშაულია. არის ძალიან მცირე ჩამონათვალი იმ მდგომარეობებისა, როდესაც დედას არ შეუძლია პატარას რძე მისცეს. ზოგიერთი დაავადება უკუჩვენებაა ამ დროს, ასევე ზოგიერთი მედიკამენტი გადადის რძეში და რისკია ხოლმე ამ დროს ძუძუთი კვება. შევხედოთ სხვა კუთხითაც - არ სჭირდება ყიდვა, გათბობა, გამზადება, მაღაზიაში წასვლა. ეს არის საუკეთესო შემადგენლობის მზა საკვები. უცხოეთში გაცილებით მაღალია იმ დედების პროცენტული მაჩვენებელი, რომლებიც პატარებს ძუძუთი კვებავენ. საქართველოში ძალიან პოპულარულია ფრაზა სამ თვემდე ვაჭამე რძე, არ ვიცი საიდან მოვიდა ეს ლეგენდა. მანამდე, სანამ ჭამს ბავშვი, წლის განმავლობაში, ამაზე კარგს ის არაფერს არ მიიღებს. 6 თვემდე, ექსკლუზიურად მხოლოდ ძუძუთი კვებაზეც შეიძლება იყოს ბავშვი და ეს დაიცავს დედა–შვილს ბევრი პრობლემისგან. მე არ ვამბობ, რომ ხელოვნური ნარევი ცუდია, ის საოცარი რამ არის, რადგან შევძელით უამრავი ახალშობილი გამოგვეზარდა, მაგრამ არაფერი არ უახლოვდება დედის რძეს. თქვენს დეპარტამენტში მხოლოდ დღენაკლული ბავშვები არ ხვდებიან, რა გართულებებითა და ჩივილებით მოჰყვათ თქვენთან პატარები? ჩვენს დეპარტამენტში თავს იყრიან როგორც დედაქალაქის, ისე ქვეყნის მასშტაბით მძიმე ახალშობილები და აქ არ იგულისხმება მხოლოდ დღენაკლული ბავშვები. ჩვენთან ხვდებიან პატარები თანდაყოლი და შეძენილი პათოლოგიებით. მინდა ავღნიშნო, 2015 წელს ჩვენს კლინიკაში ძალიან კარგი კარდიოქირურგიული განყოფილება გაიხსნა. ხვდებიან ბავშვები, რომელებსაც აქვთ განუვითარებელი საყლაპავის მილი, რომელიც არ უერთდება კუჭს, ბავშვები, რომელბსაც არ აქვთ განვითარებული დიაფრაგმა, ანუ მათი გულმკერდი და მუცლის ღრუ არ არის ერთმანეთისგან გამოყოფილი, ბავშვები რომლებსაც თავის ტვინის განვითარების მანკები აქვთ, ბავშვები მრავლობითი სტიგმებით, ბავშვები გენეტიკური პათოლოგიებით - ყველა ეს პატარა თავს იყრის ჩვენს დეპარტამენტში.
სანამ თქვენთან მოვიდოდი, შემოიყვანეს პატარა თანდაყოლი ნაწლავური ანომალიით და დაინიშნა ოპერაცია, ის 24 საათისაც არ არის. ერთი წუთით რომ დაფიქრდეთ, ეს პატარა, უსუსრი ორგანიზმი რა ძლიერია და რამდენს უძლებს, ეს წარმოუდგენელია. ყველაზე დიდი ბედნიერება ის არის, როდესაც მრავალკვირიანი, ზოგჯერ მრავალთვიანი მკურნალობის შემდეგ ჯანმრთელად ეწერება და ერთი, ან ორი წლის შემდეგ ის თავად შემოდის განყოფილებაში, ვერ აგიხნით ეს რა გრძნობაა. თუ რამე გვაძლევს იმის ძალას, რომ მეორე დღეს ეს რთული საქმე გავაგრძელოთ, სწორედ ეს არის. ჩვენ გვაქვს შეხება იმ მდგომარეობებთან, რომელთა მორჩენაც სამწუხაროდ არ შეგვიძლია და ვხვდებით იმ პატარებს, რომლებსაც ვერ ვეხმარებით. მე თუ რამე მახსოვს, მახსოვს ყველა ჩემი პაციენტი, ვისაც ვერ დავეხმარე, იყო ძალიან მძიმე გართულება, სიცოცხლესთან შეუთავსებელი მანკები და ა.შ. ეს დიდი ტრაგედიაა და ამ პაციენტებთან ერთად  ჩემი ნაწილიც ქრება და მიყვება. ამის შემდეგ, რომ ისევ ადგე და გააგრძელო შენი საქმე, ისევ იბრძოლო, დაამარცხო დაავადება და გაიმარჯვო, სწორედ ეს პატარები გვაძლებინებენ, რომლებიც ერთ შვენიერ დღეს შემოაბიჯებენ. წარმოიდგინეთ, ბავშვი, რომელმაც რამდენიმე ოპერაცია გაიკეთა, ყველგან უდგას ზონდები, მილები, კათეტერები და ის ამას არა თუ უძლებს, არამედ მოდის სრულიად გამოჯანმრთელებული, ამაზე დიდი ბედნიერება არ არსებობს და ამისთვის ბევრი რამე ღირს ცხოვრებაში.
იაშვილის კლინიკას აქვს იმის ფუფუნება, რომ გვყავს ძალიან ბევრი კარგი სპეციალისტი ერთ ჭერქვეშ თავმოყრილი. ჩვენ ერთადერთი კლინიკა ვართ, რომელიც ყველა სირთულის პაციენტს იღებს, რა თქმა უნდა ყოველთვის არ ვართ გამარჯვებულები და მსოფლიოში ვერც ერთი ქვეყანა ვერ დაიკვხნის, რომ მხოლოდ საუკეთესო შედეგები აქვს. მე ნამდვილად შემიძლია გითხრათ, რომ უამრავი პატარა გადაგვირჩენია იმ ექიმების, მედდების დახმარებით, რომლებიც ერთ გუნდში ვართ. მხოლოდ გუნდური მუშაობით ვიღებთ იმ შედეგს, რასაც ვიღებთ. ოთხი წელი ხდება, რაც ამ ქვეყანაში დავბრუნდი და მაქვს ფუფუნება ვმართო ასეთი სირთულის ბავშვები მხოლოდ ამ ადამიანების დახმარებით. ბევრი სასწაულებრივი ისტორია უკავშირდება თქვენს დეპარტამენტს... ვერ ვიტყვი, რომ ერთადერთი ცენტრი ვართ, სადაც 750 გრამიანი ბავშვი გადავარჩინეთ. რამდენიმე წლის წინ ეს საქართველოში წარმოუდგენელი იყო, რაც უფრო წინ წავიდა დარგი და რაც უფრო მეტი ცოდნა დაგროვდა ამ კუთხით, ეს შედეგებშიც აისახა. საზოგადოებამ გაიგო 600 გრამიანი პატარას ამბავი. მის დედიკოს მძიმე პრეეკლამსია ჰქონდა და 30 კვირაზე შეწყვიტეს ორსულობა, ნაყოფი კი წარმოუდგენლად მცირე ზომის იყო, უკიდურესად იყო ჩამორჩენილი ზრდა განვითარებაში. შედარებით განვითარებული იყო ტვინი და ფილტვი. ეს ფაქტი ჩვენთვის იმიტომ იყო ემოციური, რომ არ იცით რა სირთულეები გადავიტანეთ ყველამ ერთად და პირველ რიგში პატარამ, რომ მას თუნდაც საკვების მიღება შეძლებოდა. ინტრავენურ კვებაზე იყო ხაგრძლივად და როდესაც ის დღე დადგა, როდესაც ორ კილოგრამს გადააჭარბა და მზად იყო, რომ სახლში წასულიყო... ეს საოცარი დღე იყო... ძალიან გმირულად იტანდა მისი დედიკოც ჩვენგან ყველანაირ ინფორმაციას. როდესაც ის ისევ ვნახე, ვერ აგიწერთ ამ შეგრძნებას. იყო კიდევ ერთი, 750 გრამიანი ახალშობილი. მას დედიკო დიდი ხანი ელოდებოდა, ეს მოლოდინი ნაადრევი მშობიარობით დასრულდა და ეს მისთვის ძალიან დიდი სტრესი და ტკივილი იყო. ყველა ბავშვს ზოგჯერ ერთნაირად უკეთებ ყველაფერს, ზოგიერთი მათგანი სრულად გამოჯანმრთელდება, ზოგიერთი კი არა... რა რეკომენდაციებს მისცემდით ჩვილების მშობლებს? მნიშვნელოვანია ის, რომ ბავშვს ჩატარებული ჰქონდეს ყველა ის აუცილებელი კვლვევა, რაც წინასწარ ადგენს ამა თუ იმ პრობლემას. ის ახალშობილები, რომლებიც ახალშობილთა ინტენსიური თერაპიის დეპარტამენტიდან ეწერებიან და არ აქვთ ჩატარებული სმენის სკრინგი, აუცილებლად უნდა ჩაატარონ, რადგან შემდგომი ნორმალური ფსიქომოტორული განვითარებისთვის და მეტყველების განვითარებისთვის ეს ძალიან მნიშვნელოვანია. ბავშვები, რომლებიც დღენაკლულები არიან, დღენაკლულთა რეტინოპათიის რისკის წინაშე არიან, ანუ მათი მხედველობა დიდი რისკის ქვეშ დგას, მათ სჭირდებათ მეთვალყურეობა. ბავშვები, რომელებიც გადიან ბინაზე, ჩემი რეკომენდაციაა, კვებოს ის ბუნებრივად დედამ, თუმცა თუ ის ვერ ახერხებს ამას, ხელოვნური ნარევი სპეციალისტმა შეურჩიოს. როდესაც ახალშობილია ოჯახში, არაფრით არ შეიძლება, რომ იქ ვინმე ეწეოდეს, ეს განსაკუთრებით მავნებელია ახალშობილისთვის. აივანზე თუ მოწევთ, არაფერს არ ცვლის ეს, რადგან სამოსი გაჟღენთილი გაქვთ თამბაქოს სუნით. თუკი პატარს გაზები აქვს, ნუ აწვალებთ მის უკანა ტანს თერმომეტრებით, გაზგამყვანი მილებით... უნდა იცოდეთ, სწორად როგორ დაიჭიროთ ბოთლი, ბავშვი, რა ტემპერატურაში უნდა გაიყვანოთ ბავშვი ჰაერზე, აუცილებელი რეკომენდაციაა D ვიტამის მოხმარება. ჩემი თხოვნა იქნება, მეზობლის, ნათეასავის რჩევით ნუ მისცემთ ბავშვს მედიკამენტს, ან საკვებს, გაიარეთ კონსულტაცია პედიატრთან. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/10/EKIMI-nino-solomonia.mp3"][/audio] [post_title] => 600–გრამიანი გადარჩენილი ბავშვი და  ისტორიები, რომელთა გახსენებისას ექიმმა ემოციები ვერ შეიკავა [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => 600-gramiani-gadarchenili-bavshvi-da-istoriebi-romelta-gakhsenebisas-eqimma-emociebi-ver-sheikava [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-10-19 18:00:27 [post_modified_gmt] => 2017-10-19 14:00:27 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=177319 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 171576 [post_author] => 13 [post_date] => 2017-10-05 15:25:36 [post_date_gmt] => 2017-10-05 11:25:36 [post_content] => რადიოლოგიური კვლევა უამრავ ინფორმაციას გვაძლევს ჩვენი ორგანიზმის შესახებ. დღეს  წარმოუდგენელია ორსულბის მართვა, მუცლის ღრუს სხვადსხვა პათოლგოების დადგენა, სარძევე ჯირკვების სრულფასოვანი გამოკვლევა თუ ფარისბერი ჯირკვის პრობლემების დიაგნოსტიება ულტრაბგერითი კვლევის გარეშე. რა ინფორმაციას გვაძლევს რადიოლოგიური კვლევა და რა სახის დაავადებების დიაგნოსტირება ხდება მისი დახმარებით - ამ თემაზე გადაცემაში „სტუმრად ექიმთან“ ექიმმა რადიოლოგმა სპარტაკ გელაშვილმა ისაუბრა. საინტერესო სიახლე გახლავთ ის, რომ სპარტაკ გელაშვილმა პაციენტების მიღება „ჯი-ეს“ კლინიკაში განაახლა.   ბატონო სპარტაკ, რა სიხშირით არის საჭირო სარძევე ჯირკვლების ულტრაბგერითი გამოკვლევის ჩატარება? საკმაოდ აქტუალურია მთელს მსოფლიოში სარძევე ჯირკვლევის პათოლოგიები და ამ დროს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანია ექოსკოპიური კვლვევა. ეს არის არაინვაზიური, მარტივად შესასრულებელი კვლევა და ვიღებთ დიდ ინფორმაციას. ულტრაბგერითი დიაგნოსტიკა დიდ როლს ასრულებს კეროვანი წარმონაქმნების დიფერენციაციის დროს. ეს არის ერთ-ერთი სკრინინგული კვლევა და როდესაც დაისმევა ესა თუ ის დიაგნოზი, საჭირო ხდება მამოგრაფიული კვლევა და ა.შ. ანუ, ხდება სწორი მიმართულების მიცემა. რაც შეეხება სარძევე ჯირკვლის პათოლოგიებს, კვანძოვანი წარმონაქმნები საკმაოდ ახალგაზრდა ასაკიდანვე შეიძლება შეგხვდეს და ექოსკოპიური კვლევისას წარმონაქმნის კონტურის, ფორმის, სტრუქტურის, სისხლით მომარაგების სწორად ამოცნობისას ხდება პაციენტის გადამისამართება შესაბამის სპეციალისტთან.
სარძევე ჯირკვლების პათოლოგიების დროს გასათვალისწინებელია პაციენტის რისკ ჯგუფი, როდესაც მას გენეტიკაში აქვს ონკოლოგიური პათოლოგია, ასეთ დროს აუცილებელია პაციენტმა მინიმუმ წელიწადში ერთხელ ულტრაბგერითი კვლევა ჩაიტაროს. გასათვალისწინებელია ასაკიც, 40 წლი ზემოთ დაავადების რისკი იმატებს და მომართვიანობა უფრო აქტიური უნდა გახდეს.
https://www.youtube.com/watch?v=0g91QgO-xeo საკმარისია თუ არა ექოსკოპია  არძევე ჯირკვლის ავთვისებიან წარმონაქმნის გამოსავლენად? საკმაოდ ინფორმატიულია ულტრაბგერითი დიაგნოსტიკა, თუმცა, როდესაც ექოსკოპიურად ჩნდება ეჭვი ავთვისებიან პათოლოგიებზე, ამის შემდეგ დამატებით შესაძლოა მოხდეს კონკრეტული წარმონაქნის ბიოფსიური მასალის აღება ულტრაბგერითი კონტროლის ქვეშ, რაც 100%-იან დიაგნოსტირებას იძლევა. გადავიდეთ ფარისებრი ჯირკვალზე, რამდენად მაღალი დიაგნოსტიკური ღირებულება აქვს ფარისებრი ჯირკვლის ექოსკოპიურ კვლევას? სამწუხაროდ, საკმაოდ არის მომატებული იმ პაციენტების რაოდენობა, ვისაც ფარისებრი ჯირკვლის ავთვისებიანი სიმსივნე უკვე დაუდგინდათ. საკმაოდ დიდ როლს ამ დაავადებების გამოვლენაში ულტრაბგერითი დიაგნოსტიკა ასრულებს. ამ დროს ხდება ეჭვის მიტანა ავთვისებიან პროცესებზე, შემდეგ ბიოფსიური კვლევა ინიშნება და დიაგნოზის გამოვლენის შემდეგ პაციენტი მიმართავს ქირურგს. ოპერაციის შემდეგ პაციენტები მუდმივად არიან ულტრაბგერითი დაკვირვების ქვეშ. ეს ერთ-ერთი აუცილებელი სკრინინგული კვლევაა. თქვენი აზრით, რატომ იმატა ფარისებრი ჯირკვლის პათოლოგიებმა? ეს უფრო მეტად გარემო ფაქტორებს უკავშირდება, რადიაციულ ფონს და ა.შ. რა პათოლოგიები შეიძლება აღმოვაჩინოთ მუცლის ღრუს რადიოლოგიური კვლევისას, რამდენად ინფორმაციულია კვლევა ამ დროს? როდესაც პაციენტი მიმართავს სპეციალისტს მუცლის ღრუს ჩივილებით, პირველად ექოსკოპიური კვლევა ინიშნება, ამის გარეშე ექიმი ვერაფერს გახდება. მიუხედავად იმისა, რომ მუცლის ღრუ სავსეა ნაწლავებით და საკმაოდ რთული სადიაგნოსტიკოა, დიაგნოზი მაინც ისმევა. საუბარია სიმსივნურ პროცესებზე, ქირურგიულ პათოლოგიებზე, მწვავე პროცესებზე და ა.შ. როდესაც ექოსკოპიაზე დიაგნოზი გამოვლინდება, ამის შემდეგ შეგვიძლია ჩავრთოთ მაგნიტურ რეზონანსული ტომოგრაფია და კომპიუტერული ტომოგრაფია, თუმცა, თანამედროვე რადიოლოგიური კვლევა, პირველ ეტაპზე, საუკეთესო საშუალებაა. მაგალითად, მწვავე აპენდიციტის შემთხვევა, ამ დრომდე მიიჩნეოდა, რომ ექოსკოპიაზე დიაგნოზის დასმა არ შეიძლებოდა. დღეს, თანამედროვე აპარატურა მაღალი სიზუსტით ახდენს დიაგნოსტირებას. რატომ აქვს ახალ სადიაგნოსტიკო აპარატებს ასეთი დიდი მნიშვნელობა? პირველ რიგში, ვიზუალური მონაცემი ბევრად უფრო დახვეწილი აქვს, უფრო მეტად გარჩევადია და მეტ შესაძლებლობას იძლევა, რაც საბოლოო ჯამში, დიაგნოზის დასმას ამარტივებს. აქვს მონაცემთა კომპიუტერული დამუშავების სისტემა და ა.შ. შესაძლებელია თუ არა რადიოლოგიური კვლევით C ჰეპატიტის  დიაგნოსტირება? ეს საკმაოდ აქტუალური კითხვაა. მაშინ როდესაც ღვიძლი გადიდებული აქვს პაციენტს, აინტერესებს, ხომ არ არის ჰეპატიტი. რა თქმა უნდა, ექოსკოპია ჰეპატიტის დიაგნოზს ვერ სვამს, საჭიროა სპეციალური ანალიზი. რომელიც ვირუსულ პათოლოგიებს იკვლევს. ექოსკოპია მაღალი სიზუსტით გვაძლევს ინფორმაციას ღვიძლის დიფუზურ და კეროვან პათოლოგიებზე. რა ინფორმაციას გვაძლევს გინეკოლოგიური ულტრაგერითი კვლევა? პირველ რიგში, აუცილებელია, ისევე როგორც ფარისებრი და სარძევე ჯირკვლების შემთხვევაში, ჩატარდეს ულტრაბგერითი კვლევა, მითუმეტეს მაშინ თუკი არის რაიმე სახის ჩივილები. ამ დროს ხდება საშვილოსნოს მდებარეობის დადგენა, ყელისა და საკვერცხეების პათოლოგიების, პოლიპების, კისტოზური და სიმსივნური პათოლოგიების დიაგნოსტირება. https://www.youtube.com/watch?v=0bsIbq38YW8 გადავიდეთ ორსულობაზე, ამ დროს ექოსკოპიური კვლევა არის ძალიან მნიშვნელოვანი - რა ვადებზე არ უნდა გამოვტოვოთ ვიზიტი ექიმ-რადიოლოგთან? მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მითითებებით,ორსულობისას აუცილებელია სამი სკრინინგული კვლევა, პირველი ეს არის 11-13 კვირაზე, როდესაც ცხვირის ძვალი და კისრის ნაკეცი იზომება, მეორე ვადა გახლავთ 20-დან 24 კვირამდე შუალედი, რა დროსაც ასევე სხვადასხვა პათოლოგიების გამორიცხვა ხდება და მესამე სკრინგული კვლვევა უნდა ჩატარდეს 30-34 კვირაზე. გარკვეულ შემთხვევებში, როდესაც არის სხვადასხვა სახის ჩივილები, ნებისმიერ ვადაზეა ულტრაბგერითი კვლევის ჩატარება, რადგან ეს აბსოლუტურად უსაფრთხოა და არ იწვევს არანაირ გართულებას არც დედისთვის და არც ნაყოფისთვის. მინდა ხაზი გავუსვა, რომ ტერმინი „დასხივება“ არაფერ შუაშია ულტრაბგერით კვლევასთან. მე მიმაჩნია, რომ ორსულობის განმავლობაში სამჯერ ჩატარებული ექოსკოპია ცოტაა. პირველ რიგში უნდა ჩატარდეს ორსულობის დიაგნოსტირება, 5-7 კვირის ვადაზე, როდესაც კარდიალური აქტივობის დაფიქსირება უნდა მოხდეს. საქართველოში პრიორიტეტულია აბდომინური კვლევა დიაგნოსტირების თვალსაზრისით, თუმცა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში ორსულობის პირველ ტრიმესტრში ტრანსვაგინური მიდგომით ტარდება, რა დროსაც უფრო ნაადრევად ხდება სანაყოფე პარკის, ჩანასახის დიფერენცირება და კარდიალური აქტივობის დაფიქსირება. თუკი რადიოლოგიური კვლევა გვაძლევს პასუხს პათოლოგიების შესახებ, რატომ უნდა ჩავიტაროთ დამატებითი გენეტიკური კვლევები? მაგალითად, ცხვირის ძვლის, ან კისრის ნაკეცის შემთხვევაში, გარკვეულ ვადაზე შესაძლოა არის დასაშვები საზღვრები, მაგრამ თუკი სცდება საზღვრებს, სწორედ მაშინ ხდება დამატებითი კვლევების ჩატარება, თუმცა, ეს სულაც არ ნიშნავს იმას, რომ ნაყოფი აუცილებლად რაიმე პათოლოგიით დაიბადება. ყოფილა ბევრი შემთხვევა, როდესაც კისრის ნაკეცი ნორმის ფარგლებში იყო, მაგრამ ნაყოფი დაბადებულა დაუნის სინდრომით და პირიქით. ცხვირის ძვლის ზომა აუცილებელ პარამეტრად არ მიიჩნეოდა, ახლა კი დადასტურებულია, რომ არანაკლებ მნიშვნელოვანია, ვიდრე კისრის ნაოჭის სისქე. ამ პარამეტრების გაზომვა ხდება მაშინ, როდესაც ნაყოფის თხემ კუდუსუნის ზომა არის 45-დან 86 მილიმეტრამდე. ყველაზე ოპტიმალური ამისთვის არის 12 კვირის ვადა. რას გვეტყვით დოპლერულ კვლევაზე, რა დროს არის ის საჭირო? დოპლერული კვლევა გვაძლევს მონაცემს სისხლის მიმოქცევის შესახებ. კვლევა პირველი ტრიმესტრის შემდეგ ნებისმიერ ვადაზე შეიძლება ჩატარდეს გამომდინარე იქიდან, რა სახის საჭიროება დგას. თუმცა უფრო ხშირად, მესამე ტრიმესტრში ინიშნება ხოლმე, როდესაც პლაცენტის ნაადრევ მომწიფებაზეა ეჭვი, რამაც შეიძლება ნაადრევი მშობიარობა განაპირობოს. ეს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პარამეტრია იმის განსაზღვრისთვის, ხომ არ არის რაიმე სახის ჩარევა საჭირო. რა აზრის ხართ იმაზე, რომ სქესის შესახებ ინფორმაცია გვიან ვადამდე უნდა იყოს გასაიდუმლოებული მე პაციენტს არ ვეუბნები სქესს მაშინ, როდესაც ვიცი, რას აპირებს. ყოფილა შემთხვევები, როდესაც 12 კვირის ვადაზე მთხოვენ სქესი ვთქვა. მე მიმაჩნია, რომ ეს არის მკვლელობა და ამაში ექიმმა მონაწილეობა არ უნდა მიიღოს. არ შეიძლება სქესის გამო ნაყოფმა სიცოცხლე შეწყვიტოს და ვერც ერთი იმ ექიმის მოსაზრებას ვერ გავიზიარებ, რომელიც დედას ნაყოფის სქესს ეუბნება და იცის, რომ წავა და მოიშორებს. მე ამაში მონაწილეობას არ ვიღებ, თუმცა, რა თქმა უნდა, სქესის განსაზღვრა შეგვიძლია, მაგრამ ეს რჩება ჩვენთვის. მაშინ, როდესაც არაფერი გვაწუხებს და არც გენეტიკა გვაქვს დამძიმებული როდის უნდა მივიდეთ ექიმთან? წელიწადში ერთხელ მაინც უნდა მოხდეს პროფილაქტიკური კვლევების ჩატარება. ერთხელ, იყო ასეთი შემთხვევა, მოვიდა ასაკოვანი მამაკაცი და გვითხრა, რომ ყველაფრის გამოკვლვევა სურდა, არადა არაფერი აწუხებდა. მან მაშინ გვითხრა, რომ წელიწადში ერთხელ ავტომობილიც მიყავს შესამოწმებლად და ასევე ექცეოდა საკუთარ ჯანმრთელობასაც. ძალიან მომეწონა ამ ადამიანის მიდგომა, მითუმეტეს, რომ არ არის ულტრაბგერითი კვლევა მტკივნეული პროცედურა და არ ღირს ძვირი. [audio mp3="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2017/10/ekimebi-4-oqt-spartaki.mp3"][/audio]   [post_title] => სპარტაკ გელაშვილი: არ შეიძლება სქესის გამო ნაყოფმა სიცოცხლე შეწყვიტოს [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => spartak-gelashvili-ar-sheidzleba-sqesis-gamo-nayofma-sicockhle-shewyvitos [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-10-05 15:44:15 [post_modified_gmt] => 2017-10-05 11:44:15 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=171576 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 3 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 177603 [post_author] => 13 [post_date] => 2017-10-19 18:00:07 [post_date_gmt] => 2017-10-19 14:00:07 [post_content] => ბევრმა ალბათ არ იცის, რომ საქართველოში 2013 წლიდან მსოფლიოში აღიარებული პედიატრი მიხაელ ლენცე იმყოფება. ის გივი ჟვანიას სახელობის პედიატრიის აკადემიურ კლინიკაში საქმიანობს. მიხაელ ლენცე აქტიურად იღებს მონაწილეობას ყველა მძიმე პაციენტის მკურნალობის პროცესში, ასევე იღებს პაციენტებს სხვადასხვა ჩივილით.  აღსანიშნავია, რომ პროფესორი ლენცეს გადაწყვეტილებით, ის ამას ქველმოქმედების ფასად აკეთებს და უკვე უამრავი მადლიერი პაციენტი ჰყავს. ქართველი პაციენტებისა და მათი მშობლებისთვის ვიზიტისას ენის ბარიერის პრობლემაც მოხსნილია. პროფესორი თავისუფლად საუბრობს ინგლისურ და გერმანულ ენებზე. მას ჰყავს ქართველი ასისტენტი მარიამ ღუღუნიშვილი, რაც კომუნიკაციას კიდევ უფრო აადვილებს. რადიო „ფორტუნა“ პროფესორს კლინიკაში ესტუმრა და მასთან ერთად ერთი დღე გაატარა. ჩვენმა ჟურნალისტმა მშობლებთან გასაუბრებაც მოასწრო და ისიც გაარკვია, რომ მიხაელ ლენცემ ბევრი მათგანის ცხოვრებაში გარდამტეხი როლი შეასრულა. https://www.youtube.com/watch?v=ttJ2cOKOSzk&feature=youtu.be პირველად მიხაელ ლენცე საქართველოში 2005 წელას ჩამოვიდა  და ქართველ ექიმებს შეხვდა.  მან ჟვანიას სახელობის პედიატრიის აკადემიურ კლინიკას თანამშრომლობა თავად შესთავაზა და საქმიანობაც მალევე დაიწყო. მიუხედავად იმისა, რომ ბატონი ლენცე პროფესიით გასტროენტეროლოგია, მისი პაციენტები ის პატარებიც არიან, რომლებსაც სხვადასხვა სახის პრობლემა აქვთ – მათ შორის მწვავე რესპირაციული ინფექციები, რაზეც მიმართვიანობა ყველაზე მაღალია. საინტერესოა, რომ პროფესორი ლენცე მიმდინარე წლის მარტში რადიო „ფორტუნასაც“ სტუმრობდა, სადაც გადაცემაში „სტუმრად ექიმთან“ მენინგოკოკურ ინფექციაზე ისაუბრა. ამჯერად პროფესორმა საქართველოში პირველი ვიზიტი გაიხსენა: „პირველად საქართველოში ჩამოვედი 2005 წელს, ეს იყო გასტროენტეროლოგების შეხვედრაზე და თავიდანვე მომეწონა საქართველო. მე თავად ბაიერნიდან ვარ, სადაც ბევრი მთაა და აქაურობამ ძალიან მომხიბლა. მივხვდი, რომ ჩვენ უნდა შეგვეცვალა საქართველოში მედიცინა, რადგან რუსული განვლენა იგრძნობოდა, შესაბამისად, ჩამოვედი 2013 წელს და ამ დღემდე 2000 პაციენტი მივიღე უკვე ამ კლინიკაში“. პროფესორი ამბობს, რომ ჟვანიას კლინიკა საქართველოში ერთადერთი ბავშვთა საუნივერსიტეტო კლინიკაა და არჩევანიც სწორედ ამის მიხედვით გააკეთა.  პროფესორი მიიჩნევს, რომ საქართველოში კვლავ არის სკეპტიკური დამოკიდებულება აცრების მიმართ, რაც არასწორია: „ბევრს ჰგონია, რომ აღარ არსებობს დიფტერია და მისი მსგავსი დაავადებები, მაგრამ ეს ასე არ არის, დაავადება აღარ გვხვდება მაშინ, როცა 70-80% არის აცრილი, ეს საკმაოდ დიდი რიცხვია და თუ ეს ასე არ არის, მაშინ ეპიდემიები გავრცელდება. სახელმწიფოს რაც შეუძლია გააკეთოს, არის ის, რომ არ მიიღონ სკოლებში და საბავშვო ბაღებში ის ბავშვები, რომლებიც არ არიან აცრილები და ითვლებიან საშიშებად“, - ამბობს მიხაელ ლენცე. პროფესორის ვიზიტზე ვრცლად ისაუბრა გივი ჟვანიას სახელობის პედიატრიის აკადემიური კლინიკიას გენერალურმა დირექტორმა, ლია ძიძიგურმაც: „მიხაელ ლენცე თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის გივი ჟვანიას სახელობის პედიატრიის აკადემიურ კლინიკაში 2013 წლიდან მოღვაწეობს და ყოველ წელს 6 თვის განმავლობაში საქართველოში იმყოფება. ის გერმანიის სამთავრობო პროგრამის DAAD-ის ეგიდითაა ჩამოსული და ევროპის გასტროენტეროლოგთა, ჰემოტოლოგთა და ნუტრიციოლოგთა ასოციაციის ყოფილი პრეზიდენტი გახლავთ. ისაა ბონის უნივერსიტეტის პროფესორი და საერთოდ, მსოფლიოში აღიარებული პედიატრი-გასტროენტეროლოგი. აგერ უკვე 5 წელია, ვთანამშრომლობთ და მინდა გითხრათ, რომ ის ძალიან თავმდაბალი ადამიანი და ნამდვილი პროფესიონალია. იგი აქტიურად იღებს მონაწილეობას ყველა მძიმე პაციენტის მკურნალობის პროცესში. სვამს გასტროენტეროლოგიური ნოზოლოგიების დიაგნოზს, ესაა ცელიაკი, მუკოვისციდოზი, ვილსონის დაავადება, კრონის დაავადება. მართალია, ეს დაავადებები საქართველოში იშვიათია, მაგრამ რატომღაც ამ ბოლო წლებში იმატა დიაგნოსტიკამ მუკოვისციდოზზე და ცელიაკიაზე. ის თანამშრომლობს ბონის საუნივერსიტეტო კლინიკასთან, გვაკავშირებს იქაურ პროფესორებთან და აქტიურად მონაწილეობს გასვლით პროფილაქტიკურ ღონისძიებებში, რომლებიც რეგიონებში ტარდება“ გაირკვა, რომ საქართველოზე და ქართველ პაციენტებზე შეყვარებული ექიმის ქველმოქმედება პაციენტებთან ურთიერთობას  სცდება. ორი წლის წინ პროფესორმა მილიონიანი საქველმოქმედო აქცია ჩაატარა და ჟვანიას კლინიკას ფიბრობრონქოსკოპები, ენდოსკოპები, მონიტორები  და ფიბროგასტროსკოპები საჩუქრად გადასცა.  პროფესორი საქართველოში გერმანიის აკადემიური გაცვლითი სამსახურის ფარგლებში იმყოფება, რაც გულისხმობს იმას, რომ მიხაელ ლენცე ყოველ წელს, 6 თვის განმავლობაში ჟვანიას კლინიკაში პატარა პაციენტებს მიიღებს და ასევე ქართველ ექიმებს მძიმე დიაგნოზის მქონე ბავშვების მკურნალობის პროცესში დაეხმარება. [post_title] => მიხაელ ლენცე  – საქართველოზე შეყვარებული გერმანელი ექიმი, რომელიც პაციენტებს „ჟვანიას კლინიკაში“ იღებს [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => mikhael-lence-saqartveloze-sheyvarebuli-germaneli-eqimi-romelic-pacientebs-djvanias-klinikashi-ighebs [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2017-10-19 22:47:09 [post_modified_gmt] => 2017-10-19 18:47:09 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=177603 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 40 [max_num_pages] => 14 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => 1 [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => 1 [is_tax] => [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => ff1fe0a66ee991ab24296ce0ddcd9d79 [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) )

მსგავსი სიახლეები