„ბავშვებისთვის მშობლების დაშორება დიდი ტკივილია…“ – რას განიცდიან დაშორებული მშობლების შვილები, რას ამბობს ფსიქოთერაპევტი, მაგდა კოტრიკაძე

რას განიცდიან დაშორებული მშობლების შვილები?

ფსიქოთერაპევტი, მაგდა კოტრიკაძე სოციალურ ქსელში წერს, რომ ბავშვებისთვის მშობლების დაშორება დიდი ტკივილია, მაგრამ ამავე დროს ის მომენტია, როდესაც მათ შეუძლიათ გაიზარდონ, გაიცნონ საკუთარი თავი და ნელ-ნელა ისწავლონ ემოციების მართვა.

სპეციალისტის განმარტებით, ბავშვების ყველაზე დიდი საყრდენი არის მოზრდილთა ემოციური სიმშვიდე, თანმიმდევრულობა და მოსმენის უნარი:

„რას განიცდიან დაშორებული მშობლების შვილები?-თქვენ შეგიძლიათ მათი დახმარება!მშობლების დაშორება ბავშვის სამყაროს უსაფრთხოებას უკარგავს. რაც ადრე სტაბილური და წინასწარ პროგნოზირებადი იყო, უცებ იცვლება და ბავშვი ხშირად გრძნობს, რომ მიწა, რომელზეც იდგა, თითქოს უფრო რბილი და მერყევი გახდა. მშობლების განშორება ბავშვებში იწვევს ემოციურ ქაოსს, შფოთვას, დაბნეულობას და ზოგჯერ ფიზიკურ სიმპტომებსაც კი.
ბავშვებს უჩნდებათ ისეთი განცდები, რომელთა სახელდებაც ხშირად უჭირთ: სევდა, ბრაზი, დანაკარგი, საკუთარი თავის დადანაშაულება ან შიში იმისა, რომ შეიძლება მოულოდნელად კიდევ ვინმე დაკარგონ. კვლევამ, რომელმაც 62,000-ზე მეტი ბავშვის მონაცემი შეისწავლა, აჩვენა, რომ მშობლების განქორწინებას ბავშვების სოციო-ემოციურ განვითარებაზე ძლიერი, ხშირად უარყოფითი გავლენა აქვს, განსაკუთრებით მათ უნარზე მართონ გრძნობები და სოციალური ურთიერთობები.
ბავშვები რეალობას უმეტესად ისე იგებენ, როგორც მშობლებისგან ირეკლავენ. თუ დაშორებას თან ახლავს დაძაბული, ჩხუბითა და დაუსრულებელი კონფლიქტებით სავსე გარემო, ბავშვი ამას შინაგანად განიცდის. აღმოჩნდა, რომ ბავშვები, რომელიც მშობლებს შორის მანიპულაციურ დაძაბულობასა და ურთიერთობის ნგრევას ესწრებიან, მოზრდილ ასაკში უფრო ხშირად აწყდებიან დეპრესიის, დაბალი თვითშეფასების, შფოთვის, ურთიერთობების სირთულეების და დამოკიდებულებების რისკს.
ემოციური ფონი ხშირად ქცევაში გადადის. ზოგ ბავშვში ეს ჩნდება აგრესიით ან დაუმორჩილებლობით, ზოგში კი დუმილით, ჩაკეტვით, ყურადრღების დეფიციტით. ეკონომიკური და გარემოს სწრაფი ცვლილებები (ახალი საცხოვრებელი სახლი, ახალი სკოლა, ახალი რუტინა) კიდევ უფრო ზრდის არასტაბილურობის განცდას.
NBER-ის 2025 წლის მასშტაბური კვლევა მიუთითებს, რომ ადრეულ ასაკში განცდილმა ამგვარმა სტრესმა შეიძლება ზრდასრულ ასაკში იმოქმედოს როგორც ფინანსურ, ისე სოციალურ უნარებზე: ასეთ ბავშვებს უფრო ხშირად უჩნდებათ ქცევითი სირთულეები, მოზარდობისას იმატებს სარისკო ქცევა და ზოგჯერ მათი კარიერული ჩანაფიქრები და აკადემიური მიღწევები ნაკლებად სტაბილური ხდება.
მუდმივი კონფლიქტის პირობებში მცხოვრებ ბავშვებს ხშირად აღენიშნებათ თავის ტკივილები, კუჭის პრობლემები ან ძილის სირთულეები, რაც ფსიქოსომატური სტრესის ტიპური გამოხატულებაა.
ამ ყველაფერს ემატება მარტოსულობის განცდა, რომ ის, რაც ხდება, მიუღებელია, შეუცნობელია და რომ ბავშვი თითქოს არავის სჭირდება.
Psychology Today-ის წყაროს მიხედვით, ბავშვები მშობლების განშორებისას ხშირად გრძნობენ ძლიერ მწუხარებას, როგორც რეალურ დანაკარგს და ეს შეიძლება გამოხატული იყოს გაღიზიანებით, დუმილით, ერთ-ერთ მშობელზე დამოკიდებულებით ან ღრმა უნდობლობა.
ძალიან ბევრ რამეს განსაზღვრავს ის, თუ როგორ რეაგირებენ მშობლები და რა გარემოს ქმნიან მის ირგვლივ.
ბავშვებს პირველ რიგში სტაბილურობა სჭირდებათ: რუტინა, პროგნოზირებადობა, ერთნაირი დამოკიდებულება ორივე მშობლისგან. ამერიკის პედიატრიის აკადემიის რეკომენდაციები ხაზს უსვამს, რომ ასაკთან შესაბამისი ახსნა, მშვიდი ტონი და რეალისტური, მაგრამ დამამშვიდებელი ინფორმაცია ბავშვებში შფოთვას მნიშვნელოვნად ამცირებს.
მშობლებს შორის ურთიერთობა კი ყველაზე დიდი დამცავი ან მეორე მხრივ დამაზიანებელი ფაქტორია. ყველა მეცნიერებივი წყარო თანხმდება, რომ თუ კონფლიქტი მაღალი ინტენსივობით გრძელდება, ბავშვში შფოთვა და სტრესი მრავალჯერ იზრდება.
Early Intervention Foundation-ის კვლევები გვიჩვენებს, რომ ბავშვების ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე ყველაზე მავნებელია არა დაშორება, არამედ მშობლებს შორის გაუთავებელი დაურეგულირებელი დაძაბულობა.
ამ დროს ბავშვთან ემოციებზე საუბარი განსაკუთრებით სასარგებლოა. როცა ბავშვი გრძნობს, რომ მის გრძნობებს უყურებენ, ესმის და არ უგულებელყოფენ, შიდა დაძაბულობა მცირდება. მნიშვნელოვანია ასევე მშობლების თანმიმდევრული ჩართულობა: თბილი, ხელმისაწვდომი და ნამდვილი ურთიერთობა.
და ბოლოს, პროფესიული დახმარებაც ზოგჯერ აუცილებელია. თუ ბავშვი ხანგრძლივად კარგავს ინტერესს ყოველდღიურ ცხოვრებაში, თუ ხშირად აქვს სიბრაზე, შფოთვა, ქცევითი ცვლილებები ან ფიზიკური ჩივილები, თერაპევტთან მუშაობა ძალიან სასარგებლოა. თამაშით თერაპია, ოჯახური კონსულტაციები ან ინდივიდუალური ფსიქოთერაპია ბავშვებს ეხმარება დაინახონ, რომ მათი გრძნობები მართვადია და რომ ისინი მარტო არ არიან იმ სირთულეებში, რაც მათ გარშემო ხდება.
ბავშვებისთვის მშობლების დაშორება დიდი ტკივილია, მაგრამ ამავე დროს ის მომენტია, როდესაც მათ შეუძლიათ გაიზარდონ, გაიცნონ საკუთარი თავი და ნელ-ნელა ისწავლონ ემოციების მართვა. ბავშვების ყველაზე დიდი საყრდენი არის მოზრდილთა ემოციური სიმშვიდე, თანმიმდევრულობა და მოსმენის უნარი“, – წერს მაგდა კოტრიკაძე სოციალურ ქსელში.