„დიდ ქვაბში არ ეტეოდა, პატარაში ლაღად იყო“ –  რა ელის ქართულ ეკონომიკას 2018 წელს?  ინტერვიუ პროფესორ ლადო პაპავასთან

პოპულარული

წარმატების ფორმულა

„დიდ ქვაბში არ ეტეოდა, პატარაში ლაღად იყო“ –  რა ელის ქართულ ეკონომიკას 2018 წელს?  ინტერვიუ პროფესორ ლადო პაპავასთან

ახალი პარლამენტის შეკრებიდან ერთი წელი გავიდა და შესაბამისად უნდა გამოკვეთილიყო, როგორ სრულდება მმართველი პარტიის დაპირებები და რამდენად არის ადეკვატური ქართული რეალობისადმი. როგორი იყო 2017 წელი ეკონომიკური თვალსაზრისით და რა გამოწვევები დგას 2018 წლიდან, ამ საკითხებზე „ფორტუნა“  პროფესორ ლადო პაპავას ესაუბრა.

ლადო პაპავა:   საინტერესო კითხვაა, თანაც ერთდროულად მარტივიც და რთულიც. მარტივია, თუ ქართული ოცნების პარტიული და შესაბამისი სამთავრობო პროგრამით ვიხელმძღვანელებთ, რადგან ეს პარტია დარჩა ხელისუფლების სათავეში და პარტიის თავმჯდომარე კიდევ ერთხელ გახდა პრემიერ-მინისტრი. მათი პროგრამა არის ე.წ. ოთხპუნქტიანი გეგმა, რომელიც, სამწუხაროდ, მხოლოდ ნაღვლიან ღიმილს იწვევს. ეს არის პრივიტივიზმის ზეობა. როგორ შეიძლება, ქვეყანა, რომელსაც აქვს ამბიცია, რომ არის დამოუკიდებელი სახელმწიფო და მან უნდა შექმნას დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ეკონომიკა, ჩაატიოს ამის მიღწევის პროგრამა მხოლოდ და მხოლოდ ოთხ პუნქტში. ამას ჰქვია „დიდ ქვაბში არ ეტეოდა, პატარაში ლაღად იყო“.

ამ ოთხპუნქტიანი გეგმის მიხედვით გარკვეული ნაბიჯები გადაიდგა, მაგრამ ეს სჭირდება ქვეყანას? ან მხოლოდ ეს სჭირდება?

  • ეს ნაბიჯები, რაც გადაიდგა, სწორი იყო? იმაზე რომ არაფერი ვთქვათ, საკმარისია თუ არა.

ლადო პაპავა:  მე ეს ნაბიჯები შეცდომად მიმაჩნია და პირველი შეცდომა არის ე.წ. „ესტონური მოდელი“ იმიტომ, რომ დღეს ქვეყანაში ჩამოყალიბებულია სამომხმარებლო ეკონომიკა, რაც იმას ნიშნავს, რომ ჩვენ იმაზე მეტს  მოვიხმართ, ვიდრე ვაწარმოებთ. ამის საუკეთესო დასტურია ექსპორტ-იმპორტის ბალანსი, სადაც კატასტროფული უარყოფითი სავაჭრო სალდო გვაქვს, როდესაც იმპორტი 3-4-ჯერ აღემატება ექსპორტს. მეორე მხრივ, სამომხმარებლო კალათას თუ ავიღებთ, აქაც ძალიან ცუდი სურათია – მისი სადღაც 70-75%  იმპორტულია. თავისთავად „ესტონური მოდელი“ ზოგადად ცუდი არ არის იმიტომ, რომ ეს ნიშნავს მოგების გადასახადის არგადახდას, თუკი ამ მოგების რეინვესტირება ხდება. მაგრამ ამ შეღავათით არ უნდა სარგებლობდნენ სასტუმროები, ტურისტული კომპანიები, ბანკები და ა.შ. ასეთი შეღავათი მხოლოდ მაღალტექნოლოგიურ წარმოებაზე უნდა ყოფილიყო, რათა სტიმული სწორედ ტექნოლოგიურ განვითარებაზე გაკეთებულიყო და არა, მაგალითად, სასტუმრო ბიზნესზე.

  • ცალკეულ სფეროებზე ასეთი შეღავათის დაწესება რამდენად შეიძლება, არათანაბარ პირობებში არ აღმოჩნდებოდნენ?

 ლადო პაპავა:  არც უნდა იყვნენ თანაბარ პირობებში. როგორ უნდა იყოს სასტუმრო ბიზნესისა და  ტექნოლოგიური განვითარებისთვის პირობები თანაბარი? ჩვენ ტექნოლოგიური განვითარების გარეშე მომავალი არ გვაქვს.  ვიქნებით პრიმიტიული, მომხმარებელი ერი. მთავარი ის კი არ არის, ადამიანი რომელიც სუვენირებით ვაჭრობს, ხელში ფულის ”ბღუჯა” რამდენი აქვს, არამედ მთავარია, იმ ბღუჯადან რამდენი რჩება მას. როცა იმპორტი აღემატება ექსპორტს, ეს იმას ნიშნავს, რომ ბღუჯის დიდი ნაწილი გადის ქვეყნიდან,  რადგანაც ტურისტის სამომხმარებლო კალათაც ხომ იგივეა, რაც ჩვენი. ამიტომ ტურისტის დატოვებული ფულის 25-30% გვრჩება, დანარჩენი ისევ ქვეყნის გარეთ  გაედინება იმპორტის განსახორციელებლად. 

აქედან გამომდინარე, ასეთი შეღავათების მიცემა სასტუმროებისთვის, საფინანსო სექტორისთვის არ არის სწორი. ჩვენ მაღალტექნოლოგიური საწარმოების სტიმულირება გვჭირდება. ამიტომ ამ გეგმის პირველი პუნქტი, რომელიც „ესტონურ მოდელს“ეხება, ქვეყნისთვის სასიკეთო არ არის.

  • ტურიზმის განვითარებას არ უნდა შეეწყოს ხელი? დღეს შემოსავალი რაც არის, აქედან ხომ არის?

ლადო პაპავა:  ტურიზმის თემა ოთხპუნქტიანი გეგმის მესამე პუნქტია და  ესეც შეცდომაა. არ ვარ წინააღმდეგი, რომ საქართველო იყოს ტურისტული ქვეყანა, მაგრამ ის, რომ ქვეყნის განვითარების ორიენტაცია აღებული იყოს მხოლოდ ტურიზმზე – ეს უკვე შეცდომაა. მაგალითად, შვეიცარია, საფრანგეთი, აშშ, თუ დიდი ბრიტანეთი ხომ არის ტურისტული, მაგრამ განა მხოლოდ ტურისტულია? ამ ქვეყნებში არის სერიოზული, მაღალტექნოლოგიური წარმოება. ტურიზმი კარგია, როდესაც ეკონომიკის რეალური სექტორი გაქვს განვითარებული.

რაც შეეხება მეორე პუნქტს, განათლების სისტემას ეხება და აქაც ჩადებულია, რომ ჩვენთან განათლება უნდა იყოს ბაზარზე ორიენტირებული. ჩვენ ბაზარზე დომინანტურ მდგომარეობაში არის ბანკები, სასტუმროები და სხვა ტურისტული ობიექტები. ასე, რომ ქვეყანაში ვინ უნდა მომზადდეს? ჩვენს ბაზარზე თითქმის არ არის მაღალტექნოლოგიური საწარმოები, რომ მოთხოვნა იყოს მისთვის საჭირო კადრებზე.

  • რესურსი არის, რომ განათლება ამაზე იყოს ორიენტირებული?

ლადო პაპავა:  რა  თქმა  უნდა, მაგრამ ამას სახელმწიფოს მხრიდან პოლიტიკური მიდგომის შეცვლა სჭირდება. ამისთვის განათლების სისტემაში რეფორმაა საჭირო. დღეს ერთ სტუდენტზე გათვალისწინებული 2250 ლარი ძალიან ცოტაა. ტექნოლოგიური განვითარება საჭიროებს თანამედროვე ლაბორატორიებს, რაც უნდა საზღვარგარეთ ვიყიდოთ. ლარის გაუფასურებამ კი ყველა უნივერსიტეტი და განსაკუთრებით სახელმწიფო უნივერსიტეტები უმძიმეს მდგომარეობაში ჩააყენა, რადგან მათ სწავლის საფასურის მომატების უფლება არა აქვს. ამ მხრივ ძალიან კურიოზული ვითარებაა, რადგან მშობლისთვის 2250 ლარი გადასახდელად ძალზედ დიდია, ხოლო უნივერსიტეტისთვის მიზერია, რომ ნორმალური განათლება  შესთავაზო სტუდენტს. ამიტომ არის საჭირო, რომ სახელმწიფო უნივერსიტეტების დაფინანსება უშუალოდ მოახდინოს სახელმწიფო ბიუჯეტმა, ამასთან ერთი სტუდენტის დაფინანსება უნდა გაიზარდოს და თანაც დიფერენცირებული უნდა იყოს ფაკულტეტების მიხედვით. მოგეხსენებათ, რომ, მაგალითად, მათემატიკოსის და ექიმის მომზადება მნიშვნელოვნად განსხვავებულ დანახარჯებს საჭიროებს. იმედის მომცემია განათლების და მეცნიერების ახალი მინისტრის, ბ-ნი მიხეილ ჩხენკელის განცხადებები, რომელიც ამ უწყების პირველია ხელმძღვანელია 2003 წლიდან მოყოლებული, რომელმაც გამოთქვა მზაობა, რომ სახელმწიფო უნივერსიტეტები გადაიყვანოს ადეკვატური ოდენობის დაფინანსებაზე სახელმწიფო ბიუჯეტიდან.

  • შეძლებს ბიუჯეტი?

ლადო პაპავა: მთავრობას იმდენი გაუგებარი ხარჯი აქვს, რომ ეს დაფინანსება მათი გაუქმების ან თუნდაც შემცირების გზით უნდა შეძლოს. თუკი ჩვენ გვექნება პრიორიტეტი, რომ  შევქმნათ და განვავითაროთ ინოვაციური ეკონომიკა, ცოდნაზე დაფუძნებული  ეკონომიკა, ამისთვის ბიუჯეტში სათანადო რესურსიც უნდა მოიძებნოს. მე, როგორც საქართველოს ერთ  რიგით მოქალაქეს, მაქვს იმის სურვილი და ამბიცია, რომ ჩემი ქვეყანა ასე განვითარდეს.

2014 წელს ბ-ნმა ღარიბაშვილმა ხელი მოაწერა ქვეყნის „სოციალური და ეკონომიკური განვითარების პროგრამა 2020-ს“, რომელზე მუშაობა ჯერ კიდევ ბიძინა ივანიშვილის პრემიერ-მინისტრობის დროს დაიწყო. მასში წერია, რომ ყოველწლიურად ყველა უწყებამ თავისი სამოქმედო გეგმა უნდა  წარმოადგინოს. ეს არც ერთ უწყებას, სამწუხაროდ, არასდროს გაუკეთებია. ამ პროგრამაში ისიც წერია, რომ ცოდნაზე დაფუძნებული, ინოვაციური ეკონომიკა უნდა შეიქმნასო. ბ-ნი კვირიკაშვილი რომ გახდა პრემიერ-მინისტრი ამ დოკუმენტის გაუქმება ვერ გაბედა, რადგან ეს გეგმა საერთაშორისო საზოგადოებამაც მოიწონა და ადგილობრივმაც. მართალია, გაუქმება ვერ გაბედა, მაგრამ ის არაფორმალურად ჩაანაცვლა ე.წ. ოთხპუნქტიანი  გეგმით, რომელიც ქვეყნის ეკონომიკური განვითარებისადმი გაუბრალოებული მიდგომის ნიმუშია. 

ერთ რამესაც მინდა გავუსვა ხაზი – მეცნიერება საქართველოში, სამწუხაროდ, დაკნინებულ მდგომარეობაშია  და იცით, რატომ? მეცნიერები იმდენად ცოტაა, რომ საარჩევნოდ ანგარიშის გამწევი ძალა არ არის. მაგრამ მათ გარეშე განათლების სისტემას ფეხზე ვერ დავაყენებთ.

და კიდევ, მეოთხე პუნქტია მმართველობის რეფორმა. სულ ცოტა ხნის წინ  რაც გააკეთეს, ვერანაირ კრიტიკას ვერ უძლებს. საერთოდ არ იყო გააზრებული სამინისტროების გაუქმება თუ შეერთება. თავისთავად შემცირება არ შეიძლება, მიზანი იყოს. მთავრობის ოპტიმიზაციას საქართველოში  პრიმიტიულად იგებენ და მხოლოდ ხარჯების შემცირების კონტექსტში მოიაზრებენ. მაგრამ ეს ასე არ არის: ოპტიმიზაცია ზოგი სფეროს და სამინისტროს გაძლიერებას ნიშნავს (მაგალითად,  განათლების და მეცნიერების სამინისტროს სერიოზულ დაფინანსებას), ხოლო ზოგიერთზე გარკვეული ეკონომიის გაკეთებას. თუ სახელმწიფო რაღაც პროგრამებზე გასწევს ეკონომიას, მერე მოსახლეობას ამ საკითხების მოგვარება უფრო ძვირი უჯდება. ამიტომ მთელ საზოგადოებას უნდა ერჩივნოს, რომ სახელმწიფომ გასწიოს ხარჯი, რომელიც უფრო ორგანიზებული იქნება და უფრო ნაკლებიც დაჯდება. ამის თვალსაჩინო მაგალითია გარემოს დაცვა. ამიტომ გარემოს დაცვის სამინისტროს დაშლა იყო უდიდესი შეცდომა, თუ არა დანაშაული, რადგან ისეთ სფეროებს შეუერთეს, სადაც ინტერესთა კონფლიქტია. მაგალითად, რა კავშირი აქვს სოფლის მეურნეობას ქალაქების დაბინძურებასთან? ან თავად სოფლის მეურნეობაც ხომ არის გარემოს დამაბინძურებელი დარგი?

ევრო-ატლანტიკური ინტეგრაციის სფეროში შესაბამისი სახელმწიფო მინისტრის აპარატი საერთაშორისო პიარისთვის იყო შექმნილი და ახლა მისი გაუქმება რას ნიშნავს, აღარ არის პრიორიტეტი? მით უმეტეს, რომ მისი საგარეო საქმეთა სამინისტროსთან შერწყმა არანაირ ეკონომიკურ შეღავათს არ იძლევა.

ასევე სპორტი და კულტურა სულ სხვადასხვა სფეროა და მათი გაერთიანებაც ახალ პრობლემებს შექმნის სპორტისა და კულტურის შესაბამის ელიტებთან მთავრობის ურთიერთობაში.

  • მთავრობა აცხადებს, რომ ეკონომიკა, ინვესტიციები იზრდება. რამდენად საკმარისია ეს ზრდა?   

ლადო პაპავა: ამაში საამაყო არაფერი არ არის, ჩვენზე  მეტი ზრდა აქვს სომხეთს და ამ დროს ეკონომიკური პირობებით ჩვენზე უკეთეს მდგომარეობაში ნამდვილად არ არის. რაც შეეხება ინვესტიციებს, ჩვენ გვჭირდება ინვესტიციის ზრდა ეკონომიკის რეალურ სექტორში და არა ზოგადად, განსაკუთრებით უძრავი ქონების სექტორში. მნიშვნელობა იმას აქვს, ფული რაში იდება. ყოველთვის არის მნიშვნელოვანი, რომ ფული ჩაიდოს ეკონომიკის  რეალურ სექტორში, რომელიც, სხვა თანაბარ პირობებში, სტაბილურ განვითარებას განაპირობებს.

  • საქართველო მცირე ბაზარია და მიღწევადია, რომ ინვესტიცია ამ მიმართულებით იქნას მოზიდული და მთავრობა ამაზე მუშაობს? 

ლადო პაპავა: კარგი კითხვაა, რადგან  ინვესტორის მცირე ბაზრით დაინტერესება ნამდვილად რთულია, მაგრამ ჩვენ უნდა გავითვალისწინოთ, რომ საქართველო არის დიდი აბრეშუმის გზის, დღევანდელი მოდიფიცირებით კი – ”ერთი სარტყელი, ერთი გზის” ინიციატივის მონაკვეთი. ეს კი იმას ნიშნავს, რომ საქართველო უკვე სტრატეგიული ქვეყანაა. თუ საქართველოში რაიმე ხარისხიანს ვაწარმოებთ, უკვე სატრანსპორტო დერეფნის გამოყენებით თავისუფლად შეიძლება ამ პროდუქციის სხვადასხვა მიმართულებით ექსპორტირება.

2017 წელს ჩვენი ქვეყნისთვის ყველაზე დიდ მიღწევად სწორედ ახალციხე-ყარსის მიმართულებით რკინიგზის გაყვანა უნდა ჩაითვალოს, რომელმაც პრაქტიკულად დიდი აბრეშუმის გზის სარკინიგზო არტერია გააძლიერა. ასევე ძალიან მნიშვნელოვანი იყო ჩინეთთან თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების მიღწევას იმიტომ, რომ ასეთი რეჟიმი ჩინეთთან ამ რეგიონში მხოლოდ საქართველოს აქვს და, თუკი იმასაც გავითვალისწინებთ, რომ საქართველოს ასეთი რეჟიმი აქვს ევროკავშირთან, საქართველო შეიძლება, გახდეს სერიოზული ეკონომიკური ჰაბი. რადგანაც ჩინეთს არ შეუძლია თავისუფლად შეიტანოს თავისი პროდუქცია ევროკავშირის ბაზარზე, ამიტომ მისთვის მიზანშეწონილია რომ ჩვენში განახორციელოს ინვესტირება ახალი საწარმოების შესაქმნელად და საქართველოში წარმოებული პროდუქციით შევიდეს ევროპაში. იგივე შეიძლება ითქვას გეოგრაფიულად საწინააღმდეგო მიმართულებაზეც, ანუ ევროკავშირიდან საქართველოში განხორციელებული ინვესტიციებით შექმნილი პროდუქციის ექსპორტზე ჩინეთის ბაზარზე.

  • ჩვენი კვოტები საკმარისია?

ლადო პაპავა:  ჯერ იმაზე ვილაპარაკოთ, რა გვაქვს ათვისებული. მთავარი პრობლემა ისაა, რომ შექმნილია განცდა იმისა, რომ მთავრობას, სამწუხაროდ, ეს პრობლემები ჯეროვნად არ აქვს გააზრებული…

  • ეს რისი ბრალია, კადრების და პოლიტიკის?

ლადო პაპავა: ცხადია, კადრების პრობლემაცაა. მე, პირადად, ბ-ნი კვირიკაშვილის მიმართ ადამიანურად სიმპათიითაც კი ვარ განწყობილი, რადგან შესახედაობით, მანერებით, რელიგიურობით აშკარად ცუდი კაცი არ უნდა იყოს. მაგრამ ეს კაცი პოლიტიკოსი არ არის და ნუ გგონიათ, რომ მხოლოდ გინებით დაიწყო ამის გამოაშკარავება. ყველაფერი დაიწყო იმით, როდესაც თქვა, რომ ღამის კლუბებში ქართველ კაცებს არ უშვებენო და მერე განმარტება გახდა საჭირო, ამას არ ვგულისხმობდიო; ან როდესაც თქვა, ონლაინსესხები უნდა ავკრძალოთო და მერე განმარტება იყო, რეგულაციებს გულისხმობდაო; ან  იმ ტრაგიკული შემთხვევისას თბილისში დაღუპულ ახალგაზრდებს რომ მიუსამძიმრა და რეგიონში მოკლული დაავიწყდა; ან დეპუტატ შალელაშვილის განცხადებაზე აბსოლუტურად არაადეკვატური რეაგირება  მოახდინა; ან მომღერალ „უცნობთან“ დაკავშირებით  გადადგომაზე გაუგებარი განცხადება გააკეთა. ეს არ არის პოლიტიკოსის ქმედება. პრემიერის პოსტი კი სერიოზული პოლიტიკური თანამდებობაა და, აშკარაა, რომ არ არის ეს მისი საქმე.

როდესაც „ნაციონალური მოძრაობა“ ან „ევროპული საქართველო“ ხელისუფლებას აკრიტიკებს, ფაქტია, რომ რასაც ამბობენ, ყველაფერი თუ არა, უმეტესობა სწორია, მაგრამ მთავარი საკითხია, რამდენად აქვთ  მათ იმის მორალური უფლება, რომ ლანძღონ  „ქართული ოცნების“ მთავრობა მაშინ, როდესაც ეს სისტემა თავად შექმნეს. „ქართულმა ოცნებამ“, უბრალოდ, ეს სისტემა არ შეცვალა და უფრო მეტიც, „ნაციონალებიდან“ აიყვანა კადრები და მთავრობასა და პარლამენტში დაასაქმა.

ხშირად ისმის, რომ ამდენი დრო გავიდა და დავანებოთ ნაცებზე ლაპარაკს თავი. ფაშიზმზე საუბარზე თავის დანებება მაშინაც კი გაჭირდა, როდესაც ნიუმბერგის პროცესი შედგა.  თავად გერმანელებს არ უყვართ ამ პერიოდის გახსენება. მაგრამ რომელიმე ქვეყანაში ფაშისტური მოძრაობა რომ გამოჩნდეს, მხოლოდ იმის გამო უნდა გავჩუმდეთ, რომ ამდენი დრო გავიდა? რომ გავიდა, მერე რა?  მე ვთვლი, რომ „ნაციონალურ მოძრაობას“ და „ევროპულ  საქართველოს“ მორალური უფლება არა  აქვთ აკრიტიკონ მათივე თანაგუნდელებიდან თუ თანამოაზრეებიდან დაკომპლექტებული დღევანდელი მთავრობა, თუნდაც იმიტომ, რომ არ შემდგარა თუნდაც პოლიტიკური ნიუმბერგის პროცესი, რომ ყველაფერს თავისი სახელი დარქმეოდა. ამიტომ  მე პრინციპულად არ ვიზიარებ, რომ, რადგან ხუთი წელი გავიდა, ნაცების მთავრობაზე არ უნდა ვილაპარაკოთ. არა, უნდა ვილაპარაკოთ, რადგან ეს მთავრობა ხომ იმ მთავრობის გაგრძელებაა.  იგივე ბ-ნი კვირიკაშვილი იმ ხელისუფლების დროს რამე დისკომფორტს განიცდიდა და პროტესტს გამოხატავდა? ვიდრე  მისმა უფროსმა არ თქვა, მე ვუპირისპირდები ნაცმოძრაობასო, ისიც და მისი თანაგუნდელებიც მშვიდად და თბილად იყვნენ.

  • როგორ შეაფასებდით თბილისის ახალი მერის, ბ-ნი კალაძის საქმიანობის საწყის პერიოდს?

ლადო პაპავა:  იმედის მომცემია ბ-ნი კალაძის მერობის პირველი დღეები. მისი აქტიურობა და, ამ მოკლე დროში, პირველი პოზიტიური შედეგი სახეზეა: მარტო ის რად ღირს, რომ რუსთაველის გამზირზე როგორც იქნა დაანგრია “ნაცების” ეპოქის შემახსენებელი გაუგებარი დანიშნულების რკინაბეტონის მახინჯი ბოძი მეცნიერებათა აკადემიის შენობის გვერდზე…

  • ლართან დაკავშირებით რა ხდება და  რამდენად მოსალოდნელია, რომ  ლარის გაუფასურება გაგრძელდება?

ლადო პაპავა:  ლართან დაკავშირებითაც არაფერი არ იცვლება. პრაქტიკულად 2009 წლიდან ქვეყანა გადავიდა ფულად-საკრედიტო პოლიტიკაში ინფლაციის თარგეთირებაზე, ანუ ინფლაციის მიზნობრივ მაჩვენებელზე. ეს მოდელი გაკრიტიკებულია მსოფლიოს წამყვანი ეკონომისტების მიერ, მაგრამ ჯერჯერობით მხარდაჭერილია ზოგიერთი ქვეყნის ოფიციოზის და საერთაშორისო  სავალუტო ფონდის მიერ. დღეს ამ ინსტრუმენტს მსოფლიოს 62 ქვეყანა იყენებს, რაც უმრავლესობა არ არის, თუმცა, ამ ამ 62 ქვეყანაში  ბევრი ეკონომიკურად ძლიერი ქვეყანაა.

ძალიან ცნობილმა ამერიკელმა ეკონომისტმა ჯოზეფ სტიგლიცი (ნობელის პრემიის ლაურეატმა ეკონომიკაში) დაწერა ძალიან მარტივი, ყველასთვის ადვილად გასაგები წერილი, სადაც ნათქვამია, რომ ქვეყნებში, რომელიც ჩამოკიდებულია იმპორტზე, ინფლაციის თარგეთირება ვერ მუშაობს იმიტომ, რომ თუ გაუფასურდა შენი ვალუტა, იმპორტი გიძვირდება. ანუ, პრაქტიკულად, ინფლაციის იმპორტი ხდება და ცენტრალურ ბანკს რა ინსტრუმენტები აქვს, ამას წინ რომ აღუდგეს? თუ ფულის მასას შეამცირებს, რომ ინფლაცია არ გაიზარდოს, ამით ეკონომიკას დაახრჩობს. ამიტომ ინფლაციის თარგეთირება ვერ მუშაობს იმპორტზე დამოკიდებულ ქვეყნებში. აი, პასუხიც. ჩვენ კი ჯიუტად ვართ ჩამოკიდებული ინფლაციის თარგეთირებაზე.

  • რატომ, რა სარგებელს გვაძლევს?

ლადო პაპავა:   ჩვენი ეროვნული ბანკი საერთაშორისო სავალუტო ფონდიდან დადებით შეფასებას იმსახურებს იმიტომ, რომ ის არის ამ ინფლაციის თარგეთირების მიმდევარი. ეროვნული ბანკის ხელმძღვანელობაში კი შემოქმდებითად მოაზროვნე თამამი ადამიანები, სამწუხაროდ, ვერ მოიძებნა. იქ უფრო ათოსანი მოწაფეები არიან, რომლებიც გაკვეთილს კარგად აბარებენ სავალუტო ფონდს და მისგან შექებასაც იმსახურებენ.

აქციზი რომ გაიზარდა 2017 წლის დასაწყისში და ამის გამო მთელი რიგი პროდუქცია რომ გაძვირდა, ხომ აისახა ინფლაციაში, რა მექანიზმი აქვს ეროვნულ ბანკს ეს რომ შეაჩეროს?  არაფერი, და მაშინ როგორ არის ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის უმთავრესი ინსტრუმენტი ინფლაციის თარგეთირება? არანაირად.

  • რა უნდა გაკეთდეს და მაშინ რა შედეგი იქნებოდა?

ლადო პაპავა: რეალურად უნდა გადაიხედოს ეს მექანიზმი. აქაც პრიმიტიული მიდგომაა. კერძოდ, ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის მიზანი არ შეიძლება იყოს მხოლოდ ერთი მაჩვენებელი – ინფლაცია. რეალური ვითარება ბევრად უფრო რთულია და იმპორტზე ჩამოკიდებული ქვეყნისთვის გაცვლით კურსს არანაკლები მნიშვნელობა აქვს. ამიტომ ინფლაციის თარგეთირების მექანიზმი შესაცვლელია.

ახლა ისიც ისმის, რომ კურსის დასაჭერად რეზერვების დახარჯვით არაფერი გამოვა. კი, ბატონო, მაგრამ კურსი კი არ უნდა დაიჭირო, როდესაც ეკონომიკის რეალური სექტორი განუვითარებელია და ამიტომ ლარი გვიუფასურდება. მაგრამ ეს პროცესი უნდა იყოს კონტროლირებად რეჟიმში, უნდა მართო. და ეს რეზერვები რისთვის გვინდა? მხოლოდ იმისთვის, რომ გვიხაროდეს, რომ გვაქვს? რეზერვების გააზრებული, მიზნობრივი დახარჯვით ლარის გაუფასურებას ხელი არ უნდა შეეშალოს, მაგრამ უნდა გამოირიცხოს ნახტომისებური, არაპროგნოზირებადი გაუფასურება. დღეს კაცმა არ იცის, თუ ხვალ რა მოუვა ლარს. ეროვნული ბანკის პრეზიდენტი კი, სავარაუდოდ, კვლავ გამოვა და ტრადიციულად გვეტყვის, მე კომენტარს არ გავაკეთებო…

  • ამ ყველაფრის გათვალისწინებით, 2018 წელს ყველაზე მთავარი გამოწვევა თუ პრობლემა რა იქნება?    

ლადო პაპავა:  2018 წელს ერთ-ერთი ყველაზე დიდი საფრთხე არის კრიპტოვალუტა, რომლითაც საქართველოში დიდი გატაცებაა. კიდევ კარგი, ბოლო პერიოდში ეროვნულმა ბანკმა გააკეთა განცხადება და ყველას, ვინც ამ ბიზნესით არის დაკავებული, სიფრთხილისკენ მოუწოდა. მე შემიძლია, ერთი რამ გითხრათ – მსოფლიოს ყველა ცნობილი ეკონომისტი მიიჩნევს, რომ ეს არის საფინანსო პირამიდა და ეს საპნის ბუშტი გასკდება. ამიტომ ეს საფრთხე ძალიან რეალურია. ახლა ძნელია იმის თქმა, ზუსტად 2018 წელს მოხდება თუ 2019 წელს, მაგრამ ძალიან ახლოს ვართ, რომ ეს 2018 წელს მოხდეს. ამიტომ ვაფრთხილებ ჩვენ მოსახლეობას, რომ თავი დაანებონ კრიპტოვალუტებით გატაცებას და, თუ აქვთ, დროზე მოიცილონ  თავიდან, რომ, სულ ცოტა, ნაკლებად იზარალონ.

 

 

რუსა მაჩაიძე 

 

ახალი ამბები / ბიზნესი /

|

5 იანვარი, 2018

|
WP_Query Object
(
    [query] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => ekonomika
                                    [1] => interviu
                                    [2] => finansebi
                                    [3] => lado-papava
                                    [4] => fortunas-temebi
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 202505
                )

        )

    [query_vars] => Array
        (
            [post_type] => post
            [post_status] => publish
            [posts_per_page] => 3
            [orderby] => ASC
            [tax_query] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [field] => slug
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => ekonomika
                                    [1] => interviu
                                    [2] => finansebi
                                    [3] => lado-papava
                                    [4] => fortunas-temebi
                                )

                        )

                )

            [post__not_in] => Array
                (
                    [0] => 202505
                )

            [error] => 
            [m] => 
            [p] => 0
            [post_parent] => 
            [subpost] => 
            [subpost_id] => 
            [attachment] => 
            [attachment_id] => 0
            [name] => 
            [static] => 
            [pagename] => 
            [page_id] => 0
            [second] => 
            [minute] => 
            [hour] => 
            [day] => 0
            [monthnum] => 0
            [year] => 0
            [w] => 0
            [category_name] => 
            [tag] => 
            [cat] => 
            [tag_id] => 144
            [author] => 
            [author_name] => 
            [feed] => 
            [tb] => 
            [paged] => 0
            [meta_key] => 
            [meta_value] => 
            [preview] => 
            [s] => 
            [sentence] => 
            [title] => 
            [fields] => 
            [menu_order] => 
            [embed] => 
            [category__in] => Array
                (
                )

            [category__not_in] => Array
                (
                )

            [category__and] => Array
                (
                )

            [post__in] => Array
                (
                )

            [post_name__in] => Array
                (
                )

            [tag__in] => Array
                (
                )

            [tag__not_in] => Array
                (
                )

            [tag__and] => Array
                (
                )

            [tag_slug__in] => Array
                (
                )

            [tag_slug__and] => Array
                (
                )

            [post_parent__in] => Array
                (
                )

            [post_parent__not_in] => Array
                (
                )

            [author__in] => Array
                (
                )

            [author__not_in] => Array
                (
                )

            [ignore_sticky_posts] => 
            [suppress_filters] => 
            [cache_results] => 1
            [update_post_term_cache] => 1
            [lazy_load_term_meta] => 1
            [update_post_meta_cache] => 1
            [nopaging] => 
            [comments_per_page] => 50
            [no_found_rows] => 
            [order] => DESC
        )

    [tax_query] => WP_Tax_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                    [0] => Array
                        (
                            [taxonomy] => post_tag
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => ekonomika
                                    [1] => interviu
                                    [2] => finansebi
                                    [3] => lado-papava
                                    [4] => fortunas-temebi
                                )

                            [field] => slug
                            [operator] => IN
                            [include_children] => 1
                        )

                )

            [relation] => AND
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                    [0] => mob1n_term_relationships
                )

            [queried_terms] => Array
                (
                    [post_tag] => Array
                        (
                            [terms] => Array
                                (
                                    [0] => ekonomika
                                    [1] => interviu
                                    [2] => finansebi
                                    [3] => lado-papava
                                    [4] => fortunas-temebi
                                )

                            [field] => slug
                        )

                )

            [primary_table] => mob1n_posts
            [primary_id_column] => ID
        )

    [meta_query] => WP_Meta_Query Object
        (
            [queries] => Array
                (
                )

            [relation] => 
            [meta_table] => 
            [meta_id_column] => 
            [primary_table] => 
            [primary_id_column] => 
            [table_aliases:protected] => Array
                (
                )

            [clauses:protected] => Array
                (
                )

            [has_or_relation:protected] => 
        )

    [date_query] => 
    [request] => SELECT SQL_CALC_FOUND_ROWS  mob1n_posts.ID FROM mob1n_posts  LEFT JOIN mob1n_term_relationships ON (mob1n_posts.ID = mob1n_term_relationships.object_id) WHERE 1=1  AND mob1n_posts.ID NOT IN (202505) AND ( 
  mob1n_term_relationships.term_taxonomy_id IN (2367,646,144,4802,16375)
) AND mob1n_posts.post_type = 'post' AND ((mob1n_posts.post_status = 'publish')) GROUP BY mob1n_posts.ID ORDER BY mob1n_posts.post_date DESC LIMIT 0, 3
    [posts] => Array
        (
            [0] => WP_Post Object
                (
                    [ID] => 307573
                    [post_author] => 22
                    [post_date] => 2018-11-20 14:17:26
                    [post_date_gmt] => 2018-11-20 10:17:26
                    [post_content] => სათემო მომსახურების პროგრამის ფინანსური მხარდაჭერა და მნიშვნელოვნად გამოხტული შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისთვის პენსიის 20 ლარით გაზრდა - ეს ის გადაწყვეტილებებია, რომელიც რამდენიმე დღის წინ, პრემიერმინისტრის შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებთან შეხვედრის შემდეგ გახდა ცნობილი. შეხვედრამდე ცოტა ხნით ადრე შშმ პირების პრობლემებზე მომუშავე ორგანიზაციების კოალიაციაში "კოალიცია მოძრაობა ცვლილებებისთვის" შემავალმა ორგანიზაციამ "ოჯახები დისკრიმინაციის წინააღმდეგ"“ 2019 წლის ბიუჯეტთან დაკავშირებით მათი რეკომენდაციები პარლამენტს გადაუგზავნა. რეკომენდაციებს შორის იყო ყველა შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთათვის პენსიის გათანაბრება და თემზე დაფუძნებული საოჯახო ტიპის საცხოვრებლებისთვის დაფინანსების გაზრდა.

ორგანიზაციის ხელმძღვანელი მარი კორკოტაძე ამბობს, რომ პირებმა, რომლებიც პრემიერმინისტრთან შეხვედრაზე იმყოფებოდნენ, შშმ პირების სათქმელი მამუკა ბახტაძესთან კარგად ვერ მიიტანეს. მარი კორკოტაძე „ფორტუნასთან“ აღნიშნავს, რომ მიუხედავად საჯარო მიმართვისა, სადაც პრემიერს შეხვედრას თხოვდნენ, დაგეგმილი შეხვედრის შესახებ მათ არ შეატყობინეს და არც საჯაროდ გაჟღერებულა ინფორმაცია, რომ ასეთი შეხვედრა იგეგმებოდა.



„ის შშმ პირები მიდიან პრემიერმინისტრთან სალაპარაკოდ, რომლებიც სახელმწიფოსგან იღებენ ბენეფიტებს, ერთს სახელმწიფომ უკვე გადასცა მიწის ნაკვეთი ცენტრის ასაშენებლად, მეორე კი სერვისპროვაიდერია და შშმ პირებს ეტლებით ამარაგებს. მათ ვერ მიიტანეს ის საკითხები პრემიერმინისტრთან, რომელსაც ჩვენ ვლობირებთ. პირებს, რომლებიც იქ წავიდოდნენ, უნდა გაევლოთ რეკომენდაციები სხვებთანაც,“ - ამბობს მარი კორკოტაძე.

შეხვედრა რომ საკმარისად ნაყოფიერი არ ყოფილა და შშმ პირების პრობლემები კვლავაც გადასაჭრელია, ამას დღეს მთავრობის ადმინისტრაციისთვის შშმ პირების მშობლების მიერ გაგზავნილი წერილიც მოწმობს. წერილში მშობლები მათ წინაშე არსებულ პრობლემებზე საუბრობენ და მთავრობისგან სოციალური პაკეტის გაუმჯობესებას ითხოვენ.

შეხვედრას, რომელიც შშმ პირთა პრობლემების თაობაზე მთავრობის ადმინისტრაციაში რამდენიმე დღის წინ შედგა, ესწრებოდა დეპუტატი რატი იონათამიშვილიც, რომელიც აღნიშნავს, რომ უმნიშვნელოვანესია, ყველა გადაწყვეტილება, რომელიც შშმ პირებს ეხება, მათი წარმომადგენლების ჩართულობით იქნას მიღებული. თუმცა, დეპუტატი ამბობს, რომ დღეს ამ მიმართულებით 100 ორგანიზაციაა აქტიური და ყველა შეხვედრაზე 100-ვეს ვერ მიიწვევენ. რატი იონათამიშვილი თანამშრომლობის მაგალითად მთავრობის ადმინისტრაციაში გამართულ შეხვედრამდე, პარლამენტში შემდგარ მსჯელობას იხსენებს, სადაც სწორედ იმ კოალიციასთან ერთად, რომელიც პრემიერთან შეხვედრაზე არ ყოფილა, განიხილეს ბიუჯეტთან დაკავშირებით მათივე რეკომენდაციები.



პარლამენტში რომ ასეთი შეხვედრა მართლაც შედგა, ადასტურებს მარი კორკოტაძეც, თუმცა აღნიშნავს, რომ ამის მიღწევას დიდი ძალისხმევა დასჭირდა. შედეგებთან დაკავშირებით კი ამბობს, რომ გარკვეული საკითხები, რომლებიც მათ რეკომენდაციებშია შესული, კითხვის ნიშნის ქვეშ დარჩა.

„შშმ პირებისთვის სტომატოლოგიური მომსახურების დაფინანსებაზე მივიღეთ უარი, დავსვით საკითხები ინკლუზიური განათლების მიმართულებითაც, კერძოდ ინდივიდუალური სპეცმასწავლებლების დანიშვნას მოვითხოვდით, ამისთვის დამატებითი თანხების მობილიზებაა საჭირო ბიუჯეტში.

ყველაზე მთავარი, მოვითხოვდით საოჯახო ტიპის სახლების დაფინანსების გაზრდას 16-დან 32 ლარამდე. თანხმობა მივიღეთ იმაზე, რომ საოჯახო ტიპის სახლების დაფინანსების საკითხს აკაკი ზოიძე დააყენებდა, კომიტეტის სხდომაზე. პენსიების გათანაბრებაზე გვქონდა აქცენტი, 20 ლარით იზრდება და ჩვენ მოვითხოვდით ყველა შშმ პირისთვის თანაბარ პენსიას, რომ ეს ყველასთვის იყოს 200 ლარი, ამაზე გვითხრა კაკიმ, რომ 20 ლარის მომატებაზეა საუბარი, გათანაბრებაზე უარი გვითხრეს.

ასევე, ადრეული განვითარების პროგრამის დაფინანსების გაზრდაზე იყო საუბარი, აუტიზმის მქონე 15 წელს ზევით ბავშვების დაფინანსება იყო კიდევ ერთი რეკომენდაცია და ამაზეც თქვეს, რომ ჯერ პროგრამა არ არსებობს და კომიტეტის სხდომაზე ამაზე ექნებოდათ საუბარი,“ - აღნიშნავს მარი კორკოტაძე.

 

რეკომენდაციები, რომელიც 2019 წლის ბიუჯეტში აისახება

„ფორტუნა“ დაინტერესდა, იმ საკითხების გარდა, რაზეც საჯაროდ გავრცელდა ინფორმაცია, ხომ არ განხილულა მთავრობის ადმინისტრაციაში გამართულ შეხვედრაზე ეს რეკომენდაციებიც. რატი იონათამიშვილი ამბობს, რომ გარკვეულ საკითხებზე მსჯელობა იყო და მათგან დიდი ნაწილი პოზიტიურად გადაწყდება. თუმცა, აქვე ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ ქვემოთ მოცემული ინფორმაცია ჯერ-ჯერობით მხოლოდ დაპირებაა და ბიუჯეტში შესაბამისი ცვლილებები ჯერ არ შესულა.  
  • 15 წლის ზევით აუტიზმის მქონე მოზარდებისთვის საჭირო თერაპიების დაფინანსება
რატი იონათამიშვილი აღნიშნავს, რომ ეს სამართლიანი მოთხოვნაა და ამ მიმართულებით მუშაობა უკვე დაწყებულია. დეპუტატი ამბობს, რომ რეაბილიტაციის თერაპიებზე, არა მხოლოდ მუნიციპალიტეტმა, არამედ ჯანდაცვის სამინისტრომ უნდა იზრუნოს. „ჩვენი ვალდებულებაა მოთხოვნის შესაბამისი გარანტიების შექმნა, რაც უკვე აისახება 2019 წლის ბიუჯეტის ბოლო პროექტში. ფაქტობრივად გადასული ვართ სამუშაო პროცესზე. ბატონმა მამუკა ბახტაძემ შესაბამის უწყებებს დაავალა, რომ წარმოადგინონ ხარჯთაღირცხვა და დაფინანსების მექანიზმები. ის აქტიური მხარდამჭერია შშმ პირების,“ - აღნიშნავს რატი იონათამიშვილი.
  • თემზე დაფუძნებული საოჯახო ტიპის საცხოვრებლებისთვის დაფინანსების გაზრდა
დეპუტატი აღნიშნავს, რომ საოჯახო ტიპის საცხოვრებლების სერვისი ერთი პროგრამის ქვეპროგრამაა და მის გარდა, ეს პროგრამა მინდობით აღზრდას, სათემო მომსახურებას და დღის ცენტრების სერვისსაც მოიცავს. მისივე თქმით, ყველა ამ ქვეპროგრამის გაძლიერება და მხარდაჭერა მისთვის პრინცპული საკითხია და მასზე პოზიტიური გადაწყვეტილების მიღების აუცილებლობა პრემიერმინისიტრმაც დაადასტურა. „პირდაპირ გეტყვით, რომ განსხვავებული პოზიცია არ უნდა არსებობდეს, რაც შეეხება თანხებს, ჩვენ გონივრული დრო გვაქვს დარჩენილი იმისთვის, რომ დაფინანსების მექანიზმები იყოს მოძიებული და ეს აისახოს 2019 წლის ბიუჯეტში,“ - აღნიშნავს რატი იონათამიშვილი.
  • სკოლებში სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლეებისთვის ინდივიდუალური ასისტირებისთვის შესაბამისი დაფინანსების გამოყოფა
რატი იონათამიშვილის ინფორმაციით, განათლების სამინისტროს აქვს სამოქმედო გეგმა, სადაც შესულია ინდივიდუალური ასისტენტის კომპონენტიც. რაც შეეხება ამ მხრივ შესაძლო გამოწვევებს, გამოყენებული იქნება საპარლამენტო ზედამხედვლობის მექანიზმი. რატი იონათამიშვილი ამბობს, რომ საკომიტეტო მოსმენას 2019 წელს მოაწყობენ, სადაც ყველა დაინტერესებულ ორგანიზაციას ექნება შესაძლებლობა დასვას მისთვის საინტერესო კითხვა. კითხვაზე, რამდენად იქნება გათვალისწინებული შესაბამისი თანხები 2019 წლის ბიუჯეტში, რატი იონათამიშვილი ამბობს, რომ ამ მხრივ ბიუჯეტი კორექტირებას არ საჭიროებს და პრობლემა არ შეიქმნება. „აქ იმდენად უმნიშვნელო თანხებზეა საუბარი, რომ ამის გამოძებნა სამინისტროსთვის არ მგონია სირთულესთან იყოს დაკავშირებული, მითუმეტეს დღესაც მოქმედებს სხვადასხვა კლასში მსგავსი სერვისი,“ - აღნიშნავს რატი იონათამიშვილი.
  • ყველა შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთათვის პენსიის გათანაბრება
არასამთავრობო ორგანიზაციის ეს რეკომენდაცია არ შესრულდება. გადაწყვეტილება უკვე მიღებულია და მნიშვნელოვნად გამოხტული შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისთვის პენსია 20 ლარით გაიზრდება, შესაბამისად, ისინი 120 ლარს მიიღებენ. მკვეთრად გამოხატული შშმ პირები კი 200-ს. რატი იონათამიშვილი ამბობს, რომ პენსიის გათანაბრება სამართლიანი არ იქნება და გამოსავალი იმაში მდგომარეობს, რომ ორივე კატეგორიისთვის ის პროპორციულად გაიზარდოს.
  • გამოწვევები, რომელიც რჩება
შშმ პირების ჯანდაცვის პაკეტში, რომელიც არ ითვალისწინებს სტომატოლოგიურ მომსახურებას, პრობლემები იქმნება გეგმიურ ჰოსპიტალიზაციასთან დაკავშირებითაც. რატი იონათამიშვილი ამ მიმართულებით გამოწვევებს აღიარებს და აღნიშნავს, რომ მათ გადასაჭრელად ჯანდაცვის პროგრამაში ცვლილებების განხორციელებაა აუცილებელი. რაც შეეხება მკვეთრად და მნიშვნელოვნად გამოხატული შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისთვის პენსიის გათანაბრებას, მიუხედავად იმისა, რომ ამ აზრს არ ემხრობა, დეპუტატი აღიარებს, რომ არცერთი კატეგორიისთვის გამოყოფილი თანხა საკმარისი არ არის. „საკმარისი ჩემთვის არც 120 ლარია, არც 200, არც 500, მინიმუმ 1000 ლარი უნდა იყოს, რომ იყოს საკმარისი, მაგრამ ჩვენ დამოკიდებული ვართ ქვეყნის ეკონომიკურ წინსვლაზე. პენსიის გაზრდა მიბმული უნდა იყოს ქვეყნის ეკონომიკურ წინსვლაზე და პროპორციულად უნდა იზრდებოდეს,“ - აღნიშნავს რატი იონათამიშვილი. კიდევ ერთი გამოწვევა შშმ პირების მშობლების დასაქმებაა, რასაც შვილზე მუდმივი მზრუნველობის საჭიროების გამო, ხშირ შემთხვევაში ვერ ახერხებენ და მათი შვილებისთვის დანიშნული 120 თუ 180 ლარის პენსია მათთვის ზოგჯერ შემოსავლის ერთადერთი წყაროა. ამიტომ, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვების მშობლები საქართველოს მთავრობას ღია წერილით მიმართავენ და სოციალური პაკეტის გაუმჯობესებას სთხოვენ.   მათი მოთხოვნა ასეთია: 1. ყველა ის პირი (მშობელი, მეურვე, მხარდამჭერი), რომელიც ზრუნავს სხვა მუდმივი დახმარების საჭიროების მქონე შშმ ბავშვზე და/ან სრულწლოვან პირზე, რომელსაც მკვეთრად გამოხატული შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის სტატუსი აქვს და ასევე, საჭიროებს სხვა პირის მუდმივ დახმარებას, სახელმწიფოს მიერ აღიარებულ იქნას, როგორც განსაკუთრებული საჭიროებების მქონე ჯგუფი. რაც შესაბამისი ხელშეწყობის მხარდაჭერით აისახება შშმ პირის სოციალურ პაკეტში; 2. აღნიშნული ჯგუფის იმ წარმომადგენლებს, რომლებიც მასზე დამოკიდებული შშმ ბავშვის/პირის გამო უმუშევარნი არიან, დაენიშნოთ ფულადი დახმარება, ე.წ. "მზრუნველის დახმარება", საარსებო მინიმუმის ოდენობით. 3. იმ შემთხვევაში თუ მკვეთრად გამოხატული შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის მეურვე/მზრუნველი დასაქმებულია, გათავისუფლდეს საშემოსავლო გადასახადისგან, თუ ოჯახის წლიური შემოსავალი არ აღემატება 17000 ლარს.

თაკო ივანიაძე

[post_title] => შშმ პირები დახმარების მოლოდინში - რა მოთხოვნები ვერ მოხვდა 2019 წლის ბიუჯეტში [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => shshm-pirebi-dakhmarebis-molodinshi-ra-motkhovnebi-ver-mokhvda-2019-wlis-biujetshi [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-11-20 16:31:23 [post_modified_gmt] => 2018-11-20 12:31:23 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://old.fortuna.ge/?p=307573 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [1] => WP_Post Object ( [ID] => 307371 [post_author] => 21 [post_date] => 2018-11-20 10:59:12 [post_date_gmt] => 2018-11-20 06:59:12 [post_content] => საქართველოში სახელმწიფო სტრუქტურებში დანაშაულის სტატისტიკა გაიზარდა. სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის ინფორმაციით, 2018 წლის მე-3 კვარტლის მონაცემებით, სამოხელეო დანაშაულის 516 ფაქტი დაფიქსირდა. ეს რიცხვი გასული წლების წლიურ მაჩვენებელს აღემატება. კერძოდ, „საქსტატის“ ცნობით, 2016-2017 წლებში საქართველოში სამოხელეო დანაშაულის 503-503 შემთხვევა იყო დაფიქსირებული. 2015 წელს კი, ამ ტიპის დანაშაულთა რაოდენობამ 592 შეადგინა. დანაშაულის ეს ჯგუფი აერთიანებს სამსახურებრივი უფლებამოსილების ბოროტად გამოყენებას, უფლებამოსილების გადამეტებას, სამსახურებრივ გულგრილობას, სიყალბეს, ქრთამის აღებასა და მიცემას. სისხლის სამართლის სპეციალისტი, გიორგი მშვენიერაძე „ფორტუნას“ კითხვაზე, რატომ დგას დღეს ქვეყანა მსგავსი სტატისტიკის წინაშე, ამბობს, რომ პასუხი არ აქვს. თუმცა, ამ სტატისტიკის ზრდას არასამთავრობო ორგანიზაციები ბუნებრივია, აკრიტიკებენ და ბოლო დროს მომხდარ ერთ-ერთი გადაცდომის ფაქტს იხსენებენ.  

NGO-ები დანაშაულის სტატისტიკის ზრდას აკრიტიკებენ

  „კონსტიტუციის 42-ე მუხლი“, „თანასწორობის მოძრაობა“, „ტოლერანტობის და მრავალფეროვნების ინსტიტუტი“, „დემოკრატიისა და უსაფრთხო განვითარების ინსტიტუტი“, „საერთაშორისო გამჭვირვალობა საქართველო“ და სხვა ორგანიზაციები ფიქრობენ, რომ შინაგან საქმეთა სამინისრტოს მიერ საქართველოს „კონსტიტუციის განგრძობადმა და უხეშმა დარღვევამ პარლამენტის წინ ძალადობის ესკალაცია გამოიწვია“. ამ განცხადებით NGO-ები ბოლო დროს მომხდარი ერთ-ერთი აქციის დროს ზაზა სარალიძის დაკავებას გამოეხმაურნენ და განაცხადეს, რომ „ზაზა სარალიძის ქმედება შინაგან საქმეთა სამინისტროს მიერ ადამიანის უფლებების უხეში და განგრძობითი დარღვევის გამოძახილია.“ „ზაზა სარალიძის, მალხაზ მაჩალიკაშვილისა და მისი მხარდამჭერების მიერ საქართველოს პარლამენტის წინ მრავალდღიანი მშვიდობიანი პროტესტის დროს საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტრომ არაერთხელ დაარღვია საქართველოს კონსტიტუცია და კანონი „შეკრებებისა და მანიფესტაციების“ შესახებ, როცა აქციის მონაწილეებს არ მისცა მშვიდობიანი პროტესტის გამოსახატავად კარვის ან/და სხვა კონსტრუქციის მოწყობის უფლება. არასამთავრობო ორგანიზაციებმა, ისევე როგორც საქართველოს სახალხო დამცველმა, გააკეთეს მკაფიო განცხადებები, რომ შინაგან საქმეთა სამინისტროს მხრიდან მსგავსი ქმედება საქართველოს კონსტიტუციის და მოქმედი კანონმდებლობის უხეში დარღვევაა და წარმოადგენს მშვიდობიანი შეკრების უფლებაში გაუმართლებელ ჩარევას,“ - წერია არასამთავრობო ორგანიზაციების მიერ გავრცელებულ ერთობლივ განცხადებაში. ამ ფაქტთან დაკავშირებით NGO-ებმა რამდენიმე სახელმწიფო უწყებას რეკომენდაციებით მიმართეს. ორგანიზაციები საქართველოს მთავარ პროკურატურას მოუწოდებენ, დაუყოვნებლივ დაიწყოს გამოძიება მშვიდობიანი შეკრების უფლების შეზღუდვასთან დაკავშირებით და სისხლის სამართლებრივ პასუხისგებაში მიეცენ ის პირები, რომლებიც უშუალოდ მონაწილეობდნენ საკუთარი თანამდებობის გამოყენებით მშვიდობიანი შეკრების უფლების უკანონოდ შეზღუდვაში. ასევე, განცხადებაში აღნიშნულია კიდევ ერთი მოთხოვნა შინაგან საქმეთა მინისტრის მიმართ - დაუყოვნებლივ შეცვალოს მშვიდობიანი შეკრებების დროს კარვების/სხვა კონსტრუქციების გაშლის შეზღუდვის უკანონო და თვითნებური პრაქტიკა და ამის თაობაზე გააკეთოს საჯარო განცხადება. „წინასაარჩევნო კონტექსტის გათვალისწინებით, გაიაზროს პროცესების ესკალაციის რისკები და მიიღოს ყველა ზომა მშვიდობიანი, სამართლიანი და უსაფრთხო გარემოს შესაქმნელად. მნიშვნელოვანია ეს გარემო, პირველ რიგში, შეექმნათ აქციის ორგანიზატორ შვილმკვდარ მამებს, რომლებიც ხელისუფლების წარმომადგენლების მხრიდან პოლიტიკური ინსტრუმენტალიზების და იგნორირების მსხვერპლები არიან,“ - წერენ NGO-ები. თუმცა, განსხვავებულ აზრზეა კიდევ ერთი არასამთავრობო ორგანიზაციის წარმომადგენელი. IDFI-ის ანტიკორუფციული მიმართულების ხელმძღვანელი, საბა ბუაძე „ფორტუნასთან“ საუბრისას ამბობს, რომ საქართველოში დღეს ანტიკორუფციული სისტემა მუშაობს და შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ასეთი მუშაობის დასტური არის სწორედ გამოვლენილი შემთხვევების რაოდენობა. თუმცა, ბუაძის თქმით, იმ შემთხვევებს, რაც გამოვლინდა, არ აქვს ახსნა, რატომ ხდება. „სამოქალაქო საზოგადოების პოზიცია არის ის, რომ მაღალი დონის ე.წ. „ელიტური“ კორუფციის გამოძიება არ ხდება სათანადოდ. მედიის და სხვადასხვა ორგანიზაციის საშუალებით ასეთი არა ერთი შემთხვევის შესახებ გვაქვს ინფორმაცია. ასეთ შემთხვევებზე გამოძიება ან არ დაწყებულა ან ჩვენთვის უცნობია, როგორ წარიმართა ეს პროცესი. რაც შეეხება ზოგადად, გამოვლენილ შემთხვევებს, კორუფციას, რა თქმა უნდა, სხვადასხვა მიზეზი აქვს. ეს არის მსოფლიო მასშტაბით უნივერსალური მოვლენა. ზოგ ქვეყანაში კორუფცია უფრო ნაკლები სიხშირით გვხვდება, ზოგან - ეს სიხშირე უფრო მეტია. ამას აქვს სხვადასხვა, ეკონომიკური და მმართველობით სისტემასთან დაკავშირებული მიზეზები. ჩვენთან საჯარო სამსახური ჯერ კიდევ დაუცველია კორუფციისგან. ჯერ კიდევ არ არის გამართული ის ინსტრუმენტები, რომლებმაც უნდა მოახდინონ კორუფციის პრევენცია,“ - ამბობს „ფორტუნასთან“ საბა ბუაძე.  

სამოხელეო დანაშაულის შემცირების პრევენციის გზები

  არასამთავრობო ორგანიზაციებში განმარტავენ, რომ სამოხელეო დანაშაულის შემცირების პრევენცია რამდენიმე ხერხითაა შესაძლებელი. ერთ-ერთ ასეთ გზად სახელმწიფო აუდიტის სამსახურის მხრიდან დაწესებულებებში შემოწმება სახელდება. ეს გზა კორუფციის შესაძლო შემთხვევების გამოძიების შესაძლებლობას იძლევა და ასევე, ასეთი შემთხვევების პრევენციის საშუალებასაც გვაძლევს. თუმცა, "ფორტუნას" აუდიტის სამსახურში განუცხადეს, რომ ამ რეკომენდაციის გარეშეც, აუდიტის სამსახური მუდმივ რეჟიმში ახორციელებს დაკისრებულ ვალდებულებას. „სახელმწიფო აუდიტის სამსახური თავისი კომპეტენციისა და მანდატის ფარგლებში სწორედ სახელმწიფო უწყებების, ანუ ბიუჯეტის მხარჯავი ორგანიზაციების აუდიტს ახორციელებს,“ - განუცხადეს „ფორტუნას“ სახელმწიფო აუდიტის სამსახურში. მთავარი პრობლემა, რაზეც არასამთავრობოები საუბრობენ, ე.წ. „ელიტური“ კორუფციაა. ამ საკითხის მოგვარებას კი, სისტემური პასუხი სჭირდება, როგორც ამას NGO-ები განმარტავენ. „IDFI-ის პოზიცია და არა მხოლოდ ჩვენი, არამედ კორუფციაზე მომუშავე სხვა არასამთავრობო ორგანიზაციების პოზიცია არის ის, რომ შეიქმნას დამოუკიდებელი და ანტიკორუფციული სამსახური. ამაზე აქცენტი რამდენიმე დღის წინ გააკეთა ზუსტად ევროპარლამენტმა რეზოლუციაში, სადაც ასევე ხაზგასმული იქნა მაღალი დონის კორუფციის პრობლემა და ასევე, მოცემული იყო რეკომენდაცია, რომ ანტიკორუფციული სამსახური გამოეყოს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურს და ჩამოყალიბდეს დამოუკიდებლად და ჰქონდეს გამჭვირვალობის და დამოუკიდებლობის მაღალი ხარისხი და ეს უნდა იყოს იმის წინაპირობა, რომ მაღალი დონის კორუფციული დანაშაულების თვალსაზრისით, ჩვენ გვქონდეს ეფექტური რეაგირების მექანიზმი,“ - ამბობს „ფორტუნასთან“ საბა ბუაძე. კითხვაზე, რა გამოცდილება არსებობს ამ კუთხით ევროპაში, ბუაძეს კონკრეტული რეცეპტი არ აქვს, თუმცა ამბობს, რომ გამოცდილება ცალსახად არაერთგვაროვანია, განსაკუთრებით ევროკავშირის ქვეყნებში. ბუაძის განმარტებით, დამოუკიდებელი ანტიკორუფციული სამსახურის შექმნის გამოცდილება უკვე არსებობს ევროკავშირის რამდენიმე ქვეყანაში. „ეს არის ლატვია, ლიტვა, სლოვენია - ამ ქვეყნებში დამოუკიდებელი ანტიკორუფციული სამსახური საკმაოდ ეფექტურად და კარგად მუშაობს და ახდენს მაღალი დონის და ასევე, სხვა ტიპის კორუფციულ შემთხვევებზე რეგირებას. ასევეა მაგალითად, ჩვენი მეზობელი და მეგობარი სახელმწიფო - უკრაინა. მათ აქვთ დამოუკიდებელი ანტიკორუფციული სამსახურის შექმნის გამოცდილებაც. ამ გამოცდილებამ გარკვეულწილად მოახდინა სისტემის გაჯანსაღება, თუმცა უკრაინაში პრობლემათა მთელი ერთობლიობა არსებობს, რომელთაც სისტემურად სჭირდებათ პასუხის გაცემა,“ - განმარტავს ბუაძე. ის, რომ უნდა არსებობდეს დამოუკიდებელი, სპეციალიზებული და ეფექტური სამსახური, რომლის ძირითადი მიზანიც იქნება კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლა, ქვეყნის დღის წესრიგისთვის აუცილებელი საკითხია. საქართველოში არსებულმა პრაქტიკამ გვაჩვენა, რომ არ გვჭირდება ინსტიტუციური რეფორმა იმიტომ, რომ არსებული ინსტიტუციური მოწყობა ვერ პასუხობს იმ გამოწვევებს, რაც კორუფციასთან დაკავშირებით არსებობს.

თათია კაკიაშვილი

[post_title] => 516 სამოხელეო დანაშაული 3 თვეში - როგორია საგანგაშო სტატისტიკის პრევენციის გზები [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => 516-samokheleo-danashauli-3-tveshi-rogoria-sagangasho-statistikis-prevenciis-gzebi [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-11-20 10:59:12 [post_modified_gmt] => 2018-11-20 06:59:12 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://old.fortuna.ge/?p=307371 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [2] => WP_Post Object ( [ID] => 307369 [post_author] => 22 [post_date] => 2018-11-19 16:26:01 [post_date_gmt] => 2018-11-19 12:26:01 [post_content] => შავ სიაში მყოფ 600 000 მოქალაქეს მილიარდნახევრიანი დავალიანება უნულდება. მათ ვალდებულებას საქველმოქმედო ფონდი "ქართუ" გადაიხდის. განცხადება ამის შესახებ პრემიერმინისტრმა არჩევნების მეორე ტურამდე 9 დღით ადრე გააკეთა. „ფორტუნა“ დაინტერესდა ხომ არ შეიძლება მსგავსი ინიციატივა შეიცავდეს ამომრჩევლის მოსყიდვის ნიშნებს და ხომ არ წაახალისებს მოქალაქეებს არ შეასრულონ ვალდებულებები. ასოციაცია „ბანკები და ფინანსების“ პრეზიდენტი გიორგი კეპულაძე ამბობს, რომ ცვლილებას ეკონომიკური ეფექტი ნაკლებად ექნება, სამაგიეროდ, მან მნიშვნელოვნად შეიძლება დააზარალოს საფინანსო სისტემა ქვეყანაში. კეპულაძე ამბობს, რომ  ს ინიციატივა დემოტივატორი იქნება იმ ადამიანებისთვის, ვისაც აქვთ უკვე მცირე სესხი და ჯერ შავ სიაში არ არიან, ასევე მათთვის, ვინც მომავალში გეგმავს სესხის აღებას. მისივე თქმით, მიღებული გადაწყეტილებით არასწორი მოლოდინები იქმნება. „ზედაპირულად რომ შევხედოთ, ის, რომ ჩემს ვალს ვიღაც იხდის, ყველას გაუხარდება, მაგრამ მე რომ ათას ლარიანი სესხი ავიღო იანვარში და არ გადავიხადო იმის იმედად, რომ შემდეგ არჩევნებში რომელიმე პოლიტიკური ძალა ამას მაპატიებს. ეს არის საფრთხე, რომელიც მოქმედებს სისტემაზე და ანგრევს მას. სისტემა აგებულია იმაზე, რომ სესხი უკან უნდა დააბრუნონ“, - აღნიშნავს კეპულაძე. მთავრობის ეს ინიციატივა გააკრიტიკა ოპოზიციის ნაწილმა. "გირჩი" მიიჩნევს, რომ ამ რეგულაციებს არანაირი შედეგი არ აქვს და ქართულ პოლიტიკაში ტრიალებს დიდი მოცულობით "შავი"ფული . "გირჩში" ასევე აცხადებენ, რომ არსებული კანონმდებლობით ეს ნაბიჯი ამომრჩევლის მოსყიდვაა. დაპირებას ვალების განულებასთან დაკავშირებით მორგი სიცრუედ აფასებენ „ევროპულ საქართველოშიც“.  გიგა ბოკერია ამბობს, რომ ვალდებიდან ხალხის ამოყვანა გადასახადების დაწევას და სამუშაო ადგილების გაჩენას შეუძლია. "ეს არის მორიგი სიცრუე ივანიშვილის, რომ ის შეძლებს სიღარიბიდან და ჩვენი მოქალაქეების ცუდი ვალებიდან, უიმედო ვალებიდან ამოყვანას. ქვეყანას სჭირდება ეკონომიკის ამუშავება. გადასახადების დაწევა და სამუშაო ადგილების გაჩენა. მხოლოდ ეს არის ამ ვალებიდან და სიღარიბიდან ხალხის ამოყვანის გზა,“ -განაცხადა გიგა ბოკერიამ. სესხების განულება ის საკითხი აღმოჩნდა, რომელზეც მთავრობასა და "ნაციონალურ მოძრაობას" მსგავსი მოსაზრება აქვთ. მთავრობის მიერ ინიციატივის გაჟღერებას წინ უძღოდა ყოფილი პრეზიდენტის, მიხეილ სააკაშვილის ფეისბუქ ლაივი და  გაერთიანებული ოპოზიციის კანდიდატის გამოსვლა, სადაც მოთხოვნებს შორის იყო სწორედ „შავი სიის“ გაუქმება და სესხების ჩამოწერა. დღეს კი გაერთინებული ოპოზიციის კანდიდატის გრიგოლ ვაშაძის საარჩევნო შტაბის ხელმძღვანელმა გიორგი ვაშაძემ მთავრობის ინიციატივა დადებითად შეაფასა - „კარგია, რომ ცოტა ფიქრი დაიწყეს ხალხის პრობლემებზე“, - აღნიშნა ვაშაძემ. მისივე თქმით, გაერთიანებულ ოპოზიციას მსგავსი ინიციატივა დიდი ხანია აქვს. ვაშაძე ამბობს, რომ მთავრობა ამაზე პირველ ტურში მიღებული შედეგების გამო წავიდა. ამის მიუხედავად, "ნაციონალურ მოძრაობაში" მიაჩნიათ, რომ მილიარდ ნახევარს „ქართუ“ არ გადაიხდის და აღნიშნული ინიციატივა მხოლოდ არჩევნების მეორე ტურზეა გათვლილი. "ეს არის მორიგი სატყუარა, რომელიც მცირე ოდენობის, ფაქტობრივად, ისეთ სესხებზეა საუბარი, რომელიც არასდროს იქნებოდა ბანკებისთვის დაბრუნებული და ისინი ისედაც აკეთებდნენ რესტრუქტურიზაციას. რომ არ ყოფილიყო მეორე ტური, იქნებოდა ასეთი ინიციატივა? რომ არ ყოფილიყო მიხეილ სააკაშვილის გუშინდელი მიმართვა, იქნებოდა მთავრობის მიერ ეს ინიციატივა?"- აღნიშნავს რომან გოცირიძე. ხელისუფლების ქმედებებთან ერთად, ოპოზიციის ეს განცხადებები კრიტიკას იწვევს საექსპერტო წრეებსა და არასამთავრობო ორგანიზაციებში. არასამთავრობო ორგანიზაცია „სამართლიანი არჩევნების“ აღმასრულებელი დირექტორი მიხეილ ბენიძე „ფორტუნასთან“ აღნიშნავს, რომ არასწორი მოლოდინების შექმნაში პასუხისმგებლობა ეკისრება როგორც ხელისუფლებას, ისე ოპოზიციას. „საზოგადოების დიდი ნაწილი იმედგაცრუებულია, ეს არიან ადამიანები, ვისაც ძალიან უჭირს, მაგრამ ცდილობენ პატიოსნად გადაიხადონ ვალი, შეიძლება ამისთვის ლუკმაპურს იკლებენ და ამ ადამიანებს ეუფლებათ განცდა, რომ უმჯობესი იყო ყოფილიყვნენ შავ სიაში. ასე რომ, ეს ინიციატივა მცდარ მოლოდინებს და არასწორ სურვილებს ახალისებს. აქ პასუხისმგებლობა ეკისრება ერთი მხრივ ხელისუფლებას, მეორე მხრივ ოპოზიციას, რადგან მათაც შექმნეს განცხადებებით მოლოდინი, რომ სახელმწიფომ უნდა აიღოს მოქალაქეთა ვალების გასტუმრების პასუხისმგებლობა,“ - აღნიშნავს მიხეილ ბენიძე. ამავე აზრს იზიარებს "ბანკები და ფინანსების" პრეზიდენტი გიორგი კეპულაძეც. „ამან არ უნდა ჩამოშალოს სისტემა, რომ ვიღაც მოვა ხელისუფლებაში და ყველაფერს გვაპატიებს და ასეთი განცხადებები გვესმის ორივე პოლიტიკური ძალის მხრიდან. ერთი რეალურად აკეთებს ამას, მეორე გვპირდება, ამან შეიძლება შექმნას ძალიან დიდი პრობლემა,“ - აღნიშნავს კეპულაძე. „სამართლიან არჩევნებში“ სესხების განულების ინიციატივაში ფონდი „ქართუს“ ჩართულობის გამო ამომრჩევლის მოსყიდვის ნიშნებსაც ხედავენ. „იმის გათვალისწინებით, რომ "ქართუ" აპირებს ფინანსური ვალდებულების საკუთარ თავზე აღებას და გასტუმრებას, ეს ცალსახად წარმოადგენს და შეიცავს ამომრჩევლის მოსყიდვის ნიშნებს, რაც საარჩევნო პერიოდში სერიოზული დარღვევაა,“- აღნიშნავს მიხეილ ბენიძე. ამომრჩევლის მოსყიდვის ფაქტს გამორიცხავენ მთავრობის ადმინისტრაციაში. როგორც ფინანსთა მინისტრმა ივანე მაჭავარიანმა აღნიშნა, მამუკა ბახტაძე ამაზე ჯერ კიდევ აგვისტოში საუბრობდა. თუმცა, მიხეილ ბენიძე განმარტავს, რომ მნიშვნელობა არ აქვს, როდის დაანონსდა ინიციატივა, საარჩევნო პერიოდამდე თუ საარჩევნო პერიოდში. „მანამდეც და საარჩევნო პერიოდშიც, ეს არის  მოსყიდვა, ამდენად ეს არის პრობლემა,“ - აღნიშნავს ბენიძე. მიხეილ ბენიძე ამბობს, რომ საკითხის შესახებ იმსჯელებენ და განიხილავენ, რა სამართლებრივი მექანიზმები არსებობს, ამის მერე ბენიძე არც საჩივრის მომზადებას გამორიცხავს. "საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველოში" კი აცხადებენ, რომ საკითხით პროკურატურა უნდა დაინტერესდეს. "ჩვენი კანონმდებლობით, ასეთი დაპირების გაცემა, რომელიც უკავშირდება, რაღაც სიკეთის გადაცემას ამომრჩევლისთვის, შეიძლება იყოს ამომრჩევლის მოსყიდვა და ვფიქრობთ, რომ მნიშვნელოვანია, შესაბამისი ორგანოები დაინტერესდნენ ამ ინიციატივით. ვინაიდან, საუბარია 100 ლარზე მეტ თანხაზე, აღნიშნული ინიციატივა პროკურატურის გამოსაძიებელია. ეს დანაშაული ჯარიმას ამ სამუდამო პატიმრობას ითვალისწინებს,” – განაცხადა ლევან ნატროშვილმა.  

თაკო ივანიაძე

  [post_title] => ამომრჩევლის შესაძლო მოსყიდვა და საფინანსო სისტემის ჩამოშლის საფრთხე - როგორ აფასებენ სესხების განულებას [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => amomrchevlis-shesadzlo-mosyidva-da-safinanso-sistemis-chamoshlis-safrtkhe-rogor-afaseben-seskhebis-ganulebas [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-11-19 16:26:01 [post_modified_gmt] => 2018-11-19 12:26:01 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://old.fortuna.ge/?p=307369 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) ) [post_count] => 3 [current_post] => -1 [in_the_loop] => [post] => WP_Post Object ( [ID] => 307573 [post_author] => 22 [post_date] => 2018-11-20 14:17:26 [post_date_gmt] => 2018-11-20 10:17:26 [post_content] => სათემო მომსახურების პროგრამის ფინანსური მხარდაჭერა და მნიშვნელოვნად გამოხტული შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისთვის პენსიის 20 ლარით გაზრდა - ეს ის გადაწყვეტილებებია, რომელიც რამდენიმე დღის წინ, პრემიერმინისტრის შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებთან შეხვედრის შემდეგ გახდა ცნობილი. შეხვედრამდე ცოტა ხნით ადრე შშმ პირების პრობლემებზე მომუშავე ორგანიზაციების კოალიაციაში "კოალიცია მოძრაობა ცვლილებებისთვის" შემავალმა ორგანიზაციამ "ოჯახები დისკრიმინაციის წინააღმდეგ"“ 2019 წლის ბიუჯეტთან დაკავშირებით მათი რეკომენდაციები პარლამენტს გადაუგზავნა. რეკომენდაციებს შორის იყო ყველა შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთათვის პენსიის გათანაბრება და თემზე დაფუძნებული საოჯახო ტიპის საცხოვრებლებისთვის დაფინანსების გაზრდა. ორგანიზაციის ხელმძღვანელი მარი კორკოტაძე ამბობს, რომ პირებმა, რომლებიც პრემიერმინისტრთან შეხვედრაზე იმყოფებოდნენ, შშმ პირების სათქმელი მამუკა ბახტაძესთან კარგად ვერ მიიტანეს. მარი კორკოტაძე „ფორტუნასთან“ აღნიშნავს, რომ მიუხედავად საჯარო მიმართვისა, სადაც პრემიერს შეხვედრას თხოვდნენ, დაგეგმილი შეხვედრის შესახებ მათ არ შეატყობინეს და არც საჯაროდ გაჟღერებულა ინფორმაცია, რომ ასეთი შეხვედრა იგეგმებოდა. „ის შშმ პირები მიდიან პრემიერმინისტრთან სალაპარაკოდ, რომლებიც სახელმწიფოსგან იღებენ ბენეფიტებს, ერთს სახელმწიფომ უკვე გადასცა მიწის ნაკვეთი ცენტრის ასაშენებლად, მეორე კი სერვისპროვაიდერია და შშმ პირებს ეტლებით ამარაგებს. მათ ვერ მიიტანეს ის საკითხები პრემიერმინისტრთან, რომელსაც ჩვენ ვლობირებთ. პირებს, რომლებიც იქ წავიდოდნენ, უნდა გაევლოთ რეკომენდაციები სხვებთანაც,“ - ამბობს მარი კორკოტაძე. შეხვედრა რომ საკმარისად ნაყოფიერი არ ყოფილა და შშმ პირების პრობლემები კვლავაც გადასაჭრელია, ამას დღეს მთავრობის ადმინისტრაციისთვის შშმ პირების მშობლების მიერ გაგზავნილი წერილიც მოწმობს. წერილში მშობლები მათ წინაშე არსებულ პრობლემებზე საუბრობენ და მთავრობისგან სოციალური პაკეტის გაუმჯობესებას ითხოვენ. შეხვედრას, რომელიც შშმ პირთა პრობლემების თაობაზე მთავრობის ადმინისტრაციაში რამდენიმე დღის წინ შედგა, ესწრებოდა დეპუტატი რატი იონათამიშვილიც, რომელიც აღნიშნავს, რომ უმნიშვნელოვანესია, ყველა გადაწყვეტილება, რომელიც შშმ პირებს ეხება, მათი წარმომადგენლების ჩართულობით იქნას მიღებული. თუმცა, დეპუტატი ამბობს, რომ დღეს ამ მიმართულებით 100 ორგანიზაციაა აქტიური და ყველა შეხვედრაზე 100-ვეს ვერ მიიწვევენ. რატი იონათამიშვილი თანამშრომლობის მაგალითად მთავრობის ადმინისტრაციაში გამართულ შეხვედრამდე, პარლამენტში შემდგარ მსჯელობას იხსენებს, სადაც სწორედ იმ კოალიციასთან ერთად, რომელიც პრემიერთან შეხვედრაზე არ ყოფილა, განიხილეს ბიუჯეტთან დაკავშირებით მათივე რეკომენდაციები. პარლამენტში რომ ასეთი შეხვედრა მართლაც შედგა, ადასტურებს მარი კორკოტაძეც, თუმცა აღნიშნავს, რომ ამის მიღწევას დიდი ძალისხმევა დასჭირდა. შედეგებთან დაკავშირებით კი ამბობს, რომ გარკვეული საკითხები, რომლებიც მათ რეკომენდაციებშია შესული, კითხვის ნიშნის ქვეშ დარჩა. „შშმ პირებისთვის სტომატოლოგიური მომსახურების დაფინანსებაზე მივიღეთ უარი, დავსვით საკითხები ინკლუზიური განათლების მიმართულებითაც, კერძოდ ინდივიდუალური სპეცმასწავლებლების დანიშვნას მოვითხოვდით, ამისთვის დამატებითი თანხების მობილიზებაა საჭირო ბიუჯეტში. ყველაზე მთავარი, მოვითხოვდით საოჯახო ტიპის სახლების დაფინანსების გაზრდას 16-დან 32 ლარამდე. თანხმობა მივიღეთ იმაზე, რომ საოჯახო ტიპის სახლების დაფინანსების საკითხს აკაკი ზოიძე დააყენებდა, კომიტეტის სხდომაზე. პენსიების გათანაბრებაზე გვქონდა აქცენტი, 20 ლარით იზრდება და ჩვენ მოვითხოვდით ყველა შშმ პირისთვის თანაბარ პენსიას, რომ ეს ყველასთვის იყოს 200 ლარი, ამაზე გვითხრა კაკიმ, რომ 20 ლარის მომატებაზეა საუბარი, გათანაბრებაზე უარი გვითხრეს. ასევე, ადრეული განვითარების პროგრამის დაფინანსების გაზრდაზე იყო საუბარი, აუტიზმის მქონე 15 წელს ზევით ბავშვების დაფინანსება იყო კიდევ ერთი რეკომენდაცია და ამაზეც თქვეს, რომ ჯერ პროგრამა არ არსებობს და კომიტეტის სხდომაზე ამაზე ექნებოდათ საუბარი,“ - აღნიშნავს მარი კორკოტაძე.  

რეკომენდაციები, რომელიც 2019 წლის ბიუჯეტში აისახება

„ფორტუნა“ დაინტერესდა, იმ საკითხების გარდა, რაზეც საჯაროდ გავრცელდა ინფორმაცია, ხომ არ განხილულა მთავრობის ადმინისტრაციაში გამართულ შეხვედრაზე ეს რეკომენდაციებიც. რატი იონათამიშვილი ამბობს, რომ გარკვეულ საკითხებზე მსჯელობა იყო და მათგან დიდი ნაწილი პოზიტიურად გადაწყდება. თუმცა, აქვე ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ ქვემოთ მოცემული ინფორმაცია ჯერ-ჯერობით მხოლოდ დაპირებაა და ბიუჯეტში შესაბამისი ცვლილებები ჯერ არ შესულა.  
  • 15 წლის ზევით აუტიზმის მქონე მოზარდებისთვის საჭირო თერაპიების დაფინანსება
რატი იონათამიშვილი აღნიშნავს, რომ ეს სამართლიანი მოთხოვნაა და ამ მიმართულებით მუშაობა უკვე დაწყებულია. დეპუტატი ამბობს, რომ რეაბილიტაციის თერაპიებზე, არა მხოლოდ მუნიციპალიტეტმა, არამედ ჯანდაცვის სამინისტრომ უნდა იზრუნოს. „ჩვენი ვალდებულებაა მოთხოვნის შესაბამისი გარანტიების შექმნა, რაც უკვე აისახება 2019 წლის ბიუჯეტის ბოლო პროექტში. ფაქტობრივად გადასული ვართ სამუშაო პროცესზე. ბატონმა მამუკა ბახტაძემ შესაბამის უწყებებს დაავალა, რომ წარმოადგინონ ხარჯთაღირცხვა და დაფინანსების მექანიზმები. ის აქტიური მხარდამჭერია შშმ პირების,“ - აღნიშნავს რატი იონათამიშვილი.
  • თემზე დაფუძნებული საოჯახო ტიპის საცხოვრებლებისთვის დაფინანსების გაზრდა
დეპუტატი აღნიშნავს, რომ საოჯახო ტიპის საცხოვრებლების სერვისი ერთი პროგრამის ქვეპროგრამაა და მის გარდა, ეს პროგრამა მინდობით აღზრდას, სათემო მომსახურებას და დღის ცენტრების სერვისსაც მოიცავს. მისივე თქმით, ყველა ამ ქვეპროგრამის გაძლიერება და მხარდაჭერა მისთვის პრინცპული საკითხია და მასზე პოზიტიური გადაწყვეტილების მიღების აუცილებლობა პრემიერმინისიტრმაც დაადასტურა. „პირდაპირ გეტყვით, რომ განსხვავებული პოზიცია არ უნდა არსებობდეს, რაც შეეხება თანხებს, ჩვენ გონივრული დრო გვაქვს დარჩენილი იმისთვის, რომ დაფინანსების მექანიზმები იყოს მოძიებული და ეს აისახოს 2019 წლის ბიუჯეტში,“ - აღნიშნავს რატი იონათამიშვილი.
  • სკოლებში სპეციალური საგანმანათლებლო საჭიროების მქონე მოსწავლეებისთვის ინდივიდუალური ასისტირებისთვის შესაბამისი დაფინანსების გამოყოფა
რატი იონათამიშვილის ინფორმაციით, განათლების სამინისტროს აქვს სამოქმედო გეგმა, სადაც შესულია ინდივიდუალური ასისტენტის კომპონენტიც. რაც შეეხება ამ მხრივ შესაძლო გამოწვევებს, გამოყენებული იქნება საპარლამენტო ზედამხედვლობის მექანიზმი. რატი იონათამიშვილი ამბობს, რომ საკომიტეტო მოსმენას 2019 წელს მოაწყობენ, სადაც ყველა დაინტერესებულ ორგანიზაციას ექნება შესაძლებლობა დასვას მისთვის საინტერესო კითხვა. კითხვაზე, რამდენად იქნება გათვალისწინებული შესაბამისი თანხები 2019 წლის ბიუჯეტში, რატი იონათამიშვილი ამბობს, რომ ამ მხრივ ბიუჯეტი კორექტირებას არ საჭიროებს და პრობლემა არ შეიქმნება. „აქ იმდენად უმნიშვნელო თანხებზეა საუბარი, რომ ამის გამოძებნა სამინისტროსთვის არ მგონია სირთულესთან იყოს დაკავშირებული, მითუმეტეს დღესაც მოქმედებს სხვადასხვა კლასში მსგავსი სერვისი,“ - აღნიშნავს რატი იონათამიშვილი.
  • ყველა შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთათვის პენსიის გათანაბრება
არასამთავრობო ორგანიზაციის ეს რეკომენდაცია არ შესრულდება. გადაწყვეტილება უკვე მიღებულია და მნიშვნელოვნად გამოხტული შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისთვის პენსია 20 ლარით გაიზრდება, შესაბამისად, ისინი 120 ლარს მიიღებენ. მკვეთრად გამოხატული შშმ პირები კი 200-ს. რატი იონათამიშვილი ამბობს, რომ პენსიის გათანაბრება სამართლიანი არ იქნება და გამოსავალი იმაში მდგომარეობს, რომ ორივე კატეგორიისთვის ის პროპორციულად გაიზარდოს.
  • გამოწვევები, რომელიც რჩება
შშმ პირების ჯანდაცვის პაკეტში, რომელიც არ ითვალისწინებს სტომატოლოგიურ მომსახურებას, პრობლემები იქმნება გეგმიურ ჰოსპიტალიზაციასთან დაკავშირებითაც. რატი იონათამიშვილი ამ მიმართულებით გამოწვევებს აღიარებს და აღნიშნავს, რომ მათ გადასაჭრელად ჯანდაცვის პროგრამაში ცვლილებების განხორციელებაა აუცილებელი. რაც შეეხება მკვეთრად და მნიშვნელოვნად გამოხატული შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე პირებისთვის პენსიის გათანაბრებას, მიუხედავად იმისა, რომ ამ აზრს არ ემხრობა, დეპუტატი აღიარებს, რომ არცერთი კატეგორიისთვის გამოყოფილი თანხა საკმარისი არ არის. „საკმარისი ჩემთვის არც 120 ლარია, არც 200, არც 500, მინიმუმ 1000 ლარი უნდა იყოს, რომ იყოს საკმარისი, მაგრამ ჩვენ დამოკიდებული ვართ ქვეყნის ეკონომიკურ წინსვლაზე. პენსიის გაზრდა მიბმული უნდა იყოს ქვეყნის ეკონომიკურ წინსვლაზე და პროპორციულად უნდა იზრდებოდეს,“ - აღნიშნავს რატი იონათამიშვილი. კიდევ ერთი გამოწვევა შშმ პირების მშობლების დასაქმებაა, რასაც შვილზე მუდმივი მზრუნველობის საჭიროების გამო, ხშირ შემთხვევაში ვერ ახერხებენ და მათი შვილებისთვის დანიშნული 120 თუ 180 ლარის პენსია მათთვის ზოგჯერ შემოსავლის ერთადერთი წყაროა. ამიტომ, შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე ბავშვების მშობლები საქართველოს მთავრობას ღია წერილით მიმართავენ და სოციალური პაკეტის გაუმჯობესებას სთხოვენ.   მათი მოთხოვნა ასეთია: 1. ყველა ის პირი (მშობელი, მეურვე, მხარდამჭერი), რომელიც ზრუნავს სხვა მუდმივი დახმარების საჭიროების მქონე შშმ ბავშვზე და/ან სრულწლოვან პირზე, რომელსაც მკვეთრად გამოხატული შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის სტატუსი აქვს და ასევე, საჭიროებს სხვა პირის მუდმივ დახმარებას, სახელმწიფოს მიერ აღიარებულ იქნას, როგორც განსაკუთრებული საჭიროებების მქონე ჯგუფი. რაც შესაბამისი ხელშეწყობის მხარდაჭერით აისახება შშმ პირის სოციალურ პაკეტში; 2. აღნიშნული ჯგუფის იმ წარმომადგენლებს, რომლებიც მასზე დამოკიდებული შშმ ბავშვის/პირის გამო უმუშევარნი არიან, დაენიშნოთ ფულადი დახმარება, ე.წ. "მზრუნველის დახმარება", საარსებო მინიმუმის ოდენობით. 3. იმ შემთხვევაში თუ მკვეთრად გამოხატული შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირის მეურვე/მზრუნველი დასაქმებულია, გათავისუფლდეს საშემოსავლო გადასახადისგან, თუ ოჯახის წლიური შემოსავალი არ აღემატება 17000 ლარს.

თაკო ივანიაძე

[post_title] => შშმ პირები დახმარების მოლოდინში - რა მოთხოვნები ვერ მოხვდა 2019 წლის ბიუჯეტში [post_excerpt] => [post_status] => publish [comment_status] => closed [ping_status] => closed [post_password] => [post_name] => shshm-pirebi-dakhmarebis-molodinshi-ra-motkhovnebi-ver-mokhvda-2019-wlis-biujetshi [to_ping] => [pinged] => [post_modified] => 2018-11-20 16:31:23 [post_modified_gmt] => 2018-11-20 12:31:23 [post_content_filtered] => [post_parent] => 0 [guid] => http://old.fortuna.ge/?p=307573 [menu_order] => 0 [post_type] => post [post_mime_type] => [comment_count] => 0 [filter] => raw ) [comment_count] => 0 [current_comment] => -1 [found_posts] => 728 [max_num_pages] => 243 [max_num_comment_pages] => 0 [is_single] => [is_preview] => [is_page] => [is_archive] => 1 [is_date] => [is_year] => [is_month] => [is_day] => [is_time] => [is_author] => [is_category] => [is_tag] => 1 [is_tax] => [is_search] => [is_feed] => [is_comment_feed] => [is_trackback] => [is_home] => [is_404] => [is_embed] => [is_paged] => [is_admin] => [is_attachment] => [is_singular] => [is_robots] => [is_posts_page] => [is_post_type_archive] => [query_vars_hash:WP_Query:private] => 09707b624196f04086e4ed1ca4aec09b [query_vars_changed:WP_Query:private] => [thumbnails_cached] => [stopwords:WP_Query:private] => [compat_fields:WP_Query:private] => Array ( [0] => query_vars_hash [1] => query_vars_changed ) [compat_methods:WP_Query:private] => Array ( [0] => init_query_flags [1] => parse_tax_query ) )

მსგავსი სიახლეები