Turbo-ს დაბადება: როცა ინჟინერიამ სიჩქარეს სუნთქვა მისცა

სიჩქარის ისტორიაში იყო დრო, როცა ინჟინრები იმაზე ფიქრობდნენ, როგორ მიეცათ ჰაერი თვითონ ძრავისთვის – რომ ის უბრალოდ არ მუშაობდეს, არამედ სუნთქავდეს.
ასე დაიბადა იდეა, რომელსაც დღეს მთელი მსოფლიო „Turbo”-დ იცნობს.

ტურბო დამტენი პირველად მე-20 საუკუნის დასაწყისში გამოჩნდა, მაგრამ მისი ფესვები ორთქლის ეპოქაშიდან ამოდის.


1905 წელს, შვეიცარიელმა ინჟინერმა ალფრედ ბიუჩიმ (Alfred Büchi) დააპატენტა მოწყობილობა, რომელიც გამონაბოლქვის ენერგიას იყენებდა – ამით კი ძრავის სიმძლავრე და ეფექტურობა იზრდებოდა.
ბიუჩის იდეა იმდენად წინ იყო ეპოქისთვის, რომ ავტომობილების ინდუსტრიამ მას მხოლოდ ორმოცი წლის შემდეგ დაუჯერა.

რეალურად პირველად ტურბო დამტენი მეორე მსოფლიო ომის დროს გამოიცადა – სამხედრო თვითმფრინავებზე. მაღალ სიმაღლეზე, სადაც ჰაერი ნაკლებია, ტურბო საშუალებას აძლევდა ძრავას „ესუნთქა“ და ძალა არ დაეკარგა.
ეს ტექნოლოგია ომის შემდეგ საავტომობილო სამყაროშიც გადმოიტანეს – თუმცა პირველი ნაბიჯები არცთუ მარტივი იყო.

1950-იანებში General Motors ცდილობდა ტურბო სისტემების დანერგვას, მაგრამ მასალა და გაგრილების ტექნოლოგია ჯერ ვერ უძლებდა ტემპერატურას.
ამის შედეგად, ტურბო უფრო იდეად დარჩა, ვიდრე პრაქტიკულ გადაწყვეტილებად.

ყველაფერი შეიცვალა 1960-იანების ბოლოს, როცა ინჟინერიამ ახალ სიმტკიცის შენადნობებს მიაგნო და ტურბო „დაბრუნდა“ – ამჯერად სპორტულ მანქანებში.


პირველი, ვინც ამ ენერგიას მართლა აითვისა, იყო BMW 2002 Turbo – 1973 წელს.
ეს იყო ევროპის პირველი სერიული ტურბო ავტომობილი. მანქანა იმდენად ძლიერი იყო, რომ ზოგ ქვეყანაში მისი გაყიდვა დროებით აკრძალეს – ზედმეტად აგრესიული ხასიათის გამო.

შეერთებულ შტატებში ტურბოს პოპულარობა 1970-იანების ნავთობის კრიზისისას გაიზარდა – როცა ინჟინრებს დასჭირდათ მცირე მოცულობის, მაგრამ მძლავრი ძრავები. ტურბო სწორედ ამ დილემის პასუხი გახდა: ნაკლები ცილინდრი, მეტი წნევა, მეტი ძალა. ასე დაიწყო ახალი ეპოქა – ეპოქა, როცა ტურბო აღარ იყო მხოლოდ რბოლისთვის შექმნილი საოცრება, არამედ ყოველდღიური მანქანის ნაწილი.

დღეს თითქმის ყველა მძღოლი ფლობს ტურბოს – ზოგჯერ ისე, რომ არც იცის.
შენ უბრალოდ აჩქარებ, და სადღაც ჰაერის ხმაურის ფონზე, თითქოს ძრავა მეორედ იბადება – თითქოს შიგნიდან ამოისუნთქებს ენერგიას.


ესაა ტურბოს არსი: გამონაბოლქვის ენერგიის ხელახალი გამოყენება, ჰაერის კომპრესია და დამატებითი ჟანგბადი. ინჟინრებისთვის ტურბო ნიშნავს ცივ ლოგიკას – ტემპერატურას, წნევას და გამოთვლას. მრბოლელებისთვის კი, ეს არის შეგრძნება: როცა ფეხს პედალზე დააწვები და ძრავა თითქოს იღვიძებს.
ეს მომენტია, როცა ტექნოლოგია ემოციად იქცევა.

ასე შეიქმნა Turbo – როცა ინჟინერიამ პირველმა გადაწყვიტა, რომ მანქანას სუნთქვა უნდა ჰქონდეს. და იმ დღიდან მოყოლებული, სიჩქარე სულ სხვა ხმით გვესმის.