ასაკოვანი ადამიანები, ორსულები, ქრონიკული დაავადებების მქონე პაციენტები და აუცრელი პირები კვლავაც მომატებული რისკის ქვეშ მოიაზრებიან - მაკა ბულეიშვილი

 რატომ იმატა კოვიდის გართულებებმა ორსულებში და რა იწვევს ვირუსის გამწვავებას; რატომ რთულდება ვირუსი ახალშობილებსა და ბავშვებში; რა მოლოდინი აქვთ მედიკოსებს ომიკრონთან მიმართებაში; რატომ არ შეიძლება ანტიბიოტიკების გამოყენება კოვიდის დროს, ექიმის მკაცრი ზედამხედველობის გარეშე; ამ და სხვა თემებზე გადაცემაშისტუმრად ექიმთანპროფესორი, თერაპევტი, მედიცინის აკადემიური დოქტორი მაკა ბულეიშვილი საუბრობს.

ქალბატონო მაკა, პირველ რიგში დიდი მადლობა მობრძანებისათვის. მოდით, საუბარი დავიწყოთ ომიკრონ შტამით, რომლის საქართველოში შემოსვლასაც დღედღეზე ელოდებიან. რა მოლოდინებია სამედიცინო სექტორში ახალ შტამთან დაკავშირებით და რა გამოწვევების წინაშე შეიძლება დავდგეთ, მით უმეტეს იმის ფონზე, რომ ვაქცინაციის ტემპი ქვეყანაში არც ისე მაღალია?

 მაკა ბულეიშვილი: დიდი მადლობა მოწვევისათვის. სამწუხაროდ, ქვეყანაში ნამდვილად მძიმე ეპიდემიოლოგიური ვითარებაა, თუმცა მინდა დავამშვიდო მოსახლეობა და ვთხოვო, რომ პანიკაში ყოფნა საჭირო არ არის. მათ უბრალოდ უნდა უსმინონ სამედიცინო სფეროს პროფესიონალებს და მათი რეკომენდაციები შეასრულონ. რეკომენდაციების სათანადოდ დაცვა ძალიან მნიშვნელოვანია, მით უმეტეს როცა ქვეყანაში სწრაფად გავრცელებადი დელტა შტამი ცირკულირებს. რასაკვირველია, ადრე თუ გვიან საქართველოში ომიკრონ შტამიც შემოვა, ამის დიდი ალბათობა არსებობს და ეს ბუნებრივიცაა, რადგან საქართველოც მსოფლიოს ნაწილია. ომიკრონ შტამის შესახებ ჯერჯერობით მხოლოდ ის არის ცნობილი, რომ იგი ძალიან სწრაფად ვრცელდება- ბევრად სწრაფად, ვიდრე დელტა შტამი. მართალია მას ზოგადად იოლი მიმდინარეობა ახასიათებს, მაგრამ სწრაფი გავრცელებადობის გამო ომიკრონმა შესაძლოა სერიოზული პრობლემები შექმნას, მით უმეტეს იმის გათვალისწინებით, რომ ასაკოვანი ადამიანები, ორსულები, ქრონიკული დაავადებების მქონე პაციენტები და აუცრელი პირები კვლავაც მომატებული რისკის ქვეშ მოიაზრებიან. სიმპტომატიკის შესახებ ცნობილია, რომ ომიკრონ შტამს ჩვეულებრივი რესპირატორული ვირუსისათვის დამახასიათებელი სიმპტომები: ყელის ტკივილი, სურდო, ხველა და მაღალი ტემპერატურა ახასიათებს. ამ დროისათვის არსებული მონაცემების თანახმად, აცრილ ადამიანებს, მით უმეტეს იმათ, ვინც ბუსტერ დოზაც გაიკეთა, ის უფრო ადვილად გადააქვთ. მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყანაში ვაქცინაციის შესახებ ბევრი კამპანია ჩატარდა და სწორი ინფორმაციის მიღების საშუალება ადამიანებს ნამდვილად ჰქონდათ, საქართველოში ვაქცინაციის ტემპი მაინც დაბალია. იმ შემთხვევაში, თუ პოპულაციის აცრა ასეთი ტემპით გაგრძელდება და თან ომიკრონიც იმ დროს შემოვა ქვეყანაში, როდესაც მობილობა მაღალია და ადამიანებს სხვებთან ხშირი კონტაქტი აქვთ, სერიოზული პრობლემების წინაშე შეიძლება დავდგეთ. მართალია აცრის შესახებ ყველა თავის არჩევანს აკეთებს, თუმცა მსმენელს ვეტყოდი, რომ ვიყოთ მხნედ, არ ნიშნავს არ ვიყოთ ფრთხილად და არ ვუსმინოთ ექიმებს. ამ ეტაპზე არსებული ვითარებიდან ერთადერთი გამოსავალი ვაქცინაცია და რეკომენდაციების მკაცრი დაცვაა.

 –ქალბატონო მაკა, მოგვიწევს საკმაოდ მძიმე თემას შევეხოთ. მიუხედავად იმისა, რომ თავიდან, როდესაც პანდემია დაიწყო, კორონავირუსი ორსულებისათვის განსაკუთრებით საშიშ დაავადებად არ მიიჩნეოდა, დელტა შტამმა ვითარება რადიკალურად შეცვალა. სამწუხაროდ კლინიკებში დღესაც ბევრი ორსული მკურნალობს და ბევრია ლეტალური შემთხვევაც. როგორი უნდა იყოს კოვიდის მართვა ორსულებთან და რამ შეიძლება გამოიწვიოს მდგომარეობის დამძიმება ან ლეტალური შედეგი?

 მაკა ბულეიშვილი: დიახ, ეს ნამდვილად მძიმე თემაა, თუმცა მასზე საუბარს გვერდს ვერ ავუვლით. დავიწყოთ იქიდან, რომ ორსულს ზოგადად ისედაც განსაკუთრებული მონიტორინგი სჭირდება. სულ ჯანმრთელი რომ იყოს ქალი და კოვიდიც არ ჰქონდეს, ის მაინც უნდა გადიოდეს გეგმურ შემოწმებებს, რადგან ორსულობა განსაკუთრებული მდგომარეობაა. ორსულების იმუნიტეტი არაერთი გამოწვევის წინაშე დგას, ამიტომ კარგი იქნება, რომ ორსულმა ქალბატონმა შეძლებისდაგვარად შეამციროს კონტაქტი სხვებთან. ორსულობისას მაშინაც კი, თუ ქალი სრულიად ჯანმრთელია, შესაძლოა შარდ-სასქესო სისტემის პრობლემამ იჩინოს თავი, რკინადეფიციტური ანემია განვითარდეს ან რაიმე სხვა სახის გართულება გამოვლინდეს, ამიტომ ორსული რეგულარულად უნდა იყოს როგორც გინეკოლოგის, ასევე ოჯახის ექიმის კაბინეტის სტუმარი. რაც შეეხება კოვიდ ინფექციას, მას შემდეგ რაც ორსულს ის დაუდასტურდება,მან აუცილებლად უნდა მიმართოს ექიმს. თუნდაც არანაირი სიმპტომი არ ჰქონდეს,იგი პირველივე დღიდან ექიმის მეთვალყურეობის ქვეშ უნდა იყოს. კონსულტაცია უნდა გაიაროს როგორც ოჯახის ექიმთან, ასევე გინეკოლოგთან და მისი მდგომარეობა რეგულარულად უნდა კონტროლდებოდეს.

რას გვეტყვით იმ ორსულების შესახებ, ვისაც სხვადასხვა ქრონიკული დაავადება აწუხებს ან რისკჯგუფშია თუნდაც ჭარბი წონის ან ასაკის გამო?

 მაკა ბულეიშვილი: ბუნებრივია, ასეთ ორსულებს სპეციფიკური მეთვალყურეობა სჭირდებათ. როცა ქალი ორსულადაა, მის ქრონიკულ დაავადებას, იქნება ეს შაქრიანი დიაბეტი, გულის დაავადება, ალერგია, ბრონქული ასთმა თუ რაიმე სხვა, ისედაც სჭირდება მეთვალყურეობა და მართვა, მით უმეტეს რომ კოვიდით ინფიცირებამ ამ დაავადებების მიმდინარეობა შეიძლება კიდევ უფრო დაამძიმოს. სწორედ ამიტომ აუცილებელია მუდმივი მონიტორინგი, იმ შემთხვევაშიც კი, თუკი ყველაფერი იოლად მიდის. ნებისმიერი დაავადება შესაძლოა გართულდეს, თუ სათანადო ყურადღებას არ მივაქცევთ, მით უმეტეს კოვიდი, რომელსაც ძალიან სწრაფად ახასიათებს მდგომარეობის დამძიმება. კოვიდით ინფიცირებისას ორგანიზმი ოქსიგენაციურ სტრესში იმყოფება, მით უმეტეს თუ ამას ორსულობა და ქრონიკული დაავადებაც ერთვის, ექიმისათვის მიმართვა და კომპლექსური კვლევები პირველივე დღიდან სასიცოცხლოდ აუცილებელია. ბუნებრივია, საჭირო იქნება როგორც ოჯახის ექიმის და გინეკოლოგის, ასევე შესაბამისი პროფილის ექიმის ჩართვაც ამ ყველაფერში, ვინც ქრონიკულ დაავადებას მართავს.

 –კიდევ ერთი აქტუალური თემაა ორსულთა ვაქცინაცია. ორსულობის რა ეტაპზეა რეკომენდებული აცრის ჩატარება, შეიძლება თუ არა აცრა ოვულაციის ან ორსულობის პირველი კვირების განმავლობაში?

 მაკა ბულეიშვილი: ორსულობის პირველი კვირების განმავლობაში ორსულის ზოგადი მდგომარეობა უნდა შეაფასოს მისმა გინეკოლოგმა და შემდეგ იქნება მიღებული გადაწყვეტილება. ცხადია უნდა გვახსოვდეს, რომ ფიზიოლოგიური ორსულობის გარდა იქ შეიძლება იყოს ინვიტრო განაყოფიერება, ან იყოს ხანდაზმული ორსული. ასეთ დროს წინასწარ საერთო მდგომარეობის შეფასება უნდა მოხდეს. თუ წყვილი ორსულობას გეგმავს, ჯობია ჯერ აცრა მოხდეს და სადღაც სამი თვის მერე ორსულობა დადგეს. რაც შეეხება დანარჩენ პერიოდს, აცრა ხდება ორსულობის მეხუთე, მეექვსე და მერვე თვეზეც. საბედნიეროდ ორსულების აცრის შემთხვევებმა იმატა და აცრის სურვილს სულ უფრო მეტი ორსული ქალბატონი გამოთქვამს. თავიდან საზოგადოებაში ძალიან სკეპტიკური განწყობა იყო ორსულთა ვაქცინაციის მიმართ და სამწუხაროდ, ეს მხოლოდ ლეტალური შემთხვევების დაფიქსირების შემდეგ შეიცვალა.

 –კიდევ ერთი აქტუალური საკითხია კოვიდი ბავშვებში. სამწუხაროდ ორსულების მსგავსად, დელტა შტამი აგრესიულობით ბავშვებშიც გამოირჩევა. მიუხედავად იმისა, რომ ბავშვების უმეტესობას ვირუსი იოლად გადააქვს, ხდება გართულებებიც და ხანდახან ბავშვის მართვითი სუნთქვის აპარატზე გადაყვანაც ხდება საჭირო. რატომ რთულდება კოვიდი ბავშვებში?

მაკა ბულეიშვილი: დიახ, სამწუხაროდ დელტა შტამი აგრესიულია ბავშვების მიმართაც და ამის მიზეზი აქაც სუსტ იმუნურ სისტემაში უნდა ვეძებოთ. ბავშვების, ისევე როგორც ორსულების იმუნიტეტი შედარებით სუსტია, სწორედ ამიტომ კოვიდი მეტი აგრესიულობით გამოირჩევა. ბავშვების შემთხვევაშიც მნიშვნელობა აქვს დროულ ჩარევას. თუ შეატყობთ, რომ ბავშვს აქვს თუნდაც მინიმალური სიმპტომები, რაც რესპირატორულ დაავადებებს ახასიათებს, მიმართეთ პედიატრს, ჩაუტარეთ ბავშვს ტესტი და მიაქციეთ ყურადღება ამ ყველაფერს. ძალიან ხშირად გართულებას ის იწვევს, რომ როდესაც ბავშვი ექიმთან ხვდება, მდგომარეობა უკვე გამწვავებულია. ბავშვებიც, ისევე როგორც ორსულები, უნდა მოვარიდოთ ხალხმრავლობას და ვეცადოთ, ცოტა ადამიანთან ჰქონდეთ კონტაქტი. სად შეიძლება ბავშვი დაინფიცირდეს? თუ ეს სკოლაში ან ბაღში არ მოხდა, მაშინ უფროსი მიუტანს ვირუსს. ამიტომ უნდა მოვერიდოთ კონტაქტებს და მკაცრად დავიცვათ რეგულაციები, ამით თავიდან ავიცილებთ ზედმეტ რისკებს. მნიშვნელოვანია ისიც, რომ ყველამ გამოიჩინოს პასუხისმგებლობა და თუ ბავშვს რაიმე მინიმალური სიმპტომი მაინც აქვს, ის ბაღში ან სკოლაში არ გაუშვას, რათა ვირუსი არ გავრცელდეს.

ქალბატონო მაკა, საინტერესოა არიან თუ არა ჭარბწონიანი ბავშვები რისკჯგუფში კოვიდთან მიმართებაში?

მაკა ბულეიშვილი: ჭარბი წონა ზოგადად რისკ-ჯგუფად ითვლება და ბუნებრივია, გამონაკლისი არც ბავშვები არიან, მით უმეტეს ისინი, ვისაც ასაკთან შედარებით ძალიან დიდი წონა აქვს. მართალია ბავშვები, რომლებსაც აქვთ ჭარბი წონა მოსაფერებლად ძალიან საყვარლები არიან, თუმცა ჭარბ წონაში არაფერია ჯანსაღი და ყოველთვის უნდა ვეცადოთ, რომ ბავშვის წონა ნორმაში იყოს. ყველა ასაკს თავისი შესაბამისი წონა აქვს და ამის შესახებ დაწვრილებითი ინფორმაციის მიღება პედიატრისაგან შეიძლება.

 –გვერდს ვერ ავუვლით კიდევ ერთ აქტუალურ თემას ,ანტიბიოტიკოთერაპიას.რატომღაც მოსახლეობის ნაწილს მიაჩნია, რომ ანტიბიოტიკები მათ კოვიდისგან განკურნებაში დაეხმარება იმის მიუხედავად, რომ შესაძლოა ბაქტერიული ფონი სულაც არ იყოს სახეზე. რას იტყვით ანტიბიოტიკების მოხმარებასთან დაკავშირებით კოვიდინფიცირებულებში?

მაკა ბულეიშვილი: ანტიბიოტიკოთერაპია ძალიან ეფექტურია და მედიცინის ხელში მნიშვნელოვანი იარაღია, თუმცა მის გამოყენებას გარკვეული კლინიკური და ლაბორატორიული სურათი სჭირდება. ექიმი კლინიცისტი კვლევების შედეგებზე დაყრდნობით წყვეტს, საჭიროა თუ არა ანტიბიოტიკის დანიშვნა. ანტიბიოტიკებით თვითმკურნალობა დაუშვებელია. იგივეს ვიტყოდი სისხლის გამათხელებელ მედიკამენტებზეც, რომელსაც ბევრი თვითნებურად მოიხმარს. არც ანტიბიოტიკის და არც ანტიკოაგულანტის თვითნებურად მიღება არ შეიძლება. ამან შესაძლოა მძიმე შედეგებამდე მიგვიყვანოს. მაგალითად, ანტიბიოტიკების თვითნებური მოხმარების შემთხვევაში შესაძლოა ადამიანს რეზისტენტობა ჩამოუყალიბდეს და შემდეგ, როცა ანტიბიოტიკი მართლა დასჭირდება, მან ვერ იმოქმედოს. სწორედ ამიტომ, ანტიბიოტიკს ნიშნავს მხოლოდ ექიმი, ანამნეზისა და ლაბორატორიული კვლევების შედეგების საფუძველზე, ბაქტერიული გართულების დროს. სამწუხაროდ ანტიბიოტიკები ვირუსების წინააღმდეგ ეფექტური არ არის. ისინი ბაქტერიულ ინფექციებთან საბრძოლველად გამოიყენება.

 –საინტერესოა რას გვეტყვით კიდევ ერთ კვლევაზე, რომელსაც ადამიანები ძალიან ხშირად საკუთარი სურვილით იტარებენ. საუბარია კომპიუტერულ ტომოგრაფიაზე. სჭირდება თუ არა იგი ყველას, ვინც კოვიდით არის ინფიცირებული?

მაკა ბულეიშვილი: ისევე, როგორც ანტიბიოტიკები და ანტიკოაგულანტები, არც კომპიუტერული ტომოგრაფია სჭირდება ყველას. თუ პაციენტმა უსიმპტომოდ გადაიტანა ვირუსი, ან მინიმალური სიმპტომები აწუხებდა, ცხადია მას არ სჭირდება კატე კვლევა. ეს კვლევა ძირითადად იმ პაციენტებს ესაჭიროებათ, ვისაც ქრონიკული დაავადებები აწუხებს, მით უმეტეს თუ ფილტვის ან გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებზე ვსაუბრობთ და თუ გარკვეული გართულებებიც გამოიხატა, მაგალითად მოჭერითი ხასიათის ტკივილი მკერდში ან სუნთქვის გაძნელება. ამ კვლევასაც ექიმი ნიშნავს იმ კლინიკური ნიშნების საფუძველზე, რაც იმ დროისათვის არის წარმოდგენილი, თუ სატურაციის მაჩვენებელი დაბალია, ტემპერატურა ქვემოთ არ მიდის, სახეზეა ძლიერი ხველა, ასეთ დროს ექიმი იღებს გადაწყვეტილებას, რომ კატე კვლევა ჩატარდეს, რათა თუ ჰოსპიტალიზაციაა საჭირო, არ დაგვიანდეს.

ქალბატონო მაკა, რას გვეტყვით ვიტამინების და იმუნიტეტის გამაძლიერებელი საშუალებების მიღებაზე ამ პერიოდში?

მაკა ბულეიშვილი: ცხადია, კოვიდპანდემიის პირობებში, მით უმეტეს ზამთარში, ვიტამინების მიღება ცუდი იდეა ნამდვილად არ არის. მით უმეტეს, კვლევებმა უჩვენა, რომ დე ვიტამინი და თუთია დადებითად მოქმედებს იმუნურ სისტემაზე.მაგრამ ცხადია ყველაფერში ზომიერებაა საჭირო და იმდენი ვიტამინი არ უნდა მივიღოთ, რომ ზედოზირება გამოგვივიდეს. ცხადია ვიტამინები კარგია, თუმცა ვირუსისაგან თავის დაცვის ყველაზე ეფექტურ საშუალებად მაინც ვაქცინაცია რჩება. სტატისტიკა გვიჩვენებს, რომ გართულებათა და ჰოსპიტალიზაციათა ყველაზე დიდი რიცხვი აუცრელ მოსახლეობაზე მოდის, სწორედ ამიტომ აცრა აუცილებელია.