როგორ იქმნება და იცვლება ტრადიციები - 7 რჩევა ფსიქოლოგისგან

როგორ იქმნება ტრადიცია – ამ თემაზე გადაცემაში „7 რჩევა ფსიქოლოგისგან“ ფსიქოლოგმა ინდირა გვარმიანმა ისაუბრა.

როგორ იქმნება ტრადიცია?

ტრადიციებს ვქმნით ჩვენ ადამიანები. ტრადიცია არის დროთა განმავლობაში ჩამოყალიბებული თაობიდან თაობებზე გადაცემული, რიტუალები, წეს-ჩვეულებები, ყოფაქცევის ნორმები, გარკვეული წარმოდგენები. შესაბამისად, ის ღრმად ფესვ გადგმულია ჩვენს ფსიქიკაში და გავლენას ახდენს ჩვენზე. ტრადიციის მაგალითებია სხვადასხვა ჯგუფებში მისალმებისა და ადამიანებთან მოპყრობის ფორმები. ტრადიციები მყარადაა ჩვენს მენტალობაში ისინი თითქოს განსაზღვრავენ ჩვენს ქცევას კონკრეტულ სიტუაციებში,  ტრადიცია გვიქმნის განწყობებს.

 ტრადიციის დადებითი და უარყოფითი მხარე…

ტრადიციებს აქვთ როგორც დადებითი მხარე, ასევე უარყოფითი.

ჩვენ ავღნიშნეთ, რომ ტრადიცია დროში ჩამოყალიბებულია. თუმცა მის სახე ცვლილებაზე ასევე მოქმედებს დრო. ახალი გარემოებებიდან გამომდინარე ის ტრადიციას ცვლის. მაგ: კორონა პანდემიამ განაპირობა, რომ ქელეხი დროებით ამოიღო, ეს იმას ნიშნავს რომ ვიღაცას ეს აუცილებლად მოეწონება. დრო პერიოდულად ახდენს ტრადიციების გადაფასებას  საზოგადოების ცვლილებასთან ერთად, თუმცა ის რაც ღირებულია დროს უძლებს, ხოლო რაც  ნაკლებად ღირებულია, ქრება. დადებით მხარედ უნდა განვიხილოთ დამოკიდებულებები რაც აქვთ ადამიანებს გარდაცვალების მიმართ. მაგალითად, ადამიანები, რომლებთაც სწამთ სიკვდილის შემდეგ სიცოცხლის, უფრო კარგად უმკლავდებიან სიკვდილთან დაკავშირებულ პრობლემებს. ზოგიერთი კულტურის წევრებს ასაზრდოებთ რწმენა, რომ მათი საყვარელი ადამიანი ზევიდან უყურებს მათ. ასეთი რწმენები ეხმარება სიკვდილის მნიშვნელობის გაგებას, გარკვეულ წილად უმსუბუქებს ტკივილს.

ტრადიციების უარყოფითი მხარეები:

თუ ჩვენ ვსაუბრობთ განწყობაზე, რომელსაც გვიქმნის ტრადიცია, ასევე გარკვეულ ქცევებს, რომელიც  ნორმად აღვიქვამთ, რა თქმა უნდა ეს გარკვეულ ჩარჩოებში გვაქცევს, თითქოს ვალდებულება არსებობს და მოთხოვნა, რომ აუცილებლად ასე უნდა მოვიქცეთ. მაგალითისვის შეგვიძლია ავიღოთ ქართული სუფრა. ჩვენთან არის ერთგვარი მემთვრალეობის კულტურა მამაკაცებში, რატომღაც სუფრასთან  აუცილებლად უნდა დალიო და დათვრე. სხვა ქცევას თუ ახორციელებ, ეს ერთგვარი ბულინგის საფუძველი ხდება.  რა თქმა უნდა ეს დამახინჯებული ტრადიციული დამოკიდეულება თუ წარმოდგენაა.  ინდივიდუალურად უნდა გადაწყვიტოს თითეულმა ჩვენთაგანმა სურს თუ არა სასმელის მიღება.

როგორია საზოგადოების დამოკიდებულებები ტრადიციების მიმართ?

ჩვენ საზოგადოებაში არსებობს გარკვეული შიში რომ ჩვენ დავკარგავთ ჩვენს ფასეულობებს, ჩვენს ტრადიციებს, ჩვენს თავს. მაგრამ ეს შეუძლებელია, რადგან ყოველი  გადაფასება რეალურად იწვევს არსის გაცნობიერებას და შესაბამისად, ეს სიღრმისეულ აღქმაში გვეხმარება. ადამიანები არ ვართ მექანიკურად, პასიურად რაღაცის მიმღები და შემსრულებელები. არამედ ვაფასებთ, მოგვწონს და სიყვარულით ვართ აქტიურად ჩართულები. თუმცა თუ ჩავრთავთ ცნობიერებას, თვითოეულ ადამიანსაც შეგვიძლია ეს ცვლილება განვახორიელოთ.