„დაიბანეთ ხელები, გარეცხეთ, გათალეთ, ისევ გარეცხეთ და შემდეგ მიირთვით“ -  5 წესი ნუგზარ უბერისგან ნაწლავური ინფექციების ასაცილებლად

გადაცემის ლაივი LIVE

რა სიმპტომებით ვლინდება ნაწლავური ინფექცია ბავშვებში,  როგორ მიმდინარეობს მისი მკურნალობა და როგორ შეიძლება მოვახდინოთ ამის პრევენცია; როგორ დავეხმაროთ ბავშვს ნაწლავური ინფექციის სიმპტომების გამოვლენის დროს, როდესაც ქალაქგარეთ ვიმყოფებით და საერთოდ, როგორ მოვემზადოთ და გავიუმჯობესოთ იმუნიტეტი ზაფხულში – ამ და სხვა საინტერესო თემებზე გადაცემაში „სტუმრად ექიმთან“ მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორმა, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორმა, პედიატრმა ნუგზარ უბერმა ისაუბრებს.

ბატონო ნუგზარ, დავიწყებ პრევენციით, როგორ მოვახდინოთ ნაწლავური ინფექციის პრევენცია ზაფხულში?

პირველ რიგში, მინდა ვახსენო მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის ხუთი ძირითადი წესი, რათა თავიდან იქნეს აცილებული ეგრეთწოდებული დიარეული, ანუ ნაწლავის მოქმედების გახშირებით მიმდინარე დაავადებები. განსაკუთრებით ეს სეზონურია და მნიშვნელოვანია ზაფხულში. აუცილებელია დავიცვათ პირადი ჰიგიენა, ხშირად დავიბანოთ ხელები, განსაკუთრებით კი ჭამის წინ.  წყალი და პროდუქტები უნდა იყოს უსაფრთხო, უნდა ვიცოდეთ, რა წყალს ვიყენებთ დასალევად და საკვებისთვის. ასევე უმი პროდუქტი აუცილებლად უნდა იყოს განცალკევებული, არ უნდა გამოვიყენოთ მისი ჭურჭელი სხვა მზა პროდუქტებისთვის და ბოლოს, აუცილებელია ტემპერატურული რეჟიმი, 5-დან 60 გრადუსამდე ეს არის ყველაზე საშიში ზონა პროდუქტისთვის. ის აუცილებლად უნდა შევინახოთ მაცივარში მომზადებიდან მინიმუმ 2 საათის შემდეგ.

რაც შეეხება მწვავე ნაწლავურ ინფექციას, ეს არის ინფექცია, რომელიც აზიანებს კუჭნაწლავის სისტემას. ძალიან ხშირად მშობლები კითხულობენ, როგორ ხდება მისი გადადება, ეს ხდება კონტაქტური გზით ჭუჭყიანი ხელი, ჭუჭყიანი პროდუქტი და ვიღებთ ინფექციას. მეორე გადამდები  კი ესაა ჰაერწვეთოვანი გზა, ეს ხდება გრიპით, სხვა რაიმე ვირუსით, ამ დროს შეიძლება დაგვემართოს ღებინება, გულისრევა და ნაწლავთა გახშირებული მოქმედება, რასაც ექიმები დიარეას ვეძახით.

როგორ შევუმსუბუქოთ ამ დროს პატარას მდგომარეობა კურორტზე ყოფნისას, სადაც სამედიცინო დაწესებულება ან არ არის,  ან სათანადო მომსახურებას ვერ გვაძლევს. რა პირველი დახმარება უნდა გავუწიოთ ბავშვს?

ნებისმიერი ავტორიტეტული სამედიცინო ასოციაციები და სამედიცინო საზოგადოებები ამ შემთხვევაში აღიარებენ და მოუწოდებენ მშობლებს იქონიონ სატელეფონო კავშირი ექიმთან, რომ მოხდეს მდგომარეობის შეფასება და რეკომენდაციების მიცემა. ბევრი მშობელი მეკითხება, როდესაც მიდიან კურორტზე, თუ რა წამლები წაიღონ, რა მოიმოქმედონ ღებინების შედეგად, სიცხის და ასევე დიარეის დროს. ამ შემთხვევაში ჩემი კლინიკური გამოცდილება ადასტურებს, რომ თუ ადრე, წინა წლებში კურორტებიდან პაციენტების ჩამოსვლის სიხშირე იყო ძალიან მაღალი, ეხლა ეს სიხშირე ნაკლებია, რადგან მშობელი უფრო მომზადებულია და გაცნობიერებულია ყველაფერში. ღებინების და დიარეის დროს ბავშვის ორგანიზმი კარგავს წყალს და ელექტროლიტებს ამიტომაც დღეს ყველა აფთიაქში ხელმისაწდომია სპეციალური პაკეტი, რომელიც იხსნება გადადუღებულ გაციებულ წყალში. ეს არის ნომერ პირველ სამკურნალო საშუალებად აღიარებული მთელ მსოფლიოში. ექიმი ეტყვის მშობელს, რომელი ელექტროლიტების ნარევი გამოიყენება ეფექტურად, ბავშვმა თუ ეს არ დალია ან ვერ მიიღო, თავისუფლად შეგვიძლია მივცეთ სუფთა უსაფრთხო წყალი და არა მინერალური წყალი. ადრე ვიყენებდით უგაზო მინერალურ წყალს, თუმცა ის ბევრი მიზეზების გამო არ არის რეკომენდებული. ღებინების დროს ამ სითხის მიღება ხდება ყოველ 8-10 წუთში, ხოლო დიარეის დროს, ყოველ 1-2წუთში ერთხელ, მანამ სანამ წყურვილი აქვს. წლამდე ბავშვებში 1-2 ჩაის კოვზით, ხოლო მოზრდილ ასაკის ბავშვებში, ყავის ფინჯანით.

 რას გულიხმობს ცნება „სუსტი კუჭ-ნაწლავი“ და როგორ შეიძლება ადრეულ ასაკში მოვახდინოთ ამის პრევენცია?

მართალია მედიცინას არ უყვარს სუსტი ორგანო, მაგრამ საზოგადოებაში ეს გავრცელებული ტერმინია. ეს ყველაფერი დაკავშირებულია გარკვეულ ფუნქციურ თუ ორგანულ დაავადებასთან, ანუ იმ დაავადებასთან, რომელიც ადამიანს აქვს. ეს დაკავშირებულია თუ როგორი დაიბადა პატარა, როგორ გაიარა ორსულობის პერიოდი, როგორი მშობიარობა ჰქონდა, დაიბადა თუ არა დროული თუ დრონაკლული. ანტიბიოტიკების გადაჭარბებული გამოყენება, სიმჭიდროვე ოჯახში, მაღალი სულადობა, ბაღი, სკოლა, გემგიური აცრები, რომელიც უნდა ჩატარდეს.

რა ტიპის საკვები არის საშიში ზაფხულში და რას უნდა მოვარადოთ პატარა, რა წესის დაცვაა აუცილებელი ახალი პროდუქტების მიცემის დროს პატარებში, რახან ახალ პროდუქტებზე ვსაუბრობთ, ძალიან ბევრი მოსაზრებაა იმაზე, თუ ზოგადად რა ასაკიდან შეიძლება ზოგადი კერძების შეთავაზება ბავშვებისთის?

მშობლებს და ბებია-ბაბუებს, ტრადიციულად ძალიან ეჩქარებათ, რომ მათმა პატარამ რაც შეიძლება მალე ,,კაცური” პროდუქტები გასინჯოს. საერთოდ ჩემი კლინიკური გამოცდილებით, ეს პირდაპირ კავშირშია იმ მდგომარეობასთან  და სიტუაციასთან, რა მდგომარეობაში და სიტუაციაშიც ვიმყოფებით, ჩვენ და ჩვენი ქვეყანა. სტანდარტიზირებული საკვები ჩვენ არ გვაქვს, თამამად შემიძლია გითხრათ, რომ არ ვიცით რას ვყიდულობთ, როგორს, სად, დაცულია თუ არა შენახვის წესი, პროდუქტის წარმომავლობა, რეალიზაცია. უმრავლესობა ამას ჩვეულებრივად იტანს, ზოგმა შეიძლება ირონიითაც მიიღოს ჩემი სიტყვები. ძალიან კარგად ვხედავთ, რომ მსოფლიო დაბერდა, ასაკის ხანგრძლივობა ძალიან მაღალია, ჩვენი ქვეყნის მონაცემებიც უტოლდება მსოფლიო სტანდარტებს, სამედიცინო სერვისები ხელმისაწვდომი და საკმაოდ მაღალი დონისაა, მაგრამ სიფრთხილე გვმართებს განსაკუთრებით მზარდი ორგანიზმის მიმართ. ახალი საკვებს, რომელიც არ გვიჭამია, იქნება ეს საზღვარგარეთ თუ ჩვენს ქვეყანაში შიდა კურორტებზე, ნუ გავასინჯებთ ბავშვებს. განსაკუთრებით ეს ეხება ზღვის პროდუქტებს. დავიცვათ ის სტანდარტები, რომელსაც ვიცავდით სახლში ყოფნის დროს, ეხება საკვებს, წყალს, ჰიგიენას. კურორტებზე, სადაც მაღალი სიმჭიდროვეა, ბავშვების დიდი რაოდენობაა, იფეთქებს ერთი რომელიმე ინფექცია და ეს ინფექცია მოედება ხოლმე მიმდებარე ტერიტორიასაც და ეს ჩვეულებრივი ამბავია. გადამდებობა ანუ კონტაგიოზობა ასეთ დროს მეტად მატულობს.

ასევე მინდა გითხრათ რომ ბავშვებს დასასვენებლად ყოფნის დროს ნუ გავასინჯებთ ისეთ საკვებს, რომელიც მანამდე არ გაუსინჯავთ, საკვები უნდა იყოს დეტალურად დამუშავებული ჰიგიენური პოზიციიდან. ასე აწერია ხოლმე უცხოეთში, დაიბანეთ ხელები, გარეცხეთ, გათალეთ, ისევ გარეცხეთ და შემდეგ მიირთვით. მიაქციეთ ყურადღება ვარგისიანობას და პროდუქტის ვადას.

ახლა ძალიან პოპულარული გახდა დასვენება საქართველში და მინდა ვისარგებლო შემთხვევით და გირჩიოთ ყველა საქართველოში მცხოვრებ ადამიანს, რომ მართლაც დავისვენოთ საქართველოში, ვიყოთ ერთად და ჩვენი ქვეყნის განვითარება და ეკონომიკური პროგრესი ამითაც იქნება ხელშეწყობილი.

ბევრი მოსაზრება გვესმის მაწონთან დაკავშირებით, რამდენად კარგი ის კუჭ-ნაწლავისთვის და რა ასაკიდან გვირჩევთ მის შეთავაზებას?

მაწონი ქართველების საკვებია,  ქართული პედიატრიული მაწვნის რეცეპტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის, დიდებული პედიატრის, ლენა გერის მიერ იყო შემუშავებული, დაახლოებით 40-50  წლის წინ. ძველად სიტკბოს სახით შაქრის სიროფს ვუმატებდით,  100 მილილიტრ მაწონს აქვს 62 კალორია, როდესაც ქალის რძეს და ქალის რძეს მიახლოებულ ადაპტირებულ ნარევებს აქვს 72 კალორია, ანუ მაწვნის ადრეულ ასაკში მიცემით, ყოველ 100 გრამზე 10 კალორიას დავაკლებთ მზარდს ორგანიზმს. ამიტომ 6-8 თვემდე არ არის რეკომენდირებული მაწვნის მიცემა, რადგან მას გამდიდრება ჭირდება სხვადასხვა ნივთიერებით, იმისათვის, რომ მან ორგანიზმისთვის საჭირო კალორიულობა შეიძინოს. როდესაც უკვე მოდის დრო და ბავშვს ვთავაზობთ მაწონს, მწარმოებელი პასუხისმგებელი უნდა იყოს შემადგენლობაზე, კონსერვანტებზე, ემულგატორებზე, დამატკბობლებზე, მსგავსი კვლევები კი საქართველოში არ ჩატარებულა. მაწვნის შემადგენლობაც კი არ არის ხოლმე მკაფიოდ ჩამოყალიბებული, ამიტომ პედიატრები სიფრთხილით ვუყურებთ ამ ყველაფერს და გეტყვით, რომ 6-8 თვიდან კი ბატონო, მივცეთ მაწონი ოღონდ სახლში პედიატრიული წესით დამზადებული.

ამბობენ, რომ ნაწლავური ინფექციებისთვის ძალიან სახიფათოა ზღვა, რამდენად სწორია ეს მოსაზრება?

წელს არის რეკომენდაციები, რომ ქართული ზღვა არის უფრო სუფთა, ვიდრე წინა წლებში. ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს ზღვის წყლის დაბინძურებას, თუ არის გარანტია რომ წყალი სუფთაა, მასში არ არის ავადმყოფობის გამომწვევი პათოგენები, მიკროორგანიზმები. ეს იმას ნიშნავს, რომ ზღვაში ბანაობა უსაფრთხოა. ზღვის სანაპირო ანუ პლაჟი უნდა იყოს კეთილმოწყობილი, ზღვიდან ამოსვლის შემდეგ უნდა მივიღოთ შხაპი,  იმისათვის რომ ორგანიზმი განთავისუფლდეს შესაძლო ჭუჭყიანი მიკროორგანიზმებისგან, ხელი უნდა დავიბანოთ. არ არის რეკომენდირებული ზღვიდან ამოსული ხელებით საკვების მიღება, მაღალი სიმჭირდროვე, მზე, არადროულად რუჟის მიღება, ეს ყველაფერი ავადმყოფობის რისკ-ფაქტორებია და ამიტომაც იფეთქებს ხოლმე ზღვაზე პერიოდულად ნაწლავური ინფექციები.  არსებობს დაავადება მწვავე ნაწლავური ინფექცია, კამპილო ბაქტერიით გამოწვეული, რომელიც ბუდობს რძეზე და რძის პროდუქტებზე, ხორცზე, ისევე როგორც სალმონელა, დიზინტერია. ამ ყველაფერს  საკვების მომზადების პირობები, ჰიგიენის წესების დარღვევა იწვევს, რაც  ღებინებით, გულისრევით, დიარეით, ცხელებით მიმდინარეობს.

ზღვაზე წასვლის წინ რეკომენდაციებს რაც შეეხება, ყველაზე მაღალი ულტრაიისფერი სხივები არის დილის 10 საათიდან დღის 4 საათამდე. ამ დროის მონაკვეთში არათუ ბავშვის, არამედ მოზრდილის ყოფნაც მზეზე დაუშვებელია. მე ზღვაზე ყოფნის და ზღვაში ბანაობის წინააღმდეგი კი არ ვარ, უბრალოდ არის მთელი რიგი რისკ-ჯგუფები, ადამიანებს აქვთ გარკვეული დავადებები და მათი ყოფნა ზღვაზე ექიმთან უნდა იყოს შეთანხმებული.  ხშირად დაინახავთ 12 საათზე კარგად გამოძინებულ მშობლებს, თავიანთი პატარებით ზღვისკენ მიემართებიან, მათ ვერცერთი ექიმი ვერ გამოეკიდება და ვერ ეტყვის, თქვენ უკვე დააგვიანეთ ან მოითმინეთ საღამომდე. ამერიკელების რეკომენდაციებით, აუცილებელია მზისგან დამცავი საშუალებები, სათვალე, კანის დამცავი საცხები, ფარფლიანი ქუდი, სპეციალური ტანსაცმელი, სიფრთხილე ცურაობის დროს, განსაკუთრებული სიფრთხილე გვმართებს საცურაო აუზებთან.

მშობლები მაქსიმალურად ცდილობენ მთელი დანაზოგი წლის ბოლოს, ზაფხულში პოპულარულ კურორტებზე დასვენებაში გამოიყენონ. რეალურად რა სჭირდება ბავშვს ზაფხულში, რა აძლირებს მის იმუნიტეტს, კურორტი, სოფელი, კვება, თუ ცივი წყალი?

ყველაფერი ერთად  ის რაც ჩამოთვალეთ, დაწყებული ჯანსაღი კვებიდან, სუფთა გარემოდან, აუცილებელი არ არის მაინცდამაინც ძვირადღირებულ კურორტებზე ბავშვების წაყვანა. შესაძლებელია უკეთესიც იყოს ბებიასთან, ბაბუასთან, დეიდასთან, მამიდასთან სუფთა ჰაერზე. იქ, სადაც ეკოლოგიურად სუფთა გარემოა, ჯანსაღი საკვებია, ოჯახური პირობებია, ახალი სახეებია, იმ დროს და გარემოებას მორგებული თამაშები თუ საღამოები ბავშვისთვის მნიშვნელოვანია.

რა თქმა უნდა მეგაპოლისს უნდა გავარიდოთ ბავშვი, თბილისი ეკოლოგიურად დაბინძურებული ქალაქია, იმედია ნელ ნელა ეს ყველაფერი მოწესრიგდება, აქეთკენ მივდივართ, მაგრამ ბავშვს ჭირდება სუფთა ჰაერი, ზომიერი კვება, ზომიერი ზღვა და ყველა ეს გაჯანსაღების ელემენტები ერთად ქმნის უკეთესი ჯანმრთელობის გარანტიას.

მომატებული სიფრთხილე, მომზადება, ინფორმატიულობა, ეს ყველაფერი კი ქმნის იმის გარანტიას, რომ ჩვენი ბავშვები იყვნენ დაცული ყველა იმ შესაძლო სირთულისგან, რამაც შეიძლება ჯანმრთელობას საფრთხე შეუქმნას.

გადაცემის აუდიოჩანაწერი