რა არის თვითმარქვიას სინდრომი - 7 რჩევა ფსიქოლოგისგან

გადაცემის ლაივი LIVE 

რა არის თვითმარქვიას სინდრომი – ამ თემაზე მარტა ქარუმიძის გადაცემაში „7 რჩევა ფსიქოლოგისგან“ ფსიქოკონსულტანტმა ლიკა კაპანაძემ ისაუბრა.

რა არის თვითმარქვიას სინდრომი?

თვითმარქვიას სინდრომი  – ფსიქოლოგიური  ფენომენია, როდესაც ადამიანი არ აღიარებს თავის წარმატებას, როგორც საკუთარ მიღწევას, როგორც მის პირად დამსახურებას. ასეთი ადამიანები მუდმივად აუფასურებენ თავის მიღწევებს, ფიქრობენ რომ სხვასაც გამოუვა იგივე ან უბრალოდ გაუმართლათ და  საჭირო დროს საჭირო ადგილას მოხვდნენ და მეტი არაფერი. მათ მუდმივად ეჭვი შეაქვთ თავის კომპეტენციაში და ხშირად აქვთ ისეთი განცდა, თითქოს იტყუებიან. მათი აზრები დაახლოებით ამ შინაარსის არის: „ახლა ყველა გაიგებს ჩემს საიდუმლოს, რომ მე სულაც არ ვარ ისეთი კარგი, როგორიც მათ ვგონივარ“. თავის წარუმატებლობაზე კი მხოლოდ თვითონ არიან პასუხისმგებელნი. მათთვის წარუმატებლობა კატასტროფაა, ხოლო შექებისას ფიქრობენ, რომ უკეთესადაც შეიძლებოდა. თვითმარქვიას სინდრომი ხშირად სწორედ  წარმატებულ ადამიანებს ახასიათებს. მათი დიდი ნაწილი ხშირად თვლის, რომ აღიარება დაუმსახურებლად მიიღეს,  მათთვის ძალიან მტკივნეულია კრიტიკა და მუდმივად ადარებენ თავის თავს სხვებს. მათ ხშირად ეჭვი ეპარებათ თავის კომპეტენციაში და აქვთ მუდმივი შიში, რომ ერთ დღეს ყველა გაიგებს რომ არ არიან საკმარისად კარგები თავის საქმეში.  ეს ყოველივე ხშირად იწვევს მათში სურვილს, რომ თავი დაანებონ ყველაფერს და მორჩნენ წარმატებული ადამიანის როლის შესრულებას.  ასე რომ თვითმარქვიას სინდრომი მხოლოდ ნეგატიური აზრები არ არის, ის  საკმაოდ მძიმედ აისახება  ადამიანის მდგომარეობაზე და მის პროდუქტიულობაზე უარყოფითად მოქმედებს.

საიდან ჩნდება ჩვენში თვითმარქვიას სინდრომი და როგორ გავთავისუფლდეთ მისგან?

თვითმარქვიას სინდრომით ხშირად დაბალი თვითშეფასების მქონე ადამიანები იტანჯებიან. როგორც სხვა დანარჩენს, ამ ფენომენსაც ხშირად ბავშვობაში ეყრება საფუძველი. მშობლები, რომლებიც ნაკლებად აღიარებენ თავიანთი შვილების მიღწევებს და მუდმივად ითხოვენ მათგან უმაღლეს ნიშნებს და საუკეთესო შედეგებს, გაუცნობიერებლად აჩვევენ მათ იყვნენ დამოკიდებული სხვის აზრზე და აღიარებაზე და მუდმივად უკმაყოფილო  საკუთარი თავით.

სანამ თვითმარქვიას სინდრომისგან გათავისუფლებაზე დავიწყებდეთ საუბარს, უნდა ითქვას, რომ თვითმარქვიას სინდრომის მოშორება ერთი ხელის მოსმით არ შეიძლება. ასეთი რთული განცდების დათრგუნვა მხოლოდ შფოთს გამოიწვევს. ამიტომ არ უნდა ავჩქარდეთ და უნდა მივცეთ ჩვენს თავს იმდენი დრო, რამდენიც გვჭირდება. ამდენი ხნის ნაგროვები ქვებისგან ზურგჩანთის დაცლა ადვილი არ იქნება.

როგორ გავთავისუფლდეთ თვითმარქვიას სინდრომისგან, ვისიამოვნოთ ჩვენი მიღწევებით  და  გავხდეთ მეტად თავდაჯერებულნი. ეს შესაძლებელია.
გაიცანი და დაუმეგობრდი. შეეცადეთ განაცალკევოთ თქვენი თვითმარქვიას სინდრომი და   თქვენი დამოკიდებულება მის მიმართ. ნუ შეებრძოლებით მას, ისე როგორც მტერს, შეეცადეთ დაუმეგობრდეთ და გაიგოთ რაში გეხმარებათ და რაში გიშლით ხელს. კარგად დაუკვირდით რა ხდება თქვენში. ეს მოგცემს საშუალებას კარგად გავიცნოთ და დაუმეგობრდეთ თქვენს თვითმარქვიას სინდრომს და აღარ შეგეშინდეთ მისი;
გააცნობიერე, რომ თვითმარქვიას სინდრომი თქვენი წარსული გამოცდილების შედეგია. ეს თქვენ არ ხართ, ეს მხოლოდ თქვენი დამოკიდებულებაა თქვენი თავის მიმართ. თქვენ შეგიძლიათ შექმნათ თქვენი ახალი „მე“.

აწარმოე დღიური. დაწერე და შეახსენე თქვენს თავს, თქვენი თითოეული მიღწევა, აღწერეთ როგორ მიხვედით აქამდე და რა გააკეთეთ ამისთვის. შეეცადეთ დააფასოთ და გაითავისოთ თქვენი მიღწევები. შეეცადე თუ ყოველდღე არა, კვირაში რამდენჯერმე მაინც დაუთმოთ თქვენს თავს დრო და დაწეროთ რა გამოგივიდათ კარგად. შეაჩერეთ თქვენი თავი, მაშინ როცა დაიწყებთ საკუთარი წარმატების გაუფასურებას.  როგორც წესი, თავიდან ეს ადვილი არ იქნება, მაგრამ დროთა განმავლობაში გაგიჩნდებათ ჩვევა, აღიაროთ საკუთარი მიღწევები და შეაქოთ თქვენი თავი;

უთხარით არა პერფექციონიზმს. დაიჯერეთ რომ საკმაოდ კარგი, მართლაც კარგს ნიშნავს და აღარ არის საჭირო ეძებოთ თქვენს თავში, თუ როგორ შეიძლებოდა ამ საქმის უკეთესად გაკეთება.
ლაპარაკე მის შესახებ. თვითმარქვიას სინდრომზე მუშაობის ყველაზე საიმედო და ეფექტური მეთოდი ინდივიდუალური და ჯგუფური ფსიქოთერაპიაა. სინდრომზე საუბრისას მისი აღწერის დროს, მიიღებთ საჭირო მხარდაჭერას, რასაც თერაპიული ეფექტი ექნება.
ასე რომ თუ ნამდვილად გადაწყვეტთ, რომ ასე ცხოვრება აღარ შეიძლება, მაშინ ჩანიშნეთ სეანსი სპეციალისტთან.

მას შემდეგ რაც დაიჯერებთ, რომ თქვენი მიღწევები თქვენია და დააფასებთ მათ, ცხოვრება ბევრად უფრო ფერადი, ხოლო თქვენს თავთან ურთიერთობა კი სასიამოვნო გახდება. თუმცა ისიც უნდა ითქვას, რომ როგორც ყველაფერი სხვა, ისე თვითმარქვიას სინდრომიც მუდამ დარჩება თქვენში.  უბრალოდ ამ შემთხვევაში ის განაღმული და უვნებელი გახდება. როცა ახალ საქმეს წამოიწყებთ თქვენი ჩვეული ფიქრები ისევ მოვლენ თქვენთან, თქვენ კი იცნობთ მათ და შეძლებთ მათ სწორად მიმართვას. ისწავლით თუ როგორ უნდა აღმოუჩინოთ თქვენს თავს საჭირო მხარდაჭერა და უზრუნველყოთ საკუთარი უსაფრთხოება. ნუ მოიკლებთ საკუთარი მიღწევების აღიარების სასიამოვნო შეგრძნებას. სცადეთ და ამოისუნთქეთ შვებით…

გადაცემის აუდიოჩანაწერი