საუკეთესო დრო პისიარ ტესტის ჩასატარებლად და ერთ საათში მიღებული პასუხები - „ევიდენსის" ლაბორატორიის ხელმძღვანელი ყველაზე აქტუალურ კითხვებს პასუხობს

სად და როგორ შეიძლება მივიღოთ პასუხი უმოკლეს დროში? ავადობის რომელ დღეს არის პისიარის პასუხი ყველაზე სარწმუნო და ღირს თუ არა სწრაფი ტესტის გამოყენება?! როდის ჩავიტაროთ კვლევა ანტისხეულებზე და რა დროს დავგეგმოთ დამატებითი ანალიზები კოვიდ ინფიცირების შემთხვევაში?! საინტერესო თემებზე  გადაცემაში „სტუმრად ექიმთან“ ევიდენსის“  ლაბორატორიის ხელმძღვანელი და სამედიცინო უნივერსიტეტის ლაბორატორიული საქმის დეპარტამენტის პედაგოგი.  ხატია მიქაბერიძე საუბრბს.


-ხატია,დიდი მადლობა მობრძანებისათვის, მით უმეტეს გადატვირთული გრაფიკის ფონზე. ვიდრე პი-სი-არ ტესტზე გადავალთ, ძალიან მინდა სწრაფი ტესტის შესახებ გკითხოთ. ძალიან ხშირად ისე ხდება, რომ სწრაფი ტესტით კოვიდი არ დასტურდება, თუმცა შემდეგ პი-სი-არ ტესტის პასუხი დადებითია. რისი ბრალია ეს, იმის, რომ სწრაფი ტესტი დროის სწორ მონაკვეთში არ ჩატარდა, თუ უბრალოდ იმის, რომ სწრაფი ტესტები ნაკლებ მგრძნობიარეა ვირუსზე?

ხატია მიქაბერიძე: პირველ რიგში მინდა აღვნიშნო, რომ ანტიგენ-ტესტი უნდა ჩატარდეს სწორ დროს იმისათვის, რათა მაქსიმალური იყოს მის მიერ ვირუსის აღმოჩენის შანსი. ვირუსის დეტექციისათვის საუკეთესო შუალედი სიმპტომების გამოვლენიდან მე-3-5 დღეა. თუმცა უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ თვითონ ანტიგენ-ტესტებიც ნაკლებად მგრძნობიარეა, ცდომილება დაახლოებით 30-40%-ია, მარტო სწრაფი ტესტის შედეგზე დაყრდნობით არ შეგვიძლია ვთქვათ, რომ კოვიდი არ გვაქვს. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ სწრაფი ტესტები ვირუსის ალფა შტამზეა მგრძნობიარე, რომელიც ამ ეტაპზე პრაქტიკულად აღარ ცირკულირებს და თითქმის მთლიანად მუტანტი შტამებითაა ჩანაცვლებული.

-მინდა გკითხოთ იმაზე, თუ როდის უნდა გაიტესტოს ადამიანი, ვინც ინფიცირებულის კონტაქტია და თუ აქვს აზრი დატესტვას მაშინ, როდესაც სიმპტომები სახეზე არ არის?

 ხატია მიქაბერიძე: სწრაფი ტესტით დატესტვას მაშინ, როდესაც სიმპტომები არ გვაქვს, აზრი არ აქვს, რადგან როგორც აღვნიშნე ანტიგენის დაჭერა მაშინაც კი რთულია, როცა სიმპტომებია სახეზე და ტესტირებაც ოპტიმალურ დროს ხდება. ასეთ შემთხვევაშიც კი ცდომილების საკმაოდ დიდი ალბათობაა. რაც შეეხება პი-სი-არ ტესტს, მის ჩატარებას რასაკვირველია აზრი მაშინაც აქვს, როცა სიმპტომები სახეზე არ არის, რადგან პი-სი-არი უფრო ღრმა, გენეტიკური კვლევაა, რომელიც მოლეკულურ დონეზე ხორციელდება. თუმცა აქაც არსებობს დროის შუალედი, რომელიც ტესტის ჩატარებისათვის ოპტიმალურია. პი-სი-არ ტესტი უნდა ჩატარდეს ინფიცირებულთან ბოლო კონტაქტიდან 3-5 დღის განმავლობაში. ასეთ შემთხვევაში ყველაზე მაღალი ალბათობაა იმისა, რომ ის ზუსტ პასუხს უჩვენებს.

 -ხატია, მინდა გკითხოთ თქვენთან, ევიდენსის ლაბორატორიაში დანერგილი სიახლის შესახებ. თქვენთან პი-სი არ ტესტზე პასუხის მიღება უკვე ერთ საათშია შესაძლებელი. რის ხარჯზე ხდება ეს, თქვენი პი-სი-არ ტესტები განსხვავდება თუ განსხვავებული ტექნოლოგიით კეთდება ანალიზი?

 ხატია მიქაბერიძე: ჩვენი პი-ს-არ ტესტები ჩვეულებრივი ტესტებია, რომლებსაც 98,9% სპეციფიკურობა და მგრძნობელობა ახასიათებთ, თუმცა მეთოდი არის განსხვავებული, გაუმჯობესებული. ეს არის ე.წ. “სმარტ-ამპ” მეთოდი, რომელიც იაპონელმა მეცნიერმა ჰაიშიზაკიმ შეიმუშავა ზუსტად იმისათვის, რომ დიაგნოსტირება უმოკლეს დროში მოხდეს. ამ მეთოდის წყალობით ინფიცირებული იზოლაცია უფრო სწრაფად ხდება და ვირუსის გავრცელებას ხელი ეშლება. ამ ეტაპზე პი-სი-არ ტესტებზე მომართვიანობა გაზრდილია, ამიტომ გვიწევს, რომ ზოგი პასუხი ერთ საათში, ზოგი კი 24 საათის განმავლობაში გავცეთ. ფასებს შორის მცირე სხვაობაა, თუმცა ფასები ხელმისაწვდომია. რასაკვირველია ჩვენი სურვილია, რომ ყველას ერთ საათში მივაწოდოთ პასუხი, მაგრამ დიდი მომართვიანობის გამო ამ ეტაპზე ეს ფიზიკურად შეუძლებელია. სწორედ ამიტომ პაციენტს შეუძლია აირჩიოს ერთსაათიანი ან 24 საათიანი მოცდის დრო და შესაბამისი საფასური გადაიხადოს. .

-როგორც აღნიშნეთ, პი-სი-არ ტესტი ძალიან მაღალი ეფექტურობით გამოირჩევა, თუმცა აქაც არსებობს შანსი იმისა, რომ ცრუ უარყოფითი პასუხი მივიღოთ, ყოფილა თუ არა ასეთი შემთხვევები თქვენთან და ზოგადად, როდის უნდა გამეორდეს ტესტი მაშინ, როდესაც პასუხი საეჭვოა?              

ხატია მიქაბერიძე: ზოგადად, პი-სი-არ ტესტზე  ჩვენთან სამნაირი პასუხი ფიქსირდება, ესენია: დადებითი, უარყოფითი და საეჭვოდ დადებითი. ეს უკანასკნელი ფიქსირდება მაშინ, როდესაც ვირუსის გავრცელება ახალი დაწყებულია და ის მცირე კონცენტრაციითაა ნაცხში, ან მაშინ, როდესაც ადამიანმა პრაქტიკულად უკვე გადაიტანა კოვიდი და ინფექცია ბოლო ფაზაშია. იმისათვის, რათა გავიგოთ იწყება თუ მთავრდება პროცესი, რეკომენდებულია ტესტის ორი დღის შემდეგ განმეორება. სხვაგვარად ძალიან ძნელია იმის დიფერენცირება, კოვიდი ჯერ მხოლოდ იწყება თუ პაციენტმა უკვე გადაიტანა, რადგან ორივე შემთხვევაში ერთნაირი, საეჭვოდ დადებითი პასუხი მოდის.

-დღესდღეობით განსაკუთრებით რთულია იმის განსაზღვრა, თუ რომელი ვირუსი გვაქვს, რადგან კოვიდის გარდა გრიპი და სხვა რესპირატორული ვირუსებიც ცირკულირებს. მაინც როდის უნდა ვიეჭვოთ , რომ საქმე კოვიდთან გვაქვს და პი-სი-არ ტესტი ჩავიტაროთ?

ხატია მიქაბერიძე: სამწუხაროდ კოვიდის,გრიპის და სხვა სეზონური რესპირატორული ინფექციების სიმპტომები იმდენად ჰგავს ერთმანეთს, რომ მათი სიმპტომებით განსხვავება შეუძლებელია. არსებული ეპიდემიოლოგიური ვითარებიდან გამომდინარე ბუნებრივია, რომ პირველი, რაზეც უნდა ვიეჭვოთ, კოვიდია და ტესტი სიმპტომების გამოვლენისთანავე უნდა ჩატარდეს, იმ შემთხვევაში კი, თუ პასუხი საეჭვოდ დადებითი იქნება, როგორც აღვნიშნე, საჭიროა ტესტის განმეორება ორი დღის შემდეგ.

– მინდა გკითხოთ ანტისხეულების კვლევის შესახებ. ეპიდემიოლოგები ამბობენ, რომ  ეს კვლევა და მისი პასუხი არაფერ შუაშია ვაქცინაციის საჭიროებასთან და რომ ის საერთოდ არ არის საჭირო. რა ინფორმაციას გვაძლევს ტესტი ანტისხეულებზე?

ხატია მიქაბერიძე: ერთადერთი, რასაც ანტისხეულებზე ტესტის ჩატარება გვაძლევს, არის იმის ცოდნა, გადავიტანეთ თუ არა ვირუსი, ან ვაქცინაციის შემდეგ მოხდა თუ არა ანტისხეულების გამომუშავება. რატომღაც ადამიანების დიდ ნაწილს ჰგონია, რომ თუ ვირუსის გადატანის შემდეგ ანტისხეულების ტესტმა მაღალი ტიტრი, ანუ ანტისხეულების მაღალი ოდენობა უჩვენა, მათ აცრა აღარ სჭირდებათ. სინამდვილეში ეს ასე არ არის, რადგან არავის შეუძლია იმის განსაზღვრა, თუ რამდენია ამ ანტისხეულებიდან უშუალოდ გამანეიტრალებელი ანტისხეული, რომელსაც უშუალოდ ვირუსთან ბრძოლა შეუძლია. ასე რომ მიდგომა” ანტისხეულების მაღალი მაჩვენებელი მაქვს და აცრა არ მჭირდება”ცალსახად არასწორია.

-საინტერესოა,მოიმატა თუ არა კვლევების ჩატარების მსურველთა ოდენობამ “მწვანე პასპორტების” ამოქმედების შემდეგ?

ხატია მიქაბერიძე: დიახ, რასაკვირველია, პი-სი-არ ტესტებზე მოთხოვნილება ძალიან გაზრდილია, ისევე როგორც სხვა კვლევებზე. “მწვანე პასპორტის”ამოქმედების შემდეგ ადამიანებს ფაქტობრივად არცერთ დახურულ სივრცეში აღარ შეუძლიათ მის გარეშე შესვლა. ჩვენი სერვისი მოსახერხებელია მათთვისაც, ვინც სადმე მიემგზავრება, რადგან კვლევის პასუხის მიღება ერთ საათშია შესაძლებელი.

-ხატია, საინტერესოა რას გვეტყვით იმ კვლევებზე, რომლებიც როგორც წესი, უტარდებათ კოვიდპაციენტებს. საუბარია ცე რეაქტიული ცილის, დე დიმერის, კოაგულოგრამის, სისხლის საერთო ანალიზის შესახებ და ა.შ. რამდენად და ვისთვისაა საჭირო ეს კვლევები?

ხატია მიქაბერიძე: რასაკვირველია ეს კვლევები საჭიროა, პირველ რიგში სისხლის საერთო ანალიზი, რომელიც ზოგადად, ორგანიზმში მიმდინარე ნებისმიერ პათოლოგიურ პროცესზე პირველ სიგნალებს გვაძლევს. საჭიროა დანარჩენი კვლევებიც, თუმცა არარის აუცილებელი, რომ ისინი ვირუსის დადასტურებისთანავე ჩატარდეს. ოპტიმალური დრო მათ ჩასატარებლად მე-6 -7 დღეა, რადგან უფრო ადრე ჩატარებულ ანალიზებში შესაძლოა არანაირი ცვლილება არ იყოს და ამან კლინიცისტი შეცდომაში შეიყვანოს. ბუნებრივია იმ შემთხვევაში, თუ ექიმი საჭიროდ ჩათვლის, ამ კვლევებს კატე კვლევა ან რენტგენიც დაემატოს. რაც შეეხება იმას, თუ ვის სჭირდება ეს კვლევები, მიმაჩნია რომ ისინი მსუბუქ პაციენტებს ნაკლებად სჭირდებათ, თუმცა ყველაფერი მაინც ექიმის გადასაწყვეტია..

-რას გვეტყვით კვლევებზე, რომლებსაც ძალიან ხშირად უკვე პოსტ-კოვიდურ პერიოდში იტარებენ? მაგალითად ცნობილია, რომ კოვიდის გადატანამ შესაძლოა ღვიძლის და თირკმლის ფუნქციების შეცვლა გამოიწვიოს.თქვენი აზრით, არის თუ არა რეკომენდებული ამ კვლევების ჩატარება იმ ადამიანებისათვის, ვისაც ვირუსი მეტ-ნაკლებად რთულად აქვს გადატანილი?

ხატია მიქაბერიძე: რასაკვირველია, ზოგ  შემთხვევაში ამ კვლევების ჩატარება საჭიროა, ისევე როგორც იმ სხვა კვლევების, რასაც ექიმი დაუნიშნავს კონკრეტულ პაციენტს. უნდა აღინიშნოს, რომ ზოგ პაციენტს აქვს ხანგრძლივი კოვიდი, ანუ ვირუსის სიმპტომები მას 4-12 კვირა უგრძელდება. 12 კვირის შემდეგ მოდის უკვე პოსტ-კოვიდური პერიოდი, როდესაც შესაძლოა ჯანმრთელობის სხვადასხვა პრობლემასთან მოგვიწიოს ბრძოლა, რომელიც კოვიდმა დაგვიტოვა. სამწუხაროდ, კოვიდი არ არის რიგითი რესპირატორული ვირუსი, რომელიც მხოლოდ ფილტვების ანთებით მიმდინარეობს, მან შესაძლოა ანთებითი პროცესები მთელ რიგ ორგანოებში, მათ შორის ღვიძლში, გულში და თირკმელებშიც გამოიწვიოს, ამიტომ იმ შემთხვევაში, თუ გაგვიგრძელდა სიმპტომები ან ვირუსი რთულად გადავიტანეთ, ექიმის მეთვალყურეობის ქვეშ უნდა ვიყოთ.

-კიდევ ერთი აქტუალური საკითხი ამ მხრივ არის შაქრის დონე სისხლში. გარშემო ძალიან ბევრი ის ადამიანი, ვინც კოვიდი გადაიტანა ამბობს, რომ მათ სისხლში შაქრის დონე შეეცვალათ… თქვენს ლაბორატორიას თუ აქვს ამასთან დაკავშირებით საკუთარი სტატისტიკა?

ხატია მიქაბერიძე: როდესაც ამ საკითხზე ვსაუბრობთ, ძალიან მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, უტარდებოდა თუ არა პაციენტს ჰორმონოთერაპია კოვიდის მკურნალობის დროს, თუ იგი ჰორმონს იღებდა, შაქრის დონის ცვლილება სრულიად ბუნებრივია. ცვლილებებს ვხვდებით მაშინაც, თუ კოვიდის ფონზე ორგანიზმში პანკრეასის ანთება განვითარდა. ცხადია, რომ შაქრის დონის ცვლილება ფიქსირდება იმ ადამიანებთან, ვისაც დიაბეტი აქვთ. ასეთი ადამიანები ბუნებრივია, ექიმის კონტროლის ქვეშ უნდა იყვნენ და კვლევებიც უნდა ჩაუტარდეთ.

-მინდა კონკრეტულად თქვენი ლაბორატორიის, „ევიდენსის“ შესახებ გკითხოთ. რამდენად სწრაფად არის შესაძლებელი პაციენტისათვის ტესტის პასუხის გაგება მას შემდეგ, რაც შედეგი ლაბორატორიისათვის ცნობილია?

ხატია მიქაბერიძე: პასუხის შეტყობინება პაციენტისათვის ავტომატურად ხდება, რადგან ჩვენ აბსოლუტურად გამართული ციფრული სისტემა გვაქვს. როგორც კი პასუხი ლაბორატორიიდან გამოდის, ის პროგრამაში ხვდება, შემდეგ კი ავტომატურად აისახება პორტალზე, პაციენტს კი მეილზე და სმს-ის სახით ეგზავნება. ასე რომ, ჩვენთან ლოდინი საჭირო არ არის, ტესტის პასუხს პაციენტი მაშინვე იგებს, როცა ჩვენ ვიგებთ.

-დღესდღეობით საქართველოში ძალიან ბევრი ლაბორატორიაა, რომლებიც პაციენტებს სხვადასხვა სერვისს, მათ შორის კოვიდთან დაკავშირებული კვლევების ჩატარებას სთავაზობენ. როგორ უნდა ავარჩიოთ სანდო ლაბორატორია, რას უნდა მივაქციოთ ყურადღება და რა არის ამ შემთხვევაში ოქროს სტანდარტი?

ხატია მიქაბერიძე: დიახ, დღესდღეობით ქვეყანაში ძალიან ბევრი ლაბორატორიაა და არჩევა რთულია, თუმცა არსებობს სტანდარტები, რომლებსაც უნდა აკმაყოფილებდეს ყველა მაღალი ხარისხის ლაბორატორია. პირველ რიგში, გენეტიკურ ლაბორატორიაში საქმეში ჩართულები უნდა იყვნენ ის ადამიანები, ვინც ბოლომდე ჩახედულია ამ საქმეში და პროფესიონალია. ძალიან მნიშვნელოვანია ასევე ხარისხის კონტროლი, როგორი შიდა, ასევე გარე ხარისხის კონტროლი. ბუნებრივია მნიშვნელოვანია თანამედროვე ტექნოლოგიები, სისუფთავის დაცვა და ა.შ.

– მუშაობს თუ არა“ევიდენსი ღამის საათებში და გაქვთ თუ არა ბინაზე გამოძახების სერვისი?

ხატია მიქაბერიძე: დიახ, ჩვენ 24/7-ზე ვმუშაობთ და ბინაზე გამოძახების სერვისიც გვაქვს. უახლოეს მომავალში კიდევ ვგეგმავთ სიახლეებს, თუმცა ამას ამ ეტაპზე საიდუმლოდ დავტოვებ. რაც მთავარია შემიძლია გითხრათ, რომ ჩვენი მომსახურების ხარისხის და სერვისის გასაუმჯობესებლად ყველაფერს გავაკეთებთ…