„ეს „ჯანსაღი ჩვევა“ ზოგ შემთხვევაში სერიოზულ საფრთხედ იქცევა…“: ჩიას თესლი – ჯანმრთელობის „ტრენდი“ თუ ფარული საფრთხე? რა ინფორმაციას ავრცელებს გიორგი ფხაკაძე

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე სოციალურ ქსელში ჩიას თესლის შესახებ ინფორმაციას ავრცელებს.

ფხაკაძე ამბობს, რომ საზოგადოების ნაწილში ერთგვარ „ტრენდად“ იქცა ჩიას თესლის უზმოზე მიღება თუმცა, მისი თქმით, „ბოლო პერიოდში ექიმები და გასტროენტეროლოგები სულ უფრო ხშირად აფრთხილებენ საზოგადოებას, რომ ეს „ჯანსაღი ჩვევა“ ზოგ შემთხვევაში სერიოზულ საფრთხედ იქცევა“:

„ჩიას თესლი – ჯანმრთელობის ტრენდი თუ ფარული საფრთხე?

სოციალურ ქსელებში თითქმის ყოველდღე ჩნდება „ჯანმრთელობის ახალი სასწაული“. ერთ-ერთი ასეთი ტრენდი გახდა ჩიას თესლის პირდაპირ წყალში, ლიმონიან სასმელში ან ცარიელ კუჭზე მიღება. ერთი შეხედვით harmless ჩვევა, რომელსაც ათასობით ადამიანი იმეორებს დილის რუტინაში. მაგრამ ბოლო პერიოდში ექიმები და გასტროენტეროლოგები სულ უფრო ხშირად აფრთხილებენ საზოგადოებას — ეს „ჯანსაღი ჩვევა“ ზოგ შემთხვევაში სერიოზულ საფრთხედ იქცევა.

გლობალური და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კონტექსტი:

ჩიას თესლი (Salvia hispanica) ფართოდ გამოიყენება როგორც ბოჭკოსა და ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავების წყარო. თუმცა მისი ფიზიკური თვისებები ხშირად არასწორად არის გააზრებული.

• ჩიას თესლი საკუთარ წონაზე 10–27-ჯერ მეტ სითხეს იწოვს და ქმნის გელის მსგავს მასას
• გადაუდებელი მედიცინის ჟურნალებში აღწერილია საყლაპავის ბლოკირების შემთხვევები, როდესაც მშრალი ჩიას თესლი ორგანიზმში მოხვედრის შემდეგ გაფართოვდა
• აშშ-ში საკვებთან დაკავშირებული საყლაპავის ობსტრუქციის შემთხვევების დაახლოებით 10–15% უკავშირდება შეშუპებად პროდუქტებს [3]

ეს უკვე აღარ არის მხოლოდ „დიეტური რჩევის“ საკითხი — ეს არის უსაფრთხოების საკითხი.

რა გახდა პრობლემის მიზეზი:

ბოლო წლებში TikTok-ზე, Instagram-სა და Facebook-ზე გავრცელდა所谓 „chia water challenge“ — ჩიას თესლის პირდაპირ წყალში ჩაყრა და დაუყოვნებლივ დალევა. სწორედ ამ პრაქტიკას უკავშირებენ ექიმები გართულებებს.

Daily Mail-ში აღწერილი შემთხვევები ეყრდნობა რეალურ კლინიკურ გაფრთხილებებს, თუმცა მედია ხშირად ტოვებს მთავარს — რისკი არ არის თავად ჩიას თესლი, რისკია მისი არასწორი გამოყენება.

მეცნიერება მარტივად — რატომ არის ეს საშიში:

ჩიას თესლი მშრალ მდგომარეობაში ძალიან პატარაა და ადვილად ისმევა. მაგრამ სითხესთან კონტაქტის შემდეგ:

• ის სწრაფად შუპდება
• ქმნის წებოვან, სქელ მასას
• შეუძლია საყლაპავში „ჩაიჭედოს“, განსაკუთრებით თუ ადამიანი სწრაფად სვამს სითხეს

კლინიკურ ლიტერატურაში აღწერილია შემთხვევები, როდესაც საჭირო გახდა ენდოსკოპიური ჩარევა, რადგან ჩიას თესლის მასა თავად აღარ იშლებოდა [2][4].

ძირითადი ფაქტები და დაკვირვებები

• ჩიას თესლი უსაფრთხოა მხოლოდ წინასწარ გაჟღენთილი სახით
• მშრალი ან არასაკმარისად გაჟღენთილი თესლი ზრდის დახრჩობისა და ბლოკირების რისკს
• განსაკუთრებული რისკის ჯგუფებია:
– ყლაპვის დარღვევის მქონე ადამიანები
– ბავშვები
– ხანდაზმულები
• ჩიას თესლი არ არის დეტოქსიკაცია და არ „ასუფთავებს“ ორგანიზმს

საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ხედვა:

როგორც საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სპეციალისტი, ყველაზე საშიშ ტენდენციად მივიჩნევ იმას, რომ სოციალური მედია ანაცვლებს სამედიცინო რჩევას. ერთი ვირუსული ვიდეო ათასობით ადამიანს უბიძგებს ქცევისკენ, რომლის რისკები არ არის ახსნილი.

WHO და EFSA მუდმივად უსვამენ ხაზს, რომ „ბუნებრივი“ არ ნიშნავს „უვნებელს“ [5][6]. ნებისმიერი პროდუქტი, რომელიც ფიზიკურად იცვლება ორგანიზმში, საჭიროებს სწორ გამოყენებას.

ეკონომიკური და სამომავლო გავლენა:

ერთი შეხედვით უმნიშვნელო ტრენდი რეალურად ზრდის:

• გადაუდებელი დახმარების ვიზიტებს
• ენდოსკოპიურ ჩარევებს
• ჯანდაცვის სისტემის ზედმეტ დატვირთვას

ეს არის ტიპური მაგალითი იმისა, როგორ შეიძლება დეზინფორმაციამ შექმნას სრულიად თავიდან აცილებადი ხარჯი და რისკი.

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი საქართველოსთვის?

საქართველოში ჩიას თესლი ფართოდ იყიდება სუპერმარკეტებსა და ონლაინ პლატფორმებზე, თუმცა მომხმარებელთა დიდი ნაწილი არ იღებს სწორ ინსტრუქციას. ეს არ ნიშნავს აკრძალვას, მაგრამ ნიშნავს განათლების აუცილებლობას. ინფორმირებული ადამიანი უსაფრთხოა — დაუცველი კი არა.

კითხვები და პასუხები — რას ეკითხება საზოგადოება:

არის ჩიას თესლი საშიში?
არა, თუ სწორად არის მომზადებული.

როგორ არის უსაფრთხო მიღება?
მხოლოდ წინასწარ გაჟღენთილი, მინიმუმ 20–30 წუთით, სითხეში.

შეიძლება მშრალი მიღება?
არა. ეს ზრდის ბლოკირების რისკს.

არის ის აუცილებელი ჯანმრთელობისთვის?
არა. ეს არის დამატებითი პროდუქტი და არა აუცილებელი ელემენტი.

რა უნდა გავაკეთოთ დღეს?
ნუ ენდობით TikTok-ის რჩევებს ჯანმრთელობის საკითხებში.

დასკვნა:

ჩიას თესლი არ არის მტერი. მტერი არის არასწორი გამოყენება და არაკრიტიკული დამოკიდებულება „ტრენდული ჯანმრთელობის რჩევებისადმი“. საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პასუხისმგებლობა სწორედ აქ იწყება — სწორ ინფორმაციაში, ზომიერებაში და სიფრთხილეში“, – წერს ფხაკაძე სოციალურ ქსელში.