„დიდ ქვაბში არ ეტეოდა, პატარაში ლაღად იყო“ –  რა ელის ქართულ ეკონომიკას 2018 წელს?  ინტერვიუ პროფესორ ლადო პაპავასთან

პოპულარული

წარმატების ფორმულა

„დიდ ქვაბში არ ეტეოდა, პატარაში ლაღად იყო“ –  რა ელის ქართულ ეკონომიკას 2018 წელს?  ინტერვიუ პროფესორ ლადო პაპავასთან

ახალი პარლამენტის შეკრებიდან ერთი წელი გავიდა და შესაბამისად უნდა გამოკვეთილიყო, როგორ სრულდება მმართველი პარტიის დაპირებები და რამდენად არის ადეკვატური ქართული რეალობისადმი. როგორი იყო 2017 წელი ეკონომიკური თვალსაზრისით და რა გამოწვევები დგას 2018 წლიდან, ამ საკითხებზე „ფორტუნა“  პროფესორ ლადო პაპავას ესაუბრა.

ლადო პაპავა:   საინტერესო კითხვაა, თანაც ერთდროულად მარტივიც და რთულიც. მარტივია, თუ ქართული ოცნების პარტიული და შესაბამისი სამთავრობო პროგრამით ვიხელმძღვანელებთ, რადგან ეს პარტია დარჩა ხელისუფლების სათავეში და პარტიის თავმჯდომარე კიდევ ერთხელ გახდა პრემიერ-მინისტრი. მათი პროგრამა არის ე.წ. ოთხპუნქტიანი გეგმა, რომელიც, სამწუხაროდ, მხოლოდ ნაღვლიან ღიმილს იწვევს. ეს არის პრივიტივიზმის ზეობა. როგორ შეიძლება, ქვეყანა, რომელსაც აქვს ამბიცია, რომ არის დამოუკიდებელი სახელმწიფო და მან უნდა შექმნას დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ეკონომიკა, ჩაატიოს ამის მიღწევის პროგრამა მხოლოდ და მხოლოდ ოთხ პუნქტში. ამას ჰქვია „დიდ ქვაბში არ ეტეოდა, პატარაში ლაღად იყო“.

ამ ოთხპუნქტიანი გეგმის მიხედვით გარკვეული ნაბიჯები გადაიდგა, მაგრამ ეს სჭირდება ქვეყანას? ან მხოლოდ ეს სჭირდება?

  • ეს ნაბიჯები, რაც გადაიდგა, სწორი იყო? იმაზე რომ არაფერი ვთქვათ, საკმარისია თუ არა.

ლადო პაპავა:  მე ეს ნაბიჯები შეცდომად მიმაჩნია და პირველი შეცდომა არის ე.წ. „ესტონური მოდელი“ იმიტომ, რომ დღეს ქვეყანაში ჩამოყალიბებულია სამომხმარებლო ეკონომიკა, რაც იმას ნიშნავს, რომ ჩვენ იმაზე მეტს  მოვიხმართ, ვიდრე ვაწარმოებთ. ამის საუკეთესო დასტურია ექსპორტ-იმპორტის ბალანსი, სადაც კატასტროფული უარყოფითი სავაჭრო სალდო გვაქვს, როდესაც იმპორტი 3-4-ჯერ აღემატება ექსპორტს. მეორე მხრივ, სამომხმარებლო კალათას თუ ავიღებთ, აქაც ძალიან ცუდი სურათია – მისი სადღაც 70-75%  იმპორტულია. თავისთავად „ესტონური მოდელი“ ზოგადად ცუდი არ არის იმიტომ, რომ ეს ნიშნავს მოგების გადასახადის არგადახდას, თუკი ამ მოგების რეინვესტირება ხდება. მაგრამ ამ შეღავათით არ უნდა სარგებლობდნენ სასტუმროები, ტურისტული კომპანიები, ბანკები და ა.შ. ასეთი შეღავათი მხოლოდ მაღალტექნოლოგიურ წარმოებაზე უნდა ყოფილიყო, რათა სტიმული სწორედ ტექნოლოგიურ განვითარებაზე გაკეთებულიყო და არა, მაგალითად, სასტუმრო ბიზნესზე.

  • ცალკეულ სფეროებზე ასეთი შეღავათის დაწესება რამდენად შეიძლება, არათანაბარ პირობებში არ აღმოჩნდებოდნენ?

 ლადო პაპავა:  არც უნდა იყვნენ თანაბარ პირობებში. როგორ უნდა იყოს სასტუმრო ბიზნესისა და  ტექნოლოგიური განვითარებისთვის პირობები თანაბარი? ჩვენ ტექნოლოგიური განვითარების გარეშე მომავალი არ გვაქვს.  ვიქნებით პრიმიტიული, მომხმარებელი ერი. მთავარი ის კი არ არის, ადამიანი რომელიც სუვენირებით ვაჭრობს, ხელში ფულის ”ბღუჯა” რამდენი აქვს, არამედ მთავარია, იმ ბღუჯადან რამდენი რჩება მას. როცა იმპორტი აღემატება ექსპორტს, ეს იმას ნიშნავს, რომ ბღუჯის დიდი ნაწილი გადის ქვეყნიდან,  რადგანაც ტურისტის სამომხმარებლო კალათაც ხომ იგივეა, რაც ჩვენი. ამიტომ ტურისტის დატოვებული ფულის 25-30% გვრჩება, დანარჩენი ისევ ქვეყნის გარეთ  გაედინება იმპორტის განსახორციელებლად. 

აქედან გამომდინარე, ასეთი შეღავათების მიცემა სასტუმროებისთვის, საფინანსო სექტორისთვის არ არის სწორი. ჩვენ მაღალტექნოლოგიური საწარმოების სტიმულირება გვჭირდება. ამიტომ ამ გეგმის პირველი პუნქტი, რომელიც „ესტონურ მოდელს“ეხება, ქვეყნისთვის სასიკეთო არ არის.

  • ტურიზმის განვითარებას არ უნდა შეეწყოს ხელი? დღეს შემოსავალი რაც არის, აქედან ხომ არის?

ლადო პაპავა:  ტურიზმის თემა ოთხპუნქტიანი გეგმის მესამე პუნქტია და  ესეც შეცდომაა. არ ვარ წინააღმდეგი, რომ საქართველო იყოს ტურისტული ქვეყანა, მაგრამ ის, რომ ქვეყნის განვითარების ორიენტაცია აღებული იყოს მხოლოდ ტურიზმზე – ეს უკვე შეცდომაა. მაგალითად, შვეიცარია, საფრანგეთი, აშშ, თუ დიდი ბრიტანეთი ხომ არის ტურისტული, მაგრამ განა მხოლოდ ტურისტულია? ამ ქვეყნებში არის სერიოზული, მაღალტექნოლოგიური წარმოება. ტურიზმი კარგია, როდესაც ეკონომიკის რეალური სექტორი გაქვს განვითარებული.

რაც შეეხება მეორე პუნქტს, განათლების სისტემას ეხება და აქაც ჩადებულია, რომ ჩვენთან განათლება უნდა იყოს ბაზარზე ორიენტირებული. ჩვენ ბაზარზე დომინანტურ მდგომარეობაში არის ბანკები, სასტუმროები და სხვა ტურისტული ობიექტები. ასე, რომ ქვეყანაში ვინ უნდა მომზადდეს? ჩვენს ბაზარზე თითქმის არ არის მაღალტექნოლოგიური საწარმოები, რომ მოთხოვნა იყოს მისთვის საჭირო კადრებზე.

  • რესურსი არის, რომ განათლება ამაზე იყოს ორიენტირებული?

ლადო პაპავა:  რა  თქმა  უნდა, მაგრამ ამას სახელმწიფოს მხრიდან პოლიტიკური მიდგომის შეცვლა სჭირდება. ამისთვის განათლების სისტემაში რეფორმაა საჭირო. დღეს ერთ სტუდენტზე გათვალისწინებული 2250 ლარი ძალიან ცოტაა. ტექნოლოგიური განვითარება საჭიროებს თანამედროვე ლაბორატორიებს, რაც უნდა საზღვარგარეთ ვიყიდოთ. ლარის გაუფასურებამ კი ყველა უნივერსიტეტი და განსაკუთრებით სახელმწიფო უნივერსიტეტები უმძიმეს მდგომარეობაში ჩააყენა, რადგან მათ სწავლის საფასურის მომატების უფლება არა აქვს. ამ მხრივ ძალიან კურიოზული ვითარებაა, რადგან მშობლისთვის 2250 ლარი გადასახდელად ძალზედ დიდია, ხოლო უნივერსიტეტისთვის მიზერია, რომ ნორმალური განათლება  შესთავაზო სტუდენტს. ამიტომ არის საჭირო, რომ სახელმწიფო უნივერსიტეტების დაფინანსება უშუალოდ მოახდინოს სახელმწიფო ბიუჯეტმა, ამასთან ერთი სტუდენტის დაფინანსება უნდა გაიზარდოს და თანაც დიფერენცირებული უნდა იყოს ფაკულტეტების მიხედვით. მოგეხსენებათ, რომ, მაგალითად, მათემატიკოსის და ექიმის მომზადება მნიშვნელოვნად განსხვავებულ დანახარჯებს საჭიროებს. იმედის მომცემია განათლების და მეცნიერების ახალი მინისტრის, ბ-ნი მიხეილ ჩხენკელის განცხადებები, რომელიც ამ უწყების პირველია ხელმძღვანელია 2003 წლიდან მოყოლებული, რომელმაც გამოთქვა მზაობა, რომ სახელმწიფო უნივერსიტეტები გადაიყვანოს ადეკვატური ოდენობის დაფინანსებაზე სახელმწიფო ბიუჯეტიდან.

  • შეძლებს ბიუჯეტი?

ლადო პაპავა: მთავრობას იმდენი გაუგებარი ხარჯი აქვს, რომ ეს დაფინანსება მათი გაუქმების ან თუნდაც შემცირების გზით უნდა შეძლოს. თუკი ჩვენ გვექნება პრიორიტეტი, რომ  შევქმნათ და განვავითაროთ ინოვაციური ეკონომიკა, ცოდნაზე დაფუძნებული  ეკონომიკა, ამისთვის ბიუჯეტში სათანადო რესურსიც უნდა მოიძებნოს. მე, როგორც საქართველოს ერთ  რიგით მოქალაქეს, მაქვს იმის სურვილი და ამბიცია, რომ ჩემი ქვეყანა ასე განვითარდეს.

2014 წელს ბ-ნმა ღარიბაშვილმა ხელი მოაწერა ქვეყნის „სოციალური და ეკონომიკური განვითარების პროგრამა 2020-ს“, რომელზე მუშაობა ჯერ კიდევ ბიძინა ივანიშვილის პრემიერ-მინისტრობის დროს დაიწყო. მასში წერია, რომ ყოველწლიურად ყველა უწყებამ თავისი სამოქმედო გეგმა უნდა  წარმოადგინოს. ეს არც ერთ უწყებას, სამწუხაროდ, არასდროს გაუკეთებია. ამ პროგრამაში ისიც წერია, რომ ცოდნაზე დაფუძნებული, ინოვაციური ეკონომიკა უნდა შეიქმნასო. ბ-ნი კვირიკაშვილი რომ გახდა პრემიერ-მინისტრი ამ დოკუმენტის გაუქმება ვერ გაბედა, რადგან ეს გეგმა საერთაშორისო საზოგადოებამაც მოიწონა და ადგილობრივმაც. მართალია, გაუქმება ვერ გაბედა, მაგრამ ის არაფორმალურად ჩაანაცვლა ე.წ. ოთხპუნქტიანი  გეგმით, რომელიც ქვეყნის ეკონომიკური განვითარებისადმი გაუბრალოებული მიდგომის ნიმუშია. 

ერთ რამესაც მინდა გავუსვა ხაზი – მეცნიერება საქართველოში, სამწუხაროდ, დაკნინებულ მდგომარეობაშია  და იცით, რატომ? მეცნიერები იმდენად ცოტაა, რომ საარჩევნოდ ანგარიშის გამწევი ძალა არ არის. მაგრამ მათ გარეშე განათლების სისტემას ფეხზე ვერ დავაყენებთ.

და კიდევ, მეოთხე პუნქტია მმართველობის რეფორმა. სულ ცოტა ხნის წინ  რაც გააკეთეს, ვერანაირ კრიტიკას ვერ უძლებს. საერთოდ არ იყო გააზრებული სამინისტროების გაუქმება თუ შეერთება. თავისთავად შემცირება არ შეიძლება, მიზანი იყოს. მთავრობის ოპტიმიზაციას საქართველოში  პრიმიტიულად იგებენ და მხოლოდ ხარჯების შემცირების კონტექსტში მოიაზრებენ. მაგრამ ეს ასე არ არის: ოპტიმიზაცია ზოგი სფეროს და სამინისტროს გაძლიერებას ნიშნავს (მაგალითად,  განათლების და მეცნიერების სამინისტროს სერიოზულ დაფინანსებას), ხოლო ზოგიერთზე გარკვეული ეკონომიის გაკეთებას. თუ სახელმწიფო რაღაც პროგრამებზე გასწევს ეკონომიას, მერე მოსახლეობას ამ საკითხების მოგვარება უფრო ძვირი უჯდება. ამიტომ მთელ საზოგადოებას უნდა ერჩივნოს, რომ სახელმწიფომ გასწიოს ხარჯი, რომელიც უფრო ორგანიზებული იქნება და უფრო ნაკლებიც დაჯდება. ამის თვალსაჩინო მაგალითია გარემოს დაცვა. ამიტომ გარემოს დაცვის სამინისტროს დაშლა იყო უდიდესი შეცდომა, თუ არა დანაშაული, რადგან ისეთ სფეროებს შეუერთეს, სადაც ინტერესთა კონფლიქტია. მაგალითად, რა კავშირი აქვს სოფლის მეურნეობას ქალაქების დაბინძურებასთან? ან თავად სოფლის მეურნეობაც ხომ არის გარემოს დამაბინძურებელი დარგი?

ევრო-ატლანტიკური ინტეგრაციის სფეროში შესაბამისი სახელმწიფო მინისტრის აპარატი საერთაშორისო პიარისთვის იყო შექმნილი და ახლა მისი გაუქმება რას ნიშნავს, აღარ არის პრიორიტეტი? მით უმეტეს, რომ მისი საგარეო საქმეთა სამინისტროსთან შერწყმა არანაირ ეკონომიკურ შეღავათს არ იძლევა.

ასევე სპორტი და კულტურა სულ სხვადასხვა სფეროა და მათი გაერთიანებაც ახალ პრობლემებს შექმნის სპორტისა და კულტურის შესაბამის ელიტებთან მთავრობის ურთიერთობაში.

  • მთავრობა აცხადებს, რომ ეკონომიკა, ინვესტიციები იზრდება. რამდენად საკმარისია ეს ზრდა?   

ლადო პაპავა: ამაში საამაყო არაფერი არ არის, ჩვენზე  მეტი ზრდა აქვს სომხეთს და ამ დროს ეკონომიკური პირობებით ჩვენზე უკეთეს მდგომარეობაში ნამდვილად არ არის. რაც შეეხება ინვესტიციებს, ჩვენ გვჭირდება ინვესტიციის ზრდა ეკონომიკის რეალურ სექტორში და არა ზოგადად, განსაკუთრებით უძრავი ქონების სექტორში. მნიშვნელობა იმას აქვს, ფული რაში იდება. ყოველთვის არის მნიშვნელოვანი, რომ ფული ჩაიდოს ეკონომიკის  რეალურ სექტორში, რომელიც, სხვა თანაბარ პირობებში, სტაბილურ განვითარებას განაპირობებს.

  • საქართველო მცირე ბაზარია და მიღწევადია, რომ ინვესტიცია ამ მიმართულებით იქნას მოზიდული და მთავრობა ამაზე მუშაობს? 

ლადო პაპავა: კარგი კითხვაა, რადგან  ინვესტორის მცირე ბაზრით დაინტერესება ნამდვილად რთულია, მაგრამ ჩვენ უნდა გავითვალისწინოთ, რომ საქართველო არის დიდი აბრეშუმის გზის, დღევანდელი მოდიფიცირებით კი – ”ერთი სარტყელი, ერთი გზის” ინიციატივის მონაკვეთი. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ საქართველო უკვე სტრატეგიული ქვეყანაა. თუ საქართველოში რაიმე ხარისხიანს ვაწარმოებთ, უკვე სატრანსპორტო დერეფნის გამოყენებით თავისუფლად შეიძლება ამ პროდუქციის სხვადასხვა მიმართულებით ექსპორტირება.

2017 წელს ჩვენი ქვეყნისთვის ყველაზე დიდ მიღწევად სწორედ ახალციხე-ყარსის მიმართულებით რკინიგზის გაყვანა უნდა ჩაითვალოს, რომელმაც პრაქტიკულად დიდი აბრეშუმის გზის სარკინიგზო არტერია გააძლიერა. ასევე ძალიან მნიშვნელოვანი იყო ჩინეთთან თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების მიღწევას იმიტომ, რომ ასეთი რეჟიმი ჩინეთთან ამ რეგიონში მხოლოდ საქართველოს აქვს და, თუკი იმასაც გავითვალისწინებთ, რომ საქართველოს ასეთი რეჟიმი აქვს ევროკავშირთან, საქართველო შეიძლება, გახდეს სერიოზული ეკონომიკური ჰაბი. რადგანაც ჩინეთს არ შეუძლია თავისუფლად შეიტანოს თავისი პროდუქცია ევროკავშირის ბაზარზე, ამიტომ მისთვის მიზანშეწონილია რომ ჩვენში განახორციელოს ინვესტირება ახალი საწარმოების შესაქმნელად და საქართველოში წარმოებული პროდუქციით შევიდეს ევროპაში. იგივე შეიძლება ითქვას გეოგრაფიულად საწინააღმდეგო მიმართულებაზეც, ანუ ევროკავშირიდან საქართველოში განხორციელებული ინვესტიციებით შექმნილი პროდუქციის ექსპორტზე ჩინეთის ბაზარზე.

  • ჩვენი კვოტები საკმარისია?

ლადო პაპავა:  ჯერ იმაზე ვილაპარაკოთ, რა გვაქვს ათვისებული. მთავარი პრობლემა ისაა, რომ შექმნილია განცდა იმისა, რომ მთავრობას, სამწუხაროდ, ეს პრობლემები ჯეროვნად არ აქვს გააზრებული…

  • ეს რისი ბრალია, კადრების და პოლიტიკის?

ლადო პაპავა: ცხადია, კადრების პრობლემაცაა. მე, პირადად, ბ-ნი კვირიკაშვილის მიმართ ადამიანურად სიმპათიითაც კი ვარ განწყობილი, რადგან შესახედაობით, მანერებით, რელიგიურობით აშკარად ცუდი კაცი არ უნდა იყოს. მაგრამ ეს კაცი პოლიტიკოსი არ არის და ნუ გგონიათ, რომ მხოლოდ გინებით დაიწყო ამის გამოაშკარავება. ყველაფერი დაიწყო იმით, როდესაც თქვა, რომ ღამის კლუბებში ქართველ კაცებს არ უშვებენო და მერე განმარტება გახდა საჭირო, ამას არ ვგულისხმობდიო; ან როდესაც თქვა, ონლაინსესხები უნდა ავკრძალოთო და მერე განმარტება იყო, რეგულაციებს გულისხმობდაო; ან  იმ ტრაგიკული შემთხვევისას თბილისში დაღუპულ ახალგაზრდებს რომ მიუსამძიმრა და რეგიონში მოკლული დაავიწყდა; ან დეპუტატ შალელაშვილის განცხადებაზე აბსოლუტურად არაადეკვატური რეაგირება  მოახდინა; ან მომღერალ „უცნობთან“ დაკავშირებით  გადადგომაზე გაუგებარი განცხადება გააკეთა. ეს არ არის პოლიტიკოსის ქმედება. პრემიერის პოსტი კი სერიოზული პოლიტიკური თანამდებობაა და, აშკარაა, რომ არ არის ეს მისი საქმე.

როდესაც „ნაციონალური მოძრაობა“ ან „ევროპული საქართველო“ ხელისუფლებას აკრიტიკებს, ფაქტია, რომ რასაც ამბობენ, ყველაფერი თუ არა, უმეტესობა სწორია, მაგრამ მთავარი საკითხია, რამდენად აქვთ  მათ იმის მორალური უფლება, რომ ლანძღონ  „ქართული ოცნების“ მთავრობა მაშინ, როდესაც ეს სისტემა თავად შექმნეს. „ქართულმა ოცნებამ“, უბრალოდ, ეს სისტემა არ შეცვალა და უფრო მეტიც, „ნაციონალებიდან“ აიყვანა კადრები და მთავრობასა და პარლამენტში დაასაქმა.

ხშირად ისმის, რომ ამდენი დრო გავიდა და დავანებოთ ნაცებზე ლაპარაკს თავი. ფაშიზმზე საუბარზე თავის დანებება მაშინაც კი გაჭირდა, როდესაც ნიუმბერგის პროცესი შედგა.  თავად გერმანელებს არ უყვართ ამ პერიოდის გახსენება. მაგრამ რომელიმე ქვეყანაში ფაშისტური მოძრაობა რომ გამოჩნდეს, მხოლოდ იმის გამო უნდა გავჩუმდეთ, რომ ამდენი დრო გავიდა? რომ გავიდა, მერე რა?  მე ვთვლი, რომ „ნაციონალურ მოძრაობას“ და „ევროპულ  საქართველოს“ მორალური უფლება არა  აქვთ აკრიტიკონ მათივე თანაგუნდელებიდან თუ თანამოაზრეებიდან დაკომპლექტებული დღევანდელი მთავრობა, თუნდაც იმიტომ, რომ არ შემდგარა თუნდაც პოლიტიკური ნიუმბერგის პროცესი, რომ ყველაფერს თავისი სახელი დარქმეოდა. ამიტომ  მე პრინციპულად არ ვიზიარებ, რომ, რადგან ხუთი წელი გავიდა, ნაცების მთავრობაზე არ უნდა ვილაპარაკოთ. არა, უნდა ვილაპარაკოთ, რადგან ეს მთავრობა ხომ იმ მთავრობის გაგრძელებაა.  იგივე ბ-ნი კვირიკაშვილი იმ ხელისუფლების დროს რამე დისკომფორტს განიცდიდა და პროტესტს გამოხატავდა? ვიდრე  მისმა უფროსმა არ თქვა, მე ვუპირისპირდები ნაცმოძრაობასო, ისიც და მისი თანაგუნდელებიც მშვიდად და თბილად იყვნენ.

  • როგორ შეაფასებდით თბილისის ახალი მერის, ბ-ნი კალაძის საქმიანობის საწყის პერიოდს?

ლადო პაპავა:  იმედის მომცემია ბ-ნი კალაძის მერობის პირველი დღეები. მისი აქტიურობა და, ამ მოკლე დროში, პირველი პოზიტიური შედეგი სახეზეა: მარტო ის რად ღირს, რომ რუსთაველის გამზირზე როგორც იქნა დაანგრია “ნაცების” ეპოქის შემახსენებელი გაუგებარი დანიშნულების რკინაბეტონის მახინჯი ბოძი მეცნიერებათა აკადემიის შენობის გვერდზე…

  • ლართან დაკავშირებით რა ხდება და  რამდენად მოსალოდნელია, რომ  ლარის გაუფასურება გაგრძელდება?

ლადო პაპავა:  ლართან დაკავშირებითაც არაფერი არ იცვლება. პრაქტიკულად 2009 წლიდან ქვეყანა გადავიდა ფულად-საკრედიტო პოლიტიკაში ინფლაციის თარგეთირებაზე, ანუ ინფლაციის მიზნობრივ მაჩვენებელზე. ეს მოდელი გაკრიტიკებულია მსოფლიოს წამყვანი ეკონომისტების მიერ, მაგრამ ჯერჯერობით მხარდაჭერილია ზოგიერთი ქვეყნის ოფიციოზის და საერთაშორისო  სავალუტო ფონდის მიერ. დღეს ამ ინსტრუმენტს მსოფლიოს 62 ქვეყანა იყენებს, რაც უმრავლესობა არ არის, თუმცა, ამ ამ 62 ქვეყანაში  ბევრი ეკონომიკურად ძლიერი ქვეყანაა.

ძალიან ცნობილმა ამერიკელმა ეკონომისტმა ჯოზეფ სტიგლიცი (ნობელის პრემიის ლაურეატმა ეკონომიკაში) დაწერა ძალიან მარტივი, ყველასთვის ადვილად გასაგები წერილი, სადაც ნათქვამია, რომ ქვეყნებში, რომელიც ჩამოკიდებულია იმპორტზე, ინფლაციის თარგეთირება ვერ მუშაობს იმიტომ, რომ თუ გაუფასურდა შენი ვალუტა, იმპორტი გიძვირდება. ანუ, პრაქტიკულად, ინფლაციის იმპორტი ხდება და ცენტრალურ ბანკს რა ინსტრუმენტები აქვს, ამას წინ რომ აღუდგეს? თუ ფულის მასას შეამცირებს, რომ ინფლაცია არ გაიზარდოს, ამით ეკონომიკას დაახრჩობს. ამიტომ ინფლაციის თარგეთირება ვერ მუშაობს იმპორტზე დამოკიდებულ ქვეყნებში. აი, პასუხიც. ჩვენ კი ჯიუტად ვართ ჩამოკიდებული ინფლაციის თარგეთირებაზე.

  • რატომ, რა სარგებელს გვაძლევს?

ლადო პაპავა:   ჩვენი ეროვნული ბანკი საერთაშორისო სავალუტო ფონდიდან დადებით შეფასებას იმსახურებს იმიტომ, რომ ის არის ამ ინფლაციის თარგეთირების მიმდევარი. ეროვნული ბანკის ხელმძღვანელობაში კი შემოქმდებითად მოაზროვნე თამამი ადამიანები, სამწუხაროდ, ვერ მოიძებნა. იქ უფრო ათოსანი მოწაფეები არიან, რომლებიც გაკვეთილს კარგად აბარებენ სავალუტო ფონდს და მისგან შექებასაც იმსახურებენ.

აქციზი რომ გაიზარდა 2017 წლის დასაწყისში და ამის გამო მთელი რიგი პროდუქცია რომ გაძვირდა, ხომ აისახა ინფლაციაში, რა მექანიზმი აქვს ეროვნულ ბანკს ეს რომ შეაჩეროს?  არაფერი, და მაშინ როგორ არის ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის უმთავრესი ინსტრუმენტი ინფლაციის თარგეთირება? არანაირად.

  • რა უნდა გაკეთდეს და მაშინ რა შედეგი იქნებოდა?

ლადო პაპავა: რეალურად უნდა გადაიხედოს ეს მექანიზმი. აქაც პრიმიტიული მიდგომაა. კერძოდ, ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის მიზანი არ შეიძლება იყოს მხოლოდ ერთი მაჩვენებელი – ინფლაცია. რეალური ვითარება ბევრად უფრო რთულია და იმპორტზე ჩამოკიდებული ქვეყნისთვის გაცვლით კურსს არანაკლები მნიშვნელობა აქვს. ამიტომ ინფლაციის თარგეთირების მექანიზმი შესაცვლელია.

ახლა ისიც ისმის, რომ კურსის დასაჭერად რეზერვების დახარჯვით არაფერი გამოვა. კი, ბატონო, მაგრამ კურსი კი არ უნდა დაიჭირო, როდესაც ეკონომიკის რეალური სექტორი განუვითარებელია და ამიტომ ლარი გვიუფასურდება. მაგრამ ეს პროცესი უნდა იყოს კონტროლირებად რეჟიმში, უნდა მართო. და ეს რეზერვები რისთვის გვინდა? მხოლოდ იმისთვის, რომ გვიხაროდეს, რომ გვაქვს? რეზერვების გააზრებული, მიზნობრივი დახარჯვით ლარის გაუფასურებას ხელი არ უნდა შეეშალოს, მაგრამ უნდა გამოირიცხოს ნახტომისებური, არაპროგნოზირებადი გაუფასურება. დღეს კაცმა არ იცის, თუ ხვალ რა მოუვა ლარს. ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი კი, სავარაუდოდ, კვლავ გამოვა და ტრადიციულად გვეტყვის, მე კომენტარს არ გავაკეთებო…

  • ამ ყველაფრის გათვალისწინებით, 2018 წელს ყველაზე მთავარი გამოწვევა თუ პრობლემა რა იქნება?    

ლადო პაპავა:  2018 წელს ერთ-ერთი ყველაზე დიდი საფრთხე არის კრიპტოვალუტა, რომლითაც საქართველოში დიდი გატაცებაა. კიდევ კარგი, ბოლო პერიოდში ეროვნულმა ბანკმა გააკეთა განცხადება და ყველას, ვინც ამ ბიზნესით არის დაკავებული, სიფრთხილისკენ მოუწოდა. მე შემიძლია, ერთი რამ გითხრათ – მსოფლიოს ყველა ცნობილი ეკონომისტი მიიჩნევს, რომ ეს არის საფინანსო პირამიდა და ეს საპნის ბუშტი გასკდება. ამიტომ ეს საფრთხე ძალიან რეალურია. ახლა ძნელია იმის თქმა, ზუსტად 2018 წელს მოხდება თუ 2019 წელს, მაგრამ ძალიან ახლოს ვართ, რომ ეს 2018 წელს მოხდეს. ამიტომ ვაფრთხილებ ჩვენ მოსახლეობას, რომ თავი დაანებონ კრიპტოვალუტებით გატაცებას და, თუ აქვთ, დროზე მოიცილონ  თავიდან, რომ, სულ ცოტა, ნაკლებად იზარალონ.

 

 

რუსა მაჩაიძე 

 

ახალი ამბები / ბიზნესი /

|

5 იანვარი, 2018

|
WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => ekonomika
                                    [1] => interviu
                                    [2] => finansebi
                                    [3] => lado-papava
                                    [4] => fortunas-temebi
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 202505
                )

        )

    [query_vars] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => ekonomika
                                    [1] => interviu
                                    [2] => finansebi
                                    [3] => lado-papava
                                    [4] => fortunas-temebi
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 202505
                )

            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [static] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 144
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [paged] => 0
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [order] => DESC
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => ekonomika
                                    [1] => interviu
                                    [2] => finansebi
                                    [3] => lado-papava
                                    [4] => fortunas-temebi
                                )

                            [field] => slug
                            [operator] => IN
                            [include_children] => 1
                        )

                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                    [0] => mob1n_term_relationships
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                    [post_tag] => Array
                        (
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => ekonomika
                                    [1] => interviu
                                    [2] => finansebi
                                    [3] => lado-papava
                                    [4] => fortunas-temebi
                                )

                            [field] => slug
                        )

                )

            [primary_table] => mob1n_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  mob1n_posts.ID FROM mob1n_posts  LEFT JOIN mob1n_term_relationships ON (mob1n_posts.ID = mob1n_term_relationships.object_id) WHERE 1=1  AND mob1n_posts.ID NOT IN (202505) AND ( 
  mob1n_term_relationships.term_taxonomy_id IN (2367,646,144,4802,16375)
) AND mob1n_posts.post_type = 'post' AND ((mob1n_posts.post_status = 'publish')) GROUP BY mob1n_posts.ID ORDER BY mob1n_posts.post_date DESC LIMIT 0, 3
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 284949
                    [post_author] => 21
                    [post_date] => 2018-09-18 15:11:38
                    [post_date_gmt] => 2018-09-18 11:11:38
                    [post_content] => პარლამენტიდან შესაძლოა, კანაფის წარმოება-კულტივაციასთან დაკავშირებით მომზადებული კანონპროექტის გაწვევა მოხდეს. დეპუტატები თანხმდებიან, რომ ჯერ კანაფის წარმოება-კულტივაციის თემა სიღრმისეულად უნდა განიხილონ და საზოგადოებას დეტალური ინფორმაცია მიაწოდონ. თუკი ამ პროცესის შემდეგ საზოგადოებას კითხვები კიდევ დარჩება, დეპუტატები აღნიშნული კანონპროექტის კიდევ ერთხელ გადახედვას აანონსებენ. პარლამენტში თვლიან, რომ საზოგადოებას არ აქვს ინფორმაცია, თუ რა ცვლილებებზეა საუბარი და კომუნიკაციის პრობლემაზე ამახვილებენ ყურადღებას.

ამავე აზრზეა დედაქალაქის მერიც. კახა კალაძეს სჯერა, რომ „როდესაც საზოგადოებასთან კომუნიკაცია მოხდება, ყველასთვის ცხადი იქნება, რომ ეს პრობლემას არ წარმოადგენს.“ მისი შეფასებით, ის, რომ ხელისუფლება ნარკოტიკების წარმოებას გეგმავს, სიმართლეს არ შეესაბამება.



„კულტივაციას რაც შეეხება, აქაც არასწორად იყო საზოგადოებასთან კომუნიკაცია, რამაც აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვია. თითქოს, ხელისუფლება გეგმავდა ნარკოტიკების წარმოებას და გასაღებას, რაც ნამდვილად არ შეეფერება სიმართლეს. აქ საუბარი იყო მედიცინისა და კოსმეტიკის მიმართულებით, თუმცა აქაც მგონია, რომ მნიშვნელოვანია საზოგადოებასთან კომუნიკაცია. როდესაც მოხდება ეს კომუნიკაცია, ყველასთვის ცხადი იქნება, რომ ეს პრობლემას არ წარმოადგენს,“ - განაცხადა კახა კალაძემ.

ინიციატივა, რომ ვიდრე საზოგადოებაში კონსენსუსი არ იქნება, კანონპროექტის განხილვას პარლამენტი შეაჩერებს, სოფლის მეურნეობის მინისტრს, ლევან დავითაშვილს ეკუთვნის. დავითაშვილი ამბობს, რომ საქართველოში მარიხუანას მოხმარება უკონტროლოდ ვერ იქნება და ეს საჭიროებს რეგლამენტირებას, დარეგულირებას, კონკრეტული აკრძალვების შემოღებას. მინისტრის მიერ დასახელებულ ამ ნაწილში საზოგადოება ისედაც თანხმდებოდა, მწვავე დისკუსიის საგანი კი, მეორე კანონპროექტია, რომელიც მხოლოდ სამედიცინო კანაფის კულტივირებას და საექსპორტო ოპერაციებს ეხება.

საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერის, არჩილ თალაკვაძის განცხადებით, დღეს სიტყვა პარლამენტზეა და პარლამენტი „კანაფის კონტროლის შესახებ“ კანონპროექტთან დაკავშირებით ღირსეულ და სამართლიან გადაწყვეტილებას მიიღებს.

„პარლამენტი, რომელიც ხალხის მიერ არის არჩეული, მაქსიმალურად უზრუნველყოფს, რომ საზოგადოების ყველა ნაწილის, ყველა დაინტერესებული მხარის არგუმენტები იყოს შეჯერებული. მხოლოდ ასე იქნება გადაწყვეტილებები მიღებული ნებისმიერ საკითხზე, რომელიც ნარკოპოლიტიკას ეხება,“ - განაცხადა თალაკვაძემ.

მარიხუანას კულტივაციასთან დაკავშირებით ეკლესიას რომ მკვეთრად უარყოფითი დამოკიდებულება აქვს, ეს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქმა, უწმინდესმა და უნეტარესმა ილია მეორემ პარლამენტის თავმჯდომარესთან, ირაკლი კობახიძესთან შეხვედრისას კიდევ ერთხელ დააფიქსირა. სასულიერო პირები განსაკუთრებით იმ ფაქტს უსვამენ ხაზს, რომ „ქვეყანა იმ რისკებს ვერ გაუძლებს, რასაც ეს პროცესი გამოიწვევს.“

საქართველოს პარლამენტის ჯანდაცვის კომიტეტის თავმჯდომარე, აკაკი ზოიძე ამბობს, რომ საზოგადოებაში ნეგატიური განწყობა უკვე შექმნილია და ეს განწყობა ეკლესიის გავლენითაა განპირობებული. ზოიძე კვლავ ამტკიცებს, რომ „ეს დიდ სარგებელს მოუტანს, როგორც ინდივიდუალურ ადამიანებს ისე, მთლიანად ქვეყანას, მაგრამ ამაში ყველა ერთად უნდა დავრწმუნდეთ; წინაღმდეგ შემთხვევაში, ასეთი კანონი იქნება დღენაკლული.“

„სინდისის, სამშობლოს გაყიდვა შეუძლებელია, დანარჩენი ყველაფრის გაყიდვა შეიძლება, თუ ამით სარგებელი მოდის ჩვენი მოქალაქეებისთვის. კანაფიდან იწარმოება წამალი და ამ წამლიდან შემოსული თანხა ამავე მცენარისგან გამოწვეული ზიანის შესამცირებლად შეგვიძლია, გამოვიყენოთ. ამ კონცეფციაში ვერანაირ პრობლემას ვხედავ ვერც მორალური, ვერც საზოგადოებრივი, ვერც ეკონომიკური კუთხით,” - განაცხადა აკაკი ზოიძემ.

 

კანაფის კულტივაციის სამუშაო ჯგუფი და ეკლესიის მკაცრი უარი კანაფის წარმოებას

საქართველოში კანაფის კულტივაციასთან დაკავშირებით შესაძლოა, სამუშაო ჯგუფი შეიქმნას. კიდევ ერთი ინიციატივის ავტორი ამჯერად პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე, ეკა ბესელიაა. დეპუტატის განმარტებით, საკუთარ გუნდს სთავაზობს, რომ საზოგადოების მეტი ინფორმირების მიზნით, შეიქმნას სამუშაო ჯგუფი, რომელშიც შევლენ როგორც დეპუტატები, ასევე საპატრიარქოს წარმომადგენლები და ექსპერტები. ბესელია აღნიშნავს, რომ მსგავსი ფორმატი იმუშავებს, რათა საზოგადოებაში არცერთი ღია კითხვა არ დარჩეს. გარდა ამისა, ეკა ბესელია მიიჩნევს, რომ საქართველოში კანაფის წარმოება-ექსპორტზე გატანასთან დაკავშირებით ნაჩქარევი გადაწყვეტილება არ უნდა მიიღონ. დეპუტატის თქმით, იმის გამო, რომ საზოგადოების დიდ ნაწილში საკითხისადმი ემოციური დამოკიდებულებაა, გადაწყვეტილება ცხადი და გასაგები უნდა იყოს. ბესელია ამბობს, რომ საპატრიარქოს ბოლო მოწოდების შემდეგ ყველა ნორმალური და გონივრულად მოაზროვნე ხელისუფლება არ იჩქარებს. „პატრიარქმა თავისი პოზიცია ძალიან გონივრული და ბრძნული შინაარსით ბრძანა. მის განწყობას ვიზიარებ. არასწორი ინფორმაცია, რაც ისმის, უნდა მოიხსნას და გადაწყვეტილება მაშინ უნდა მივიღოთ, როცა მოსახლეობისგან თანხმობა გვექნება,” - განაცხადა ბესელიამ. „კანაფის კონტროლის შესახებ” კანონპროექტთან დაკავშირებით პარლამენტის ადამიანის უფლებათა კომიტეტის თავმჯდომარე, სოფიო კილაძეც ეკა ბესელიას პოზიციას იზიარებს და ამბობს, რომ „მნიშვნელოვანია, საზოგადოების დიდი ნაწილის და დედა ეკლესიის აზრი“. კილაძე აანონსებს, რომ პარლამენტი საპატრიარქოსთან და დაინტერესებულ მხარეებთან კონსულტაციის შემდეგ, იმ გადაწყვეტილებას მიიღებს, რომელიც საზოგადოებისთვის იქნება მისაღები. როგორც საპარლამენტო, ისე არასაპარლამენტო ოპოზიციის ნაწილი კანონპროექტს არ ემხრობა. მაგალითად, პარლამენტის ვიცე სპიკერი, ირმა ინაშვილი, კანაფის წარმოება-კულტივაციის შესახებ კანონპროექტს ანტისახელმწიფოებრივს უწოდებს და აცხადებს, რომ ამას საზოგადოება დაუპირისპირდება. დეპუტატის თქმით, კანონპროექტის გატანა არ მოხდება, რადგან მას ქვეყანაში დიდი მღელვარება მოჰყვება. „ევროპული საქართველოს” წევრის, გიორგი კანდელაკის განცხადებით, პარლამენტში მარიხუანასთან დაკავშირებით საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკანონმდებლო სივრცეში გადმოთარგმნა უნდა იყოს განხილვის მთავარი საგანი და არა მითიური პლანტაციები. კანდელაკის თქმით, არსებობს ლეგიტიმური კითხვები, რომ ეს შეიძლება იყოს კორუფციის წყარო. პარლამენტის ვიცე სპიკერი, ზვიად ძიძიგური კი ამბობს, რომ „კონსერვატორები“ საქართველოში კანაფის წარმოება-კულტივაციას მხარს არცერთ შემთხვევაში არ დაუჭერენ. ძიძიგურის განცხადებით, მისი ფრაქცია წინააღმდეგია კანაფის ყველანაირი კულტივაციის, ბიზნესის წამოწყებისა და ლიცენზიების გაცემის. დეპუტატის თქმით, უმრავლესობაში აღნიშნულ საკითხზე კონსესუსი არ არსებობს.  

რას გულისხმობს კანაფის კონტროლის სააგენტო?!

კანაფის კონტროლის სააგენტო - ასე ეწოდება სახელმწიფო უწყებას, რომელიც გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი იქნება. შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ მომზადებული პროექტის მიხედვით, სააგენტოს მიზანია, მცენარე კანაფის ლეგალურ ბრუნვასთან დაკავშირებული საქმიანობის რეგულირება და კონტროლი. სააგენტოს ექნება ბეჭედი საქართველოს სახელმწიფო გერბის გამოსახულებით და თავისი სახელწოდებით, ასევე საკუთარი სიმბოლოები. კანაფის კონტროლის სააგენტოს უფროსს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი დანიშნავს.  კანაფის დათესვა, მოყვანა, კულტივაცია ან შენახვა მხოლოდ დახურულ-შემოსაზღვრულ შენობა-ნაგებობაში იქნება დასაშვები. აღნიშნული შენობა-ნაგებობების უსაფრთხოების სტანდარტებს მთავრობა საკუთარი დადგენილებით განსაზღვრავს. მათი ვიდეო-მეთვალყურეობის სისტემასთან დაკავშირებული საკითხები კი, შინაგან საქმეთა მინისტრის მიერ დადგენილ რეგულაციებთან იქნება შესაბამისობაში. შს სამინისტრო მიერ მომზადებული საკანონმდებლო პაკეტის თანახმად, კანაფის ლეგალურ ბრუნვასთან დაკავშირებული საქმიანობა განკუთვნილია მხოლოდ ექსპორტისთვის. პროექტის მიხედვით, დაუშვებელია მცენარე კანაფის შემცველი პარფიუმერულ-კოსმეტიკური პროდუქციის ან მცენარე კანაფის შემცველი ფარმაცევტული პროდუქციის საქართველოს ტერიტორიაზე საბითუმო ან საცალო რეალიზაცია, გარდა ექსპორტის მიზნით შესაბამისი ლიცენზიის მფლობელის მიერ მოყვანილი-გადამუშავებული მცენარე კანაფის ან მცენარე კანაფის შემცველი პროდუქციის საბითუმო რეალიზაციის შემთხვევისა. კანონპროექტი კრძალავს მცენარე კანაფის ინდუსტრიაში 21 წლამდე პირის ჩაბმას, ხოლო ლიცენზიაში უნდა მიეთითოს მეწარმე სუბიექტისათვის დათესვისთვის, მოყვანისთვის, კულტივირებისთვის, წარმოებისთვის მცენარე კანაფის ნებადართული ოდენობა, ქვეყნის შიდა კვოტის გათვალისწინებით. კანაფის კონტროლის სააგენტო პარლამენტის წინაშე ანგარიშვალდებული ორგანო იქნება. სააგენტოს კონტროლს პარლამენტი განახორციელებს და, თავის მხრივ, სააგენტო ყოველი წლის თებერვალში პარლამენტს წარუდგენს წლიურ ანგარიშს, მცენარე კანაფის ლეგალურ ბრუნვასთან დაკავშირებით. საქართველოში სამედიცინო/სამრეწველო მიზნებისთვის კანაფის მოყვანა-წარმოების დაწყების ინიციატივა და ამ საქმიანობის რეგულირების მიზნით სპეციალური სააგენტოს შექმნა სახელმწიფო ბიუჯეტიდან 500 000 ლარიან ხარჯს იწვევს.

თათია კაკიაშვილი

[post_title] => დღენაკლული კანონი თუ მოდაში შემოსული მარიხუანას დათესვა - რა ბედი ელის კანონპროექტს [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => dghenakluli-kanoni-tu-modashi-shemosuli-marikhuanas-datesva-ra-bedi-elis-kanonproeqts [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-09-18 15:11:38 [post_modified_gmt] => 2018-09-18 11:11:38 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=284949 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [1] => WP_Post Object ( [ID] => 285879 [post_author] => 22 [post_date] => 2018-09-18 13:19:12 [post_date_gmt] => 2018-09-18 09:19:12 [post_content] => ყოფილი ჟურნალისტი ვასილ სილაგაძე პარლამენტთან შიმშილობს. ის მთავარ საკანონმდებლო ორგანოსთან გერმანიაში სარეაბილიტაციო კურსის დაფინანსებას და პარლამენტის თავმჯდომარესთან შეხვედრას ითხოვს. ვასილ სილაგაძეს 15 წელია ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პრობლემები აქვს. ყველაფერი 2003 წლიდან დაიწყო, როცა მას ავტომობილი დაეჯახა. მას შემდეგ რამდენიმე ოპერაცია და მკურნალობის კურსი ჩაუტარდა, 2009 წელს ფეხზე დადგომა შეძლო, თუმცა მკურნალობას კვლავ საჭიროებს. როგორც ჟურნალისტი „ფორტუნასთან“ ყვება, მანამდე არა ერთხელ მიმართა ჯანდაცვის სამინისტროს, თუმცა, დაფინანსება ვერ მიიღო. „ახლა ჯანდაცვის სამინისტრომ მომთხოვა ექიმი, რომელიც დამიწერს, რომ მესაჭიროება უცხოეთში რეაბილიტაცია. თუ ასეთ ცნობას მივიტან, დამაფინანსებენ,“ - ამბობს ვასილ სილაგაძე. სილაგაძე ამბობს, რომ ასეთი ცნობის მიღება ვერ შეძლო. მისივე ინფორმაციით, ყოფილი ჟურნალისტი მის მისაღებად რესპუბლიკური საავადმყოფოს სპორტული რეაბილიტაციის დეპარტამენტში იმყოფებოდა, სადაც მისივე თქმით, რეაბილიტაციასაც გადიოდა. „დეპარტამენტის უფროსმა, პალიკო კასრაძემ მითხრა, რომ თუ ასეთ ცნობას გასცემს, სამსახურს დაკარგავს. რატომ დაკარგავს მიზეზი არ უთქვამს, თუმცა მივხვდი, რომ ზოგადად არ გასცემენ ასეთ ცნობას, გაფრთხილებული არიან, რომ არ გასცენ. ამიტომ, რეაბილიტიის მოთხოვნას დავამატე პარლამენტის თავმჯდომარესთან მოთხოვნა, პარლამენტის დამტკიცებულია მინისტრი და ახლა ამაზე პასუხი გამცენ,“ - აღნიშნავს ვასილ სილაგაძე. „ფორტუნა“ საკითხის გასარკვევად რესბულიკურ საავადმყოფოს დაუკავშირდა, სადაც განგვიმარტეს, რომ რეაბილიტაციის ის პროცედურები, რომლის დაფინანსებასაც ვასილ სილაგაძე საზღვარგარეთ ითხოვდა, ხელმისაწვდომია საქართველოშიც. საავადმყოფოში განმარტეს, რომ ცნობას საზღვარგარეთ მკურნალობა-რეაბილიტაციის საჭიროებაზე მხოლოდ იმ შემთხვევაში გასცემენ, როცა პაციენტს ისეთი ჩარევა სჭირდება, რომლის უზრუნველყოფაც საქართველოში ვერ ხერხდება. „ფორტუნა“ ასევე დაინტერესდა, რამდენი ასეთი ცნობა აქვს წელს გაცემული რესპუბლიკურ საავადმყოფოს, სადაც პაციენტის საზღვარგარეთ მკურნალობის ან რეაბილიტაციის პროცედურების საჭიროებაა დაფიქსირებული, რაზეც კლინიკის საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურში განგვიმარტეს, რომ კლინიკა "ემერჯენსის" ტიპისაა და მსგავსი ცნობები აქედან გამომდინარე, ხშირად არ გაიცემა. ვასილ სილაგაძე სხვადასხვა პროცედურებს 2003 წლიდან იტარებს, 4 წელია მოძრაობა შეუძლია, თუმცა, მუდმივი ტკივილები აქვს მარჯვენა ქვედა კიდურში და ამავე ფეხს თითქმის ვერ ამოძრავებს, ვერ ამოძრავებს მარჯვენა ხელსაც. ვასილ სილაგაძე ახლა "ნიუჰოსპიტალში" მკურნალობს. ამბობს, რომ თითო პროცედურას, რომელსაც 3-4 თვეში ერთხელ იტარებს, მინიმუმ 600 ლარი სჭირდება, უკეთესობის იმედს კი, მაინც არ აძლევენ. როგორც აღნიშნავს, სხვა პასუხი აქვთ გერმანიის კლინიკებს. „აქ მეუბნებიან, რომ ძველი ტრავმაა და არაფერი მეშველება. გერმანიაში გავაგზავნე დოკუმენტები და 3 კლინიკიდან მოვიდა პასუხი, რომ მკურნალობას ექვემდებარება. ბოლო კომუნიკაცია „პაუელ მედში“ მქონდა, სადაც მითხრეს, რომ 75% აღდგება. აქ მეუბნებიან, რომ იქ რა თანხაც უნდა დავხარჯო, სჯობს აქ მოვიტანო და აქ გავიარო რეაბილიტაცია. პერიოდულად ხელი და ფეხი მისივდება და პროცედურებს, რომელიც უნდა ჩავიტარო, 600 ლარი სჭირდება, რომელიც ბლის ხეს არ აქვს მოსხმული,“ - ამბობს ვასილ სილაგაძე. [post_title] => აქ არც იმედს მაძლევენ და არც ცნობას საზღვარგარეთ მკურნალობისთვის - ყოფილი ჟურნალისტი პარლამენტთან შიმშილობს [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => aq-arc-imeds-madzleven-da-arc-cnobas-sazghvargaret-mkurnalobistvis-yofili-djurnalisti-parlamenttan-shimshilobs [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-09-18 13:19:12 [post_modified_gmt] => 2018-09-18 09:19:12 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=285879 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 284455 [post_author] => 8 [post_date] => 2018-09-18 11:38:31 [post_date_gmt] => 2018-09-18 07:38:31 [post_content] => ბურთის ფორმის თვალები, გარშემო შავი წრეები, ფერმკრთალი სახე ჩალურჯებებით და უსიამოვნო არაბუნებრივი ღიმილი - ეს მომოა და ის საშიში ინტერნეტთამაშის სახეა, რომელზეც უკვე საქართველოშიც საუბრობენ. „მომო“ „ლურჯი ვეშაპის“ მსგავსი სახიფათო ინტერნეტ თამაშია, რომელიც სოციალური ქსელების მეშვეობით იმართება. კავშირს მსხვერპლთან "მომო" ვოთსაფით, მესენჯერით ან სხვა მედიუმით ამყარებს, იძლევა მითითებებს, რომლის უკანასკნელი საფეხური, მსგავსად "ლურჯი ვეშაპისა", თვითმკვლელობაა. მსგავსი სახიფათო თამაშებისთვის მოწყვლად ჯგუფებს ძირითადად არასრულწლოვნები წარმოადგენენ. ჯერჯერობით, დაუდგენელია საშიში ინტერნეტთამაშის უკან რეალური პიროვნებაა თუ ვირუსი, რომელიც ყოველდღიურად უფრო და უფრო მეტ ადამიანს უკავშირდება. ასევე უცნობია, რეალურ საფრთხეს წარმოადგენს თუ არა მომო, რადგან ერთ-ერთი მოსაზრებით, ამბები მომოს შესახებ, მხოლოდ მითია და რეალურად, მსგავსი ექაუნთების ან ნომრების უკან, სოციალურ ქსელში სხვადასხვა ადამიანი დგას. საქართველოში ბავშვებმა „მომოს“ შესახებ ბევრი იციან. ზოგი მასთან დაკავშირებას თავად ცდილობს, ინტერესის გამო, თუმცა, უშედეგოდ. იმის მიუხედავად, რომ მედიაში მოზარდების თვითმკვლელობის შესახებ ამბებზე სულ უფრო და უფრო ხშირად იწერება, საქართველოს საგამოძებო უწყება, არცერთ შემთხვევას არ უკავშირებს აღნიშნულ თამაშს. "ფეისბუქზე" მომოს სურათიანი უამრავი ქართული ექაუნთია, თუმცა სავარაუდოდ, ყველა მათგანი ყალბია. [video width="720" height="1280" mp4="http://fortuna.ge/wp-content/uploads/2018/09/20180911_155206_edited_1.mp4"][/video]

მომოს სახიფათო გამოწვევა მსოფლიოს

მსოფლიოს რამდენიმე ქვეყანაში შესაბამისი უწყებები იძიებენ "მომოს გამოწვევას". სამ ქვეყანაში, ინდოეთში, არგეტინასა და კოლუმბიაში, რამდენიმე თვითმკვლელობების შემთხვევა ოფიციალური ვერსიით, სწორედ ამ ინტერნეტთამაშს უკავშირდება. ივლისში, ბუენოს-აირესის პროვინციაში, 12 წლის გოგონა, სახლის ეზოში, ხეზე ჩამომხრჩვალი იპოვეს. მას შემდეგ, რაც თვითმკვლელობის ფაქტი დადასტურდა, გამოძიება "მომოს გამოწვევის" კვალზე გავიდა. გოგონას ტელეფონი თვითმკვლელობის ადგილთან აღმოაჩინეს. პოლიციამ მისი პირადი მიმოწერები შეამოწმა და აღმოჩნდა, რომ გოგონას "მომოს დავალების" მიხედვით, თვითმკვლელობის ვიდეო, სოციალურ ქსელში უნდა აეტვირთა. უფრო ადრე, ბარობსაში (კოლუმბია) 48 საათის განმავლობაში, 12 წლის გოგონამ და 16 წლის ბიჭმა მოიკლეს თავი. მედიის ინფორმაციით, მოზარდები ერთმანეთს იცნობდნენ და ორივე "მომოს გამოწვევაში" იყო ჩართული.
"ახალგაზრდები მარტივად ერთვებიან თამაშში. თავიდან მარტივი დავალებების სახალისოდ შესრულება, საბოლოოდ სუიციდით სრულდება," - განაცხადეს კოლუმბიის პოლიციაში.
ამის მიუხედავად, არცერთი გამოძიების შემთხვევაში არ დადასტურდა, რომ მოზარდების თვითმკვლელობა სწორედ ინტერნეტთამაშმა გამოიწვია. ფსიქოლოგები ამბობენ, რომ სუიციდის შემთხვევა იშვიათადაა მხოლოდ ერთი ფაქტითა თუ მოვლენით გამოწვეული. მათი თქმით, ძირითადად ის მოზარდები იკლავენ თავს, რომლებიც ფსიქიკური დაავადებებით ან დეპრესიით იტანჯებიან - თამაშით და თამაშის გარეშეც. WhatsApp-ის წარმომადგენელმა "ფოქსნიუსთან" განაცხადა, რომ ამ საკითხს სწავლობენ. მან მომხმარებლებს მოუწოდა, ნებისმიერი პრობლემური საკითხის შესახებ აცნობონ კომპანიას და ისინი დაუყოვნებლივ მოახდენენ საეჭვო ნომრის შესწავლასა და დაბლოკვას. რაც შეეხება "ფეისბუქს", რომლის მფობელობაშიცაა ეს აპლიკაცია, ამ თემაზე კომენტარს არ აკეთებენ. საკითხი აქტუალურია ინდოეთშიც. რამდენიმე დღის წინ, ინდოეთის პოლიციამ ტვიტერზე დაპოსტა, რომ ამ ავატარის მქონე ექაუნთებს მოერიდონ: "ნუ შეხვალთ მასთან კონტაქტში. ის საშიშია, ბინძური და დაღუპავს თქვენს ცხოვრებას" მექსიკის პოლიცია ხალხს აფრთხილებს, რომ აღნიშნული სურათით ექაუნთთან კავშირს მოერიდონ, რადგან ის პირად ინფორმაციას იპარავს. უამრავი შტატის შერიფიც გამოეხმაურა "მომოს" გამოწვევას. ისინი ახალგაზრდებს აფრთხილებენ, რომ ამ გაურკვეველ ექაუნთთან ურთიერთობას მოერიდონ. "თუ ამ სურათით თქვენთან დაკავშირება სცადეს, არ უპასუხოთ," - წერენ ისინი.  

საიდან გაჩნდა MOMO?

ისევე როგორც სხვა მსგავსი "ინტერნეტ გამოწვევების", მომოს თამაშის წარმომავლობის დადგენაც რთულია. მექსიკელი სამართალდამცველები ამბობენ, რომ თამაში "ფეისბუქ" ჯგუფიდან დაიწყო. ჯგუფის წევრები, უცხო ნომრებთან ამყარებდნენ კომუნიკაციას, გაფრთხილებების მიუხედავად. არსებობს უამრავი ნომერი, რომელიც "მომოსთან" ოფიციალურად ასოცირდება. ძირითადად ნომრები იაპონიიდან, მექსიკიდან, ინდოეთიდან და კოლუმბიიდან ფიქსირდება. ბევრი ამბობს, რომ ამ ნომრებთან დაკავშირებას თავად ცდილობს და ვერ ახერხებს. ცნობილი იუთუბერი, რეინბოტი, რომელიც მსგავს საკითხებზე წერს ბლოგებს, ამბობს, რომ "მომო" უბრალო ლეგენდაა.
"ხალხი ამტკიცებს, რომ მომო არსებობს და მოქმედებს, მაგრამ უმეტეს მათგანს, მომოსთან არანაირი კავშირი არ დაუმყარებია. სურათები, რომლებიც ინტერნეტში ვრცელდება და რომელზეც "ვითომდა" მომოსთან კომუნიკაციაა აღბეჭდილი, ძნელი დასაჯერებელია ნამდვილი იყოს," - ამბობს ის ვიდეოში, რომელსაც 2 მილიონზე მეტი ნახვა აქვს.
ტექნოლოგიური სფეროს მიმომხილველი ლარი მაგიდი კი ამბობს, რომ "მომო" უფრო ბოროტი ხუმრობაა, ვიდრე საშიში თამაში. მომოს წარმომავლობაც სადავოა. თავდაპირველად, გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ის იაპონელი ხელოვანის მიერ შექმნილი გროტესკული თოჯინის "მომო"-ს (ქალი ფრინველის ფეხებზე) პროტოტიპია, რომელიც ტოკიოს ვანილას გალერეის ექსპონატია. შემდეგ კი დადასტურდა, რომ ამ თოჯინას "ფრინველის დედა" ჰქვია და იაპონური სპეცეფექტების კომპანია Link Factory-შია შექმნილი. მისი წარმომავლობის მიუხედავად, ფაქტია, რომ მომო მსოფლიოში პანიკას იწვევს. უკანასკნელი თვეების განმავლობაში, მსოფლიოს უამრავი ქალაქის სამართალდამცველებმა გააკეთეს კომენტარი ამ თამაშის საფრთხეზე. იმ ქვეყნებშიც კი, სადაც მომოსთან დაკავშირებული ინციდენტები არ დაფიქსირებულა, მშობლების ამ კუთხით ინფორმირებისთვის, სხვადასხვა კამპანიებს ატარებენ. მაგალითად, ესპანეთის სამოქალაქო გვარდიამ და ეროვნულმა პოლიციამ, ივლისში, ცალ-ცალკე გაავრცელეს პოსტები, რომლებშიც ხალხს აფრთხილებენ, რომ "მომო" კონტაქტებში არ დაიმატონ და ამ ვირუსული და მოდური სახელის იგნორირება მოახდინონ.  

ექსპერტები მშობლებს აფრთხილებენ

ტექნოლოგიის ექსპერტები, მომოს რეალური საფრთხის დამტკიცებამდე, მშობლებს მოუწოდებენ, რომ ყველა შემთხვევაში აკონტროლონ, რას აკეთებს მათი შვილი ინტერნეტში. სამხრეთ კაროლინის ტექნიკური კოლეჯის კიბერ-უსაფრთხოების პროფესორი, სტენტონ გრინვალტი ამბობს, რომ განსაკუთრებული საფრთხის ქვეშ 12-14 წლის მოზარდები არიან. "ვოთსაფს მილიარდობით მომხმარებელი ჰყავს. არ იცი ვინ და საიდან გიკავშირდება. 12-დან 14 წლამდე მოზარდები, ამ მხრივ ყველაზე დაუცველები არიან და მოწყვლად ჯგუფს წარმოადგენენ," - აცხადებს პროფესორი.  

მომოს წინაპარი

მომომდე სოციალური ქსელი "ლურჯი ვეშაპის" პანიკამ მოიცვა. თავიდან ამ თამაშის წარმომავლობაც და რეალობაც კითხვის ნიშნის ქვეშ იყო, თუმცა ახლა, რუსეთში 130 თვითმკვლელობაა ინტერნეტთამაშთან დაკავშირებული. ოფიციალური წყაროების მიხედვით, სწორედ რუსული წარმოშობისაა ეს გამოწვევა.

თამთა უთურგაშვილი

  [post_title] => "თუ ამ სურათით თქვენთან დაკავშირება სცადეს, არ უპასუხოთ" - მოზარდებში თვითმკვლელობების გაზრდის მიზეზი თუ "მომოს" მითი [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => tu-am-suratit-tqventan-dakavshireba-scades-ar-upasukhot-mozardebshi-tvitmkvlelobebis-gazrdis-mizezi-tu-momos-miti [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-09-18 11:38:31 [post_modified_gmt] => 2018-09-18 07:38:31 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=284455 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 3 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 284949 [post_author] => 21 [post_date] => 2018-09-18 15:11:38 [post_date_gmt] => 2018-09-18 11:11:38 [post_content] => პარლამენტიდან შესაძლოა, კანაფის წარმოება-კულტივაციასთან დაკავშირებით მომზადებული კანონპროექტის გაწვევა მოხდეს. დეპუტატები თანხმდებიან, რომ ჯერ კანაფის წარმოება-კულტივაციის თემა სიღრმისეულად უნდა განიხილონ და საზოგადოებას დეტალური ინფორმაცია მიაწოდონ. თუკი ამ პროცესის შემდეგ საზოგადოებას კითხვები კიდევ დარჩება, დეპუტატები აღნიშნული კანონპროექტის კიდევ ერთხელ გადახედვას აანონსებენ. პარლამენტში თვლიან, რომ საზოგადოებას არ აქვს ინფორმაცია, თუ რა ცვლილებებზეა საუბარი და კომუნიკაციის პრობლემაზე ამახვილებენ ყურადღებას. ამავე აზრზეა დედაქალაქის მერიც. კახა კალაძეს სჯერა, რომ „როდესაც საზოგადოებასთან კომუნიკაცია მოხდება, ყველასთვის ცხადი იქნება, რომ ეს პრობლემას არ წარმოადგენს.“ მისი შეფასებით, ის, რომ ხელისუფლება ნარკოტიკების წარმოებას გეგმავს, სიმართლეს არ შეესაბამება. „კულტივაციას რაც შეეხება, აქაც არასწორად იყო საზოგადოებასთან კომუნიკაცია, რამაც აზრთა სხვადასხვაობა გამოიწვია. თითქოს, ხელისუფლება გეგმავდა ნარკოტიკების წარმოებას და გასაღებას, რაც ნამდვილად არ შეეფერება სიმართლეს. აქ საუბარი იყო მედიცინისა და კოსმეტიკის მიმართულებით, თუმცა აქაც მგონია, რომ მნიშვნელოვანია საზოგადოებასთან კომუნიკაცია. როდესაც მოხდება ეს კომუნიკაცია, ყველასთვის ცხადი იქნება, რომ ეს პრობლემას არ წარმოადგენს,“ - განაცხადა კახა კალაძემ. ინიციატივა, რომ ვიდრე საზოგადოებაში კონსენსუსი არ იქნება, კანონპროექტის განხილვას პარლამენტი შეაჩერებს, სოფლის მეურნეობის მინისტრს, ლევან დავითაშვილს ეკუთვნის. დავითაშვილი ამბობს, რომ საქართველოში მარიხუანას მოხმარება უკონტროლოდ ვერ იქნება და ეს საჭიროებს რეგლამენტირებას, დარეგულირებას, კონკრეტული აკრძალვების შემოღებას. მინისტრის მიერ დასახელებულ ამ ნაწილში საზოგადოება ისედაც თანხმდებოდა, მწვავე დისკუსიის საგანი კი, მეორე კანონპროექტია, რომელიც მხოლოდ სამედიცინო კანაფის კულტივირებას და საექსპორტო ოპერაციებს ეხება. საპარლამენტო უმრავლესობის ლიდერის, არჩილ თალაკვაძის განცხადებით, დღეს სიტყვა პარლამენტზეა და პარლამენტი „კანაფის კონტროლის შესახებ“ კანონპროექტთან დაკავშირებით ღირსეულ და სამართლიან გადაწყვეტილებას მიიღებს. „პარლამენტი, რომელიც ხალხის მიერ არის არჩეული, მაქსიმალურად უზრუნველყოფს, რომ საზოგადოების ყველა ნაწილის, ყველა დაინტერესებული მხარის არგუმენტები იყოს შეჯერებული. მხოლოდ ასე იქნება გადაწყვეტილებები მიღებული ნებისმიერ საკითხზე, რომელიც ნარკოპოლიტიკას ეხება,“ - განაცხადა თალაკვაძემ. მარიხუანას კულტივაციასთან დაკავშირებით ეკლესიას რომ მკვეთრად უარყოფითი დამოკიდებულება აქვს, ეს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქმა, უწმინდესმა და უნეტარესმა ილია მეორემ პარლამენტის თავმჯდომარესთან, ირაკლი კობახიძესთან შეხვედრისას კიდევ ერთხელ დააფიქსირა. სასულიერო პირები განსაკუთრებით იმ ფაქტს უსვამენ ხაზს, რომ „ქვეყანა იმ რისკებს ვერ გაუძლებს, რასაც ეს პროცესი გამოიწვევს.“ საქართველოს პარლამენტის ჯანდაცვის კომიტეტის თავმჯდომარე, აკაკი ზოიძე ამბობს, რომ საზოგადოებაში ნეგატიური განწყობა უკვე შექმნილია და ეს განწყობა ეკლესიის გავლენითაა განპირობებული. ზოიძე კვლავ ამტკიცებს, რომ „ეს დიდ სარგებელს მოუტანს, როგორც ინდივიდუალურ ადამიანებს ისე, მთლიანად ქვეყანას, მაგრამ ამაში ყველა ერთად უნდა დავრწმუნდეთ; წინაღმდეგ შემთხვევაში, ასეთი კანონი იქნება დღენაკლული.“ „სინდისის, სამშობლოს გაყიდვა შეუძლებელია, დანარჩენი ყველაფრის გაყიდვა შეიძლება, თუ ამით სარგებელი მოდის ჩვენი მოქალაქეებისთვის. კანაფიდან იწარმოება წამალი და ამ წამლიდან შემოსული თანხა ამავე მცენარისგან გამოწვეული ზიანის შესამცირებლად შეგვიძლია, გამოვიყენოთ. ამ კონცეფციაში ვერანაირ პრობლემას ვხედავ ვერც მორალური, ვერც საზოგადოებრივი, ვერც ეკონომიკური კუთხით,” - განაცხადა აკაკი ზოიძემ.  

კანაფის კულტივაციის სამუშაო ჯგუფი და ეკლესიის მკაცრი უარი კანაფის წარმოებას

საქართველოში კანაფის კულტივაციასთან დაკავშირებით შესაძლოა, სამუშაო ჯგუფი შეიქმნას. კიდევ ერთი ინიციატივის ავტორი ამჯერად პარლამენტის იურიდიულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე, ეკა ბესელიაა. დეპუტატის განმარტებით, საკუთარ გუნდს სთავაზობს, რომ საზოგადოების მეტი ინფორმირების მიზნით, შეიქმნას სამუშაო ჯგუფი, რომელშიც შევლენ როგორც დეპუტატები, ასევე საპატრიარქოს წარმომადგენლები და ექსპერტები. ბესელია აღნიშნავს, რომ მსგავსი ფორმატი იმუშავებს, რათა საზოგადოებაში არცერთი ღია კითხვა არ დარჩეს. გარდა ამისა, ეკა ბესელია მიიჩნევს, რომ საქართველოში კანაფის წარმოება-ექსპორტზე გატანასთან დაკავშირებით ნაჩქარევი გადაწყვეტილება არ უნდა მიიღონ. დეპუტატის თქმით, იმის გამო, რომ საზოგადოების დიდ ნაწილში საკითხისადმი ემოციური დამოკიდებულებაა, გადაწყვეტილება ცხადი და გასაგები უნდა იყოს. ბესელია ამბობს, რომ საპატრიარქოს ბოლო მოწოდების შემდეგ ყველა ნორმალური და გონივრულად მოაზროვნე ხელისუფლება არ იჩქარებს. „პატრიარქმა თავისი პოზიცია ძალიან გონივრული და ბრძნული შინაარსით ბრძანა. მის განწყობას ვიზიარებ. არასწორი ინფორმაცია, რაც ისმის, უნდა მოიხსნას და გადაწყვეტილება მაშინ უნდა მივიღოთ, როცა მოსახლეობისგან თანხმობა გვექნება,” - განაცხადა ბესელიამ. „კანაფის კონტროლის შესახებ” კანონპროექტთან დაკავშირებით პარლამენტის ადამიანის უფლებათა კომიტეტის თავმჯდომარე, სოფიო კილაძეც ეკა ბესელიას პოზიციას იზიარებს და ამბობს, რომ „მნიშვნელოვანია, საზოგადოების დიდი ნაწილის და დედა ეკლესიის აზრი“. კილაძე აანონსებს, რომ პარლამენტი საპატრიარქოსთან და დაინტერესებულ მხარეებთან კონსულტაციის შემდეგ, იმ გადაწყვეტილებას მიიღებს, რომელიც საზოგადოებისთვის იქნება მისაღები. როგორც საპარლამენტო, ისე არასაპარლამენტო ოპოზიციის ნაწილი კანონპროექტს არ ემხრობა. მაგალითად, პარლამენტის ვიცე სპიკერი, ირმა ინაშვილი, კანაფის წარმოება-კულტივაციის შესახებ კანონპროექტს ანტისახელმწიფოებრივს უწოდებს და აცხადებს, რომ ამას საზოგადოება დაუპირისპირდება. დეპუტატის თქმით, კანონპროექტის გატანა არ მოხდება, რადგან მას ქვეყანაში დიდი მღელვარება მოჰყვება. „ევროპული საქართველოს” წევრის, გიორგი კანდელაკის განცხადებით, პარლამენტში მარიხუანასთან დაკავშირებით საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილების საკანონმდებლო სივრცეში გადმოთარგმნა უნდა იყოს განხილვის მთავარი საგანი და არა მითიური პლანტაციები. კანდელაკის თქმით, არსებობს ლეგიტიმური კითხვები, რომ ეს შეიძლება იყოს კორუფციის წყარო. პარლამენტის ვიცე სპიკერი, ზვიად ძიძიგური კი ამბობს, რომ „კონსერვატორები“ საქართველოში კანაფის წარმოება-კულტივაციას მხარს არცერთ შემთხვევაში არ დაუჭერენ. ძიძიგურის განცხადებით, მისი ფრაქცია წინააღმდეგია კანაფის ყველანაირი კულტივაციის, ბიზნესის წამოწყებისა და ლიცენზიების გაცემის. დეპუტატის თქმით, უმრავლესობაში აღნიშნულ საკითხზე კონსესუსი არ არსებობს.  

რას გულისხმობს კანაფის კონტროლის სააგენტო?!

კანაფის კონტროლის სააგენტო - ასე ეწოდება სახელმწიფო უწყებას, რომელიც გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მმართველობის სფეროში შემავალი საჯარო სამართლის იურიდიული პირი იქნება. შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ მომზადებული პროექტის მიხედვით, სააგენტოს მიზანია, მცენარე კანაფის ლეგალურ ბრუნვასთან დაკავშირებული საქმიანობის რეგულირება და კონტროლი. სააგენტოს ექნება ბეჭედი საქართველოს სახელმწიფო გერბის გამოსახულებით და თავისი სახელწოდებით, ასევე საკუთარი სიმბოლოები. კანაფის კონტროლის სააგენტოს უფროსს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი დანიშნავს.  კანაფის დათესვა, მოყვანა, კულტივაცია ან შენახვა მხოლოდ დახურულ-შემოსაზღვრულ შენობა-ნაგებობაში იქნება დასაშვები. აღნიშნული შენობა-ნაგებობების უსაფრთხოების სტანდარტებს მთავრობა საკუთარი დადგენილებით განსაზღვრავს. მათი ვიდეო-მეთვალყურეობის სისტემასთან დაკავშირებული საკითხები კი, შინაგან საქმეთა მინისტრის მიერ დადგენილ რეგულაციებთან იქნება შესაბამისობაში. შს სამინისტრო მიერ მომზადებული საკანონმდებლო პაკეტის თანახმად, კანაფის ლეგალურ ბრუნვასთან დაკავშირებული საქმიანობა განკუთვნილია მხოლოდ ექსპორტისთვის. პროექტის მიხედვით, დაუშვებელია მცენარე კანაფის შემცველი პარფიუმერულ-კოსმეტიკური პროდუქციის ან მცენარე კანაფის შემცველი ფარმაცევტული პროდუქციის საქართველოს ტერიტორიაზე საბითუმო ან საცალო რეალიზაცია, გარდა ექსპორტის მიზნით შესაბამისი ლიცენზიის მფლობელის მიერ მოყვანილი-გადამუშავებული მცენარე კანაფის ან მცენარე კანაფის შემცველი პროდუქციის საბითუმო რეალიზაციის შემთხვევისა. კანონპროექტი კრძალავს მცენარე კანაფის ინდუსტრიაში 21 წლამდე პირის ჩაბმას, ხოლო ლიცენზიაში უნდა მიეთითოს მეწარმე სუბიექტისათვის დათესვისთვის, მოყვანისთვის, კულტივირებისთვის, წარმოებისთვის მცენარე კანაფის ნებადართული ოდენობა, ქვეყნის შიდა კვოტის გათვალისწინებით. კანაფის კონტროლის სააგენტო პარლამენტის წინაშე ანგარიშვალდებული ორგანო იქნება. სააგენტოს კონტროლს პარლამენტი განახორციელებს და, თავის მხრივ, სააგენტო ყოველი წლის თებერვალში პარლამენტს წარუდგენს წლიურ ანგარიშს, მცენარე კანაფის ლეგალურ ბრუნვასთან დაკავშირებით. საქართველოში სამედიცინო/სამრეწველო მიზნებისთვის კანაფის მოყვანა-წარმოების დაწყების ინიციატივა და ამ საქმიანობის რეგულირების მიზნით სპეციალური სააგენტოს შექმნა სახელმწიფო ბიუჯეტიდან 500 000 ლარიან ხარჯს იწვევს.

თათია კაკიაშვილი

[post_title] => დღენაკლული კანონი თუ მოდაში შემოსული მარიხუანას დათესვა - რა ბედი ელის კანონპროექტს [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => dghenakluli-kanoni-tu-modashi-shemosuli-marikhuanas-datesva-ra-bedi-elis-kanonproeqts [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-09-18 15:11:38 [post_modified_gmt] => 2018-09-18 11:11:38 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://fortuna.ge/?p=284949 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 651 [max_num_pages] => 217 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => 1 [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => 1 [is_tax] => [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => 09707b624196f04086e4ed1ca4aec09b [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) )

მსგავსი სიახლეები